Francis Bacon (1581-1626) 



 

Urodził się w Londynie, studiował w Cambrigde. Zajmował się eksperymentowaniem 
(usiłować dociec co zrobić, żeby w długich podróżach nie zepsuła się żywność ) 



 

Uważał, że naukę uprawia się po to, by opanować przyrodę, dla pożytku społecznego 



 

Wg Bacona wiedza = władza 



 

Wprowadził empiryczną metodę badań, w której przedstawił społeczeństwo idealnie. 



 

Jego zdaniem, niektóre wynalazki zdobyte dzięki ujarzmieniu przyrody doprowadzą do 
powszechnej szczęśliwości 



 

Bacon korzystał z doświadczenia i indukcji w metodach badawczych 



 

Bacon odróżniał od siebie idee umysłu boskiego (znaki) oraz idole umysłu ludzkiego 
(urojenia) 



 

Uważał, że człowiek, by osiągnąć najwyższy stopień doskonałości rozumu, powinien najpierw 
oczyścić swoje niedoskonałe władze poznawcze z 4 rodzajów złudzeń,: 

1.  Idole plemienia – wynikające z natury ludzkiej, wspólne wszystkim ludziom (należy do 

nich antropomorfizm i doszukiwanie się celowości w świecie) 

2.  Idole jaskini – idole jednostki, nabyte z procesie wychowawczym (przesądy jednostek, 

spowodowane przez wpływ wychowania i środowiska,) 

3.  Idole rynku – idole języka, komunikacji między ludźmi (Błędy powodowane przez nie 

dokładność, nieadekwatność i wieloznaczność pojęć) 

4.  Idole teatru – idole doktryn filozoficznych ( powodowane przez błędne spekulacje 

filozoficzne, których wyniki są przyjmowane na mocy autorytetu 

5.   
6.   
7.   
8.   
9.   
10.  
11.  

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Kartezjusz/ Ren Descartes (1596-1650) 
 



 

Był matematykiem, uczniem szkoły Le Flesh (scholastyka) 



 

Przedstawił nową koncepcję nauki jako drzewa – matematyka to korzeń, pień to fizyka,  
a gałęzie to pozostałe nauki m.in. medycyna czy mechanika 



 

Jako metodę nauki wybierał dedukcję 



 

Sformułował 4 prawidła, wg których powinno się postępować w nauce:  

1.  Wszystkie rzeczy, które poznajemy, nigdy nie mogą być uznane za pewne i oczywiste, dopóki za takie 

nie zostaną  rozpoznane.  W trakcie  rozpoznawanie,  wrogiem  jest  pośpiech,  jak również  różnego 

rodzaju  uprzedzenia,  których  trzeba  pozbyć  się.  W trakcie  rozpoznawania  należy  wyłuskiwać 

wszystko to, co jest pewne, jasne i niepodważalne. 

2.  Aby  badanie  było  jak najdoskonalej  przeprowadzone,  wskazane  jest  dzielenie  na części  dany 

przedmiot  i badanie  tych  części.  Dzielenie  ma być  przeprowadzane  tak daleko,  jak jest  to tylko 

możliwe. 

3.  Punktem  wyjścia  w badaniu  mają  być przedmioty,  które  uważane  są za  najprostsze,  a także 

najbardziej  dostępne  podczas  poznawania.  Dopiero  od tych  przedmiotów  zalecane  jest 

przechodzenie do bardziej szczegółowych i bardziej drobiazgowych części. 

4.  Przeprowadzając  badanie,  należy  tak przeprowadzić  analizę,  aby mieć  pewność,  że nic  nie zostało 

pominięte,  ani zaniedbane.  Prawidłowości  pierwsze,  same  tworzą  kryteria  prawdziwego  i pewnego 

poznania.  Wszystkie  inne  prawidła  są kontynuacją  poprzednich  i jednocześnie  przygotowanie 

następnych prawideł. 
 



 

Zastosowanie  metody  kartezjańskiej:  Wyżej  opisana  metoda  Kartezjusza  nadal  jest  metodą 
dydaktyczną  i poznawczą,  ale pod  jednym  warunkiem,  warunkiem  mianowicie  musi 
być używana  w zależności  od warunków  i okoliczności.  Nie jest  możliwe,  a nawet  jest 
wykluczone,  stosowanie  tej metody  jako  uniwersalnej  i do  wszystkich  warunków 
i okoliczności.  Użycie  jej zalecane  jest  tylko  tam,  gdzie  spełnione  zostały  wszystkie  warunki 
jakie zalecał Kartezjusz, czyli: 

1.  wszystkie zadania i obowiązki mają być sprowadzone do zadań matematycznych 

2.  wszystkie zadania matematyczne mają być sprowadzone do zadania algebraicznego 

3.  zadanie  algebraiczne  ma być  tak sprowadzone,  aby powstało  z niego  jedno  równanie,  które  ma być 

rozwiązane. 
 



 

Kartezjusz uważa, że zmysły mogą mylić (przytacza eksperyment z łyżką w wodzie) 



 

Sądzi, że nie wiemy, czy w danym momencie jesteśmy na jawie, czy śnimy 



 

Uważał, że możemy być zwodzeni (nasze zmysły) przez demona 



 

„Cogito, ergo sum” – pierwsza teza filozoficzna, podstawa metodycznego zwątpienia