SYSTEMY 

KLASYFI

KACJI 

PAMIĘCI

Tulving uważa,że pamięć składa się z 
pewnej liczby wzajemnie ze sobą 
powiązanych systemów.  Przez system 
rozumie on zbiór skorelowanych 
procesów ,które w obrębie jednego 
systemu są silniej powiązane z innymi 
procesami z tego samego systemu niż z 
procesami spoza systemu.
Uporządkowanie systemów 
pamięciowych dotyczy głównie 
kolejności ich występowania w rozwoju 
jednostki oraz gatunku.

KLASYFIKACJA ZE WZGLĘDU NA 
FORMAT PRZECHOWYWANIA 
INFORMACJI         

W/G TULVINGA



Pamięć semantyczna- 

odnosi się 

do faktów i wiedzy ogólnej, nie jest 
związana z żadnymi przeżyciami jednostki 
czy wspomnieniami. Kodujemy w niej 
informacje o świecie docierające do nas z 
różnych źródeł.



Pamięć epizodyczna- 

niezbędna 

do przywoływania  osobistych doświadczeń 
ujętych w naszym własnym kontekście.  
Zapisujemy w niej czyste doznania 
zmysłowe.

  

CHARAKTERYSTYKA 
PAMIĘCI SEMANTYCZNEJ:



Rejestruje informacje na podstawie danych 
pośrednich, danych ,które dostarczane są z różnych 
źródeł.



Jest magazynem mieszczącym całokształt wiedzy 
człowieka o języku, słowach, innych symbolach 
werbalnych oraz  relacjach pomiędzy nimi.



Informacje są uporządkowane pojęciowo.



Zmagazynowane informacje dotyczą świata .



Kontekst nie ma wpływu na zapamiętywanie.



Aktualizacja informacji ma charakter automatyczny.



Odgrywa dużą rolę w wykształceniu.



Bardzo przydatna dla systemów sztucznej inteligencji.



W sądzie może być wykorzystana , ale dla kogoś kto 
występuje jako biegły.

CHARAKTERYSTYKA 
PAMIĘCI EPIZODYCZNEJ:



Informacja o epizodach albo zdarzeniach ma ścisłą 
lokalizację czasową i przestrzenną (oś czasowa).



Kontekst oraz czynnik emocjonalny ma zasadniczy 
wpływ na zapamiętywanie informacji.



Zwiększa zdolność wyprowadzania informacji z 
dostępnych danych.



Wydobywane informacje na temat własnej przeszłości 
pozwala na zmianę całego systemu pamięciowego.



Aktualizacja informacji ma charakter dowolny i 
wymaga pewnego wysiłku.



Ma niewielkie znaczenie dla wykształcenia ogólnego.



Może być wykorzystywana jako świadectwo w sądzie.

Tulving nie poprzestał na  

rozróżnieniu tylko tych dwóch 

rodzajów pamięci . W roku 1985 

dołączył jeszcze pamięć 

proceduralną . Odpowiedzialna 

jest ona za skuteczne reagowanie 

w danym środowisku.

Stanowi ona jedyny system 

spośród trzech przedstawionych, 

który działa w sposób całkowicie 

autonomiczny.

Pamięć proceduralna 

odpowiada za zdolność do 

nauki zachowań i sposobów 

wykonywania czynności 

automatycznie bez udziału 

świadomości.

Wykorzystanie pamięci 

semantycznej wymaga 

wcześniejszego posiadania 

pamięci proceduralnej. Tu 

reakcje są już świadome i 

odwołują się do  właściwości  

świata . Zaś pamięć 

epizodyczna odwołuje się do 

osobistych doświadczeń 

jednostki ,która zdaje sobie 

sprawę iż wie, że wie.  A to już 

jest rodzajem 

samoświadomości.

KLASYFIKACJA ZE WZGLĘDU NA 
FORMY PRZECHOWANIA I 
WYDOBYCIA           

W/G SQUIRE’A



Pamięć deklaratywna 
-,,wiedza,że...” Przypomina to co 
potocznie nazywamy pamięcią. Jej 
zawartość uruchamiamy 
przypominając sobie np. datę 
wybuchu wojny i musi być ona 
dostępna świadomości.

 

•Pamięć 
niedeklaratywna-,,wiedz
a,jak...”          
Uruchamiana jest w 
specyficznych sytuacjach 
jak np. jazda na łyżwach i 
nie musi być dostępna 
świadomości.

Przy czym poprzedzanie i warunkowanie uważane są dzisiaj nie za 
rodzaje pamięci , ale procedury w wyniku , których może powstać zapis 
pamięciowy.

CHRAKTERYSTYKA 
PAMIĘCI DEKLARATYWNEJ:



Informacje zawarte są w postaci 
abstrakcyjnych lub konkretnych 
reprezentacji angażujących język(łatwo 
przywoływane w postaci słownej).



Dostęp do informacji jest względnie 
niezależny od kontekstu.



Wydobycie informacji bywa czasami 
poprzedzone wysiłkiem.



Informacje mogą być przedstawione 
werbalnie.



Mogą być one również wplecione w 
wypowiedź pisemną .

Gdy posługujemy się pamięcią deklaratywną to 
angażujemy hipokamp oraz korę płatów czołowych 
i skroniowych.

W przypadku pamięci niedeklaratywnej oprócz 
hipokampa uruchamiana jest kora motoryczna i 
móżdżek.

CHARAKTERYSTYKA PAMIĘCI 
NIEDEKLARATYWNEJ:



Informacje przechowywane są w postaci 
związków S-R czyli jak powiedzieliby 
behawioryści –nawyków. Począwszy od 
kodowania bardzo prostych nawyków, aż 
po bardzo złożone.



Nie są one dostępne w postaci werbalnej.



Ujawniają się wyłącznie w kontekście w 
jakim zostały przyswojone.



Informacje zawarte w pamięci jak i procesy 
wydobycia mają charakter automatyczny.



Pamięć niedeklaratywna rzadko zostaje 
zakłócona.

PODZIAŁ ZE WZGLĘDU NA KRYTERIUM 
MECHANIZMÓW WYDOBYCIA            

W/G 

SCHECTERA I GRAFA:



Pamięć jawna



Pamięć ukryta

Podział ten w pewnym stopniu 

pokrywa się z podziałem na 
pamięć deklaratywną i 
niedeklaratywną .Choć Schecter i 
Graf w przeciwieństwie do 
Squire’a kładą większy nacisk na 
mechanizmy wydobycia 
informacji.

Pamięć jawna 

wymaga od człowieka 

pełnego ujawniania zawartości pamięci.
Charakteryzuje się ona wydobywaniem 
całej znanej nam wiedzy tzw. 
podręcznikowej . 
Wydobywanie tych informacji może 
przybierać różne formy:

       rozpoznanie właściwej odpowiedzi w 
zadaniu

       odtworzenie pierwotnej kolejności 
zapamiętanych elementów

      odpowiadanie na pytania wymagające 
użycia wiedzy szkolnej

      odpowiadanie na pytania wymagające 
użycia pamięci deklaratywnej związanej z 
osobistą przeszłością

Pamięć ukryta 

wymaga od 

człowieka wykorzystania pewnych 

informacji lub umiejętności , a nie tylko 

przywołanie informacji.

W pamięci ukrytej zapamiętywane są 

informacje w bardzo przypadkowy 

sposób. Pomimo tego informacje tam 

zawarte stanowią złożony zbiór.

Cechą charakterystyczna dla tego rodzaju 

pamięci jest  mechanizm torowania 

(priming)-

ułatwianie dostępu do specyficznej 

informacji , z którą wcześniej mieliśmy 

kontakt jednokrotnie lub wielokrotnie.

Inną formą pamięci ukrytej jest 

wykonywanie zadań wymagających 
użycia opanowanych wcześniej 
umiejętności, np. umiejętność czytania, 
pisania, posługiwania się jakimś 
narzędziem.

Umiejętności te mogą przejawiać się w 

naszym zachowaniu nawet wtedy, kiedy 
jawna pamięć deklaratywna ulegnie 
zakłóceniu.

Dotyczy to także utajnionej pamięci 

deklaratywnej.

Bibliografia:

Maruszewski T. (2002) –Psychologia poznania
Nęcka E. , Orzechowski J., Szymura B.(2006) –
Psychologia poznawcza
Strelau J.(2007)- Psychologia- Podręcznik 
akademicki
Maruszewski T.- Okruchy pamięci (internet)