Kobiety i mężczyźni: różnice   

                   w obrazie 

uzależnienia                    od 

alkoholu 

Ziółkowski Marcin 

Zakład Pielęgniarstwa Psychiatrycznego, UMK CM
Kierownik: dr hab. n. med. M. Ziółkowski, 

 

 

Badania u kobiet na początku 

lat 80-tych ubiegłego wieku 

Wilsnick i wsp., 1984

• Grupa 937 kobiet – reprezentatywna    

             dla populacji generalnej USA

• Nie stwierdzono zwiększenia 

konsumpcji alkoholu przez kobiety 

• Kobiety pijące większe ilości alkoholu 

w porównaniu z mniej pijącymi: 21-34 

lat, samotne, więcej schorzeń 

położniczo-ginekologicznych

• Spośród kobiet więcej pijących w roku 

przed przeprowadzeniem badania: 

45% prowadziło samochód po 

pijanemu, u 34% „urwał się film” 

 

 

Współczesne trendy

• W latach 80-tych, w USA proporcję mężczyzn uzależnionych 

od alkoholu do kobiet uzależnionych od alkoholu oceniano 

na 5:1,

• W latach 90-tych na 2,5:1, 

• W grupie wiekowej osób młodszych proporcja kobiet             

           i mężczyzn, u których występują problemy 

alkoholowe szacowana jest na 1:1 

• Jako przyczyny tak wysokiego wzrostu wymienia się oprócz 

faktycznego zwiększenia konsumpcji alkoholu przez kobiety 

również poprawę metodologii badań epidemiologicznych 

oraz większą otwartość osób badanych do przyznawania się 

w badaniach do nadużywania alkoholu niż było to w 

minionych czasach. 

• Ryzyko powstania problemów związanych z nadużywaniem 

od alkoholu jest znamiennie wyższe u osób urodzonych po 

1951 roku niż u osób urodzonych przed 1951 rokiem, wzrost 

ten jest znacznie bardziej wyraźny u kobiet (odpowiednio z 

6% do 11%) niż u mężczyzn (odpowiednio z 33% do 44%) 

 

 

Powody sięgania po alkohol

• Badania nad powodami, sięgania po alkohol 

wykazały, ze mężczyźni w porównaniu z 

kobietami częściej piją duże ilości alkoholu w 

razie odczuwania pozytywnych emocji, 

zwłaszcza w sytuacjach społecznych 

• W badaniach prowadzonych u osób leczonych 

ambulatoryjnie odwykowo stwierdzono, że u 

mężczyzn w porównaniu z kobietami 

sytuacjami wyższego ryzyka picia alkoholu 

były sytuacje związane z odczuwaniem: 

przyjemnych emocji, występowaniem pokusy 

picia, presją społeczną do picia oraz 

spędzanie przyjemnego czasu z innymi 

 

 

Płeć, osobowość, alkoholizm

• W myśl 5-wymiarowego modelu struktury 

osobowości wykazano, że kobiety uzależnione 

mają wyższy poziom neurotyzmu niż uzależnieni 

mężczyźni.

• U 28,6% osób nadużywających alkohol 

występuje, jakiś rodzaj zaburzeń osobowości. 

Kobietom              w porównaniu z mężczyznami 

uzależnieniu częściej towarzyszą zaburzenia 

osobowości o charakterze zaburzeń obsesyjno-

kompulsywnych, histrionicznych, schizoidalnych 

i antyspołecznych, zaś u mężczyzn częściej niż u 

kobiet uzależnieniu towarzyszyły zaburzenia 

osobowości o charakterze osobowości zależnej.

• Wpływ intoksykacji alkoholowej na poziom 

agresji        u nie uzależnionych kobiet i 

mężczyzn jest podobny 

 

 

Uzależnienie od alkoholu a 

zaburzenia stresu pourazowego

• Wyniki badań wskazują, że kobiety uzależnione                

   od alkoholu w porównaniu z mężczyznami 

uzależnionymi od alkoholu mają 2 razy wyższe ryzyko 

wystąpienia               w ciągu życia zaburzeń stresowych 

pourazowych (odpowiednio 26,2% vs 10,3%). 

• W badaniach przeprowadzonych u chorych leczonych 

ambulatoryjnie z powodu uzależnienia od alkoholu           

    i zaburzeń stresu pourazowego stwierdzono,                

     że mężczyźni w porównaniu z kobietami zgłaszali: 

wcześniejszy początek uzależnienia od alkoholu, 

większe nasilenie uzależnienia od alkoholu, więcej 

problemów prawnych związanych z nadużywaniem 

alkoholu, mniejsze nasilenie zaburzeń społecznych 

będących skutkiem stresu pourazowego, mniejsze 

nasilenie tendencji do unikania myśli i uczuć związanych 

z urazem, który wywołał stres, mniejsze nasilenie 

zaburzeń lękowych  

 

 

Odmienności metabolizmu alkoholu       

           u kobiet i mężczyzn

• Kobiety w porównaniu z mężczyznami po konsumpcji 

mniejszych ilości alkoholu uzyskują taki sam jak oni poziom 

alkoholemii we krwi 

• Kobiety mają zwykle mniejszą proporcję wody do całej masy 

ciała niż mężczyźni, tak, więc po spożyciu alkoholu, u kobiet 

rozpuszcza się on w mniejszej ilości wody niż u mężczyzn

• Kobiety metabolizują kilkakrotnie mniejsze ilości alkoholu     

   w błonie śluzowej żołądka niż mężczyźni, co w 

konsekwencji powoduje, że więcej alkoholu u kobiet niż u 

mężczyzn dostaje się poprzez błonę śluzową żołądka do 

krwiobiegu 

• Kobiety szybciej niż mężczyźni metabolizują alkohol               

        w wątrobie, co czyni je bardziej podatne na 

uszkodzenie wątroby wywołane nadużywaniem alkoholu 

• Badania u zwierząt sugerują, że estrogeny również mogą 

usposabiać do większego uszkodzenia wątroby przez 

alkohol, tak, więc być może wyższy u kobiet niż u mężczyzn 

poziom estrogenów dodatkowo powoduje, że kobiety 

bardziej                  niż mężczyźni narażone są na 

uszkodzenie wątroby spowodowane nadużywaniem alkoholu 

 

 

Przebieg uzależnienia (1)

• uzależnienie rozwija się u kobiet w krótszym czasie niż  

u mężczyzn, objawy uzależnienia są relatywnie mniej 

wyrażone, częściej współwystępują u nich                      

    do uzależnienia zaburzenia afektywne i lękowe 

• Piazza i wsp. (1989) wykazali, że kobiety średnio o 2 

lata później niż mężczyźni po raz pierwszy piją alkohol,  

          nie różnią się od mężczyzn czasem między 

pierwszą konsumpcją alkoholu a pierwszym poważnym 

upojeniem alkoholowym oraz pierwszym poważnym 

upojeniem alkoholowym a pojawieniem się pierwszych 

problemów zdrowotnych czy społecznych związanych z 

piciem, podejmują natomiast pierwsze leczenie 

odwykowe od chwili wystąpienia pierwszych problemów 

wywołanych nadużywaniem alkoholowych wcześniej niż 

mężczyźni (odpowiednio 10 lat vs 15 lat) – zjawisku 

bardziej dynamicznego przebiegu uzależnienia u kobiet 

niż u mężczyzn nadano nazwę 

„efektu teleskopowego

”. 

 

 

Przebieg uzależnienia (2)

• Ashley i wsp. (1977) porównali występowanie 

schorzeń wywołanych nadużywaniem alkoholu u 135 

kobiet i 736 mężczyzn uzależnionych od alkoholu. 

• Częstość występowania schorzeń wywołanych 

nadużywaniem alkoholu była podobna, mimo tego, że 

kobiety nadużywały alkohol krócej niż mężczyźni         

   (14,1 vs. 20,2 lat). 

• Przeciętna długość nadużywania alkoholu przed 

wystąpieniem schorzenia była krótsza u kobiet niż       

        u mężczyzn w przypadku: 

stłuszczenia wątroby

   

         (13,6 vs 20,4 lat), 

nadciśnienia tętniczego

 (12,1 

vs. 19,7 lat), 

niedożywienia

 (15,9 vs 21,4 lat) i 

krwawienia                  z przewodu pokarmowego

 

(11,4 vs 17,8 lat)

• Kobiety z uzależnieniem od alkoholu w porównaniu      

      z mężczyznami mają również wyższe ryzyko 

powstania polineuropatii alkoholowej

 

 

Konsekwencje (1)

• Kobiety maja wyższe ryzyko śmierci 

          z powodów związanych           
                      z nadużywaniem 
alkoholu                          niż 
mężczyźni 

• Lindberg i wsp. (1988) stwierdzili, 

że           u mężczyzn uzależnionych 
od alkoholu ryzyko śmierci wzrasta 
3 razy,                 a u kobiet zaś aż 5 
razy.

 

 

Konsekwencje (2)

• Na podstawie analizy danych 5549 

osób, które zmarły na skutek urazu 

oceniono wpływ picia alkoholu na 

ryzyko doznania śmiertelnego urazu, 

stwierdzono, że ryzyko poniesienia 

śmierci z powodu utonięcia jest u osób 

pijących 3.48 razy wyższe,                    

zaś upadku 1,82 razy wyższe niż u osób 

                 nie pijących. 

• Bycie osobą pijącą zwiększa ryzyko 

śmierci w wyniku samobójstwa u kobiet 

4,04 razy zaś u mężczyzn 1,45 razy. 

 

 

Farmakoterapia 

• Citalopram

 – 44% mężczyzn redukowało 

swoje picie, w grupie kobiet redukcja picia 

wystąpiła jedynie             u 27% z nich

• Naltrekson

 w zawiesinie do iniekcji do 

mięśniowych - w grupie mężczyzn 

stwierdzono zmniejszenie konsumpcji 

alkoholu w porównaniu z placebo,                 

u kobiet takiej różnicy nie stwierdzono

• Flupentixol decoanate

 - że osoby leczone 

aktywnym lekiem miały wyższy odsetek 

nawrotów picia niż osoby otrzymujące 

placebo, negatywne wyniki leczenia 

dotyczyły głównie mężczyzn, w znacznie 

mniejszym  zaś stopniu kobiet    

 

 

Wniosek

• Dotychczasowe wyniki badań sugerują,  

że związki między płcią a uzależnieniem 
od alkoholu są głębsze niż do niedawna 
przypuszczano, występują one zarówno 
na poziomie społecznym, 
psychologicznym jak i biologicznym 
powodując, wystąpienie istotnych różnic  
w przebiegu uzależnienia alkoholowego   
  u kobiet w porównaniu z mężczyznami.