System dydaktyczny 

Herbarta

Jankowska Marcelina

Łukasiewicz Marta

Ostrysz Izabela

Świderczak Magdalena

 

 

Notka biograficzna

 

 

Johann Friedrich Herbart, Jan Fryderyk Herbart           

  (ur. 4.05.1776 w Oldenburgu, zm. 11.08.1841 w 

Getyndze) - niemiecki filozof, psycholog i pedagog.
Wcześnie zaznajomił się z filozofią Wolffa i Kanta, słuchał 

w Jenie Fichtego, był nauczycielem domowym i zapoznał 

się u Pestalozzi'ego z jego pedagogiką. W 1802 po 

obronie habilitacji został docentem w Getyndze a w 

1805 objął tam katedrę filozofii. W 1809 został 

profesorem filozofii po I. Kancie i utworzył przy katedrze 

filozofii seminarium pedagogiczne dla nauczycieli. W 1833 

objął na powrót katedrę filozofii w Getyndze.
Na jego filozofię składał się realizm w metafizyce oraz 

intelektualizm. Pedagogika stała się domeną całej jego 

pracy filozoficznej i starał się jej nadać ściśle naukowy 

charakter. Bywa nazywany "ojcem naukowej 

pedagogiki".

 

 

Cele wychowania

• Rozwój umiejętności teoretycznych
• Silny moralnie charakter

 

 

Cele wychowania

• Wg Herbarta celem wychowania jest  

ukształtowanie silnych moralnie 

charakterów. 

• Służą temu: kierowanie dziećmi i 

młodzieżą, karność oraz nauczanie 

– KIEROWANIE.
– KARNOŚĆ 
– NAUCZANIE WYCHOWUJĄCE 
– WYOBRAŻENIA

 

 

Kształcenie i nauczanie wg 

Herbarta

Rozwój 

zainteresowań

skuteczność

Umiejętności 

teoretyczne

kształcenie

 

 

Kształcenie i nauczanie wg 

Herbarta

etapowe

Racjonalność  

treści

Od pojęć

do umiejętności

Od wyobrażeń 

do pojęć

efektywne

Nauczanie

 

 

Schemat stopni przyswajania 

treści

 

 

Opanowywanie treści poprzez 

przechodzenie przez etapy

• Czynniki, od których zdaniem Jana Fryderyka 

Herbarta zależy efektywność nauczania to:
- racjonalne rozłożenie treści, które uczniowie 

muszą przyswoić
- tok nauczania

• Etapy, przez które powinien przejść uczeń, aby 

opanowanie przez niego treści było skuteczne:
 I. Etap zgłębiania, gdzie dane wyobrażenie wyróżnia się 

wyraźnie spośród innych
- stadium spoczynku
- stadium ruchu
II. Etap ogarniania, gdzie możliwe jest tworzenie określonych 

całości z wyobrażeń już zgłębionych
- stadium spoczynku
- stadium ruchu

 

 

Powiązania z innymi 

pedagogami

• Herbart i Pestalozzi  szkoła 

tradycyjna

• Rein  próba modyfikacji formalnych 

stopni nauczania

 

 

Próba modyfikacji formalnych 

stopni nauczania

• Formalne stopnie 

nauczania (Herbart)

– Jasność
– Kojarzenie
– System
– Metoda

• Formalne stopnie 

nauczania (Rein)

– Przygotowanie
– Podanie
– Rozwiązanie
– Zebranie
– Zastosowanie

• Wilhelm Rein był autorem najszerzej rozpowszechnionej 

próby, rozwinął i udoskonalił teorię stopni formalnych 

wprowadzając 5 stopni zamiast 4.

 

 

Herbartyzm

• „Wenn alles schweigt und einer spricht, da 

nent man so was Unterricht” (Kiedy 

wszyscy milczą, a mówi tylko jedna osoba, 

wówczas mamy do czynienia z 

nauczaniem)

• Szkoła tradycyjna

• Nauczanie

• „Pedagogika ogólna wyprowadzona z celu 

wychowania” (1806)

• „Wykłady teoretyczne w zarysie” (1835)

• Nauczanie wychowujące

• System pedagogiczny

• Metafizyczna filozofia

 

 

Plusy i minusy

+ rozwój u uczniów wielostronnych zainteresowań,
+racjonalne rozłożenie treści nauczania na 

powiązane ze sobą merytorycznie i logicznie 

składniki,
+nauczanie powinno przebiegać od wyobrażeń do 

pojęć i od pojęć do umiejętności (przekazanie 

uczniom nowego materiału, ze szczególnym 

naciskiem na rozwój umiejętności teoretycznych),
- opis rzeczywistości górujący nad własnym 

przekształceniem przez wychowanków dostępnych 

fragmentów rzeczywistości,
- formalizm i rygoryzm - narzucenie nauczycielom 

schematu lekcji, w którym nie mogli ująć własnej 

inwencji organizacyjnej i metodycznej,
- podstawowym obowiązkiem nauczyciela jest 

realizacja programu nauczania,