Główne kierunki badań nad czytelnictwem. 

Mikołaj  Rubakin-  rosyjski  pedagoga  i  psycholog  działacz  oświatowy  bibliotekarz.                  
W wyniku prześladowania przez władze osiadł w Lozannie.  

- w 1916 roku w Lozannie założył Instytut Biblio- Psychologii 

- badał wewnętrzne przeżycia czytelnika w kontekście struktury widzenia psychofizycznego 

- książka i odbiorca to 2 elementy uczestniczące w procesie czytania  

- czynnik książki jest podporządkowany czynnikowi odbiorcy 

- typologia czytelników (czytelnik detektyw, trzeźwy, emocjonalny) 

- wpływ na odbiorcę stanowiło to jakby pierwszą próbę określenia procesu komunikowania 

- rozdzielenie procesu funkcjonowania tekstu na fazy: 

1. tworzenia 

2. odbioru 

3. wpływu na odbiorcę 

-  nie  każdy  czytelnik  może  sobie  poradzić  z  każdym  tekstem,  ale  każdy  może  odnaleźć  dla 
siebie odpowiedni tekst 

 

Walter Hofman- niemiecki bibliotekarz i badacz czytelnictwa 

-  1914  r.  założył  szkołę  bibliotekarską  w  Lipsku  a  potem  Instytut  Czytelnictwa                                
i Piśmiennictwa. 

-badał  socjologiczny  punkt  widzenia  zjawiska  czytelnictwa  (wiek,  wykształcenie,  środowi-
sko) 

- uważał, że książka stanowi instrument kształtowania świadomości społecznej 

- wykorzystał po raz pierwszy techniki statystyczne w analizach statystycznych 

- sugerował  dobór literatury bliskich treścią odczuciom i  mentalnością odbiorców w ramach 
grupy nie jednostki 

-badał czytelnictwo z punktu widzenia socjologii. 

 

 Psychologiczny aspekt USA  w Chicago (szkoła amerykańska) badania gałki ocznej w stanie 
czytania. 

Badania na ziemiach polskich. 

- badania publicystyczne działacze oświatowi nauczyciele i bibliotekarze 

- Antoni Potocki i Zygmunt Wasilewski zamieścili artykuł w czasopiśmie „Głos” pod tytułem 
„ W sprawie czytelnictwa wiejskiego” 

- badania czytelnictwa wśród robotników i ludności wiejskiej 

- 1925 r. studium Pracy Społeczno- Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej 

 

Helena Radlińska -

zajmował się

 

historią oświaty, problematyką czytelnictwa i książki.  

-  stanęła na czele wszechnicy warszawskiej gdzie przygotowywała pracowników socjalnych 
oraz prowadzono tam badania naukowe pod jej kierunkiem (badania empiryczne środowiska 
człowieka: czas wolny, bezrobocie, patologię, świetlice, kluby itp.) 

- efektem badań empirycznych były pierwsze dzieła H. Radlińskiej: Wstęp do pedagogiki spo-
łecznej, Stosunek  wychowawczy  do  środowiska  społecznego, Społeczne  przyczyny  powodzeń    
i niepowodzeń szkolnych, Książka wśród ludzi. II wojna światowa przerwała jej prace nauko-
wą. Prowadziła tajne nauczanie, oraz prowadziła badania w bibliotekach miejskich i kolejo-
wych. Badała stan czytelnictwa wśród warstwy pracującej i społeczeństwa lokalnego.  

 

Te ośrodki prowadzą badania nad zasięgiem książki: 

Instytut Badań PAN 

UJ Ośrodek Badań nad Prasą i Czytelnictwem