288
lekarstwo, jak tylko powrót do natury. Homer wystawia nam księżniczkę Nauzykaę piorącą ze swemi towarzyszkami, bieliznę swych krewnych w morzu i bawiącą się z niemi nad wodą. Dla tego ta miła Teakianka równie się wydała piękną jak zdrową w oczach rozsądnego Ulissesa. Dla czegożby nie należało podobnie i z umiarkowaniem ćwiczyć ciała i duszy młodych dziewcząt, przepisując im, według praw przyrodzonych, czas do snu i dziennych zatrudnień? Starożytni, co tyle byli troskliwi o przysposobienie zdrowych i silnych obywateli, szczególniejszą zwracali uwagę, na wychowanie dziewic, jako przeznaczonych do wydania i wykarmienia dzielnych potomków (1).
Wszakże nie myślimy doradzać takich gimnastycznych ćwiczeń, jakie zalecali I.acedemończycy, przy obnażónem do połowy ciele, nad brzegami rzeki Eurotas lub na górze Taygetu, według ustawy Lykurga; lecz zamiast ociężałych przejażdżek w powozie, w których nie można użyć czynnego ruchu, Grecy mieli swoje panathe-nejskie, thesmoferyjskie i inne uroczystości, w czasie których młode dziewice ateńskie używały rozrywki pląsając na równinach, pod gołem niebem, z koszykami kwiatów i ofiar dla opiekuńczych bóstw swej ojczyzny, jako to dla mądrćj Minerwy lub potężnego Neptuna. Tam to, na owych szczęśliwych błoniach, w pośród zdrowego powietrza, i ucieszonych tym widokiem Greków, którym jasne świeciło słońce a przewodniczyła publiczna przyzwoitość i nawet same opiekuńcze bóstwa , tam rozwijała się młodych ciał siła i zakwitały wdzięki.
Cóż innego, jeżeli nie ćwiczenia ciała i czystość obyczajów daje większej części jiaszych wieśniaczek siły i zdrowie? Bez wątpienia byłyby one szczęśliwsze od owych wielkich i pulchnych dam pałacowych, od owych szlachetnych piękności, co to wyniosłem i niegrzecznem okiem pogardzają losem swych upośledzonych wa-zalek, gdyby częstokroć w swym biednym stanie, nie przeciążały się pracą i nie musiały cierpliwością pokrywać braku należytego pożywienia. Stąd to widzimy wiele wieśniaczek niskich, karłowa-
(t) Dawni Ateńczycy i inni Grecy tak byli troskliwi o reprodukcyją, i i postanawiali urzędników, których było obowiązkiem przestrzegać jaką odzież noszą brzemienne niewiasty.