EWIDENCJA ZMIAN W STANIE AKTYWÓW I PASYWÓW ORAZ PRAYCHODÓW I KOSZTÓW

EWIDENCJA ZMIAN W STANIE AKTYWÓW I PASYWÓW

ORAZ PRAYCHODÓW I KOSZTÓW

1. OGÓŁNA CHARAKTERYSTYKA KONT KSIĘGOWYCH

1.1. Konto księgowe to urządzenie do rejestracji w wyrażeniu

wartościowym ( a niekiedy również ilościowym ) stanu początkowego

składnika aktywów bądź pasywów, zmian stanu zachodzących na skutek

dokonywanych operacji finansowych oraz jego stanu końcowego.

1.2. Dane konta

Tytuł Debet (Dt) Nazwa konta

Credit (Ct)

Symbol Winien (Wn) i symbol Ma

Dwie strony ( prawa i lewa )

Data każdego zapisu ( rok, m-c, dzień )

Dowód księgowy

Krótka treść zapisu

Kwota operacji

Uproszczony schemat konta

w kształcie litery „T”

1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA KONT

KSIĘGOWYCH

1.3. Zapisywanie operacji gospodarczych po lewej stronie konta nazywamy:

Obciążeniem konta

Zapisywaniem na stronie „Debet” ( „Winien” ) konta

Zapisywaniem na stronie debetowej,

Zapisywaniem w ciężar konta

1.4. Zapisywanie operacji gospodarczych po prawej stronie konta

nazywamy:

Uznaniem konta

Zapisywanie na stronie „Credit” ( Ma ) konta,

Zapisywanie po stronie kredytowej,

Zapisywanie na dobro konta.

1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA KONT

KSIĘGOWYCH

1.5.

Obroty konta

– ogólna suma kwot zarejestrowanych na jednej ze

stron konta.

Obrót debetowy (Winien )

Obrót kredytowy ( Ma )

1.6.

Saldo konta

– to różnica między obrotami strony Dt i Ct.

Debetowe ( obrót Dt większy od Ct )

Kredytowe ( obrót Ct większy od Dt )

Saldo zero ( nie występuje ), gdy obrót Dt = obrót Ct

Vide S. 45 podręcznika – przykładowy wzór konta.

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

2.1.

Konta bilansowe

– służą do ewidencji składników aktywów i pasywów.

Salda tych kont wykazywane są w bilansie.

2.2. Funkcjonowanie kont bilansowych – składników aktywów ( konta

aktywów)

Na stronie Dt : stan początkowy składnika

zwiększenie stanu składnika

Na stronie Ct :zmniejszenie stanu składnika

Debet ( Dt ) Konto aktywów Credit ( Ct )

Stan początkowy z B.O. 100,-

Zwiększenie stanu początk. 50,- 80,- zmniejszenia stanu

początkowego

Obrót Dt 150,- 80,- obrót Ct

70,- stan końcowy – saldo Dt do Bz

150,- 150,-

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

2.3. Funkcjonowanie kont bilansowych – składników pasywów ( konta

pasywów)

- Na stronie Ct : stan początkowy składnika pasyw

zwiększenia stanu składnika

- Na stronie Dt : zmniejszenia stanu składnika

Debet ( Dt ) Konto pasywów Credit

( Ct )

200,- stan początkowy z B.O.

Zmniejszenie stanu początk. 140.- 100,- zwiększenia stanu

początk.

Obrót Dt 140,- 300,- obrót Ct

Stan końcowy – saldo do Bz 160,-

300,- 300,-

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

2.4. Ewidencja księgowa na kontach

Otwarcie kont stanami ( saldami ) początkowymi z B.O.

Księgowanie operacji gospodarczych

Ustalanie sald końcowych danego okresu sprawozdawczego

(np. miesiąca)

Każda operacja gospodarcza jest księgowana na przeciwstawnych

stronach ( Dt i Ct ) dwóch kont w kwocie na jaką opiewa dana

operacja gospodarcza – tzw. Zasada podwójnego księgowania.

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

Przykład:

Bilans otwarcia ( slajd Nr 8 )

Operacje gospodarcze:

Należność od odbiorcy została uregulowana drogą wpłaty przez niego

odpowiedniej kwoty na rachunek bieżący w banku

zł.

5000,-

Spłacono z przyznanego na ten cel kredytu bankowego zobowiązanie

wobec dostawcy

zł.

3000,-

Nadeszły materiały zakupione u dostawcy

zł.

6000,-

Spłacono z rachunku bieżącego zobowiązanie wobec dostawcy

2000,-

Zaksięgować w/w operacje i sporządzić bilans zamknięcia ( otworzyć

konta teowe w zeszycie, zamknąć B.O., operacje gospodarcze, ustalić

salda końcowe, zamknąć konta i sporządzić Bz ).

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

BILANS OTWARCIA

Aktywa Pasywa

1. Środki trwałe 50000,- 1. Kapitał (fundusz) powierzony 50000,-

2. Materiały 25000,- 2. Kapitały (fundusz) wypracowany 40000,-

3. Wyroby gotowe 10000,- 3. Kredyty bankowe 10000,-

4. Należności od odbiorców 7000,- 4. Zobowiązania wobec dostawców 5000,-

5. Rachunek bieżący 12000,-

6. Kasa 1000,-

105 000,- 105

000,-

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

BILANS ZAMKNIĘCIA

Aktywa Pasywa

1. Środki trwałe 50000,- 1. Kapitał (fundusz) powierzony 50000,-

2. Materiały 31000,- 2. Kapitały (fundusz) wypracowany

40000,-

3. Wyroby gotowe 10000,- 3. Kredyty bankowe

13000,-

4. Należności od odbiorców 2000,- 4. Zobowiązania wobec dostawców

6000,-

5. Rachunek bieżący 15000,-

6. Kasa 1000,-

109 000,- 109

000,-

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

2.5. Trzy funkcje obrotu

Obrót środków gospodarczych, polegający na ich przekształceniu z

jednej postaci w drugą, może mieć różny przebieg, zależnie od

rodzaju jednostki gospodarczej ( produkcyjne, usługowe, handlowe ).

W jednostkach produkcyjnych ( przemysłowe, rolne, gastronomiczne

itp. )

lub usługowych ( budowlane, transportowe, kulturalne, pralnicze,

itp.)

wyodrębnić można 3 funkcje obrotu:

Funkcja zaopatrzeniowa,

Funkcja produkcji

Funkcja zbytu

W jednostkach handlowych – występują 2 funkcje:

Funkcja zaopatrzeniowa

Funkcja zbytu.

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

W funkcjach obrotu następuje przemiana poszczególnych składników

majątkowych.

W funkcji zaopatrzenia: środki pieniężne środki trwałe

materiały,

energia

W funkcji produkcji środki trwałe

materiały produkty pracy

energia (wyroby, usługi)

+ praca ludzka

W funkcji zbytu: produkty pracy środki

pieniężne

(wyroby usługi)

W rezultacie działalności jednostka gospodarcza osiąga zyski i gromadzi

dodatkowe środki (część przekazuje do budżetu a część zostaje dla

właścicieli, załogi oraz na powiększenie i modernizację środków

gospodarczych.

2. ZASADY DZIAŁANIA KONT BILANSOWYCH

Przemiana poszczególnych składników majątkowych powinna być

odzwierciedlona w ewidencji księgowej ( uproszczony schemat ).

Kapitał Środki trwałe Koszty wytworzenia Wyroby gotowe Koszt

Przychód

( fundusz p) produktów …wyrobów ze

sprz.wyr.

1000

środki pien. Materiały Wynik

1000

finansowy

Pracownicy

Kapitał (fundusz) Koszy bieżącej

Wypracowany działalności

Saldo konta wyniku finansowego

3. KONTA NIEBILANSOWE I ZASADY ICH

DZIAŁANIA

3.1. Oprócz kont bilansowych, które zostały wcześniej omówione jednostki

gospodarcze posługują się również kontami niebilansowymi.

Przedstawiają jak przebiega w danym okresie działalność i jakie dała ona

wyniki finansowe. Ujmują przychody, koszty oraz wynik finansowy.

3.2. Konta te nie wykazują salda na początek i koniec okresu

sprawozdawczego.

3.3. Rozróżniamy:

konta kosztów

Dt – zwiększenia kosztów

Ct – zmniejszenie oraz przeniesienie na

inne konta

konta przychodów

Dt – zmniejszenia oraz przeniesienia na inne

kąta

Ct – zwiększenia przychodów

konto wyniku finansowego

- ujemne przychody i koszty

- różnica (+) zysk, (-) strata

Są to tzw. Konta wynikowe

3. KONTA NIEBILANSOWE I ZASADY ICH

DZIAŁANIA

3.4. Konta niebilansowe bezwynikowe ( konta rozliczeniowe).

Pełnią funkcję liczników

Nie wykazują żadnego salda

Dostarczają dodatkowych informacji

Np. Konto: „Rozliczanie wynagrodzeń”

Umożliwia ustalenie ogólnej sumy wynagrodzeń od początku roku,

z podziałem na ich elementy składowe.

4. KONTROLA PRAWIDŁOWOŚCI KSIĘGOWAŃ

4.1. Zestawienie obrotów i sald wszystkich kont (bilans brutto, bilans próbny)

W praktyce przed sporządzeniem bilansu końcowego i rachunku zysków i

strat oraz na koniec każdego miesiąca musimy mieć pewność, że

poszczególne operacje gospodarcze zostały zaksięgowane prawidłowo,

zgodnie z zasadą podwójnego księgowania.

Konto

Bilans

otwarcia

Obroty

bieżącego m-

Obroty

początku

roku

Salda

Symbol Nazwa

Aktywa

Pasywa

Dt Ct

Miesią
c

Rok

4. KONTROLA PRAWIDŁOWOŚCI KSIĘGOWAŃ

4.2. Błędy wykrywane za pomocą zestawienia obrotów i sald:

Zaksięgowanie operacji gospodarczej na dwu kontach, lecz na tych

samych stronach,

Zaksięgowanie innej sumy operacji na jednym koncie, a innej na

drugim koncie ( np.. „czeski błąd” )

Zaksięgowanie operacji gospodarczej tylko na jednym koncie

Błędne sumowanie obrotów na kontach.

4. KONTROLA PRAWIDŁOWOŚCI KSIĘGOWAŃ

4.3. Błędy nie wykrywane przy pomocy zestawienia obrotów i sald:

Zaksięgowanie operacji gospodarczej odwrotnie ( na

niewłaściwych stronach konta )

Zaksięgowanie operacji gospodarczej w błędnej kwocie

Zaksięgowanie operacji gospodarczej na niewłaściwych kontach

Nie zaksięgowanie danej operacji gospodarczej w ogóle.

4. KONTROLA PRAWIDŁOWOŚCI KSIĘGOWAŃ

4.4. Inne narzędzia do wykrywania błędów:

Spis z natury składników majątkowych,

Korespondencja z kontrahentami

Uzgadnianie sald rachunków bankowych, rozliczeń z

kontrahentami

5. EWIDENCJA POZABILANSOWA

5.1. Przedmiot ewidencji pozabilansowej:

Obce rzeczowe środki obrotowe ( materiały, towary na

przechowaniu, do przerobu i itp. )

Obce środki trwałe ( np. dzierżawione )

Środki trwałe własne przeznaczone do likwidacji,

Potencjalne zobowiązania wynikające np. z rozliczeń wobec

jednostek dochodzonych przez kontrahentów na drodze sądowej.

5. EWIDENCJA POZABILANSOWA

5.2. Konta pozabilansowe ( przyjmują zapisy jednostronne ).

Obce środki trwałe

Środki trwałe w likwidacji

Należności warunkowe

Zobowiązania warunkowe

Zapasy obce

W miarę potrzeby – ewidencja szczegółowa.

6. DZIELENIE I ŁĄCZENIE KONT

6.1. Podział poziomy kont.

Polega na podziale przedmiotu ewidencji konta (np. środków trwałych)

na jego składniki ( np. budynki, budowle, maszyny, urządzenia, środki

transportowe i itp. ).

Konta wydziela się z konta podlegającego podziałowi:np. należności,

materiały

Konta syntetyczne Konta analityczne

Należności Należność od odbiorców Pozostałe

należności

100 80 20

Materiały Materiał A Materiał B

100 50 50

6. DZIELENIE I ŁĄCZENIE KONT

6.2.

Konta syntetyczne ( główne )

Służą do ujmowania w zbiorczych zapisach operacji

gospodarczych dotyczących całych grup środków gospodarczych i

źródeł ich pochodzenia.

Do kont syntetycznych są prowadzone zbiory kont analitycznych,

uzyskanych z podziału poziomego konta syntetycznego.

6.3.

Konta analityczne ( konta ksiąg pomocniczych )

Służą do szczegółowego rozwinięcia obrotów i zasad danego

konta syntetycznego.

6.4.

Zapis powtarzalny

– zapis dokonany na koncie syntetycznym

powtarza się na kącie analitycznym po tej samej stronie.

6. DZIELENIE I ŁĄCZENIE KONT

6.5. Pionowy podział kont.

Polega na wydzieleniu części obrotu lub obrotów, powstałych z

pewnego określonego tytułu, z danego konta na inne oddzielne konto.

Konto podlegające podziałowi określane jest jako

konto

podstawowe

, konta zaś uzyskane z podziału – jako

konta

korygujące.

Korygują one do właściwej wysokości saldo uwidocznione na koncie

podstawowym.

Środki trwałe

Środki trwałe Umorzenie środków trwałych

zakup zużycie

6. DZIELENIE I ŁĄCZENIE KONT

6.6. Łączenie kont

Konta niebilansowe mogą być łączone z innymi kontami

niebilansowymi oraz z kontami bilansowymi.

Można łączyć konta niebilansowe, gdy mają wspólną treść, a

liczba operacji jest ograniczona.

Celowe może być również łączenie konta wynikowego lub

rozliczeniowego z kontem bilansowym, jeżeli konta te wykazują

zbliżoną treść.

PYTANIA

Co to jest konto księgowe, co się na nim rejestruje i co

ono zawiera?

Co to jest obrót konta, a co saldo konta?

Podaj różnicę jakie występują w zasadach działania kont

aktywów i pasywów.

Typy operacji wynikowych.

Podaj zasady działania kont aktywów i kont pasywów.

Wyjaśnij zasadę podwójnego księgowania ( podwójnego

zapisu ).

Wymień funkcję obrotu i opisz zdarzenia gospodarcze w

każdej funkcji.

PYTANIA (c.d.)

8. Co to są konta niebilansowe. Omów ich podział na konta

wynikowe i bezwynikowe.

9. Co to jest zestawienie obrotów i sald i do czego ono służy?

10. Jakie błędy wykrywa, a jakich nie wykrywa zestawienie

obrotów i sald.

11. Do czego służą konta pozabilansowe i jakie są zasady ich

działania?

12. Omów poziomy i pionowy podział kont.

13. Na czym polega łączenie kont ?

Document Outline