Wiersz, zrodzony na wielkiej fali patriotycznego gniewu i unicsienia, stał się werblem bojowym narodu polskiego w walce o wolnoœć. Siłę emocjonalną tego utworu porównywano z "Odą do młodoœci" A. Mic­kiewicza.

Broniewski, jak romantyczny demiurg, wyzywa na pojedynek cały œwiat, wyrażając zarazem cierpienia zwykłych ludzi. O tym œwiadczy także bezpoœrednie nawiązanie Broniewskiego do "Romantycznoœci" A. Mickiewicza i wykorzystanie tytułu "Ballady i romanse" w celu ukazania okrucieństwa wroga w ezasie dyskryminacji narodu żydowskiego. Holo­caust Żydów kojarzy się czytelnikowi z martyrologią narodu polskiego w III ez. "Dziadów". Broniewski wykorzystuje też wątek biblijny, zestawia bowiem Chrystusa z trzynastoletnią Ryfką, która w czasie II wojny œwiatowej straciła rodziców, a póŸniej została brutalnie rozstrzelana przez Niemców.

O wyraŸnym nawiązaniu do twórczoœci Mickiewicza œwiadczy wiersz "Moja biblioteka", gdyż Broniewski wspomina bohaterów romantycz­nych, szczególnie Konrada Wallenroda.

Romantyczny rodowód poezji Krzysztofa Kamila Baczyńskiego jest przykładem wpływu poezji Mickiewicza na twórczoœć współezesną. Wy­stępuje tak charakterystyczny dla romantyków problem wyboru, konfliktu wewnętnnego, koniecznoœci podejmowania decyzji. Przedstawiciel "Ko­lumbów" opowiedział się za patriotycznym nakazem walki z najeŸdŸcą, za złożeniem ofiary z życia. W wierszach: "Z głową na karabinie", "Ten czas", "Pokolenie" łączył rzeczywistoœć z marzeniami, które były sposo­bem na przetrwanie czasu grozy, tragizmu i niepokoju. Myœl o dziecińst­wie, pięknie przyrody ojczystej i uczuciach do młodej żony Barbary pozwalały zachować człowieczeństwo. To romantyczne spojrzenie w prze­szłoœć łączy z rzeczywistoœcią wojenną przedstawioną w sposób wizjoner­ski, przypominający romantyczne obrazowanie œwiata. W wierszach: "Historia", "Mazowsze" odwołuje się do powstań narodowych, heroizmu walki w czasie zrywów wolnoœciowych, oddaje hołd poległym za wolnoœć ojczyzny.

Takie Mickiewiczowskie solidaryzowanie się z losem narodu można dostn.ec w wierszach z tomu "Ocalenie" Czestawa Miłosza. Jego utwór "W mojej ojczyŸnie" jest powrotem poety do czasu młodoœci (jak w "Panu Tadeuszu"), do okresu wileńskiego, jego atmosfery i piękna przyrody: niezwykle plastyczny jest opis chmur, ptaków, jeziora i prze­strzeni. Paralelnym do "Pana Tadeusza" utworem jest "Dolina Issy",

34

bowiem Miłosz nawiązuje do dzieciństwa, przedstawia œwiat wspomnień jak Arkadię, mitologizuje krajobraz, który urzeka ezytelnika pięknem lesistych wzgórz, nawet bagien i moczarów. Z dystansu i tęsknoty tworzy krainę swego dzieciństwa.

Można przytaczać mnóstwo przykładów wskazujących na rolę poezji Mickiewicza w póŸniejszych epokach, ale wspomnę jeszcze o "Karto­tece" Tadeusza Różewicza, w której Chór Starców recytuje słowa "Ody do młodoœci", żeby zachęcić antybohatera do działania, podjęcia celu i dążenia do jego realizacji. Wykorzystany utwór Mickiewicza kieruje myœli czytelnika na postawę romantycznych bohaterów, żeby móc zro­zumieć postawę głównej postaci dramatu współczesnego (Bohater leży na łóżku bezczynnie, nie chce "rządu dusz")...

Cytat zawarty w temacie tej pracy pochodzi z wiersza Tadeusza Różewicza "Chleb" - jest on œwiadectwem żywej obecnoœci poezji wieszeza w literaturze współczesnej.

Chleb jest codziennym pokarmem ludzi, bez niego nie możemy żyć. Takie porównanie poezji do chleba wskazuje na ponadczasowoœć twórczo­œci Mickiewicza i nieocenioną wartoœć.

Poezja wieszeza romantycznego kształtuje postawy moralne, opowiada się po stronie dobra i prawdy, uczy napiętnowania zła, daje przykłady rozszerzania ambicji, zainteresowań i uzdolnień jednostki, budzi wraż­liwoœć na uroki œwiata i piękno przyrody, ciągle jest Ÿródłem poetyckiej inspiracji.

Moc poezji Adama Mickiewicza polega nie tylko na sile uczucia w niej zawartego, ale i pięknie oraz bogactwie języka, który jest wzorem mowy ojczystej - będzie więc nadal "żywić i zachwycać".

Poezja ta wskazuje na humanistyczną sferę wartoœci -jest fundamentem współezesnej œwiadomoœci narodowej Polaków. Wzorem patriotyzmu stał się bohater wrażliwy na ludzką krzywdę i cierpienia oraz ofiarny w chwili wymagającej poœwięceń. Nie można też zapomnieć o tym, że Mickiewicz w swojej twórczoœci ożywił œwiat wierzeń ludowych, wprowadzając do literatury prawdy moralne głoszone przez lud, jego wyobrażenia i od­czucia.

Naród współczesny docenia twórezoœć A. Mickiewicza, potrafi przeciw­stawić się zakazowi wystawiania na scenie teatru "Dziadów" cz. III (w okresie Polski Ludowej), wznosi pomniki, szkoły przyjmują imię poety. Powstają towarzystwa literackie propagujące romantyczną poezję wiesz­cza. Nie ma w Polsce miasta bez ulicy nazwanej jego imieniem.

35