1
Egzamin – KONSERWACJA i MODERNIZACJA ARCHITEKTURY
sem. VI; r.a. 2012/2013 – ZAGADNIENIA DO PRZESTUDIOWANIA
1. Znaczenie wiedzy dotyczącej konserwacji i modernizacji architektury w pracy architekta.
2. Zabudowa zastana – podział i zróżnicowanie zasobów; wydarzenia i uwarunkowania, które
zdecydowały o dzisiejszym jej stanie i strukturze.
3. Dobro kultury, narodowe dziedzictwo kultury, spuścizna obca - znaczenie pojęć - przykłady.
4. Zabytek – definicja, kryteria pozwalające uznać budowlę za zabytek, przykłady.
5. Zabytek a współczesne dobro kultury.
6. Dziedzictwo niematerialne – definicje, przykłady, podstawy prawne ochrony.
7. Wartości zabytków - rodzaje, przykłady wartości na wybranych obiektach zabytkowych.
8. Ochrona dziedzictwa w starożytności, średniowieczu i czasach nowożytnych.
9. Idee ochrony zabytków w drugiej połowie XIX w. i w początkach XX w; reprezentanci,
przykłady realizacji konserwatorskich.
10. Prace w La Cite
Carcassonne – jako przykład określonej idei konserwatorskiej.
11. Rieglowska idea wartości starożytniczej.
12. Znaczenie teorii konserwatorskiej. Teoria a praktyka konserwatorska w XX wieku - główne
sprzeczności teorii z praktyką.
13. Autentyzm materii, formy czy idei? – kryteria oceny wartości zabytku w różnych regionach
świata i ich źródła.
14. Uniwersalna, pluralistyczna koncepcja konserwatorska.
15. Historyzm w praktyce konserwatorskiej XX i XXI wieku a teoria konserwatorska.
16. Karta Wenecka – dokumenty, cele, główne ustalenia.
17. Opisz unikatowe wartości układu urbanistycznego historycznego centrum Krakowa wpisane-
go na Listę UNESCO.
18. Znaczenie konwencji O ochronie dziedzictwa kulturalnego i naturalnego.
19. Uzasadnij wpis Warszawy na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
20. Wartość historycznej struktury miasta w świetle Karty Miast Toledo- Waszyngton.
21. Rewitalizacja – podaj definicję oraz beneficjentów procesu.
22. Karta Ateńska Zabytków Sztuki i Historii oraz Karta Wenecka i ich uniwersalne przesłanie.
Zapisy Karty Weneckiej wobec problemu rekonstrukcji i uzupełnień.
23. Rewaloryzacja – podaj definicję i zasady postępowania w odniesieniu do miast.
24. Niematerialne wartości przestrzenne zdegradowanych struktur miast i ich znaczenie w proce-
sie rewitalizacji.
25. Wymień polskie obiekty z Listy Dziedzictwa Światowego UNESCO oraz kryteria wpisu.
26. Podaj zasady odbudowy Starego Miasta w Warszawie.
27. Podstawowe kategorie zabiegów konserwatorskich; zakres działań, warunki stosowania, sto-
sunek tych zabiegów do wartości autentyzmu, przykłady na wybranych obiektach.
28. Rewaloryzacja, rewitalizacja, renowacja – różnice w znaczeniu pojęć.
29. Anastyloza, rekonstrukcja, rewaloryzacja, renowacja, odbudowa, adaptacja, rewitalizacja, re-
stytucja - podaj definicje zabiegów, które są akceptowane w postępowaniu konserwatorskim.
30. Renowacja czy restauracja? Odbudowa czy rekonstrukcja? Różnice pojęciowe - uzasadnienie
odpowiedzi, przykłady realizacji.
2
31. Adaptacja, modernizacja. Znaczenie pojęć; uwarunkowania związane z ochroną wartości za-
bytkowych. Przykłady pozytywne i negatywne.
32. Program ochrony i zagospodarowania zabytkowego obiektu (zespołu) - kolejne etapy pro-
gramu i ich zakres.
33. Rodzaje badań zabytkowego obiektu – inwazyjność wobec zabytkowej tkanki. Przykłady.
34. Wpływ zieleni inwazyjnej na zabytkową budowlę; program postępowania z zielenią inwa-
zyjną na przykładzie Twierdzy Boyen.
35. Rodzaje architektonicznych uzupełnień w strukturach zabytkowych; cechy, formy, przykłady.
36. Działania i zabiegi, które można stosować w celu reintegracji funkcjonalno-przestrzennej za-
bytkowego obiektu (zespołu); rodzaje, zasady i przykłady.
37. Działania przedprojektowe i przedwykonawcze dotyczące przekształceń zabytkowego obiek-
tu - obowiązki architekta.
38. Rodzaje zabytkowych ruin; wartości, zasady postępowania konserwatorskiego; przykłady.
39. Zagrożenia i problemy ochrony zabytków wiejskiego budownictwa drewnianego. Przykłady.
40. Zagrożenia i problemy ochrony zabytkowej architektury poprzemysłowej. Przykłady.
41. Zagrożenia i problemy ochrony zamków w ruinie. Przykłady.
42. Ocena modernizacji i adaptacji do funkcji hotelowych zamków w Rynie i Giżycku.
43. Funkcje dydaktyczne zabytku; cel, formy, przykłady.
44. Zakres i znaczenie badań historycznych, architektoniczno- historycznych i archeologicznych
w ochronie zabytków; cel waloryzacji konserwatorskiej w aspekcie działań techniczno-
konserwatorskich przy budowli zabytkowej.
45. Składniki interdyscyplinarnego projektu architektoniczno-konserwatorskiego
46. Czynniki niszczące mury ceglane i detale kamienne.
47. Czynniki degradacji drewna zabytkowego w Polsce.
48. Modernizacja, przebudowa, rozbudowa, adaptacja zabytkowej budowli. Zagrożenia dla struk-
tury budowlanej zabytku.
49. Zasady konserwacji murów ceglanych i detali kamiennych.
50. Metody konserwacji drewna zabytkowego.
51. Rodzaje dokumentacji przydatne przy rejestracji stanu technicznego budowli w fazie przed-
projektowej?
52. Różnica między stanem technicznym a stopniem zachowania budynku zabytkowego.
53. Mykologia budowlana – pojęcie.
54. Organizmy stanowiące szczególne zagrożenie dla obiektów.
55. Przyczyny i objawy korozji biologicznej drewna. Metody zwalczania korozji biologicznej w
drewnie’
56. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U. nr 162.
poz.1568 – 2003 r.; w szczególności: ochrona zabytków a opieka nad zabytkami ; pomnik hi-
storii - warunki i procedura ustanowienia, przykłady; park kulturowy jako forma ochrony kra-
jobrazu i zarządzania zabytkowym zasobem - procedury tworzenia; przykłady: organizacja
organów ochrony zabytków w Polsce; obowiązki i kompetencje organów samorządowych w
ochronie zabytków; zagospodarowanie zabytków, prowadzenie badań, prac i robót przy za-
bytkach. Rozdziały: ( 1– 4, 7,9,11)
3
MATERIAŁY POMOCNICZE DO EGZAMINU:
obowiązujące:
notatki z wykładów;
materiały na internetowej platformie wspomagania nauczania na WA PW;
Tomaszewski Andrzej, Ku nowej filozofii dziedzictwa, (oprac. Ewa Święcka),
wyd. Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków, 2012; - pozycja dostępna w Bibliotece WA
PW
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U. nr 162.
poz.1568 – 2003 r.; w szczególności rozdziały: 1– 4, 7,9,11).
pomocnicze:
Współczesne problemy teorii konserwatorskiej w Polsce, praca zbiorowa pod red. B. Szmygina,
Warszawa – Lublin 2008 (z wyłączeniem tekstów na str. 25-50; 63-84; 93-98; 133-144).
Publikacja dostępna w formacie pdf na stronie:
http://www.icomos-poland.org/index.php/pl/publikacje-pkn-icomos
Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, praca zbiorowa pod red.
B. Szmygina, Warszawa- Lublin 2009. Publikacja dostępna w formacie pdf na stronie:
http://www.icomos-poland.org/index.php/pl/publikacje-pkn-icomos
Ochrona budynków przed korozją biologiczną, red. J. Ważny, J. Karyś, Arkady, 2001
Podejście kosztowe w wycenie nieruchomości, WACETOB, red. Brzozowski J., Janowska J., Wi-
śniewska U., Kowalska M., Warszawa 2010.
Borusewicz W., Konserwacja zabytków budownictwa murowanego, Warszawa, 1985
.
Brykowska M., Metody pomiarów i badań zabytków architektury, Warszawa 2003.
Kłosek-Kozłowska D.; Ochrona wartości kulturowych miast a urbanistyka, Warszawa 2007.
Kozarski P., Molski P.; Zagospodarowanie i konserwacja zabytkowych budowli, Warszawa 2001,
(pozycja podstawowa w zakresie: s. 151-174, 190-214) - Uwaga! W publikacji nieaktualne są
komentarze prawne wynikające z nieobowiązującej już ustawy o ochronie dóbr kultury.
Małachowicz E., Konserwacja i rewaloryzacja architektury w środowisku kulturowym, (wydanie
IV poprawione i uzupełnione) Wrocław 2007.
Rymaszewski B., Polska ochrona zabytków, Warszawa 2005.
http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/
http://www.nid.pl/
(strona Narodowego Instytutu Dziedzictwa)