Pomoc społeczna, służby społeczne, praca socjalna 

Polityka społeczna (WPiA), III rok, ćwiczenia, 45h, semestr letni 

mgr Paulina Bunio-Mroczek 

Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej 

Instytut Socjologii UŁ 

paulinabunio@uni.lodz.pl

, p. A-112 (Ek-Soc) 

 
 

1.  Wprowadzenie. Omówienie programu i zasad organizacji zajęć, autoprezentacja członków 

grupy, podział zadań (12.02) 

2.  Bieda  i  wykluczenie  społeczne  w  kontekście  pomocy  społecznej.  Koncepcje,  definicje, 

miary, dyskursy (19.02) 

Bauman  Zygmunt  (2006),  Praca,  konsumpcjonizm  i  nowi  ubodzy,  Kraków:  WAM,  tłum.  Stanisław 
Obirek (wybrany fragment) 
Lewis Oscar (2011), Dzieci Sancheza. Autobiografia rodziny meksykańskiej, Kraków: Wyd. Bona, tłum. 
Aleksandra Olędzka-Frybesowa (wybrany fragment) 

3.  Obszary  skoncentrowanego  ubóstwa  jako  środowisko  pracy  przedstawicieli  służb 

społecznych. Enklawy/getta biedy w badaniach socjologicznych (26.02) 

Warzywoda-Kruszyńska  Wielisława  (2010),  Enklawy  biedy  –  mechanizm  powstawania  i  trwania, 
Praca Socjalna, numer specjalny lipiec-sierpień 2010, s. 51-60 
Prezentacja: Rewitalizacja (społeczna?) na przykładzie Łodzi 

4.  Pomoc  społeczna  w  Polsce  (modele,  funkcje,  zasoby,  instrumenty,  infrastruktura,  cele, 

zasady, zadania, świadczenia, planowane zmiany) (5.03) 

Kaźmierczak Tomasz, Łuczyńska Marta (1998), Wprowadzenie do pomocy społecznej, Katowice: Wyd. 
„Śląsk” (wybrany fragment) 
Krzyszkowski  J.  (2008),  Pomoc  społeczna.  Historia  i  współczesność,  Praca  Socjalna  nr  3  (wybrany 
fragment) 
Prezentacje:  (1)  publiczne  instytucje  pomocy  społecznej:  Ośrodek  Pomocy  Społecznej  (miejski, 
gminny,  miejsko-gminny),  Powiatowe  Centrum  Pomocy  Rodzinie,  Regionalny  Ośrodek  Polityki 
Społecznej,  (2)  Niepubliczne  instytucje  pomocy  społecznej:  organizacje  charytatywne,  związki 
wyznaniowe,  stowarzyszenia, Kościół Katolicki 

5.  Służby społeczne. Charakterystyka wybranych profesji (12.03) 

Szatur-Jaworska Barbara (2006), Kilka uwag o „życiu wewnętrznym” służb społecznych w Polsce, tekst 
opublikowany  w  książce  „Sześćdziesiąt  lat  polityki  społecznej  w  Polsce”,  pod  red.  A.  Raczaszka, 
Katowice 2006, dostępny w Internecie 
Rysz-Kowalczyk Barbara (2001), Leksykon polityki społecznej, Warszawa: Aspra-Jr 
Prezentacje: (1) pracownik socjalny,  (2) asystent rodziny, (3) kurator sądowy / doradca zawodowy 

6.  Praca socjalna – wprowadzenie (modele pracy socjalnej, pojęcie zmiany w pracy socjalnej, 

zasady i wartości w pracy socjalnej, profesjonalne pomaganie) (19.03). 

Kadela  Katarzyna,  Kowalczyk  Jacek  (2014),  Standardy  pracy  socjalnej.  Rekomendacje  metodyczne  i 
organizacyjne, Warszawa: Wrzos, s. 10-29 (publikacja dostępna w Internecie) 
Prezentacje:  (1)  zasady  i  wartości  w  pracy  socjalnej,  (2)  kiedy  interweniować,  kiedy  pomagać,  jak 
pomagać nie poniżając 

7.  Wybrane perspektywy teoretyczne w pracy socjalnej (26.03) 

Beckett  C.  (2010),  „Podstawy  teorii  dla  praktyków  pracy  socjalnej”,  Wydawnictwo  Akademii 
Pedagogiki Specjalnej, rozdział 4: Przyczyna i skutek, s. 59-78 
Prezentacje:  (1)  praca  socjalna  skoncentrowana  rozwiązaniach/na  kliencie,  (2)  feministyczna  praca 
socjalna i multikulturalizm w pracy socjalnej 

8.  Praca socjalna z indywidualnym przypadkiem (case work) (9.04) 

Kadela  Katarzyna,  Kowalczyk  Jacek  (2014),  Standardy  pracy  socjalnej.  Rekomendacje  metodyczne  i 
organizacyjne, Warszawa: Wrzos, s. 40-49 (publikacja dostępna w Internecie) 
Prezentacje:  narzędzia  w  pracy  socjalnej  z  indywidualnym  przypadkiem  i  rodziną  (1)  wywiad 
środowiskowy, (2) kontrakt socjalny 

9.  Praca socjalna z lokalną społecznością (community work / community development) (16.04) 

Green Mike, Moore Henry, O’Brien John (2013), Rozwój społeczności w oparciu o zasoby. Model ABCD 
w praktyce, Warszawa: CAL (wybrane fragmenty, publikacja dostępna w Internecie) 
Prezentacje:  (1)  CAL  –  Centrum  Wspierania  Aktywności  Lokalnej,  (2)  przykłady  dobrych  praktyk  w 
pracy metodą OSL 

10. Klienci służb społecznych. Dylematy etyczne w pracy socjalnej (23.04) 

Budzyński Andrzej, red., (2003) Pamiętniki bezrobotnych, tom I, Warszawa: SGH Oficyna Wydawnicza 
(wybrany fragment) 
Prezentacje: (1) Klienci pomocy społecznej (2) Dylematy etyczne w pracy socjalnej  

11. Służby społeczne wobec problemów rodzin „przeżywających trudności w pełnieniu funkcji 

opiekuńczo-wychowawczej” (30.04). 

Prezentacje:  (1)  rodziny  zastępcze,  adopcyjne,  rodzinne  domy  dziecka,  wioski  dziecięce,  placówki 
opiekuńczo-wychowawcze,  regionalne  placówki  opiekuńczo-  wychowawcze,  interwencyjne  ośrodki 
preadopcyjne (2) standard pracy socjalnej z rodziną z dziećmi 

12. Służby społeczne wobec problemu przemocy wewnątrzrodzinnej (7.05) 

Prezentacje: (1) ośrodek interwencji kryzysowej, (2) standard interwencji kryzysowej 

13. Służby społeczne wobec problemów osób starszych i przewlekle chorych (14.05) 

Prezentacje:  (1)  domy  pomocy  społecznej,  domy  dziennego  pobytu,  kluby  seniora,  hospicja,  domy 
opieki paliatywnej (2) standard pracy socjalnej z osobami starszymi 

14. Służby społeczne wobec problemu bezrobocia (21.05) 

Prezentacje: (1) Centra Integracji Społecznej (CIS), Kluby Integracji Społecznej (KIS), publiczne służby 
zatrudnienia  (WUP,  PUP),  Ochotnicze  Hufce  Pracy,  agencje  zatrudnienia,  instytucje  szkoleniowe, 
instytucje  dialogu  społecznego,  instytucje  partnerstwa  lokalnego,  (2)  standard  pracy  socjalnej  z 
osobami pozostającymi bez pracy 

15. Podsumowanie (test końcowy – oceny – ewaluacja zajęć) (28.05)