Powstanie Warszawskie - scenariusz 

 

Strona 1 z 6 

 

Powstanie Warszawskie 

scenariusz 

 

Scenografia: na ścianie, na biało-czerwonym tle widnieje napis: GODZINA "W", poniżej 
słowa będące fragmentem pieśni pt. "Pierwszy sierpnia": "Z krwi naszej powstanie 
Warszawa, aby wiecznie żyć". Po obu stronach sceny tekturowe dekoracje przedstawiające 
spalone, zrujnowane domy i połamane drzewa.  

NARRATOR I 
W tym roku przypada 61. rocznica wielkiego zbrojnego zrywu narodowego - Powstania 
Warszawskiego. Stanowi ono jedną z najbardziej tragicznych, lecz zarazem pięknych, 
wzbudzających podziw i szacunek kart w dziejach naszego narodu. Poznajmy historię tych 
pełnych heroizmu, niezwykłego poświęcenia, pamiętnych dni i złóżmy hołd wszystkim ich 
bohaterom.  

RECYTATOR I 
A po tych wszystkich, którzy szli przed nami 
Z okrzykiem "Ojczyzno" i z męką szaloną,  
A po tych wszystkich, co ginęli sami,  
Aby nas zbawić swoją krwią czerwoną,  
Za śmierć dla jutra, za ten lot słoneczny,  
O Polsko odmów odpoczynek wieczny 
(A. Oppman, Pacierz za zmarłych)  

F. Chopin: Marsz żałobny z Sonaty fortepianowej b-moll op. 35, fragm.  

NARRATOR II 
Już piąty rok okupant niemiecki panoszył się na polskiej ziemi wyniszczając ludność polską i 
jej narodowe dziedzictwo. Aresztowania, wywózki do obozów koncentracyjnych, mordy stały 
się codziennością. Wzrostu agresji ze strony Niemców spodziewano się w związku z 
ofensywnymi działaniami Armii Czerwonej wypierającymi siły hitlerowskie przez ziemie 
polskie na zachód.  

NARRATOR III 
Eskalacji hitlerowskiego okrucieństwa miała zapobiec realizacja planu "Burza". Jego 
militarnym założeniem było podjęcie przez AK walki z cofającymi się Niemcami i ochrona 
polskiej ludności przed spodziewanymi represjami ze strony okupanta. Głównym 
politycznym celem było zaś niedopuszczenie do zwasalizowania, ubezwłasnowolnienia ziem 
polskich przez wkraczające wojska ZSRR. Zapobiec temu miał czynny, skuteczny udział 
jednostek AK w wyzwalaniu terytorium Rzeczypospolitej i przejmowaniu przez nie, wraz z 
władzami cywilnymi Polskiego Państwa Podziemnego, roli gospodarzy na odbieranych 
Niemcom terenach.  

NARRATOR I 
1 sierpnia 1944 o godz. 17.00 zwanej godziną "W" do realizacji planu "Burza" przystąpiła 
Warszawa, miasto, w którym biło serce niezwyciężonej, nieugiętej Podziemnej Polski. 

Powstanie Warszawskie - scenariusz 

 

Strona 2 z 6 

 

Trwające 63 dni walki, mające charakter powszechnego zrywu stolicy przeszły do historii 
jako Powstanie Warszawskie.  

WSZYSCY 
(śpiewają)  
Bagnet na broń! (fragm.)  

Hej, chłopcy, bagnet na broń!  
Długa droga, daleka przed nami,  
mocne serce, a w ręku karabin,  
granaty w dłoniach i bagnet na broni!  

Jasny świt się roztoczy,  
wiatr owieje nam oczy 
i odetchnąć da płucom, i rozgorzeć  
da krwi,  
i piosenkę jak tęczę nad ziemią roztoczy 
w równym rytmie marsza: raz, dwa, trzy!  
(słowa i muzyka K. Krahelska)  

RECYTATOR II 
Warszawskie Dzieci idą w bój 
Za uśmiech wolności Twój  
Warszawo.  

RECYTATOR III 
Idą na Twój zew  
ofiarując życie i krew  
Warszawo.  

RECYTATOR I 
Chcą dać Ci wolność ukochaną 
Przez lata okupacji wyczekiwaną 
Warszawo.  
(T. Szurek: Pomnik Bohaterów Powstania Warszawskiego 1944 r.)  

WSZYSCY 
(śpiewają)  
Bagnet na broń! (fragm.)  
Hej, chłopcy, bagnet na broń!  
Długa droga, daleka,  
przed nami trud i znój!  
Po zwycięstwo, my młodzi,  
idziemy na bój,  
granaty w dłoniach i bagnet na broni!  

Ciemna noc się nad nami  
roziskrzyła gwiazdami,  
Białe wstęgi dróg w pyle,  
długie noce i dni,  

Powstanie Warszawskie - scenariusz 

 

Strona 3 z 6 

 

nowa Polska zwycięska jest w nas  
i przed nami 
w równym rytmie marsza: raz, dwa, trzy!  

NARRATOR II 
W momencie wybuchu Powstania strona niemiecka miała druzgocącą przewagę techniczną, 
broń osobistą posiadał bowiem tylko co dziesiąty polski żołnierz, a broni ciężkiej brakowało 
zupełnie. Zapasy amunicji oceniano na 2-3 dni walk. Liczono na zdobycie broni na 
nieprzyjacielu.  

RECYTATOR II 
Choć mundury nie zdobią nam ramion,  
Choć nie każdy z nas nawet ma broń,  
Cała ludność Warszawy jest z nami,  
Każdy Polak podaje nam dłoń!  
(E. Żytomirski: Hymn Śródmieścia)  

RECYTATOR III 
Bo serca nasze odważne,  
Nie można ich uciemiężyć,  
Śmierć? - Nie ważne!  
Życie- Nie ważne!  
Ważne - zwyciężyć 
(J. Brzechwa: Na barykadach, Warszawo)  

WSZYSCY 
(śpiewają)  
Warszawskie dzieci 
Nie złamie wolnych żadna klęska,  
nie strwoży śmiałych żaden trud,  
pójdziemy razem do zwycięstwa,  
gdy ramię w ramię stanie lud.  

Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój,  
za każdy kamień twój, stolico, damy krew.  
Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój,  
gdy padnie rozkaz twój,  
poniesiem wrogom gniew!  
(S. Dobrowolski: Warszawskie dzieci, muzyka Andrzej Panufnik)  

NARRATOR III 
Między 1 i 4 sierpnia inicjatywa strategiczna należała głównie do powstańców. Szturmując 
umocnione pozycje niemieckie w całym mieście opanowali oni większą część Śródmieścia, 
Powiśla, Żoliborza, Woli, Starego Miasta, Mokotowa i niektóre ulice dzielnicy Ochota. Nie 
udało im się jednak zdobyć mostów na Wiśle, lotniska na Okęciu, bazy gestapo w Alei 
Szucha i połączyć zajętych części miasta w całość operacyjną. Po kilku dniach Niemcy 
stłumili powstanie na Pradze.  

RECYTATOR I 
Oddzielili cię, syneczku, od snów,  

Powstanie Warszawskie - scenariusz 

 

Strona 4 z 6 

 

co jak motyl drżą,  
haftowali ci, syneczku,  
mutne oczy rudą krwią,  
malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg,  
wyszywali wisielcami drzew  
płynące morze.  
Wyuczyli cię, syneczku,  
ziemi twej na pamięć,  
gdyś jej ścieżki powycinał  
żelaznymi łzami.  
Odchowali cię w ciemności,  
odkarmili bochnem trwóg,  
przemierzyłeś po omacku  
najwstydliwsze z ludzkich dróg.  
I wyszedłeś, jasny synku, 
z czarną bronią w noc,  
i poczułeś, jak się jeży  
w dźwięku minut - zło.  
Zanim padłeś, jeszcze  
ziemię przeżegnałeś ręką.  
Czy to była kula, synku,  
czy to serce pękło?  
(K. K. Baczyński: Elegia o... [chłopcu polskim])  

NARRATOR I 
Sytuacja powstańców stale się pogarszała. Niemcy zajmowali kolejne ulice mordując 
bezbronną ludność cywilną. Do najtragiczniejszych wydarzeń doszło na Woli, gdzie 
Hitlerowcy, stosując barbarzyńskie metody walki, dokonali w ciągu kilku dni masakry ok. 40 
tys. osób. Grupy cywilów były wykorzystywane jako "żywe tarcze", personel szpitali i ranni, 
wbrew najelementarniejszym zasadom moralnym i międzynarodowym konwencjom, 
mordowani.  

RECYTATOR II 
Nikt nas już grzebać nie będzie,  
Ksiądz naszych imion nie wspomni.  
Przetrwamy w wieków legendzie,  
Historia nazwie: ogromni (...).  

RECYTATOR III 
Rzuceni w piekieł czeluście,  
Leżymy dziś pod gruzami,  
Warszawscy termopilczycy,  
Samotni, ale nie sami,  
Bo z nami - honor stolicy.  

RECYTATOR I 
Jak było, nikt nie uwierzy,  
Dni, nocy tych nie zrozumie.  
Jak słodko, jak błogo leżeć 

Powstanie Warszawskie - scenariusz 

 

Strona 5 z 6 

 

W Warszawie, w gruzach i - w dumie!  
(T. Hiż: Bezimieńcom)  

NARRATOR II 
Teren zajmowany przez powstańców coraz bardziej się kurczył. Brakowało broni wody, 
żywności oraz lekarstw. Na drugim brzegu Wisły stały "sojusznicze" wojska radzieckie i 
bezczynnie przypatrywały się dławionemu przez Niemców Powstaniu. Wobec braku zgody 
Stalina, aż do 9 września 1944 r., na lądowanie samolotów alianckich po radzieckiej stronie 
frontu, pomoc za sprawą zrzutów była ograniczona i często niecelna. Z dnia na dzień na 
warszawskich placach i ulicach przybywało mogił.  

RECYTATOR II 
Miał piętnaście lat,  
był najlepszym uczniem z polskiego.  
Biegł z pistoletem 
na wroga.  

Zobaczył oczy człowieka,  
powinien był strzelić w te oczy.  
Zawahał się.  
Leży na bruku.  

Nie nauczyli go  
na lekcjach polskiego 
strzelać w oczy człowieka.  
(A. Świrszczyńska: Strzelać w oczy człowieka. Pamięci Wieśka Rosińskiego)  

NARRATOR III 
Po wyczerpaniu zapasów żywności i amunicji, nie mogąc liczyć na niczyją zbrojną pomoc, 
dowództwo AK - 2 października 1944 r postanowiło przerwać samotny bój stolicy i podpisało 
akt kapitulacji. W powstaniu zginęło około 17 tys. powstańców, 25 tys. zostało rannych, 
ponad 15 tys. dostało się do niewoli. Ogromne straty poniosła ludność cywilna. Sięgnęły one 
ok. 180 tysięcy osób. Po Powstaniu wszystkich warszawiaków z miasta wysiedlono. Wiele 
ich tysięcy pojechało na przymusowe roboty do Rzeszy i do obozów koncentracyjnych. 
Warszawę z rozkazu Hitlera zrównano z ziemią tak, aby na zawsze jej imię zostało wymazane 
z mapy Europy.  

Opłakujemy sześćdziesiąt trzy dni 
I sześćdziesiąt trzy noce walki.  
I godzinę kiedy się wszystko skończyło.  
Kiedy na miejsce gdzie żyło milion ludzi,  
Przyszła pustka po milionie ludzi.  
(A. Świrszczyńska: To już koniec)  

NARRATOR I 
Upłynęło już 61. lat od Powstania Warszawskiego. Spór o jego sens polityczny i dziedzictwo, 
wobec alianckich decyzji oddających Polskę w strefę wpływów ZSRR, trwa nadal. Nie ulega 
jednak wątpliwości, że oblężona, bez nadziei odsieczy Warszawa dała krwawe świadectwo 
prawdzie, że są ważniejsze wartości niż życie, takie jak wolność i honor. Wykorzystajmy czas 
wolności, ona wcale nie jest nam dana raz na zawsze. Od nas zależy jej trwanie.  

Powstanie Warszawskie - scenariusz 

 

Strona 6 z 6 

 

Róża KruczaŁa 
RóŻa KruczaŁa - nauczycielka historii  
w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci SŁabowidzĄcych w Warszawie  

W scenariuszu wykorzystano:  
Anna Świrszczyńska: Strzelać w oczy człowieka.  
Anna Świrszczyńska: To już koniec.  
Artur Oppman: Pacierz za zmarłych.  
Eugeniusz Żytomirski: Hymn Śródmieścia.  
Jan Brzechwa: Na barykadach, Warszawo.  
Krzysztof Kamil Baczyński: Elegia o... [chłopcu polskim].  
Tadeusz Hiż: Bezimieńcom.  
Tadeusz Szurek: Pomnik Bohaterów Powstania Warszawskiego 1944 r.  

Utwory muzyczne:  
Fryderyk Chopin: Marsz żałobny z Sonaty fortepianowej b-moll op. 35 (fragm.).  
Krystyna Krahelska: Bagnet na broń! (muz. Krystyna Krahelska).  
Stanisław Dobrowolski: Warszawskie dzieci (muz. Andrzej Panufnik).