1
Tkanka łączna płynna – krew – materiały ze slajdów ćwiczeniowych.
(
Uwaga
– to tylko konspekt, a nie pełne opracowanie tematu – wszystkie zagadnienia na
kolokwium trzeba rozwinąć)
Rodzaj zwierzęcia
Liczba krwinek czerwonych
w 1 mm³ w milionach
Średnica krwinek
czerwonych w
mikronach
Koń
Krowa
Owca
Koza
Świnia
Pies
Kot
Królik
Świnka morska
Szczur
Mysz
Kura
Żaba
7,0 – 9,5
6,0 – 6,8
9,4 – 10,3
14,5 – 17,3
6,0 – 6,6
5,0 – 6,0
7,0 – 10,0
4,0 – 6,4
5,0
8,0
9,0
3,5
0,38
5,3 – 5,6
5,1
3,1 – 4,3
4,0 – 4,1
5,0 – 6,0
6,5 – 7,3
6,0 – 6,2
6,0 -7,0
7,0
6,5
5,5
12,0 x 7,0
22,8 x 25,8
Człowiek
5,0 mężczyzna
4,5 kobieta
7,5 – 7,7
Retikulocyty
Morfologia
Około 1-2% krwi obwodowej
Średnica większa niż średnica erytrocytów
Zawierają pozostałości siateczki szorstkiej widocznej w postaci zasadochłonnych ziarnistości
Erytrocyty
Morfologia
Białka błon i cytoszkieletu
• Kształt dwuwklęsłych dysków
• Średnica 5 – 7 µm, grubość 1 – 2 µm
• Brak jądra i organelli komórkowych
• Pozbawione zdolności ruchu, ale mają
ograniczoną możliwość zmiany kształtu
• Ponad 90% suchej masy stanowi hemoglobina
• Hemoglobina 33 g w 100 ml krwinek
• Glikoforyny A, B, C
• Spektryna (białko pasma 1)
• Białko pasma 3 (białko przenoszące elektrony)
• Ankiryna (białko pasma 2)
• Białka pasm 4.1, 4.2, 4.9
• Aktyna
• Tropomiozyna
• Miozyna
Funkcja
• Transport O
2
do tkanek
• Transport CO
2
do płuc
• Determinowanie układu grupowego krwi
2
Granulocyty obojętnochłonne - neutrofile
Morfologia
Funkcja
• Średnica 12-15 µm
• Stanowią 25-70% leukocytów
• Jądro płatowate (2-9 płatów)
• Ilość płatów wzrasta w trakcie życia krwinki (około 1 tydzień)
• Zawierają liczne ziarnistości swoiste oraz nieswoiste (azurofilne)
• Ziarnistości nieswoiste zawierają enzymy lizosomalne, ziarnistości
swoiste – laktoferrynę i lizozym
• Posiadają zdolność do fagocytozy i wykonywania ruchów
• Fagocytoza, zabijanie i
trawienie
drobnoustrojów za
pomocą mechanizmów
tlenowych i
beztlenowych
• Udział w procesach
zapalnych
Granulocyty kwasochłonne - eozynofile
Morfologia
Funkcja
• Średnica 12 µm
• Stanowią 2-4% leukocytów
• Jądro dwupłatowe tzw. okularowe
• Zawierają ziarnistości kwasochłonne oraz ziarnistości
niespecyficzne
• Ziarnistości specyficzne zbudowane są z elektronowo gęstego
rdzenia zawierającego:
- główne białko zasadowe,
- białko kationowe eozynofilów,
- neurotoksynę eozynofilową,
oraz otoczenia o mniejszej gęstości elektronowej zawierającego:
- histaminazę,
- arylosulfatazę B
• Zwalczanie pasożytów
• Hamowanie procesów
zapalnych poprzez
inaktywację histaminy i
leukotrienu C
• Ograniczona zdolność
fagocytozy (internalizacja
kompleksów antygen-
przeciwciało)
Czas życia 1 -2 tygodnie (w
tym około 1 doby we krwi, a
potem w tkankach)
Granulocyty zasadochłonne - bazofile
Morfologia
Funkcja
•
Średnica 12-15 µm
•
Stanowią 0-2% leukocytów
•
Jądro w kształcie litery S
•
Posiadają receptory dla IgE
•
Zawierają ziarnistości zasadochłonne (histamina,
heparyna, serotonina)
• Uczestniczą w wywołaniu
wczesnego stanu zapalnego,
podobnie jak komórki tuczne,
które są ich tkankowym
odpowiednikiem,
• Nie mają zdolności fagocytozy.
Monocyty
Limfocyty
Morfologia i funkcja
• Największe komórki krwi
średnica 12-25 µm
• Jądro niesegmentowane
kształtu podkowy
• Zawierają ziarnistości azurofilne
• Tworzą system fagocytów
jednojądrzastych
• Ich odpowiednikami w
tkankach są makrofagi
- Limfocyty B
Warunkują rozwój odporności humoralnej
Różnicują się w plazmocyty produkujące i uwalniające
przeciwciała
- Limfocyty T
Warunkują rozwój odporności komórkowej
Dzielą się na
Limfocyty pomocnicze Th
Limfocyty supresorowe Ts
Limfocyty cytotoksyczne Tsc
- Limfocyty pamięci
- Limfocyty „null” - komórki NK i macierzyste
3
Liczba krwinek białych w 1 mm³ u poszczególnych gatunków:
Koń - 9000 ( 7000 – 10000)
Krowa - 7500 ( 7500 – 10000)
Owca - 12000 ( 6000 – 19000)
Koza - 12000 ( 8000 – 16000)
Świnia - 15000 (10000- 20000)
Pies - 9000 ( 7000 – 12000)
Kot - 10800 ( do 17000)
Królik - 8000 ( duże wahania )
Świnka morska - 9000
Szczur - 12000
Mysz - 10000
Kura - 28000
(człowiek – 6000- 8000)
Płytki krwi - trombocyty
Średnica 1 - 4 µm.
Występują w ilości 200 – 400 tys/ µl krwi.
Czas życia około 10 dni.
Są fragmentami cytoplazmy większej komórki (megakariocytu) - brak jądra komórkowego.
Uczestniczą w procesie krzepnięcia.
Błona komórkowa pokryta jest grubą warstwą glikokaliksu.
Można wyróżnić hialomer i granulomer.
W obwodowej części hialomeru leży wiązka mikrotubul brzeżnych, biegnących pod błoną
komórkową, wokół płytki.
W cytoplazmie płytki krwi obecne są aktyna (w formie nie spolimeryzowanej) oraz miozyna.
Zawierają:
• system kanalików otwartych, których wnętrze jest połączone ze środowiskiem
zewnętrznym,
• system kanalików elektrono gęstych.
• mitochondria, ziarna glikogenu
Zawierają ziarnistości zlokalizowane w granulomerze:
• ziarnistości alfa (odpowiadają ziarnom azurofilnym) zawierające płytkowy czynnik
krzepnięcia IV, czynnik Willebrandta, płytkowy czynnik wzrostu;
• ziarnistości delta zawierające wapń, ADP, ATP, serotoninę, histaminę;
• ziarnistości lambda – lizosomy.
Hemopoeza - Proces powstawania wszystkich elementów morfotycznych krwi. Zachodzi w szpiku
kostnym. Obejmuje:
• Erytropoezę
• Granulopoezę
• Trombopoezę
• Monocytopoezę
• Limfopoezę
4
SZEREG ROZWOJOWY ERYTROCYTÓW-ERYTROPOEZA
PROERYTROBLAST
ERYTROBLAST
ZASADOCHŁONNY
ERYTROBLAST
POLICHROMATOFILNY
(WIELOBARWLIWY)
ERYTROBLAST
KWASOCHŁONNY
• Średnica 20-25 µm
• Jądro zajmuje ok.
80% objętości
komórki
• Chromatyna
skondensowana i w
grudkach
• Jąderko obecne
• Cytoplazma
zasadochłonna
zawiera liczne
polisomy
• Czas życia ok.30 godz.
• Ma zdolność podziału
• Średnica 16-18 µm
• Jądro zawiera
bardziej
skondensowaną
chromatynę o
układzie
szprychowym
• Cytoplazma
zasadochłonna
• Obecne polisomy
• Czas życia 12-63
godziny
• Ma zdolność
podziału
• Średnica 12-15 µm
• Jądro o
skondensowanej
chromatynie, brak
jąderka
• Cytoplazma zawiera
obszary
zasadochłonne dzięki
obecności polisomów
oraz kwasochłonne
dzięki obecności
hemoglobiny
• Czas życia 9-25 godzin
• Ma zdolność podziału
• Średnica 10-12 µm
• Jądro o silnie
skondensowanej
chromatynie brak
jąderka
• Cytoplazma
równomiernie
kwasochłonna
• Większość organelli
zostaje usunięta z
komórki
• Czas życia ok. 19
godzin
5
SZEREG ROZWOJOWY GRANULOCYTÓW-GRANULOPOEZA
MIELOBLAST
PROMIELOCYT
MIELOCYT
METAMIELOCYT
• Średnica 12-15 µm
• Jądro duże owalne z
delikatną siecią
chromatyny, wyraźne
jąderko
• Cytoplazma
zasadochłonna, brak
ziarnistości
• Zdolność do podziału
• Średnica 20-25 µm
• Jądro owalne z
delikatną siecią
chromatyny
• Jąderka obecne
• Obecne ziarnistości
azurofilne
• Zdolność do
podziału
• Średnica 10-12 µm
• Jądro wydłużone
chromatyna ulega
kondensacji
• Obecność ziarnistości
specyficznych (kwaso-
, zasado- lub
obojętnochłonnych
• Wysoki indeks
mitotyczny
• Średnica 10-12 µm
• Jądro nerkowate
chromatyna
skondensowana
• Brak jąderek
• Obecność ziarnistości
specyficznych
• Brak podziałów
mitotycznych
SZEREG ROZWOJOWY PŁYTEK KRWI-TROMBOPOEZA
NAZWA
KOMÓRKI
PLOIDALNOŚĆ
(N)
CYTOPLAZMA
ZIARNISTOŚCI
MEGAKARIOBLAST
2-4
ZASADOCHŁONNA
POJEDYŃCZE
PROMEGAKARIOCYT
4-16
POLICHROMATOFILNA
WYRAŹNE
MEGAKARIOCYT
ZIARNISTY
8-32
POLICHROMATOFILNA
KWASOCHŁONNA
BARDZO DUŻE
MEGAKARIOCYT
DOJRZAŁY
16-64
KWASOCHŁONNA
OGRANICZONE W
,,POLA PŁYTKOWE”
Dodatkowo obowiązuje na kolokwium:
- Limfopoeza
- Budowa szpiku kostnego