Wzrost i rozwój roślin

1. Etapy ontogenezy roślin

2. Wzrost (definicja, charakterystyka)

3. Różnicowanie

4. Rozwój

5. Morfogeneza

6. Czynniki regulujące morfogenezę 

roślin

 

 

Etapy ontogenezy czyli rozwoju 

osobniczego

– Embriogeneza

 (+kiełkowanie nasienia)

– Rozwój wegetatywny

– Rozwój generatywny

 (tworzenie kwiatu, owocu, 

nasienia)

– Starzenie

 (ewentualnie spoczynek)

– Śmierć rośliny

 

 

Kontrola ontogenezy odbywa się na 

poziomie:

– komórkowym
– tkankowym
– organowym

Z zygoty powstają                          ■ 

tkanki

                                           ■ organy
                                           ■ cała roślina

Dzielenie się, wzrost

   i  

różnicowanie 

komórek

             (w tkanki, organy) stanowią 

podstawę procesu 

rozwoju rośliny

zmiany ilościowe

 

zmiany jakościowe

 

 

Zależności między rozwojem a wzrostem, 

różnicowaniem, tworzeniem wzorca i 

morfogenezą

wzrost

różnicowani
e

tworzenie 
wzorca

morfogeneza

ROZWÓ
J

- proces, który prowadzi 
do zwiększenia wymiarów 
rozwijającego się 
organizmu

- proces komórkowej 
specjalizacji

Wzrost, 
różnicowanie 
się w tkanki, 
organy lub całe 
organizmy

- proces regulacji i 
kierunku      
różnicowania się 
komórek

- proces ekspresji 
poszczególnych genów 
w określonej kolejności i 
czasie

 

 

Dwa typy wzrostu

Wzrost embrionalny

 – 

przez podziały komórkowe

Wzrost elongacyjny

 – przez  

wydłużanie komórek

 

 

Rodzaje wzrostu

• Wzrost ograniczony

 (zdeterminowany) – liście, 

kwiaty, owoce

• Wzrost

 

nieograniczony

 – merystemy wierzchołkowe 

pędów 

wegetatywnych, korzeni

* *

*

• Wzrost wydłużeniowy

 (elongacyjny)

• Wzrost objętościowy

 

 

Auksyny stymulują wzrost elongacyjny 

ściany komórkowej (tzw. wzrost 

kwasowy)

- IAA aktywuje pompę 

protonową zależną od ATP 

 w plazmalemie lub ER

- Protony przemieszczają 

się do apoplastu, co 

powoduje zakwaszenie 

apoplastu

- Następuje aktywacja 

enzymów hydrolitycznych 

i rozerwanie wiązań 

wodorowych pomiędzy 

mikrofibrylami 

celulozowymi

- To prowadzi do 

rozluźnienia struktury 

ściany komórkowej i 

zwiększenia jej 

elastyczności 

szybka odpowiedź na 
hormon

 

 

• Wzrost 

regulowany jest przez czynniki 

– egzogenne (światło) i 

– endogenne (hormony).

• Różnicowanie

 – jest zależne od syntezy 

różnych białek przez komórki posiadające ten 

sam genom.

• Ekspresja

 poszczególnych 

genów

 (kodujących 

specyficzne białka) jest jednak bardzo 

precyzyjnie kontrolowana

 tj. regulowana  przez 

różne czynniki (egzo- i endogenne).

• Kontrola

 – nadzór nad prawidłowym 

przebiegiem procesów życiowych rośliny.

 

 

Różnicowanie komórek

Różnicowanie komórek

 to proces, w wyniku którego komórki 

nabywają odmiennych właściwości: metabolicznych, 

strukturalnych, funkcjonalnych od komórek, z których powstały 

(macierzystych). 

 

 

Podsumowanie

Do każdej rośliny (komórki) docierają informacje 

(ze środowiska lub sąsiedniej komórki), które 

są odpowiednio interpretowane (przy udziale 

m. in. hormonów roślinnych).

• Interpretacja polega na tworzeniu 

odpowiednich struktur, przez uruchomienie 

procesów wzrostu, różnicowania i 

morfogenezy.

• Bodźce (informacje) mogą być: 

■ 

egzogenne (światło, chłód, susza….)

■ 

endogenne (hormony, czynniki sygnałowe)

 

 

Regulacja kształtu i kierunku różnicowania się komórek 

=

 

MORFOGENEZA

Morfogeneza 

(kształtowanie ciała rośliny) to wynik 

przebiegu procesów rozwojowych indukowanych 

przez aktywację określonych genów. 

MORFOGENEZA

 wszystkich roślin jest 

genetycznie zaprogramowana i 

środowiskowo kontrolowana.

Podsumowanie