Neuroestetyka

Neuroestetyka

Włodzisław Duch

Katedra Informatyki Stosowanej

UMK

Toruń

Google: Duch

Neuroestetyka, Poznań 22.02.2007

Zdumiewająca hipoteza

•

„

Zdumiewająca hipoteza brzmi: Ty, Twoje radości i smutki,

Twoje wspomnienia i ambicje, Twoje poczucie tożsamości i

wolna wola, nie są w rzeczywistości niczym innym niż

sposobem, w jaki zachowuje się ogromny zbiór komórek

nerwowych i związanych z nim cząsteczek”.

Francis Crick, „Zdumiewająca hipoteza, czyli nauka w

poszukiwaniu duszy”, Prószyński i S-ka, Warszawa 1997.

•

Lapidarnie: Umysł jest tym, co robi mózg.

•

Widzimy świat? Maja!

Widzenie jest interpretacją stanów kory wzrokowej

własnego mózgu przez inne obszary tego mózgu.

•

Świadczą o tym

złudzenia optyczne

, zmiany percepcji w wyniku

uszkodzeń mózgu, halucynacje, sny, ślepota na zmiany ...

Widzimy tylko stany swojego mózgu!

Neuroestetyka

•

Neuroestetyka poszukuje neurobiologicznych podstaw

przeżyć estetycznych. Tworzenie i przyjemność obcowania ze

sztuką jest możliwe tylko dzięki istnieniu wspólnych

wszystkim ludziom struktur mózgu, odpowiedzialnych za

proces widzenia.

•

nstitute of

euroesthetics

Univ

College London.

Semir Zeki: artyści podobnie jak neurolodzy, badają

zachowania mózgu swoimi specyficznymi metodami.

•

Badania procesu widzenia przez artystów:

Leonardo

da Vinci,

Piero della Francesca, Brunelleschi, Delacroix, Seurat,

Duchamp, Mondrian

, Picasso, Braque, Calder, Tinguely ...

•

Neuroestetyka wzbudziła duże zainteresowanie wśród

artystów, pragnących wykorzystać nową wiedze dotycząca

percepcji i zachowania w swojej pracy.

Neuroestetyka

Cele badań w dziedzinie neuroestetyki to:

•

badanie procesów twórczych w sztukach plastycznych,

zrozumienie działania mózgu w czasie takich procesów

;

•

podkreślanie centralnej roli, jaką pełnia badania nad mózgiem

dla zrozumienia natury ludzkiej, przejawiającej się nie tylko w

sztuce czy muzyce, lecz również moralności, zachowaniach

społecznych i antyspołecznych, moralności, religii i innych

dziedzinach wpływających na życie codzienne;

•

zainteresowanie neurobiologów badaniem sztuki jako metody

badania organizacji przetwarzania informacji przez mózg

;

•

badanie praw percepcji, którym podlega tworzenie sztuki,

zarówno na etapie tworzenia jak i oglądania

;

•

zrozumienie sztuki w świetle zadań, stojących przed układem

wzrokowym, lub ogólnie stojących przed mózgiem, to jest

gromadzenia wiedzy o świecie i sposobach jego poznawania.

Książki

•

Robert L. Solso

Cognition and the Visual

Arts

MIT Press (1996)

•

Semir Zeki, Inner Vision.

Oxford University Press (1999)

•

C. McManus, Right Hand, Left Hand.

Weidenfeld & Nicholson (2002)

•

M. Livingstone, Vision and Art.

Harry N Abrams (2002)

•

E. Faas, The Genealogy of Aesthetics.

Cambridge University Press (2002)

Najważniejsze prawa

percepcji

Najważniejsze prawa

percepcji

•

Poszukiwanie prawdy ponad pozorami.

Informacje dochodzące do oka bez przerwy się zmieniają w wyniku

zmiany odległości, kąta widzenia i oświetlenia, a jednak widzimy

stabilny świat, złożony z obiektów o określonej kategorii (np. twarzy).

Układ wzrokowy wydobywa z dochodzącego do oka sygnału tylko to,

co istotne, podobnie jak artysta próbujący oddać swój sposób

widzenia.

•

Abstrahowanie, szukanie istoty, pozwalającej rozpoznać byt.

„

The whole beauty and grandeur of Art consists ... in being able to

get above all singular forms, particularities of every kind [by making

out] an abstract idea ... more perfect than any one original.

”

John

Constable

Sposób tworzenia abstrakcji przez mózg jest centralnym problemem

badań nad mózgiem, sztuka jest próba eksternalizacji tych abstrakcji.

Wzrok

Informacja wizulana rozdziela się

już w oku na odrębne kanały:

• Szlak wielkokomórkowy: trzy

typy stożków fotorecepcyjnych o

dużych polach recepcyjnych,

pobudzenie światłem o szerokim

paśmie, niska rozdzielczość

przestrzenna, wysoka wrażliwość

na kontrast, orientację, szybkie

przesyłanie sygnałów, bez

informacji o kolorze.

• Drobnoziarniste komórki, 2 typy

stożków fotorecepcyjnych, małe

pola recepcyjne, wolno

przewodzące aksony, rozpoznają

opozycje barw.

Kolor, kształt, ruch–odrębne

kanały

8 praw Ramachandrana

•

Czy istnieją „reguły” sztuki pozwalające zrozumieć dlaczego pewne

reprezentacje graficzne wydają się nam piękne i interesujące?

•

Dlaczego takie reguły pojawiły się w takiej a nie innej formie w

procesie ewolucji?

•

Jakie struktury mózgu są w to zaangażowane?

Uwypuklanie elementów

, różnic, widoczne w sztuce

pierwotnej i karykaturach, wynikające z zasady

„wzmacniania różnic”.

Izolowanie pojedynczych modów wzrokowych (kształt,

kolor, kinestetyka), sprzyja większemu skupieniu uwagi.

Grupowanie percepcyjne

(Gestalt) pozwalające na

segmentację obiektów od tła i abstrakcyjne relacje

podobieństwa.

Wzmacnianie przez kontrast, linię, rysunek, kolor.

Wyzwania dla percepcji

, nieoczywiste grupowanie.

Unikanie

nienaturalnych punktów widzenia

przypadkowych koincydencji konturów.

Aluzje i metafory

zwiększają zainteresowanie.

Symetria jest atrakcyjna.

Polskie słówka

Jeśli przeanalizujemy fonetyczne własności różnych słów i nauczymy się
regularności to możemy szukać skojarzeń do grupy słów; duża "gęstość
semantyczna" oznacza wiele interesujących skojarzeń, interesujące słowa.

Przykład pośredniego etapu radosnego słowotwórstwa sieci
neuronowej:

ardyczulać ardychstronnie, ardywialić ardyklonnie,
ardywializować ardywianacje, argadolić argadziancje,
arganiastość arganastyczna, arganianalność arganiczna,
argasknie argasknika, argulachny argatywista,

argumialent argumiadać argumialenie argumialiwić

argumowny argumofon argumował argumowalność

Czy "argumiadać" to nie piękne słowo?

Argumiada ten, kto argumentuje tak intensywnie, że ujada.

Niewykorzystane zmysły

W najszerszym sensie sztuką jest wszystko, co wywołuje
estetyczne wrażenia u jakiegoś odbiorcy – niestety to się
nieczęsto w sztuce współczesnej zdarza ...

Przetwarzanie sygnałów z jednej modalności do drugiej daje
nowe możliwości wyrazu artystycznego.

Klawiatura fortepianu służy przekształcaniu pobudzeń
przestrzennych w wibracje dźwiękowe: ruch widza => dźwięki.

U niewidomych informacje z kamery => pobudzenia dotykowe
pleców lub języka. Dotyk jest mało wykorzystanym zmysłem.
Przetwarzanie obrazów czy muzyki na pobudzenia języka lub
skóry różnych części ciała (twarzy, palców), może dać ciekawe
nowe możliwości.

Masaż artystyczny jako odrębna kategoria estetyczna w zasadzie
nie istnieje. Można zbudować „dotykotron”, instrument
pozwalający wywołujący ciekawe efekty dotykowe, połączone z
efektami dźwiękowymi i wizualnymi lub też od nich niezależne.

Document Outline