Pracy w życiu człowieka:
Pracy w życiu człowieka:
konteksty, znaczenia,
konteksty, znaczenia,
wyzwania
wyzwania
dr Adela Kożyczkowska
dr Adela Kożyczkowska
Wyższa Szkoła Humanistyczno-
Wyższa Szkoła Humanistyczno-
Ekonomiczna w Łodzi
Ekonomiczna w Łodzi
Praca to konieczność ciągłego
Praca to konieczność ciągłego
znajdowania kompromisu
znajdowania kompromisu
pomiędzy:
pomiędzy:
•
Celami firmy a celami osobistymi
Celami firmy a celami osobistymi
pracownika.
pracownika.
•
Kolektywizmem a indywidualizmem.
Kolektywizmem a indywidualizmem.
•
Lojalnością a rozwojem osobistym.
Lojalnością a rozwojem osobistym.
•
Normami organizacyjnymi a normami
Normami organizacyjnymi a normami
profesjonalnymi.
profesjonalnymi.
Zwróć uwagę na pewien fakt:
Zwróć uwagę na pewien fakt:
Świat uległ zasadniczej zmianie,
Świat uległ zasadniczej zmianie,
już nie jest tak jak było.
już nie jest tak jak było.
Jest inaczej: a to oznacza tylko tyle,
Jest inaczej: a to oznacza tylko tyle,
że powinnaś/powinieneś nauczyć się,
że powinnaś/powinieneś nauczyć się,
jak żyć w tej zmianie.
jak żyć w tej zmianie.
Najistotniejsze zmiany społeczno-
Najistotniejsze zmiany społeczno-
ekonomiczne, to przejścia
ekonomiczne, to przejścia
:
:
•
Od społeczeństwa
Od społeczeństwa
industrialnego do
industrialnego do
społeczeństwa
społeczeństwa
postindustrialnego.
postindustrialnego.
•
Od społeczeństwa
Od społeczeństwa
socjalistycznego do
socjalistycznego do
społeczeństwa
społeczeństwa
wolnego rynku.
wolnego rynku.
•
Od gospodarki
Od gospodarki
opartej na
opartej na
produkcji do
produkcji do
gospodarki opartej
gospodarki opartej
na wiedzy.
na wiedzy.
•
Od produkcji do
Od produkcji do
usług.
usług.
Najistotniejsze zmiany społeczno-
Najistotniejsze zmiany społeczno-
ekonomiczne w zakresie pracy
ekonomiczne w zakresie pracy
zarobkowej:
zarobkowej:
•
Od pracy standaryzowanej do pracy nie-
Od pracy standaryzowanej do pracy nie-
standaryzowanej.
standaryzowanej.
•
Od wąskiej specjalizacji do rozwoju szerokich
Od wąskiej specjalizacji do rozwoju szerokich
(ogólnych i szczególnych) kompetencji.
(ogólnych i szczególnych) kompetencji.
•
Od pracy najemnej do pracy na własny rachunek.
Od pracy najemnej do pracy na własny rachunek.
•
Od pracy w miejscu zamieszkania do migracji/
Od pracy w miejscu zamieszkania do migracji/
emigracji zarobkowej.
emigracji zarobkowej.
•
Od pracy w języku ojczystym do pracy w języku
Od pracy w języku ojczystym do pracy w języku
obcym.
obcym.
Efektywność
Efektywność
zależy od:
zależy od:
•
zamiłowania i zainteresowania pracą,
zamiłowania i zainteresowania pracą,
•
zaangażowania w zadanie,
zaangażowania w zadanie,
•
utożsamienia się z
utożsamienia się z
firmą/grupą/zespołem,
firmą/grupą/zespołem,
•
przyswojenia norm i zasad.
przyswojenia norm i zasad.
Praca – efektywność – potrzeby:
Praca – efektywność – potrzeby:
Hierarchia potrzeb A. Maslowa:
Hierarchia potrzeb A. Maslowa:
1.
1.
Fizjologiczne
Fizjologiczne
2.
2.
Bezpieczeństwa
Bezpieczeństwa
3.
3.
Przynależności
Przynależności
4.
4.
Uznania
Uznania
5.
5.
Samorealizacji
Samorealizacji
praca
praca
jako cel
jako cel
praca
praca
droga do celu
droga do celu
Koncepcje człowieka w
Koncepcje człowieka w
organizacji:
organizacji:
1.
1.
Homo oeconomicus
Homo oeconomicus
2.
2.
Homo sociologicus
Homo sociologicus
3.
3.
Człowiek samorealizujący się
Człowiek samorealizujący się
Homo oeconomicus
Homo oeconomicus
•
Człowiek to „nosiciel” kapitału społecznego.
Człowiek to „nosiciel” kapitału społecznego.
•
Jest elementem systemu organizacji.
Jest elementem systemu organizacji.
•
Jest zasobem, który pracuje dla pieniędzy.
Jest zasobem, który pracuje dla pieniędzy.
•
Jest racjonalny — dąży do maksymalizacji
Jest racjonalny — dąży do maksymalizacji
własnych zysków.
własnych zysków.
•
Jest skłonny do maksymalnego wysiłku,
Jest skłonny do maksymalnego wysiłku,
jeśli liczy na maksymalizację zarobków.
jeśli liczy na maksymalizację zarobków.
•
W koncepcji tej następuję zredukowanie
W koncepcji tej następuję zredukowanie
potrzeb do maksymalnego wynagrodzenia.
potrzeb do maksymalnego wynagrodzenia.
Homo sociologicus
Homo sociologicus
•
Człowiek to „nosiciel” ról społecznych.
Człowiek to „nosiciel” ról społecznych.
•
Od fizycznych warunków pracy ważniejsze
Od fizycznych warunków pracy ważniejsze
są aspekty społeczne.
są aspekty społeczne.
•
Zwraca uwagę na przynależność do grupy.
Zwraca uwagę na przynależność do grupy.
•
Kieruje się koniecznością osobistej więzi
Kieruje się koniecznością osobistej więzi
z członkami grupy.
z członkami grupy.
•
Zależy mu na doświadczaniu akceptacji i
Zależy mu na doświadczaniu akceptacji i
uznania ze strony współpracowników.
uznania ze strony współpracowników.
Człowiek samorealizujący się
Człowiek samorealizujący się
•
W procesie pracy powinien zaspokajać
W procesie pracy powinien zaspokajać
wszystkie swoje potrzeby, także samorealizacji
wszystkie swoje potrzeby, także samorealizacji
i rozwoju.
i rozwoju.
•
Praca jest miejscem dla rozwoju kreatywności,
Praca jest miejscem dla rozwoju kreatywności,
wiedzy i umiejętności pracowników.
wiedzy i umiejętności pracowników.
Organizacja
Organizacja
jest sztuką robienia rzeczy
jest sztuką robienia rzeczy
niezwykłych przy pomocy
niezwykłych przy pomocy
zwykłych ludzi
zwykłych ludzi
(M. Crozier)
(M. Crozier)
Zasady zarządzania potencjałem
Zasady zarządzania potencjałem
ludzkim:
ludzkim:
1.
1.
Ludzie są najważniejsi dla firmy; efektywne
Ludzie są najważniejsi dla firmy; efektywne
kierowanie nimi jest podstawą sukcesu firmy.
kierowanie nimi jest podstawą sukcesu firmy.
2.
2.
Warunkiem sukcesu firmy jest ścisłe
Warunkiem sukcesu firmy jest ścisłe
powiązanie systemu motywowania
powiązanie systemu motywowania
pracownika z jej celami i strategią.
pracownika z jej celami i strategią.
3.
3.
Osiągnięcie integracji wysiłków pracowników
Osiągnięcie integracji wysiłków pracowników
na rzecz realizacji celów firmy jest możliwe
na rzecz realizacji celów firmy jest możliwe
tylko wtedy, gdy pracownicy mają szansę
tylko wtedy, gdy pracownicy mają szansę
realizacji własnych celów.
realizacji własnych celów.
System motywacyjny:
System motywacyjny:
•
Zadaniowy
Zadaniowy
związany z pracą
związany z pracą
•
Społeczny
Społeczny
związany z innymi
związany z innymi
pracownikami firmy
pracownikami firmy
•
Ekonomiczny
Ekonomiczny
związany z
związany z
wynagrodzeniem
wynagrodzeniem
Zmiana wiąże się z motywacją do:
Zmiana wiąże się z motywacją do:
1.
1.
Wywierania wpływu na własną motywację
Wywierania wpływu na własną motywację
(„motywacja zaczyna się w głowie”).
(„motywacja zaczyna się w głowie”).
2.
2.
Pomocne są przekonania:
Pomocne są przekonania:
•
Wszystko, co warte jest zrobienia, jest okazją
Wszystko, co warte jest zrobienia, jest okazją
do uczenia się.
do uczenia się.
•
Wszystko, co warte jest zrobienia, warte jest
Wszystko, co warte jest zrobienia, warte jest
zrobienia chociaż raz źle.
zrobienia chociaż raz źle.
•
Jestem sternikiem własnego losu.
Jestem sternikiem własnego losu.
•
Jestem odpowiedzialna/-y za rezultat działań.
Jestem odpowiedzialna/-y za rezultat działań.
cd.
cd.
3.
3.
Niektórzy ludzie stale przegrywają, gdyż
Niektórzy ludzie stale przegrywają, gdyż
oddają kontrolę i wpływ na to, co się z nimi
oddają kontrolę i wpływ na to, co się z nimi
dzieje, innym ludziom i przypadkom
dzieje, innym ludziom i przypadkom
(pyt: Co JA mogę zrobić, aby było inaczej?).
(pyt: Co JA mogę zrobić, aby było inaczej?).
4.
4.
Każda trudność składa się ze zwycięstwa
Każda trudność składa się ze zwycięstwa
— trzeba tylko nadać jej strukturę,
— trzeba tylko nadać jej strukturę,
a zwycięstwo wydobyć na światło dzienne.
a zwycięstwo wydobyć na światło dzienne.
Zaangażowanie jest kluczem do
Zaangażowanie jest kluczem do
sukcesu.
sukcesu.
Im mniejsze zaangażowanie,
Im mniejsze zaangażowanie,
tym sprawy wydają się trudniejsze,
tym sprawy wydają się trudniejsze,
a usprawiedliwienia łatwiejsze.
a usprawiedliwienia łatwiejsze.
Odpowiedz na pytanie:
Odpowiedz na pytanie:
Co chciałabyś/chciałbyś robić tak
Co chciałabyś/chciałbyś robić tak
bardzo, że byłabyś/byłbyś gotowa/-y
bardzo, że byłabyś/byłbyś gotowa/-y
do tego dopłacać?
do tego dopłacać?
LITERATURA:
LITERATURA:
•
S. Borowska (red.),
S. Borowska (red.),
Przyszłość pracy w XXI wieku
Przyszłość pracy w XXI wieku
,
,
Wyd. IPiSS, Warszawa 2004.
Wyd. IPiSS, Warszawa 2004.
•
U. Beck,
U. Beck,
Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej
Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej
nowoczesności
nowoczesności
, tłum. S. Cieśla, Wyd. Naukowe
, tłum. S. Cieśla, Wyd. Naukowe
SCHOLAR, Warszawa 2004.
SCHOLAR, Warszawa 2004.
•
A. Kożyczkowska,
A. Kożyczkowska,
Problem pracy i braku-pracy
Problem pracy i braku-pracy
w kontekście zmiany rynku pracy. Konstatacja
w kontekście zmiany rynku pracy. Konstatacja
pedagoga
pedagoga
. „Kwartalnik Pedagogiczny” 2005/ 4.
. „Kwartalnik Pedagogiczny” 2005/ 4.
•
E. McKenna, N. Beech,
E. McKenna, N. Beech,
Zarządzanie zasobami
Zarządzanie zasobami
ludzkimi
ludzkimi
, tłum. K. Olszewska, D. Stanilewicz,
, tłum. K. Olszewska, D. Stanilewicz,
Wydawnictwo Felberg SJA, Warszawa 1999.
Wydawnictwo Felberg SJA, Warszawa 1999.
•
C. Sikorski,
C. Sikorski,
Motywacja jako wymiana — modele
Motywacja jako wymiana — modele
relacji między pracownikiem a rganizacją
relacji między pracownikiem a rganizacją
. Wyd.
. Wyd.
Difin, Warszawa 2004.
Difin, Warszawa 2004.
•
A.H. Maslow,
A.H. Maslow,
Motywacja i osobowość
Motywacja i osobowość
, tłum.
, tłum.
P. Sawicka, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa
P. Sawicka, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa
1990.
1990.