68

Ods³oniêcie interglacjalnych osadów 

w Starym Kurowie    

5860

Lokalizacja: 

województwo lubuskie 

powiat strzelecko-drezdenecki

gmina Stare Kurowo 

miejscowoϾ Stare Kurowo

Rejon geograficzny: 

Pojezierza Po³udniowoba³tyckie 

Pradolina Toruñsko-Eberswaldzka 

Kotlina Gorzowska

Jednostka geologiczna: 

niecka szczeciñska 

synklinorium szczeciñskie

zlodowacenie ba³tyckie

pokrywa czwartorzêdowa

3546

Gorzów Wielk

opolski

3548

W  pó³nocnej  czêœci  miasteczka  Stare  Kurowo, 

po³o¿onego w obrêbie Synklinorium Szczeciñskiego ods³ania 

siê profil serii glacjalnej i fluwialnej. Osady powsta³y w czasie 

plejstocenu, w okresie zlodowacenia ba³tyckiego, w fazie 

poznañskiej i leszczyñskiej (tj. ok. 20 tys. lat temu) oraz w 

interstadiale 

Odderade, stadiale Brorup/Odderade i Brörup, 

jak równie¿ w fazie sedymentacji wydmowej.

Obiekt po³o¿ony jest na krawêdzi Pradoliny Toruñsko-

Eberswaldzkiej, w czêœci okreœlanej jako Kotlina Gorzowska. 

W kierunku pó³nocnym rozci¹ga siê wysoczyzna morenowa 

z ³ukami wzgórz moreny czo³owej. Wyrobisko ma wymiary 

200 na 100 metrów, i sk³ada siê z dwóch czêœci: zachodniej, 

w której eksploatacja zosta³a porzucona oraz ze œciany 

wschodniej, z której nadal pozyskuje siê utwory piaszczyste, 

g³ównie na potrzeby budowlane.

W profilu œciany zachodniej, o ³¹cznej mi¹¿szoœci ok. 

19 metrów, wydzielone zosta³y dwie serie: fluwialna (o 

mi¹¿szoœci oko³o 5 m) oraz glacjalna (o mi¹¿szoœci 14,4 

m).

Profil serii fluwialnej rozpoczynaj¹ œrednioziarniste piaski 

wydmowe, nad którymi zalega torf niski, dobrze roz³o¿ony 

(w warstwie o mi¹¿szoœci 1-1,5 m), z cienkimi wk³adkami 

piasku; osady te wiekowo reprezentuj¹ interstadia³ Brörup. 

Wy¿ej le¿¹ warstwowane piaski i mu³ki facji powodziowej 

(odpowiadaj¹ce wiekowo stadia³om Brörup/Odderade); w 

tym wydzieleniu widoczne s¹ równie¿ zaburzone struktury 

peryglacjalne. W sp¹gu serii fluwialnej znajduje siê poziom 

organiczny ze znaczn¹ domieszk¹ mu³ków i piasków; s¹ to 

osady datowane wiekowo na interstadia³ Odderade.

Seriê glacjaln¹ (zalegaj¹c¹ nad fluwialn¹), rozpoczynaj¹ 

warstwowane  piaski  i  ¿wiry  fluwioglacjalne,  o  ³¹cznej 

mi¹¿szoœci ok. 5,5 m. Na nich zalega dwudzielna, 7,5-metro-

wa warstwa osadów gliniastych. W czêœci dolnej jest to mo-

rena denna, z zaznaczonymi w sp¹gu przerostami piasków 

i drobnych ¿wirów fluwioglacjalnych. W czêœci górnej jest 

to morena ablacyjna z wk³adkami piaszczysto-mu³kowymi 

3544

Dr

ezdenk

oo

i  smugami  piasku.  Profil  zamykaj¹  piaski  smugowane  o 

mi¹¿szoœci od 2 do 2,5 metra. Osady tej serii pochodz¹ z 

fazy leszczyñskiej i poznañskiej. 

Dla dolnego poziomu organicznego wykonano analizê 

palinologiczn¹ (paleobotaniczn¹ analizê py³ków), oznaczaj¹c 

liczn¹ i zró¿nicowan¹ florê kopaln¹ sporomorf i szcz¹tków 

makroskopowych. Na tej podstawie dokonano rekonstrukcji 

przemian klimatyczno-roœlinnych odpowiadaj¹cych poszcze-

gólnym interstadia³om (okresom ocieplenia klimatu). 

Œciany obiektu s¹ dobrze ods³oniête i jedynie miejscami 

widoczne s¹ obrywy i osypy zas³aniaj¹ce profil. Wejœcie na te-

ren wyrobiska nale¿y uzgodniæ z zarz¹dc¹ obiektu. Obiekt jest 

przestronnym wyrobiskiem mo¿liwym do zwiedzania przez 

grupy zorganizowane, jak i przez indywidualnych turystów. 

Do obiektu mo¿na dostaæ siê jad¹c drog¹ krajow¹ nr 

157 ze Strzelec Krajeñskich na po³udnie. W miejscowoœci 

Zwierzyn nale¿y skrêciæ w lewo, w kierunku Starego Kuro-

wa, a nastêpnie, kieruj¹c siê na Rokitno, po przejechaniu 300 

metrów skrêciæ w prawo, wje¿d¿aj¹c na drogê gruntow¹. 

Po przejechaniu odcinka 700 metrowego, po lewej stronie 

ods³ania siê wyrobisko. 

Przez Stare Kurowo przebiega niebieski szlak turystyczny 

wiod¹cy z Grotowa w kierunku po³udniowo-wschodnim, 

oraz czerwony szlak rozpoczynaj¹cy siê w Drawieñskim Parku 

Narodowym, biegn¹cy przez Krzy¿, Stare Kurowo, Strzelce 

Krajeñskie i dalej w kierunku Gorzowa i Kostrzynia. 

The interglacial exposure sediments 

in Stary Kurów

In the northern part of Stary Kurów the glacial-fluvial 

sequence is exposed. It originates from the Pleistocene and 

represents the Baltic glaciation period (Poznañ and Leszno 

phases, about 20,000 years ago) and the Odderade inter-

glacial, the Broerup/Odderade

 and Broerup glacial periods, 

and the dune deposition phase. 

1

2

3

4

69

Wybrana literatura: 224, 225

Stare Kurowo

The site is accessible from No. 157 state highway, head-

ing south from Strzelce Krajeñskie town. In Zwierzyn village 

the visitor should turn left towards Stary Kurów village then 

approach Rokitno village and, after 300 meters, turn right 

to a gravel road. After about 700 meters, on the left side 

the open pit appears. 

The open pit is located at the margin of the Toruñ-Eb-

erswald glacial valley, in the so-called Gorzów Depression. 

To the north the moraine upland extends with arcuate hills 

of end moraine. The open pit is 200 meters long and 100 

meters wide, and includes two parts: western (inactive) 

and eastern, from which sands are still mined, mostly for 

building industry. 

In the comprehensive, 19-meters-thick sequence of the 

western wall two series were distinguished: glacial (14.4 

meters thick) and fluvial (about 5 meters thick). 

The older, fluvial series represents the Broerup intergla-

cial and comprises medium-grained, dune sands overlain by 

blanket bogs followed by bedded flood sands and silts lami-

nated at the bottom by organic matter. Disturbed periglacial 

structures are also visible.

The younger, glacial series begins with bedded, fluvioglacial 

sands and gravels with pebbles, followed by clayey layer. The 

bottom part is the ground moraine with well-marked inter-

calations of sands and fine, fluvioglacial gravel at the base. In 

the upper part the sediments belong to ablation moraine with 

sandy-silty intercalation and sand streaks. The uppermost 

2.0-2.5 meters are composed of streaky sands.

For the lower organic horizon the pollen analysis was 

carried on, which allowed to identify abundant and diversified 

fossil sporomorphs, and macroscopic plant relics. This analy-

sis was the basis for complete reconstruction of climate-flora 

changes corresponding to the specific interglacials.

Two touristic trails lead through Stare Kurowo village: 

blue and red. The open pit can be visited by groups and 

individual tourists but after approval by the mine manager. 

Autorzy karty stanowiska dokumentacyjnego i fotografii:

M. Schiewe, R. Dobracki (2005)

1

2

3

4