PN-89/B-10425

UKD 624.027

POLSKA NORMA

Numer: PN-89/B-10425

Tytuł: Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane

z cegły - Wymagania techniczne i badania przy odbiorze

Grupa ICS: 91.060.40 91.140.30

1. WST

1.1. Przedmiot normy. Przedmiotem normy s

wymagania techniczne i badania wykonywane przy odbiorze

przewodów dymowych, spalinowych i wentylacji grawitacyjnej, murowanych z cegły, zwanych dalej przewodami.

1.2. Zakres stosowania normy. Norma dotyczy przewodów w budynkach mieszkalnych oraz w budynkach
zamieszkania zbiorowego i u

yteczno

ci publicznej.

Norma nie dotyczy przewodów odprowadzaj

cych spaliny z urz

dze

grzejnych o mocy powy

ej 45 kW i przewodów

zbiorczych.

2. PODZIAŁ

W zale

ci od funkcji, jakie spełniaj

przewody rozró

nia si

nast

puj

ce ich rodzaje:

a) przewody dymowe odprowadzaj

ce spaliny z w

glowych trzonów kuchennych i pieców ogrzewczych,

b) przewody spalinowe odprowadzaj

ce spaliny z urz

dze

gazowych,

c) przewody wentylacyjne indywidualne o jednym wlocie, odprowadzaj

ce powietrze z pomieszcze

ponad dach

budynku,
d) przewody dymowe awaryjne.

3. WYMAGANIA

3.1. Dokumentacja. Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne nale

y wykonywa

zgodnie z dokumentacj

techniczn

3.2. Materiały

3.2.1. Cegła. Do wykonywania przewodów nale

y stosowa

cegł

pełn

wypalan

z gliny klasy 150 lub 100 wg PN-

75/B-12001.
Dopuszcza si

cegł

wapienno-piaskow

klasy 150 wg PN-75/B-12003 do wykonywania przewodów wentylacyjnych.

3.2.2. Zaprawy. W zale

ci od no

ci muru z przewodami nale

y stosowa

zaprawy o markach od 1,5 do 3,0.

Zaleca si

stosowanie zapraw wg PN-90/B-14501.

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 1

3.3. Wykonanie przewodów

3.3.1. Dro

ść

. Przewody powinny by

dro

ne na całej swej długo

ci.

3.3.2. Prowadzenie przewodów
3.3.2.1. Przewody dymowe nale

y prowadzi

od otworów wycierowych do wylotów komina lub nasady kominowej

wg dokumentacji technicznej (rys. 1). Otwory wycierowe usytuowane w piwnicy powinny znajdowa

na poziomie

od 1,0 ÷ 1,2 m od podłogi oraz powinny by

zamkni

te szczelnymi drzwiczkami wykonanymi z materiałów

niepalnych.
Dolna kraw

otworu wycierowego przewodów z palenisk usytuowanych w pomieszczeniach, w których znajduje

wlot, powinna znajdowa

na wysoko

ci 0,3 m od podłogi. Otwory wycierowe powinny by

łatwo dost

pne,

mie

osadnik na sadze i by

zamkni

te szczelnymi drzwiczkami (rys. 2).

Rys. 1. Usytuowanie wlotów i wylotów przewodów

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 2

Rys. 2. Otwór wycierowy w kuchni

Przed paleniskami pieców podłoga wykonana z materiałów palnych powinna by

zabezpieczona blach

wymiarach co najmniej 40×50 cm.
Otwory wycierowe przewodów prowadzonych w dwóch rz

dach, usytuowane z jednej strony muru, powinny by

umieszczone jak na rys. 3.

Rys. 3. Otwory wycierowe przy podwójnym rz

dzie przewodów

Wyloty przewodów dymowych nale

y wykonywa

wg nast

puj

cych zasad:

- przy dachach płaskich o k

cie nachylenia połaci dachowych nie wi

kszym ni

12°, niezale

nie od konstrukcji

dachu, wyloty przewodów powinny znajdowa

co najmniej o 0,6 m wy

ej od poziomu kalenicy lub obrze

budynku przy dachach wgł

bionych (rys. 4a),

- przy dachach stromych o k

cie nachylenia połaci dachowych powy

ej 12° i pokryciu:

a) łatwo zapalnym, wyloty przewodów powinny znajdowa

na wysoko

ci co najmniej o 0,6 m wy

ej od poziomu

kalenicy (rys. 4b),
b) niepalnym, niezapalnym i trudno zapalnym, wyloty przewodów powinny si

znajdowa

co najmniej o 0,30 m wy

od powierzchni dachu oraz w odległo

ci mierzonej w kierunku poziomym od tej powierzchni co najmniej 1,0 m (rys.

4d).
Przy usytuowaniu komina obok elementu budynku stanowi

cego przeszkod

(zasłon

)

, dla prawidłowego działania

przewodów, ich wyloty powinny znajdowa

ponadto:

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 3

a) ponad płaszczyzn

wyprowadzon

pod k

tem 12° w dół od poziomu najwy

szej przeszkody (zasłony) dla

kominów znajduj

cych si

w odległo

ci od 3 do 10 m od tej przeszkody przy dachach stromych (rys. 4c),

b) co najmniej na poziomie górnej kraw

dzi przeszkody (zasłony) dla kominów usytuowanych w odległo

ci od 1,5 do

3,0 m, od przeszkody (rys. 4c),
c) co najmniej o 0,3 m wy

ej od górnej kraw

dzi przeszkody (zasłony) dla kominów usytuowanych w odległo

ci do

1,5 m od tej przeszkody (rys. 4c).

Rys. 4. Usytuowanie wylotów komina

3.3.2.2. Przewody spalinowe nale

y prowadzi

od otworów rewizyjnych do wylotów komina lub nasady kominowej

wg dokumentacji technicznej. Otwory rewizyjne powinny znajdowa

na poziomie 0,4 m poni

ej wlotu do

przewodu (rys. 1). Wyloty przewodów powinny znajdowa

jak w 3.3.2.1.

3.3.2.3. Przewody wentylacyjne nale

y prowadzi

od wlotu do wylotu komina (rys. 1). W kominach powinny by

wykonane boczne otwory wylotowe. Dopuszcza si

wykonywanie górnych otworów wylotowych, pod warunkiem

stosowania nasad blaszanych nad wylotem.
3.3.2.4. Przewody dymowe awaryjne. Przewody dymowe awaryjne powinny by

prowadzone jak przewody

dymowe.

3.3.3. Kierunek prowadzenia przewodów powinien by

pionowy. Dopuszcza si

odchylenie przewodów od

kierunku pionowego nie wi

cej ni

30° (rys. 5). Za zgod

terenowego organu administracji pa

stwowej, wła

ciwego

w sprawach pozwole

na budow

, dopuszcza si

odchylenie przewodów od kierunku pionowego do 45°, pod

warunkiem umieszczenia na załamaniach przewodów, otworów rewizyjnych zamkni

tych szczelnymi drzwiczkami

(rys. 6).

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 4

Rys. 5. Odchylenie przewodu do 30° od pionu

Powierzchnie wewn

trzne przewodów w miejscach załama

nale

y zabezpieczy

przed uderzeniem kuli

kominiarskiej ochraniaczami stalowymi wykonanymi z pr

tów lub blachy stalowej i zamocowanymi zgodnie z

dokumentacj

techniczn

Rys. 6. Otwory rewizyjne przy odchyleniu przewodu powy

ej 30° ÷ 45° od pionu

Długo

ść

przewodu biegn

cego w kierunku odchylonym od pionu nie powinna przekracza

2,0 m. Odchylenie

przewodu od pionu wynikaj

ce z niedokładno

ci wykonania nie powinno by

ksze ni

dla spoinowanych

powierzchni muru wg PN-68/B-10020.

3.3.4. Wielko

ść

przekroju przewodów. Przewody powinny mie

na całej swej wysoko

ci, ł

cznie z przej

ciami

przez stropy i wie

ce, jednakowy przekrój okre

lony w dokumentacji, jednak nie powinny by

mniejsze ni

14×14 cm

(

cegły ze spoinami). Przewody powinny mie

w przekroju kształt kwadratu lub prostok

ta. Odchyłki od

okre

lonych w dokumentacji wymiarów przewodów, wynikaj

ce z niedokładno

ci ich wykonania, nie powinny

przekracza

+1,0 i -0,5 cm.

3.3.5. Grubo

ść

przegród. Przegrody z cegły mi

dzy poszczególnymi przewodami oraz pomi

dzy tymi przewodami

a licem muru wewn

trznego powinny by

o grubo

ci co najmniej

cegły (12 cm).

Przegrody pomi

dzy przewodami a zewn

trznym licem muru zewn

trznego powinny by

o grubo

ci co najmniej 1

cegły (25 cm); zaleca si

stosowanie w tym przypadku izoluj

cej termicznie szczeliny powietrznej (rys. 7).

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 5

Rys. 7. Izolacja przewodów w

cianie zewn

trznej

3.3.6. Wi

zanie cegieł w murze z przewodami. Spoiny pionowe jednej warstwy cegieł powinny by

pokryte

pełnymi powierzchniami cegieł nast

pnej warstwy. W powierzchniach wewn

trznych przewodów powinno by

jak

najmniej spoin pionowych, je

li na to pozwalaj

warunki, powinny si

znajdowa

tylko w naro

nikach przewodów.

Cegły stanowi

ce przegrody pomi

dzy poszczególnymi przewodami powinny by

jednym ko

cem osadzone w

prostopadle do nich poło

onych

ciankach zewn

trznych (rys. 8).

W przypadkach koniecznych dopuszcza si

odst

pstwa wynikaj

ce z warunku prawidłowego wi

zania w murze.

Rys. 8. Prawidłowe wi

zanie cegieł w murze z przewodami

Stosowanie cegły ułamkowej dopuszczalne jest tylko w koniecznych przypadkach zachowania wi

zania cegieł w

murze z przewodami.
Warstwy cegieł w przewodach odchylonych od kierunku pionowego powinny by

uło

one prostopadle do kierunku

przewodu (rys. 5).

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 6

3.3.7. Kształt i wymiary zewn

trzne murów z przewodami powinny by

zgodne z dokumentacj

oraz

wymaganiami wg PN-68/B-10020.

3.3.8. Wypełnienie spoin. Wszystkie spoiny w murach z przewodami powinny by

całkowicie wypełnione zapraw

3.3.9. Powierzchnie przewodów powinny by

gładkie, ł

cznie ze spoinami i bez wyst

pów lub wkl

ęś

ęć

Cegły tworz

ce powierzchnie przewodów (szczególnie cegły ułamkowe) powinny by

uło

one gładkimi cz

ęś

ciami do

przewodów. Nie nale

y tynkowa

wewn

trznych powierzchni przewodów.

Trzony kominowe powinny by

rapowane lub tynkowane na całej wysoko

ci poza odcinkami przechodz

cymi przez

stropy ogniotrwałe.
Kominy ponad dachem powinny by

otynkowane lub spoinowane.

3.3.10. Szczelno

ść

. Przewody powinny by

szczelne.

3.3.11. Wyposa

enie otworów wycierowych i rewizyjnych. Otwory wycierowe przewodów dymowych lub

dymowych awaryjnych znajduj

ce si

u ich spodu lub na poddaszach nale

y zaopatrzy

w podwójne szczelne

drzwiczki

eliwne lub stalowe z zamkni

ciem kluczowym lub zakr

tkowym, osadzone na zaprawie cementowej.

Otwory rewizyjne znajduj

ce si

u spodu przewodów spalinowych nale

y zaopatrzy

eliwne lub stalowe szczelne

drzwiczki z zamkni

ciem.

3.3.12. Wloty do przewodów
3.3.12.1. Wloty dymowe. Trzony kuchenne i piece ogrzewcze powinny by

poł

czone z przewodami dymowymi

kształtkami ceramicznymi, kamionkowymi lub

eliwnymi, nachylonymi ku dołowi w kierunku pieca. Przeno

ne trzony

kuchenne i piece mog

mie

poł

czenie z przewodem wykonane z blachy stalowej o grubo

ci nie mniejszej ni

mm. Wlot do przewodu powinien by

szczelny, zaopatrzony w rozetk

z blachy z kołnierzem szeroko

ci 30 mm i nie

powinien zw

ęŜ

przekroju przewodu. Zaleca si

stosowanie rur zapiecowych wg BN-85/4817-12. Wlot do przewodu

dymowego awaryjnego, w czasie jego u

ytkowania jako przewodu wentylacyjnego, nale

y zaopatrzy

w kratk

wentylacyjn

wg 3.3.12.3.

3.3.12.2. Wloty spalinowe. Poł

czenie z przewodem spalinowym pieców gazowych, k

pielowych lub innych

urz

dze

gazowych wymagaj

cych odprowadzenia spalin do przewodu spalinowego nale

y wykona

ze szczelnie

poł

czonych rur z blachy stalowej ocynkowanej. W miejscu wej

cia rury spalinowej nale

y osadzi

w murze rozetk

blaszan

le pasuj

rednicy rury. Poł

czenie rury spalinowej z przewodem spalinowym nale

y wykona

bez zmniejszenia przekroju przewodu.
3.3.12.3. Wloty wentylacyjne. Otwory wlotowe do przewodów wentylacyjnych o regulowanym stopniu otwarcia
zgodnie z wymaganiami p. 5.1.4 normy

PN-83/B-03430

3.3.13. Wyloty przewodów nale

y wyprowadzi

ponad dach na wysoko

ść

zabezpieczaj

przed

zadmuchiwaniem, zgodnie z 3.3.2.1. Wierzch kominów powinien by

nakryty czapk

betonow

zbrojon

okapnikiem odizolowan

warstw

papy. W rejonach wyst

powania silnych wiatrów, np. halnych, nale

y instalowa

na wylotach przewodów nasady kominowe. Na pozostałych terenach zaleca si

instalowanie nasad kominowych

przy usytuowaniu komina obok elementu budynku stanowi

cego przeszkod

(zasłon

3.3.14. Prawidłowo

ść

gu. Dobrze wykonane przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne powinny dawa

naturalny ci

g powietrza ku górze (ssanie), zapewniaj

cy uj

cie przez przewody spalin lub zu

ytego powietrza

ponad dach.

3.3.15. Zmiana funkcji przewodów. Przy zmianie przewodów wentylacyjnych na dymowe lub spalinowe nale

y je

dostosowa

do wymaga

okre

lonych dla tych przewodów.

Przewodów wentylacyjnych wykonanych z cegły wapienno-piaskowej nie nale

y zmienia

na przewody dymowe lub

spalinowe.

4. BADANIA

4.1. Rodzaje bada

4.1.1. Badanie materiałów nale

y przeprowadza

na podstawie zapisów w dzienniku budowy i innych dokumentów

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 7

stwierdzaj

cych zgodno

ść

materiałów z wymaganiami dokumentacji oraz z powołanymi normami.

4.1.2. Badania przewodów powinny obejmowa

sprawdzenie:

a) dro

ci przewodów (3.3.1),

b) prawidłowo

ść

prowadzenia przewodów (3.3.2),

c) kierunku przewodów (3.3.3),
d) wielko

ci przekroju przewodów (3.3.4),

e) grubo

ci przegród (3.3.5),

f) wi

zania cegieł (3.3.6),

g) kształtu i wymiarów zewn

trznych murów z przewodami (3.3.7),

h) wypełnienia spoin oraz stanu powierzchni przewodów (3.3.8 ÷ 9),
i) szczelno

ci przewodów (3.3.10),

j) wyposa

enia otworów wycierowych i rewizyjnych (3.3.11),

k) wlotów do przewodów (3.3.12),
l) wylotów przewodów (3.3.13),
m) prawidłowo

ci ci

gu (3.3.14).

4.2. Warunki przyst

pienia do bada

4.2.1. Warunki ogólne. Badania przewodów nale

y przeprowadza

a) po wykonaniu stanu surowego budynku - badania wymienione 4.1.2 a) ÷ h),
b) po wykonaniu stanu wyko

czeniowego, przed podł

czeniem trzonów kuchennych, pieców ogrzewczych i

urz

dze

gazowych - badania wymienione w 4.1.2 i) ÷ m) oraz w miar

potrzeby równie

a) ÷ h),

c) po podł

czeniu wymienionych urz

dze

- badania wymienione w 4.1.2 k) i m) oraz w miar

potrzeby równie

a) ÷

j).
Wszystkie przewody przedstawione do bada

wg 4.1.2 a) ÷ h) powinny mie

na ka

dej kondygnacji pozostawione

otwory kontrolne o wielko

ci nie mniejszej ni

14×14 cm, umieszczone na wysoko

ci około 50 cm od podłogi.

Wszystkie przewody przy otworach wyciorowych, kontrolnych i rewizyjnych przy wlotach i wylotach powinny by

oznaczone numerami, zgodnie z numeracj

przyj

w dokumentacji.

W czasie sprawdzania szczelno

ci przewodów i prawidłowo

ci ci

gu, wszystkie otwory zewn

trzne (np. okna i drzwi)

powinny by

zamkni

te. Sprawdzenie prawidłowo

ci ci

gu nale

y przeprowadza

, gdy temperatura powietrza w

pomieszczeniach jest co najmniej o 10°C wy

sza ni

temperatura powietrza zewn

trz budynku.

4.2.2. Dokumenty warunkuj

ce przyst

pienie do bada

technicznych przy odbiorze powinny odpowiada

wymaganiom wg 3.1.

4.3. Opis bada

4.3.1. Sprawdzenie dro

ci przewodów nale

y przeprowadza

za pomoc

kominiarskiej kuli umocowanej na

sznurze, spuszczonej do wylotu przewodu oraz obserwacji jej przebiegu we wlotach, otworach rewizyjnych,
kontrolnych i wycierowych.

4.3.2. Sprawdzenie prawidłowo

ci prowadzenia przewodów przeprowadza si

równocze

nie ze sprawdzeniem

dro

ci wg 4.3.1 oraz przez porównanie prowadzenia przewodów z dokumentacj

4.3.3. Sprawdzenie kierunku przewodów przeprowadza si

przez obserwacj

i pomiar zewn

trznych powierzchni

muru z przewodami (kierunek przewodu widoczny z układu cegieł) i porównanie i dokumentacj

4.3.4. Sprawdzenie wielko

ci przekroju przewodów przeprowadza si

za pomoc

my stalowej przez

pomierzenie przewodu w otworach kontrolnych z dokładno

do 5 mm i porównanie z dokumentacj

4.3.5. Sprawdzenie grubo

ci przegród przeprowadza si

za pomoc

dwóch listew wło

onych do s

siednich

otworów kontrolnych i pomierzenie ich odległo

ci ta

stalow

z dokładno

do 5 mm.

4.3.6. Sprawdzenie wi

zania cegieł przeprowadza si

wzrokowo przez obserwacj

lica muru z przewodami oraz

obserwacj

trza przewodu przez otwory kontrolne.

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 8

4.3.7. Sprawdzenie kształtu i wymiarów zewn

trznych murów z przewodami przeprowadza si

zgodnie z PN-

68/B-10020.

4.3.8. Sprawdzenie wypełnienia spoin oraz stanu powierzchni przewodów przeprowadza si

wzrokowo przez

obserwacj

lica muru i powierzchni wewn

trznej przewodów przez otwory kontrolne za pomoc

lustra i latarki

elektrycznej.

4.3.9. Sprawdzenie szczelno

ci przewodów przeprowadza si

za pomoc

łuczywa lub

wiecy dymnej przez

wsuni

cie do wlotu sprawdzanego przewodu, a po ukazaniu si

dymu w wylocie - przez zamkni

cie wylotu i

obserwacj

siednich wylotów oraz wlotów w innych pomieszczeniach. W przypadku stwierdzenia wydobywania si

dymu w obserwowanym wylocie lub wlocie nale

y w przewód ten wpu

obci

ąŜ

ony na ko

cu biały sznur lub ta

i powtórzy

prób

kopcenia, a nast

pnie wydoby

sznur i w miejscu wskazanym przez okopcony odcinek sznura

przeprowadzi

uszczelnienie przewodu.

4.3.10. Sprawdzenie wyposa

enia otworów wycierowych i rewizyjnych przeprowadza si

przez dokładne ich

obejrzenie, prób

zamkni

cia i otwarcia drzwiczek oraz prób

obruszania ich r

4.3.11. Sprawdzanie wlotów do przewodów przeprowadza si

przez dokładne ich obejrzenie, pomiary i

porównanie z dokumentacj

4.3.12. Sprawdzenie wylotów przewodów przeprowadza si

analogicznie jak w 4.3.11.

4.3.13. Sprawdzenie prawidłowo

ci ci

gu przed podł

czeniem urz

dze

przeprowadza si

za pomoc

łuczywa

lub palnika przez przystawienie go w odległo

ci ok. 10 cm do wlotu przewodu i stwierdzenie wyra

nego odchylenia

płomienia w kierunku wlotu. Sprawdzenie prawidłowo

ci ci

gu po podł

czeniu urz

dze

przeprowadza si

przez

próbne palenie i stwierdzenie prawidłowego spalania si

materiału opałowego.

4.4. Ocena wyników bada

. Je

eli badania wymienione w 4.1.1 i 4.1.2 dadz

wynik pozytywny, wykonane

przewody nale

y uzna

za zgodne z wymaganiami normy. W przypadku, gdy przynajmniej jedno badanie da wynik

ujemny, przewody te nale

y uzna

za niezgodne z wymaganiami normy.

KONIEC

INFORMACJE DODATKOWE

1. Instytucja opracowuj

ca norm

- Instytut Techniki Budowlanej, Warszawa.

2. Istotne zmiany w stosunku do PN-59/B-10425
a) okre

lono wymagania dla wylotów kominowych usytuowanych w s

siedztwie budynku lub innych elementów

budynku stanowi

cych przeszkod

(zasłon

b) wyeliminowano cegł

wapienno-piaskow

do wykonywania przewodów dymowych i spalinowych,

c) zwi

kszono grubo

ść

przegrody pomi

dzy poszczególnymi przewodami wentylacyjnymi oraz pomi

dzy

przewodami wentylacyjnymi a licem muru z

(6 cm) do

(12 cm) cegły.

3. Normy i dokumenty zwi

zane

PN-83/B-03430

Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i u

yteczno

ci publicznej

PN-68/B-10020 Roboty murowe z cegły. Wymagania i badania przy odbiorze
PN-75/B-12001 Cegła pełna wypalana z gliny - zwykła
PN-75/B-12003 Cegły pełne i bloki dr

ąŜ

one wapienno-piaskowe

PN-90/B-14501 Zaprawy budowlane zwykłe
BN-85/4817-12 Osprz

t piecowy i kuchenny. Rury zapiecowe

4. Normy mi

dzynarodowe - brak.

5. Autor projektu normy - doc. mgr in

. Leonard Urban - Instytut Techniki Budowlanej przy współpracy in

Ryszarda Leoniaka.
6. Deskryptory
0041689 Budynki
0975135 kanały dymowe

PN-89/B-10425

ASLAN - WYDAWNICTWA ELEKTRONICZNE

www.aslan.com.pl

Strona 9