Zasady pracy w systemie Windows
1. Logowanie
Uruchomienie systemu Windows polega w zasadzie na wł
ą
czeniu komputera, na którym system ten jest
zainstalowany. Maj
ą
c do czynienia z systemem Windows z rodziny NT przed rozpocz
ę
ciem pracy musimy
wykona
ć
wa
Ŝ
n
ą
czynno
ść
– zalogowa
ć
si
ę
do systemu. Logowanie polega na podaniu dwóch informacji: nazwy
u
Ŝ
ytkownika i hasła - s
ą
to dwie główne cechy konta u
Ŝ
ytkownika.
Nazwa u
Ŝ
ytkownika (inaczej login) jest unikatowa tzn. dwa konta u
Ŝ
ytkowników utworzone w tym
samym systemie nie mog
ą
posiada
ć
tej samej nazwy. Nazw
ę
u
Ŝ
ytkownika musimy zawsze poda
ć
loguj
ą
c si
ę
do
systemu. Hasło natomiast słu
Ŝ
y do zabezpieczenia konta przed nieautoryzowanym dost
ę
pem. Loginy najcz
ęś
ciej
s
ą
jawnie wszystkim znane, natomiast hasła do tych loginów powinny by
ć
znane tylko u
Ŝ
ytkownikom
poszczególnych kont. Istnieje taka mo
Ŝ
liwo
ść
, aby hasło było puste – w takim przypadku loguj
ą
c si
ę
b
ę
dziemy
podawa
ć
tylko nazw
ę
u
Ŝ
ytkownika (login).
To z jakiego konta u
Ŝ
ytkownika korzystamy wi
ąŜ
e si
ę
ś
ci
ś
le z uprawnieniami jakie b
ę
dziemy posiada
ć
do
zasobów systemu (pliki, foldery, programy) oraz czynno
ś
ciami jakie b
ę
dziemy mogli wykona
ć
(instalacja
programów, konfigurowanie systemu). W ka
Ŝ
dym systemie operacyjnym istnieje konto posiadaj
ą
ce pełne
uprawnienia. W przypadku systemów Windows NT konto te domy
ś
lnie posiada nazw
ę
Administrator. Jak nazwa
wskazuje korzysta z niego administrator systemu.
Pozostałymi kontami i hasłami do tych kont zarz
ą
dza wła
ś
nie administrator tworz
ą
c i modyfikuj
ą
c konta
u
Ŝ
ytkowników oraz ustalaj
ą
c zasady dotycz
ą
ce haseł (np. minimalna długo
ść
hasła, maksymalny okres wa
Ŝ
no
ś
ci
hasła itp.). Stosowanie kont u
Ŝ
ytkowników ma bardzo wa
Ŝ
ne znaczenie dla bezpiecze
ńś
twa systemu.
Rodzina systemów Windows 95, 98, Me nie posiadała takiego zabezpieczenia – zawsze mo
Ŝ
na było
wej
ść
do systemu i mie
ć
pełen dost
ę
p do wszystkich jego zasobów. Wykluczało to systemy Windows 9x z
wszelkich zastoswa
ń
, w których kładziono nacisk na bezpiecze
ń
stwo danych.
2. Interfejs systemu Windows
Po udanym zalogowaniu ujrzymy interfejs systemu Windows, który w zale
Ŝ
no
ś
ci od wersji systemu mo
Ŝ
e
troch
ę
si
ę
ró
Ŝ
ni
ć
, jednak zawsze posiada kilka charakterystycznych elementów. Dzi
ę
ki nim mo
Ŝ
emy sprawnie
posługiwa
ć
si
ę
systemem. Do elementów tych nale
Ŝą
:
Pulpit - obszar roboczy, który stanowi tło oraz pole robocze dla wszystkich elementów systemu. W czasie pracy z
ró
Ŝ
nego rodzaju aplikacjami, ich okna b
ę
d
ą
umieszczane na pulpicie. Pulpit jest w rzeczywisto
ś
ci folderem,
jednak w przeciwie
ń
stwie do innych folderów, jego zawarto
ść
jest stale widoczna na ekranie monitora. Mo
Ŝ
emy
na nim tworzy
ć
inne foldery, jak równie
Ŝ
umieszcza
ć
obiekty typu plik czy skrót.
Pasek zada
ń
- podstawowe narz
ę
dzie steruj
ą
ce w systemie Windows. Ka
Ŝ
dej uruchomionej aplikacji w systemie,
odpowiada przycisk umieszczony na pasku zada
ń
. Przeł
ą
czanie si
ę
pomi
ę
dzy otwartymi aplikacjami odbywa si
ę
poprzez jednokrotne klikni
ę
cie lewym przyciskiem myszki odpowiedniego przycisku na pasku zada
ń
.
Standardowo z prawej strony wy
ś
wietlany jest zegar systemowy oraz ikony tzw. zasobnika systemowego (ang.
systray). Ikony te najcz
ęś
ciej zwi
ą
zane s
ą
z procesami działaj
ą
cymi w tle tzn. programami, które cały czas
pracuj
ą
, ale nie s
ą
uruchomione w okienkach – np. monitor antywirusowy.
Z lewej strony paska zada
ń
znajduje si
ę
przycisk Start oraz tzw. pasek szybkiego uruchamiania (ikony przy
przycisku Start b
ę
d
ą
ce skrótami do cz
ę
sto uruchamianych aplikacji).
Ikony - na pulpicie znajduj
ą
si
ę
ikony reprezentuj
ą
ce programy oraz zasoby systemu. W przypadku klasycznego
interfejsu Windows na pulpicie wy
ś
wietlane s
ą
ikony:
−
Mój komputer – ikona systemowa uruchamiaj
ą
ca Eksplorator Windows,
−
Moje dokumenty – folder przeznaczony na dokumenty danego u
Ŝ
ytkownika,
−
Internet Explorer – ikona uruchamiaj
ą
ca przegl
ą
dark
ę
internetow
ą
,
−
Moje miejsca sieciowe – otwiera okno, w którym mo
Ŝ
emy wyszukiwa
ć
komputery w sieci lokalnej oraz
korzysta
ć
z ich zasobów,
−
Kosz – specjalny obiekt systemowy, do którego trafiaj
ą
usuwane pliki i foldery.
Na pulpicie mog
ą
równie
Ŝ
znajdowa
ć
si
ę
ikony, które przedstawiaj
ą
tzw. skróty do programów lub folderów.
Wszystkie ikony skrótów posiadaj
ą
w lewym dolnym rogu charakterystyczn
ą
strzałk
ę
. Ikony tego typu tworzy
najcz
ęś
ciej sam u
Ŝ
ytkownik.
Niezale
Ŝ
nie od typu ikony, zawsze mo
Ŝ
na nimi operowa
ć
przy wykorzystaniu kilku takich samych czynno
ś
ci:
−
Aby otworzy
ć
ikon
ę
, nale
Ŝ
y dwukrotnie j
ą
klikn
ąć
. Zawarto
ść
ikony zostanie wy
ś
wietlona w odr
ę
bnym oknie.
−
Aby przesun
ąć
ikon
ę
, wystarczy przeci
ą
gn
ąć
j
ą
i upu
ś
ci
ć
w dowolnym innym miejscu na ekranie.
−
Aby wy
ś
wietli
ć
list
ę
wszystkich operacji, jakie mo
Ŝ
na wykona
ć
na danej ikonie, nale
Ŝ
y klikn
ąć
j
ą
prawym
przyciskiem myszy.
−
Aby automatycznie rozmie
ś
ci
ć
wszystkie ikony wy
ś
wietlone na pulpicie systemu lub w oknie programu,
wystarczy klikn
ąć
prawym przyciskiem myszy w dowolnym pustym miejscu pulpitu lub okna. Nast
ę
pnie, z
menu kontekstowego, wybieramy opcj
ę
Rozmie
ść
ikony i kolejn
ą
opcj
ę
okre
ś
laj
ą
c
ą
preferowany sposób
rozmieszczenia ikon (Według nazw, Według typów itd.).
Przycisk Start - jest to podstawowy element steruj
ą
cy w Windows. Klikni
ę
cie na nim lewym przyciskiem myszki
spowoduje rozwini
ę
cie menu, z którego mamy, mi
ę
dzy innymi, dost
ę
p do:
−
Programy - szybki dost
ę
p do aplikacji zainstalowanych w systemie,
−
Dokumenty - szybki dost
ę
p do ostatnio otwieranych dokumentów,
−
Ustawienia - dost
ę
p do Panelu Sterowania i innych ustawie
ń
systemowych (drukarki, poł
ą
czenia sieciowe),
−
Wyszukaj - mo
Ŝ
liwo
ść
wyszukiwania plików i folderów na dysku, komputerów w sieci,
−
Pomoc – czyli podpowiedzi systemu,
−
Uruchom - uruchamianie wybranego programu z mo
Ŝ
liwo
ś
ci
ą
przekazania mu dodatkowych parametrów lub
opcji,
−
Zamknij system - zako
ń
czenie pracy w systemie Windows i bezpieczne wył
ą
czenie, wylogowanie lub
zrestarowanie komputera,
3. Okna w systemie Windows
Okno jest graficznym elementem kontroli, który jest zwi
ą
zany z uruchomionym programem. Chocia
Ŝ
graficznie okna systemu Windows ró
Ŝ
ni
ą
si
ę
mi
ę
dzy sob
ą
, to posiadaj
ą
one kilka charakterystycznych
elementów:
•
Menu sterowania okna - umieszczone jest w lewym górnym rogu okna. Przy pomocy opcji tego menu i
myszki mo
Ŝ
emy mi
ę
dzy innymi zmieni
ć
rozmiar okna (opcja Rozmiar), przenosi
ć
okno w inny obszar
ekranu (opcja Przenie
ś
), czy po prostu zamkn
ąć
okno (opcja Zamknij - <ALT+F4>). Niektóre z jego opcji
nie b
ę
d
ą
dost
ę
pne w pewnych sytuacjach, np. gdy okno posiada maksymalny rozmiar, to nie b
ę
d
ą
dost
ę
pne opcje Przenie
ś
i Rozmiar.
•
Pasek tytułu - element okna wy
ś
wietlaj
ą
cy nazw
ę
programu (lub folderu).
•
Przyciski: Zamknij, Maksymalizuj/Przywró
ć
, Minimalizuj - s
ą
to trzy charakterystyczne przyciski
umieszczone z prawej strony, w górnej cz
ęś
ci okna. Za ich pomoc
ą
mo
Ŝ
emy odpowiednio: zamkn
ąć
okno, powi
ę
ksza
ć
je na cały ekran lub przeł
ą
cza
ć
do trybu Przywró
ć
oraz minimalizowa
ć
(zwija
ć
na
pasek zada
ń
).
•
Menu główne - wi
ę
kszo
ść
okien aplikacji pracuj
ą
cych w systemie Windows posiada pasek menu
głównego. Poszczególne opcje menu uruchamiamy klikaj
ą
c je lewym przyciskiem myszki lub
wykorzystuj
ą
c "gor
ą
cy" klawisz. (hot keys).
•
Pasek narz
ę
dzi - pasek zawiera najcz
ęś
ciej u
Ŝ
ywane opcje menu w formie przycisków.
•
Suwaki przewijania ekranu: poziomy i pionowy - umo
Ŝ
liwiaj
ą
one przewijanie zawarto
ś
ci okna w kierunku
poziomym (suwak poziomy) lub w kierunku pionowym (suwak pionowy).
W czasie pracy z systemem Windows oraz jego aplikacjami, mo
Ŝ
emy si
ę
spotka
ć
tak
Ŝ
e z tzw. oknami
dialogowymi. W przeciwie
ń
stwie do przedstawionego wcze
ś
niej okna, okien dialogowych nie mo
Ŝ
na powi
ę
ksza
ć
czy pomniejsza
ć
. Zawieraj
ą
one zwykle szereg elementów steruj
ą
cych typu: przycisk polecenia, pole tekstowe,
przycisk wyboru opcji czy pole wyboru. Za pomoc
ą
tych elementów zatwierdzamy podejmowane decyzje,
wprowadzamy do okna dane, wybieramy odpowiednie opcje ustawie
ń
itd.
4. Zamykanie systemu
Aby prawidłowo zako
ń
czy
ć
prac
ę
z systemem WINDOWS nie powoduj
ą
c utraty danych, ani cz
ę
sto
nieodwracalnych uszkodze
ń
systemu lub nawet sprz
ę
tu (np. dysk twardy) nale
Ŝ
y w pierwszej kolejno
ś
ci zamkn
ąć
wszystkie uruchomione aplikacje a nast
ę
pnie z Menu Start klikn
ąć
na Zamknij, wybra
ć
opcj
ę
Zamknij system i
klikn
ąć
OK.