Jarosław Legieć, Barbara Przewoźniak

Tomasz Ferona, Wojciech Samborowski

RZĄDOWE I SAMORZĄDOWE INSTYTUCJE POMOCY
DLA SKAZANYCH

Do najważniejszych i najefektywniejszych instytucji

rządowych i samorządowych – pod względem działania należą
takie instytucje jak:

I  pomoc  postpenitencjarna  -  uzyskiwana  przez  osobę
opuszczającą  zakład  karny,  jak  też  osobą  opuszczającym  areszt
śledczy  na  mocy  rozporządzenia  ministra  sprawiedliwości
w sprawie Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej

II pomoc udzielana przez sądy powszechne, a dokładniej przez
kuratorów sądowych polegających tym sądom

III  pomoc  udzielana  przez  Ośrodki  Pomocy  Społecznej
znajdujące  się  w  każdej  gminie  właściwe  ze  względu
zamieszkania byłego skazanego.

POMOC POSTPENITENCJARNA

Pierwszy rodzaj pomocy czyli pomoc postpenitencjarna

udzielana jest na mocy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z  dnia  22  kwietnia  2005  r.  w  sprawie  Funduszu  Pomocy
Postpenitencjarnej,  a  rozporządzenie  to  został  wydane  w  na
podstawie  i w bezpośrednim  związku  z  art.  43  §  6  Kodeksu
karnego wykonawczego.

Do kogo skierowana jest pomoc postpenitencjarna?

Pomoc, o której mowa dotyczy nie tylko osób, które właśnie

opuściły zakład karny i areszt śledczy, ale również rodzin tych

Jak odnaleźć się po wyjściu….

4 |

S t r o n a

osób,  poszkodowanych    przestępstwem.  Wniosek  może  być
składany również przez osoby, które odbywają karę pozbawienia
wolności lub osoby przebywające w areszcie śledczym. Wówczas
osoby  takie  składają  wnioski  do  dyrektorów  jednostek
penitencjarnych  zaś  w  pozostałych  przypadkach  osoby  składają
wnioski do właściwych kuratorów sądowych.

Jakiej pomocy mogę oczekiwać?

Zakres

pomocy

udzielanej

zakresie

pomocy

postpenitencjarnej to:

1) pokrywanie

kosztów czasowego zakwaterowania lub

udzielanie schronienia w ośrodku dla bezdomnych;

2) organizowanie i finansowanie poradnictwa prawnego, promocji

zatrudnienia i aktywizacji zawodowej;

3) organizowanie

i finansowanie kursów przygotowania

zawodowego lub pokrywanie kosztów związanych z udziałem
w takich

kursach

oraz

składaniem

egzaminów

kwalifikacyjnych;

4) pokrywanie

kosztów związanych ze specjalistycznym

leczeniem  lub  rehabilitacją  zdrowotną  oraz  uzyskiwaniem
orzeczeń  o  niepełnosprawności  lub  niezdolności  do
zatrudnienia, pomocy psychologicznej  oraz terapii uzależnień,
organizowanej poza placówką terapeutyczną;

5) pomoc

rzeczową w formie żywności lub bonów

żywnościowych,  odzieży,  leków,  protez,  przedmiotów
ortopedycznych  i  środków  pomocniczych,  o  których  mowa  w
art.  115  §  2  Kodeksu  karnego,  środków  sanitarnych,

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

5 |

S t r o n a

podręczników i innych pomocy naukowych, niezbędnych
przedmiotów

wyposażenia

domowego

lub

narzędzi

i wyposażenia potrzebnego do wykonywania wyuczonego
zawodu albo prowadzenia na własny rachunek działalności
gospodarczej;

6) okresową dopłatę do bieżących zobowiązań czynszowych za

lokal mieszkalny, do którego osoba ubiegająca się o pomoc ma
tytuł prawny;

7) finansowanie przejazdów środkami komunikacji publicznej lub

pokrywanie kosztów transportu specjalnego, zgodnie ze
wskazaniami lekarskimi;

8) pokrywanie kosztów związanych z uzyskaniem dowodu

osobistego oraz innych niezbędnych dokumentów;

9) udzielanie świadczeń pieniężnych na określony cel i okres

wskazany przez organ udzielający pomocy - w szczególnie
uzasadnionych wypadkach.

Jak uzyskać taką pomoc?

Przewidziana pomoc udzielana jest z urzędu lub na wniosek

zainteresowanej osoby biorąc pod uwagę sytuację osobistą każdej
osoby.  Z  uzasadnionym  wnioskiem  o  udzielenie  pomocy  może
wystąpić osoba uprawniona do jej uzyskania, a także prokurator,
obrońca  lub  pełnomocnik  oraz  przedstawiciel  skazanego,
ustanowiony  na  podstawie  art.  42  §  1  ustawy.  Osoba
zainteresowana  powinna  pamiętać  o  załączeniu  do  wniosku
niezbędnych

dokumentów

potwierdzających

okoliczności

wskazane we wniosku, uzasadniające przyznanie pomocy na cele
wskazane powyżej, a także dokument zwolnienia z zakładu lub

Jak odnaleźć się po wyjściu….

6 |

S t r o n a

aresztu. Wartym uwagi jest fakt, iż w razie braku uzasadnienia
wniosku lub dokumentacji wniosek nie podlega rozpoznaniu do
czasu ich uzupełnienia.

Jak długo mogę otrzymywać taką pomoc?

Należy pamiętać, iż świadczenie w ramach pomocy udziela się

przez  okres  niezbędny  dla  zrealizowania  celów  tej  pomocy  i  do
czasu  uzyskania pomocy ze  strony pomocy  społecznej  nie dłużej
jednak niż przez okres 3 miesięcy od czasu zwolnienia, chyba że
konieczność  przedłużenia  tego  okresu  z  uzasadnionych  przyczyn
wymaga dłuższego okresu wsparcia nie dłużej jednak niż na okres
6  miesięcy.  Te  niezwykłe  okoliczności  mogące  wpłynąć  na
przedłużenie  okresu  świadczenia  pomocy  do  okresu  6  miesięcy
to: choroba i czasowa niezdolność do pracy.

Rodzinom osób pozbawionych wolności pomocy udziela

się do czasu  otrzymania pomocy na podstawie ustawy z dnia 12
marca 2004 r. o pomocy społecznej, nie dłużej jednak niż przez 3
miesiące od dnia osadzenia członka rodziny w zakładzie karnym
lub  areszcie  śledczym,  chyba  że  konieczność  przedłużenia  tego
okresu  do  6  miesięcy  wynika  ze  szczególnych  okoliczności,
takich jak choroba lub czasowa niezdolność do pracy.

Natomiast osoby wymienione w art. 43 § 5 Kodeksu karnego

wykonawczego, którymi są stowarzyszenia, fundacje, organizacje
i instytucje, jak również kościoły i inne związki wyznaniowe
mogą otrzymywać z Funduszu środki na udzielenie pomocy, w
tym

zapewnienie

czasowego

zakwaterowania osobą

zwolnionym z zakładu karnego lub aresztu śledczego. Podmioty
te składają wnioski bezpośrednio do Ministra Sprawiedliwości.

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

7 |

S t r o n a

POMOC KURATORA SĄDOWEGO

Drugim rodzajem pomocy jest pomoc udzielana przez

kuratorów  sądowych  na  mocy  rozporządzenia  Ministra
Sprawiedliwości  z  dnia  12  czerwca  2003  r.  w  sprawie
szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków
kuratorów sądowych, a to z kolei rozporządzenie zostało wydane
na mocy ustawy o kuratorach sądowych z dnia 27 lipca 2001 r.

Chociaż pomoc udzielana na mocy tego rozporządzenia przez

kuratora ma charakter doraźny i  najczęściej kontrolny to  ma ona
duże  znaczenie  dla  osoby  opuszczającej  zakład  karny  i
niejednokrotnie  może  ona  pomóc  takiej  osobie  w  adaptacji
społecznej.

Kiedy rozpoczyna się pomoc kuratora sądowego?

Na mocy § 2 tego rozporządzenia powierzenie kuratorowi

sądowemu sprawowania nadzoru powinno nastąpić bezzwłocznie,
nie później jednak niż w ciągu 14 dni  od dnia uprawomocnienia
się  orzeczenia  albo  od  dnia  zwrotu  akt  sądowi  I  instancji  lub
otrzymania orzeczenia do wykonania. To właśnie kurator sądowy
jest  tą  osobą,  która  zaznajamia  się  z  aktami  sprawy
podopiecznego,  jak  również  bada  jego  potrzeby  przez
analizowanie sytuacji rodzinnej i środowiskowej. Kurator też jest
tą  osobą,  która  poucza  osobę  o  jego  prawach  i  obowiązkach
wynikających  z  relacji  pomiędzy  nią  samą  a  kuratorem.
Nawiązanie takiego kontaktu przez kuratora następuje nie później
niż w ciągu 7 dni od daty wpływu prawomocnego orzeczenia do
zespołu kuratorskiej służby sadowej.

Ponadto kurator udziela podopiecznemu pomocy w

organizowaniu nauki, pracy, i czasu wolnego oraz w rozwiązaniu
trudności życiowych. W realizacji tych celów kurator współdziała

Jak odnaleźć się po wyjściu….

8 |

S t r o n a

z  organizacjami,  instytucjami,  stowarzyszeniami  i  innymi
podmiotami,  których  celem  działania  jest  pomoc  podopiecznym.
W  razie  potrzeby  kurator  interweniuje  i  przekazuje  sprawę
podopiecznego  również  do  opieki  społecznej.  Pomoc  ta  nie
kończy  się  tylko  na  właściwym  skierowaniu  podopiecznego  do
tych  wyżej  wymienionych  podmiotów  ale  również  na  kontroli
prawidłowości  pomocy  udzielonej  przez  te  podmioty.  W  tym
zakresie  kurator  sadowy  ma  również  możliwość  sygnalizowania
jednostkom  nadrzędnym  organów  i  instytucji  państwowych,
organów  samorządu  terytorialnego  oraz  organom  statutowym
stowarzyszeń  i  organizacji  przypadki  bezzasadnej  odmowy
udzielenia kuratorowi sądowemu żądanej pomocy.

Zawodowi kuratorzy sądowi w sprawach dotyczących

podopiecznych  mają  również  możliwość  przygotowywania
i występowania  do  sądu  z  odpowiednimi  uzasadnionymi
wnioskami  w  sprawie  zmiany  orzeczenia  sądu  i  dołączenia  do
nich  akt  nadzoru  i  innych  stosownych  dokumentów.  Ponadto
uczestniczą  w  posiedzeniach  wykonawczych  sądu,  dotyczących
podopiecznych.

Kuratorzy realizują i nadzorują również czynności związane

z kontrolą  skazanego  w  okresie  próby  oraz  kontrolą  sprawcy
przestępstwa,  w  stosunku  do  którego  warunkowo  umorzono
postępowanie  karne  lub  zawieszono  wykonanie  kary.  Natomiast
w stosunku  do  osób,  co  do  których  została  orzeczona  kara
ograniczenia  wolności  kurator  realizuje  czynności  związane  z
organizowaniem  i  kontrolowaniem  wykonywania  tej  kary
poprzez:
–  utrzymywanie  stałego  kontaktu  z  zakładami  pracy,  w  których
wykonywana  jest  nieodpłatna  kontrolowana  praca  na  cele
społeczne;
–  pozyskiwanie  zakładów  pracy,  placówek  służby  zdrowia  lub
opieki społecznej oraz instytucji lub organizacji niosących pomoc

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

9 |

S t r o n a

charytatywną,  względnie  reprezentującą  społeczność  lokalną,  dla
przyjęcia  skazanego  w  celu  wykonywania  nieodpłatnej
kontrolowanej pracy na cele społeczne;
–  organizowanie  i  prowadzenie  szkoleń  oraz  instruktaży  dla
pracowników  zakładów  pracy,  wyznaczonych  do  organizowania
pracy skazanych i dozorowania jej przebiegu;
–  kontrolowanie  przestrzegania  przez  wyznaczone  zakłady  pracy
ustalonych  zasad  organizacji  pracy  skazanych  i  wypełnianie
innych  obowiązków  z  tytułu  wykonywania  kary  ograniczenia
wolności lub pracy społecznie użytecznej;
–  kontrolowanie  sposobu  wykonywania  kary  w  miejscu  pracy
oraz  prawidłowość  wywiązywania  się  przez  skazanego
z nałożonych na niego obowiązków.

POMOC SPOŁECZNA

Ustawa o pomocy społecznej w swych przepisach nie

przewiduje  specjalnych  świadczeń  dla  osób  opuszczających
zakład  karny.  Wszelka  pomoc  w  stosunku  do  byłych  skazanych
odbywa się na zasadach ogólnych określonych w ustawie. Dlatego
też  w  tej  części  pracy  z  racji  wspomnianych  już  ogólnych  zasad
udzielania  pomocy  opisane  zostaną  najważniejsze  przepisy
ustawy, które dla osób opuszczających zakład karny mogą okazać
się pomocne. Należy podkreślić, że ta część pracy nie uwzględnia
wszystkich  uregulowań  ustawy  w  związku  z    czym  należy  ją
traktować jako wskazówkę.

Na jakiej podstawie udzielana jest pomoc społeczna?

Udzielanie pomocy przez miejskie ośrodki pomocy

społecznej odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia

Jak odnaleźć się po wyjściu….

10 |

S t r o n a

12.03.2004r. o Pomocy społecznej Dz. U. 2009, Nr 175 poz.
1362.

Komu przysługuje pomoc społeczna?

Pomoc z ośrodka pomocy społeczne przysługuje każdej

osobie, u której wystąpi jeden, kilka lub wszystkie
z wymienionych niżej przesłanek.

1) ubóstwo,
2) bezdomność,
3) bezrobocie,
4) niepełnosprawność,
5) długotrwała lub ciężka choroba,
6) bezradność

sprawach

opiekuńczo-wychowawczych

i prowadzenia  gospodarstwa  domowego,  zwłaszcza  w  rodzinach
niepełnych lub wielodzietnych;
7) brak  umiejętności  przystosowania  się  do  życia  młodzieży
opuszczającej całodobowe placówki opiekuńczo-wychowawcze;
8) trudność w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w
Rzeczypospolitej  Polskiej  status  uchodźcy  lub  ochronę
uzupełniającą;
9) trudność  w  przystosowaniu  się  do  życia  po  zwolnieniu
z zakładu karnego;
10) alkoholizm lub narkomania
11) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej.

Dokładny katalog przesłanek uprawniających do uzyskania

pomocy z ośrodka pomocy społecznej znajduje się w art. 7 ustawy
o pomocy społecznej.

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

11 |

S t r o n a

Kiedy mogę ubiegać się o pomoc pieniężną?

Prawo do pomocy w formie pieniężnej przysługuje:
1) osobie prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe,

której dochód nie przekracza 461 zł miesięcznie,

2) członkowi rodziny, w której dochód na osobę w rodzinie czyli

dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, nie
przekracza kwoty 316 zł miesięcznie,

3) rodzinie, której dochód będący sumą miesięcznych dochodów

osób w rodzinie, nie przekracza kwoty 316 zł na osobę w
rodzinie.

Wyżej wymienione kwoty zwane przez ustawodawcę

kryterium dochodu, podlegają weryfikacji co trzy lata
i w zależności od różnych czynników mogą ulec zmianie.

Jakie formy pomocy pieniężnej oferują Ośrodki Pomocy

Społecznej?

Ustawa o pomocy społecznej przewiduje dwa rodzaje

pomocy udzielanej osobie uprawnionej. Pierwsza z nich to pomoc
o charakterze pieniężnym, w której można wyróżnić:

1)  zasiłek stały,
2)  zasiłek okresowy,
3)  zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy,
4)  zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie.

Jak odnaleźć się po wyjściu….

12 |

S t r o n a

Jakie formy pomocy niepieniężnej oferują Ośrodki Pomocy

Społecznej?

Drugi rodzaj pomocy o charakterze niepieniężnym to m.in. :

1)  praca socjalna,
2)  bilet kredytowany,
3)  pomoc rzeczowa, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie,
4)  poradnictwo specjalistyczne,
5)  interwencja kryzysowa,
6)  schronienie,
7)  posiłek,
8)  niezbędne ubranie,
9)  mieszkanie chronione,
10)  pobyt i usługi w domu pomocy społecznej,
11)  pomoc

uzyskaniu

odpowiednich

warunków

mieszkaniowych,  w  tym  w  mieszkaniu  chronionym,  pomoc
w uzyskaniu  zatrudnienia,  pomoc  na  zagospodarowanie  –
w formie rzeczowej dla osób usamodzielnianych,

ZASIŁEK STAŁY

Zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym, który

przeznaczony jest dla osób, które trwale lub długofalowo  nie są
wstanie  uzyskać  niezbędnych  środków  pozwalającym  na
samodzielne  utrzymanie.  Przysługuje  on  osobie  pełnoletniej
prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe niezdolnej do
pracy z tytułu wieku, czyli w momencie ukończenia 60 roku życia
przez kobietę i 65 przez mężczyznę,  lub całkowicie niezdolnej do
pracy  (I  lub  II  grupy  inwalidów  lub  znaczny  bądź  umiarkowany
stopień  niepełnosprawności)  jeżeli  dochód  tej  osoby  jest  niższy
niż  416  zł  uzyskiwanych  w  przeciągu  miesiąca.  Prawo  to

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

13 |

S t r o n a

przysługuje również osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie
oraz rodzinie, która nie przekroczyła kwoty 316 zł.

ZASIŁEK OKRESOWY

Zasiłek okresowy w przeciwieństwie od zasiłku stałego

przeznaczony  jest  dla  osób,  których  ciężka  sytuacja  nie  ma
charakteru  nieusuwalnego  lub  takiego,  który  nie  rokuje  na
poprawę.  Jest  to  świadczenie  o  określonych  czasowo  granicach
przysługiwania.  Osoba,  uprawniona  jest  do  skorzystania  z  tego
rodzaju  zasiłku  ze  względu  na;  długotrwałą  chorobę,
niepełnosprawność, bezrobocie lub inny rodzaj przeszkody, który
skutkuje  brakiem  możliwości  zarobkowania  i  samodzielnego
utrzymania się. Przyznanie zasiłku okresowego możliwe jest, gdy
nie  przekroczona  została  kwota  zwana  kryterium  dochodowym,
osoby  pełnoletniej  prowadzącej  jednoosobowe  gospodarstwo
domowe, osoby pełnoletniej w rodzinie lub rodzinie.

ZASIŁEK CELOWY

Zasiłek celowy przeznaczony jest dla zaspokojenia

niezbędnej  potrzeby  bez,  której  życie  codzienne  było  by
utrudnione.  Podstawą  przyznania  takiego  zasiłku  jest  spełnienie
kryterium dochodowego przez osobę ubiegającą się o tego rodzaju
świadczenie.  W  przypadku  spełnienia  wymaganego  kryterium,
pomoc  ta  może  być  przyznana  w  szczególności  na  pokrycie
w części  lub  całości  kosztów zakupu żywności,  leków i  leczenia,
opału,  odzieży,  niezbędnych  przedmiotów  użytku  domowego,
drobnych  remontów  i  napraw  w  mieszkaniu,  a  także  kosztów
pogrzebu.  Zasiłek  ten  może  być  także  udzielony  w  formie  biletu
kredytowanego  szczególnie  w  sytuacji  pozostawania  osoby
zainteresowanej  w  miejscowości  oddalonej  od  miejsca
zamieszkania,  przy  równoczesnym  wyjątkowym  braku  środków

Jak odnaleźć się po wyjściu….

14 |

S t r o n a

pozwalających na powrót. Wyżej wymienione przypadki, które
wskazuje

ustawa

nie

stanowią

katalogu

zamkniętego

uprawniającego do uzyskania świadczenia.

Szczególną rodzajem zasiłku celowego jest zasiłek przyznany

w  wyniku  zdarzenia  losowego,  klęski  żywiołowej  lub
ekologicznej  w  wyniku,  której  poniesiono  stratę.  W  odróżnieniu
od  poprzednio  opisywanych,  świadczenie  to  przyznawane  jest
niezależnie od dochodu. Warto nadmienić, że ustawa przewiduje
w  szczególnie  uzasadnionych  przypadkach  przyznanie  rodzinie
albo osobie zasiłku celowego nie podlegającego zwrotowi jak też
zasiłku  okresowego,  celowego  lub  rzeczowego  pod  warunkiem
zwrotu  całości albo  części  kwoty zasiłku lub  wydatku  na pomoc
rzeczową.  Szczególnie  uzasadnione  przypadki  to,  sytuacja
życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez
konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego
stanu  rzeczy,  pozwala  stwierdzić,  że  aż  tak  drastyczne,  tak
dotkliwe  w  skutkach  lub  tak  daleko  ingerujące  w  plany  życiowe
zdarzenia  nie  należą  ani  do  zdarzeń  codziennych,  ani  nawet  do
zdarzeń  nadzwyczajnych.  Są  przypadkami  o  wybitnych  cechach;
występują  zupełnie  okazjonalnie,  wymagają  kumulacji  wielu
niefortunnych  zbiegów  wydarzeń,  wykraczają  granicami
przewidywalności

poza

wszelkie

możliwości

ludzkiej

zapobiegliwości życiowej.

ZASIŁEK I POŻYCZKA NA EKONOMICZNE

USAMODZIELNIENIE

Osobie albo rodzinie gmina może przyznać pomoc w formie

pieniężnej

lub

rzeczowej,

celu

ekonomicznego

usamodzielnienia. Pomoc ta może być przyznana w formie:

1) jednorazowego zasiłku celowego

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

15 |

S t r o n a

2) nieoprocentowanej pożyczki na podstawie umowy z gminą

(pożyczka ta może być umorzona w całości lub w części, gdy
przyczyni się to do szybszego osiągnięcia celów pomocy
społecznej)

3) udostępnienia maszyn i narzędzi pracy umożliwiających

zorganizowanie własnego warsztatu pracy (przedmioty
udostępniane są na podstawie umowy użyczenia).

Co to jest poradnictwo specjalistyczne?

W ramach świadczeń niepieniężnych ustawa przewiduje

poradnictwo

specjalistyczne

szczególności

prawne

psychologiczne i rodzinne w stosunku do osoby lub rodziny, które
mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu
swoich problemów życiowych, bez względu na posiadany dochód.

Poradnictwo prawne realizuje się przez udzielanie informacji

o obowiązujących przepisach z zakresu prawa rodzinnego
i opiekuńczego, zabezpieczenia społecznego, ochrony praw
lokatorów.

Poradnictwo psychologiczne realizuje się przez procesy

diagnozowania, profilaktyki i terapii.

Poradnictwo rodzinne obejmuje szeroko rozumiane problemy

funkcjonowania rodziny, w tym problemy wychowawcze w
rodzinach naturalnych i zastępczych oraz problemy opieki nad
osobą niepełnosprawną, a także terapię rodzinną.

Czym są i jaką pomoc oferują Ośrodki Interwencji Kryzysowej?

Ośrodek interwencji kryzysowej stanowi zespół działań

podjętych na rzecz osoby lub rodziny, będących w stanie kryzysu.
Celem  interwencji  kryzysowej  jest  przywrócenie  równowagi
psychicznej  i  umiejętności  samodzielnego  radzenia  sobie.
W ramach  interwencji  kryzysowej  udziela  się  natychmiastowej

Jak odnaleźć się po wyjściu….

16 |

S t r o n a

specjalistycznej  pomocy  psychologicznej,  a w  zależności  od
potrzeb,  poradnictwa  socjalnego  lub  prawnego,  w  sytuacjach
uzasadnionych także schronienia do 3 miesięcy. Ta forma pomocy
skierowana jest do osób, które w sposób  widoczny wytrącone są
z równowagi  psychicznej,  przejawiają  zachowania,  które  są
niebezpieczne  dla  ich  zdrowia  psychicznego  i  fizycznego  lub
znajdują się w stanie czasowego niezrównoważenia psychicznego.

INNE FORMY POMOCY

Ustawa o pomocy społecznej przewiduje, również inne formy

pomocy  w  szczególności  prawo  do  schronienia,  posiłku
i niezbędnego  ubrania,  jeżeli  osoba  lub  rodzina  starająca  się  o  to
świadczenie jest tego pozbawiona.

Istotą prawa do schronienia jest zagwarantowanie prawa do

noclegu w jednostkach organizacyjnych pomocy  społecznej  czyli
w  noclegowniach,  schroniskach,  domach  dla  bezdomnych  oraz
inne miejscach przeznaczonych  do udzielania schronienia. Cechą
charakterystyczną  tej  formy  pomocy  jest  jego  tymczasowość,
którą  należy  rozumieć  jako  udostępnienie  miejsca  noclegowego,
a w  drodze  wyjątku  przez  pewien  określony,  niezbyt  rozległy,
dystans czasu.

Świadczenie polegające na dostarczeniu niezbędnego ubrania

polega  na  dostarczeniu  przedmiotów,  które  zwykło  się
kwalifikować  jako  elementy  odzieży.  Warunkiem  udzielenia
takiej  pomocy  jest  okoliczność,  w  której  osoba  zgłaszająca
zapotrzebowanie  na  odzież  jest  jej  pozbawiona.  Przez
pozbawienie  ubrania  należy  rozumieć  nie  tylko  jego  utratę  ale
także sytuacje, w której osoba nie może sobie jej zagwarantować
z różnych  przyczyn.  Przyznanie  ubrania  dotyczy  tylko  ubrania
niezbędnego,  następuje  przez  dostarczenie  osobie  potrzebującej
bielizny,  odzieży  i  obuwia  odpowiednich  do  jej  indywidualnych

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

17 |

S t r o n a

właściwości (płeć, wzrost, masa, tężyzna fizyczna, rozmiar stopy,
wielkość dłoni)  oraz pory roku. Ubranie niezbędne to tylko taka
bielizna,  odzież  oraz  obuwie,  które  są  niezbędne  dla  ochrony
zdrowia  człowieka  przed  wychłodzeniem  oraz  pozwalają  na
swobodne poruszenie się.

Warunkiem udzielenia pomocy w formie posiłku jest

okoliczność, w której osoba starająca się o ten rodzaj pomocy nie
jest w stanie zapewnić go sobie własnym staraniem.  Przez własne
staranie  należy  rozumieć  posiadanie  artykułów  spożywczych,
półproduktów,  urządzeń  kuchennych  oraz  innych  przedmiotów
niezbędnych  do  przyrządzenia  posiłku.  Braki  w  tym  względzie
stanowią  podstawową  przesłankę,  uprawniającą  określony
podmiot  do  uzyskania  tego  rodzaju  pomocy.  Ze  względu  na
kryterium częstotliwości ustawodawca wyodrębnił pomoc doraźną
w  postaci  jednego  posiłku  oraz  pomoc  okresową  w  postaci
jednego  gorącego  posiłku  dziennie  zależnej  od  decyzji  organu
pomocy  społecznej.  Udzielony  osobie  potrzebującej,  posiłek
powinien  być  posiłkiem  gorącym,  który  zapewni  zaspokojenie
zapotrzebowania  energetycznego  w  sposób  powodujący  uczucie
sytości.

Jak odnaleźć się po wyjściu….

18 |

S t r o n a

ORGANIZACJE OFERUJĄCE POMOC DLA OSÓB,

KTÓRE OPUŚCIŁY ZAKŁAD KARNY

1. Stowarzyszenie Resocjalizacji, Rehabilitacji i Pomocy

Społecznej im. H. Ch. Kofoeda,

ADRES: ul. Podmiejska 3, 08-110 Siedlce.

kofoed@poczta.wp.pl
www.kofoed.cpg.pl

Głównym celem działalności stowarzyszenia jest niesienie

pomocy  osobą  mającym  trudności  z  funkcjonowaniem
w społeczeństwie  oraz  działania  edukacyjne,  prewencyjne
i pomocowe.  Organizacja  pomaga;  osobom  dotkniętym  biedą
materialną  i  bezrobociem,    młodzieży  bezrobotnej  zagrożoną
wykluczeniem,  ubóstwem  oraz  kryminalizacją,  osobą  które  tracą
prace,  są  ubogie  i  nie  mają  środków  finansowych  na
przekwalifikowanie  zawodowe,  ofiarą  przemocy,  osobom
dotkniętym  chorobą  alkoholową,  narkomanią  i  ich  rodzinom,
osobom  zagrożonym  bezdomnością  i  bezdomnym,  osobom
realizującym środki probacyjne oraz zagrożonym kryminalizacją.
Stowarzyszenie  realizuje  programy  pomocowo  –  opiekuńczo
– terapeutyczne, edukacyjne, żywieniowe, sanitarno – higieniczne
(bezpłatna  pralnia  i  łaźnia),  aktywizacyjne,  probacyjne.
Dodatkowo  stowarzyszenie  oferuje  Punkt  Porad  Obywatelskich,
program  z zakresu  pomocy postpenitencjarnej  oraz od 2009 roku
prowadzi  Ośrodek,  w  którym  osoby  bezdomne  opuszczające
Zakłady Karne i Areszty Śledcze mogą zamieszkać.

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

19 |

S t r o n a

2. Fundacja „Sławek”,

ADRES: al. Solidarności 17, 03-412 Warszawa,
TEL: 22 473 33 06.

biuro@fundacje-slawek.pl
www.fundacja-slawek.pl

Zadaniem fundacji „Sławek” jest pomoc w trudnej sytuacji

życiowej,

rodzinnej

materialnej

więźniom,

osobom

wychodzącym na wolność a także rodzinom więźniów oraz
młodzieży wywodzącej się z patologicznych środowisk.

Pierwszorzędnym

celem

fundacji

jest

ograniczenie

marginalizacji  społecznej  skazanych  oraz  byłych  skazanych  po
przez:
-  niesienie  pomocy  ludziom  będącym  w  trudnej  sytuacji
materialne, rodzinnej i życiowej
-  niesienie  pomocy  młodzieży  opuszczającej  Domy  dziecka  lub
Młodzieżowe  Ośrodki  Wychowawcze,  a  w  szczególności  tym
którzy nie posiadają pracy albo mieszkania.
- niesienie pomocy osobą opuszczającym Zakłady Poprawcze lub
schroniska dla nieletnich, a w szczególności tym, którzy nie mogą
liczyć na pomoc rodziny lub bliskich,
-  Niesienie  pomocy  młodocianym  i  dorosłym  opuszczającym
Zakłady  Karne  lub  Areszty  Śledcze,  oraz  ich  rodzinom,
znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub życiowej, która
może spowodować szybki powrót do działalności przestępczej,
-  Podejmowanie  działań  w  zakresie  sprawiedliwości  naprawczej,
mediacji i probacji.
Do  innych  celów  fundacji  należy  zapobieganie  przestępczości
poprzez  zwiększenie  efektywności  pomocy  postpenitencjarnej

Jak odnaleźć się po wyjściu….

20 |

S t r o n a

oraz upublicznienie informacji dotyczących dostępu do różnych
form pomocy postpenitencjarnej.

3. Stowarzyszenie penitencjarne „Patronat”,
Zarząd główny stowarzyszenia „Patronat”,

ADRES: ul. Siennicka 48, 04 – 393 Warszawa,
TEL: 0 22/827 88 56.

www.patronat.free.ngo.pl

Celem stowarzyszenia patronat jest niesienie pomocy

duchowej  materialne  i  prawnej  osobom  pozbawionym  wolności,
zwalnianym z zakładów karnych oraz ich rodzinom, inicjowanie i
uczestnictwo  w  zapobieganiu  przestępstwom  i  wykluczeniu
społecznemu,  prowadzenie  działalności  mediacyjnej  w  tym
łagodzenie  następstw  popełnionych  przestępstw,  wpływanie  na
humanizowanie orzekania i wykonania kar. Działania Oddziału w
Warszawie realizowane są przez cztery placówki;
1)  Punkt pomocy postpenitencjarnej
2)  Ośrodek readaptacji społecznej „ Dom Patronatu”
3)  Pralnia „Patronat”
4)  Koło stowarzyszenia penitencjarnego „Patronat”

Ponad to stowarzyszenie patrona posiada oddziały w

Gdańsku, Łodzi, Olsztynie, Szczecinie, Zielonej Górze, Kielcach
oraz Białymstoku.

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

21 |

S t r o n a

4. Towarzystwo Opieki nad Więźniami,

ADRES: ul. Katedralna 4, 50-328 Wrocław,
TEL: 071 322 76 12, 328 89 29.

Działalność Towarzystwa opiera się na pięciu sekcjach:
Sekcji  penitencjarnej,  która  pomaga  skazanym  w  rozwiązywaniu
spraw rodzinnych, udziela pomocy medycznej, prawnej
Sekcji  postpenitencjarnej  w  ramach,  której  udzielana  jest  pomoc
dla  byłych  więźniów  i  ich  rodzin  poprzez  wsparcie  moralne,
psychiczne itp.
Sekcji edukacyjnej przygotowującej więźnia do życia na wolności
poprzez pomoc w uzyskaniu zawodu i wykształcenia.
Sekcji  charytatywnej  udzielającej  pomocy  więźniom,  byłym
więźniom i ich rodzinom w krytycznej sytuacji życiowej.
Sekcji  mediacji,  która  zajmuje  się  mediacją  po  wyroku  zarówno
między przestępcami i ich ofiarami, jak i między osadzonymi i ich
rodzinami.

5. Stowarzyszenie Interwencji Prawnej (SIP),

ADRES: Al. 3 go Maja 12 lok. 510, 00 - 391 Warszawa,
TEL: (+48 22) 621 51 65, 625 76 40.

interwencja@interwencjaprawna.pl
www.interwencjaprawna.pl

Celem działania Stowarzyszenia jest działanie na rzecz osób

dyskryminowanych i zagrożonych marginalizacja poprzez
udzielanie im niezbędnej pomocy prawnej i społecznej. Działanie
stowarzyszenia w głównej mierze skupione są na pomocy

Jak odnaleźć się po wyjściu….

22 |

S t r o n a

uchodźcom  i  osobom ubiegającym  się o status  uchodźcy  a także
na osobach pozbawionych wolności lub byłych więźniach.

6. Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej

ADRES: ul. Kredytowa 6 m. 73, 00-062 Warszawa,
TEL: (22) 423 36 12, 4237692.

psep@psep.pl
www.psep.pl

PSEP prowadzi szkolenia dla kadry więziennej z zakresu

mediacji  oraz  prawa,  zajęcia  prawne  dla  skazanych  i  ich  rodzin,
wydaje  prawne  materiały  edukacyjne,  prowadzi  kampanie
medialne  i  artystyczne,  mające  na  celu  integrację  skazanych  ze
społeczeństwem.

7. Fundacja Profilaktyki i Resocjalizacji „Druga Szansa”,

ADRES: ul. Kościuszki 77/79, 87 - 100 Toruń,
TEL: 790 499 280.

drugaszansa1@tlen.pl
www.drugaszansa.org

Fundacja działa w oparciu o dwa statutowe cele reintegracji

społecznej i zawodowej więźniów i byłych więźniów oraz
budowania

podstaw

systemu

pomocy

postpenitencjarnej.

W ramach działalności penitencjarnej; organizuje w porozumieniu
ze Służbą Więzienną spotkania na terenie Zakładów Karnych
z więźniami,

prowadzi

korespondencje

terapeutyczną

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

23 |

S t r o n a

z osadzonymi, świadczy pomoc prawną dla więźniów. W ramach
działalności  postpenitencjarnej;  pomaga  byłym  osadzonym
przezwyciężać  trudności  formalne  i  prawne  w  powrocie  do
społeczeństwa,  prowadzi  pomoc  w  zakresie  terapii  uzależnień
i utrzymania  abstynencji,  pomaga  w  wyszukaniu  i  utrzymaniu
miejsca  pracy,  umożliwia  pomoc  w  zakresie  zdobycia
i utrzymania  zakwaterowania,  świadczy  pomoc  rzeczową  do
momentu  finansowego  usamodzielnienia  się,  organizuje
praktyczne szkolenia podstaw obsługi komputera oraz aktywizacji
zawodowej byłych więźniów.

8. Fundacja Pomocy Wzajemnej „Barka”

ADRES: ul. Św. Wincentego 6/9, 61-003 Poznań,
TEL: +48 61 6682300, 61 8720286.

barka@barka.org.pl
www.barka.org.pl

Fundacja Pomocy Wzajemnej „Barka” zakłada wspólnoty

skupiające  osoby,  które  trafiły  do  nich  w  różnych  kryzysach
życiowych:  eksmitowane  rodziny,  matki  samotnie  wychowujące
dzieci,  osoby  po  domach  dziecka,  szpitalach  psychiatrycznych,
osoby  opuszczające  zakłady  karne  i  wiele  innych  osób
dotkniętych  bezdomnością.  Wspólnoty  są  miejscami  do  „życia  i
pracy”.  Oprócz  aspektu  społecznego,  każda  wspólnota  stara  się
posiadać własny program gospodarczy, tak aby być ekonomicznie
niezależną. Zwykle są to małe farmy ekologiczne.

Jak odnaleźć się po wyjściu….

24 |

S t r o n a

9. Bractwo Miłosierdzia im. św. Brata Alberta,

ADRES: ul. Zielona 3, 20 – 082 Lublin,
TEL: 81 532 64 37.

bractwo@albert.lublin.pl
schronisko@alber.lublin.pl
www.albert.lublin.pl

Działalność stowarzyszenia opiera się na prowadzeniu

jadłodajni,  wsparcia  dla  bezdomnych  oraz  ośrodka  aktywizacji
mającym  na celu  przywrócenie osób zagrożonych wykluczeniem
do społeczeństwa i na rynek pracy. Ponadto motywuje do podjęcia
leczenia  odwykowego,  otacza  opieką  lekarską  (w  szpitalu),
pomaga  w  znalezieniu  pracy,  usamodzielnieniu  się,  wyjściu  z
bezdomności,  pomaga  w  uzyskaniu:  dokumentów  tożsamości,
rent,  emerytur,  zasiłków  pieniężnych,  odzieży,  mebli,  miejsca  w
domu pomocy społeczne.

10. Katolickie Stowarzyszenie Pomocy im. Św. Brata Alberta,

ADRES: ul. Kościuszki 5, 09 – 400 Płock,
TEL: (24) 364 98 84, 364 98 20.

11.  Stowarzyszenie  Pomocy  Osobom  Wychodzącym  na
Wolność „Emaus”,

ADRES: ul. Sandomierska 55/57, 80-074 Gdańsk,
TEL: 58 305 59 79.

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

25 |

S t r o n a

12. Centrum Pomocy Bliźniemu „Monar - Markot”,

ADRES: ul. Marywilska 44a, 03-042 Warszawa,
TEL: 22 676 99 97.

www.cpb.waw.pl

13. Fundacja Uniwersyteckich Poradni Prawnych.

www.fupp.org.pl

Działalność fundacji opiera się na udzielaniu bezpłatnej

pomocy  prawnej  przez  studentów  Prawa  i  Administracji  pod
nadzorem i opieką pracowników naukowych i praktyków, osobom
ubogim  szczególnie  zagrożonym  pozostawaniem  na  marginesie
życia społecznego.

14. Związek Biur Porad Obywatelskich.

www.zbpo.org.pl

Celem ZBPO jest zapewnienie obywatelom wiedzy

o przysługujących  im  prawach,  tak  aby  aktywnie  i  skutecznie
rozwiązywali swoje problemy. Działalność ZBPO skierowana jest
w  szczególności  do  osób  zagrożonych  marginalizacją,  ze
szczególnym  uwzględnieniem  osób  bezrobotnych,  ubogich,
zagrożonych  patologiami,  niepełnosprawnych  oraz  osób  nie
potrafią poradzić sobie z problemami dnia codziennego.

Jak odnaleźć się po wyjściu….

26 |

S t r o n a

15. Biuro Informacji Obywatelskiej,

ADRES: ul. Lwowska 52, 22 – 600 Tomaszów Lubelski,
TEL: (48) 664 13 40.

bio.tomaszow@wp.pl
www.bio.tomaszow.info

Biuro

Informacji

Obywatelskiej

działającej

przy

stowarzyszeniu „Czajnia” zrzesza studentów III, IV i V roku
prawa

Wydziału

Zamiejscowego

Nauk

Prawnych

i Ekonomicznych  Katolickiego  Uniwersytetu  Lubelskiego  Jana
Pawła  II  w  Tomaszowie  Lubelskim.  Głównym  celem  działania
BIO jest  udostępnianie  nieodpłatnego i  rzetelnego doradztwa  dla
członków  społeczności  lokalnej  powiatu  tomaszowskiego
zamojskiego  i  lubaczowskiego,  zapoznanie  ich  z  procedurami
związanymi  z  rządowymi  i  lokalnymi  zarządzeniami  oraz
uświadamianie o ich prawach i obowiązkach.

Biuro Informacji Obywatelskiej bezpłatnie zajmuje się:
1)  Pomocą

sporządzaniu

pism

procesowych

i administracyjnych,

2) Objaśnianiem stanu prawnego z zakresu prawa cywilnego

rodzinnego, prawa pracy, prawa administracyjnego, prawa
karnego ze wskazaniem wachlarza rozwiązań,

3)  Pomocą w wypełnianiu deklaracji PIT,
4)  Udostępnianiem formularzy z Urzędu Skarbowego,
5)  Informowaniem  o  funkcjonowaniu  organów  administracji

publicznej w powiecie tomaszowskim.

Wojciech Samborowski, Tomasz Ferona Rządowe i samorządowe instytucje…

27 |

S t r o n a

KILKA CENNYCH UWAG JAK SPORZĄDZIĆ

CURICULLUM VITAE DLA OSÓB POZUKUJĄCYCH

PRACY PO OPUSZCZENIU ZAKŁADU

Poważnym problemem w znalezieniu pracy przez byłych

skazanych  jest  stosunek  pracodawcy,  który  objawia  się
w zatrudnienia  byłego  więźnia.  Ponadto  za  stosowaną  praktykę
w Polsce  uważane  jest  żądanie  od  kandydatów  na  pracowników
zaświadczenia  o  niekaralności.  Tę  przeszkodę  można  jednak
ominąć,  gdyż,  według  prawa  kandydata  na  pracownika  wolno
zapytać  o  karalność  jedynie  w  przypadku,  gdy  ustawa  reguluje
sytuację  danej  grupy  zawodowej.  Chodzi  o  sytuację  kiedy
wykonywanie  danego  zawodu  wiąże  się  z  faktem  niekaralności.
Sytuacja  ta  dotyczy  takich  grup  zawodowych  jak:  policjanci  za
wszelkie przestępstwa czy ochroniarze, a nauczyciele mianowani
nie mogą być karani za przestępstwa umyślne.

Jako dodatkowe informacje dla byłych skazanych związane

z poprawnym złożeniem CV należy wymienić:
– obowiązkowe umieszczenie zdjęcia dołączonego do CV,
–  umieszczenie  wyraźnej  zgody  na  przetwarzanie  danych
osobowych,
– obowiązkowe umieszczenie swojego e-mail z tym, że e-mail nie
powinien  w  swej  treści  zawierać  nazw  co  najmniej  śmiesznych
np.  misiek,  pysiek,  dzidek,  kolba,  ostry,  gilotyna,  itp.  najlepiej
w nazwie e-mail podać swoje imię i nazwisko.