CR
Synonimy: Delphinium alpinum Waldst. & Kit. var. pubicaule Borb., D. elatum L. subsp. pubicaule (Borb.) Dost., D. elatum L. var. montanum Simonk.
Rodzina: Jaskrowate - Ranunculaceae
W Karpatach polskich takson krytycznie zagrożony (CR).
Takson opisany przez Zapałowicza (1908) z Karpat Wschodnich.
Hemikryptofit. Bylina 0,5-2 m wysokości. Łodyga w górnej części haczykowato i/lub gru-czołowato owłosiona. Kwiaty zebrane w groniasty kwiatostan. Szypułki kwiatowe owłosione. Działki kielicha w liczbie 5, niebieskie lub fioletowonie-bieskie, wydłużone, na szczycie zaokrąglone; jedna z nich wyciągnięta w prostą ostrogę. Dwa górne płatki przekształcone w miodniki z ostrogami, dwa płatki boczne rozcięte na dwie żółto owłosione klapy. Pręciki liczne; słupki w liczbie 1—3, gruczołówato owłosione. Owoce w postaci oskrzydlonych na krawędziach mieszków. Liczba chromosomów 2n = 32 (T. Unicki, inf. ustna). Kwitnie w lipcu i sierpniu. Rozmnaża się wegetatywnie i generatywnie.
Delphinium elatum subsp. nacladense jest taksonem subalpejskim, endemicznym dla Karpat Wschodnich. Centrum jego występowania w Karpatach znajduje się na obszarze gór
Czywczyńskich i Rodniańskich (Mitka, Nowosad
W Polsce rośnie w Bieszczadach Zachodnich. Populacja bieszczadzka znajduje się na północno-zachodnim kresie zasięgu geograficznego (Mitka, Nowosad 2002).
Takson stwierdzony dotychczas tylko na jednym stanowisku w Bieszczadach Zachodnich na Krzemieniu na wysokości 1195 m n.p.m. (Mitka, Zemanek 1996).
Na Krzemieniu rośnie na stoku południowo-wschodnim o nachyleniu 20°, na glebach bezwę-glanowych - wilgotnych rankerach właściwych wytworzonych z piaskowców. W strefie rizosfery gleby te mają odczyn kwaśny (pH w H20 5,5, pH w KC1 4,8—4,9), dużą zawartość próchnicy (22,2— 27,5%), o stosunku C:N 9,5-9,8 i charakteryzują się wysoką zawartością składników przyswajalnych (65,6-100,5 mg P205 • kg'1, 356,0—483,3 mg K20 • kg'1, 693,0-1261,4 mg MgO • kg-1) (A. Mie-chówka, mat. npbl.).
Delphinium elatum subsp. nacladense występuje w miejscu wysięku wody, na szkieletowej glebie porośniętej przez fragmentaryczne ziołoro-śla ze związku Adenostylion alliariae z udziałem Filipendula ulmaria i Valeriana sambucifolia.
Populacja bieszczadzka liczy około 50-60 juwenilnych pędów rosnących na powierzchni 1 ara. W 1996 r. populacja składała się z 55 pędów, z których 4% kwitło i owocowało. Populacja wydaje się stabilna, chociaż nie można wykluczyć zdarzeń losowych prowadzących do zmniejszenia jej liczebności. W latach 1997-2007 notowano zmienną liczbę osobników kwitnących — od 2—3 do nawet 40, w zależności od warunków pogodowych w danym roku oraz intensywności zgryzania przez zwierzynę.
84