Scenariusz zaj

ęć terenowych

 

kl. IV

 

Temat      Poznajemy las i jego mieszka

ńców.

 

Hasło z podstawy programowej :    POZNAJEMY NASZE OTOCZENIE

 

Zakres tre

ści        -        Rozmieszczenie roślin w lesie jako wyniki przystosowania do określonych

 

warunków 

środowiska.

 

- zwierz

ęta żyjące w lesie. 

- 

znaczenie lasu dla 

środowiska i człowieka 

- powi

ązania pokarmowe organizmów leśnych. 

Cele zaj

ęć :

 

Wiadomo

ści - uczeń potrafi :

 

• scharakteryzowa

ć warunki panujące w środowisku leśnym (specyfika klimatu lasu) 

• wymieni

ć warstwy roślinności w lesie 

• nazywa

ć rośliny i zwierzęta występujące w każdej warstwie lasu 

• wyja

śnić rolę oraz skutki niszczenia lasów i ich nadmiernego wycinania 

Umiej

ętności - uczeń potrafi :

 

• wskaza

ć różnicę między warunkami panującymi w środowisku leśnym poszczególnych 

warstw lasu 

• poprawnie 

przeprowadzi

ć obserwacje terenowe 

• posługiwa

ć się atlasami i kluczami do oznaczania roślin i zwierząt, oraz prostym 

sprz

ętem pomiarowym 

• samodzielnie 

dokonywa

ć zapisu obserwacji 

• dostrzega

ć związek między roślinami a swoistym mikroklimatem panującym w poszczególnych 

warstwach lasu 

• rozpoznawa

ć i opisywać poznane gatunki 

• przyporz

ądkować poznane gatunki do poszczególnych warstw lasu 

Postawy

 

• 

zapoznanie z walorami zdrowotnymi 

środowiska leśnego 

• 

budzenie emocjonalnego stosunku do otaczaj

ącego nas świata 

• d

ążenie do aktywnego i samodzielnego poznawania przyrody 

• doskonalenie 

zainteresowa

ń poznawczych 

• uwra

żliwienie na potrzeby ochrony środowiska przyrodniczego 

Metody :

 

ćwiczenia i obserwacje terenowe

 

Forma pracy :

 

indywidualna i grupowa

 

Czas zaj

ęć :

 

4 godziny

 

Środki dydaktyczne :    atlasy i klucze do oznaczania roślin i zwierząt, naturalne okazy organizmów,

 

lupy, lornetki, ta

śma, aparat fotograficzny, pojemniki i etykiety do zebranych 

okazów, notatniki do sporz

ądzania dokumentacji, karty pracy.

 

Literatura :        „Drzewa i krzewy” - K.Rosta

ński, K.M.Rostański 

„Płazy i gady Polski” - A.Herczek, J.Gorczyca

 

„Przewodnik do oznaczania ro

ślin i zwierząt na wycieczce” - D.W.Eisenreich 

„Ro

śliny lasu liściastego” - T.Traczyk „Owady Polski” - C.Gębicki, 

J.Szwedo

 

Przebieg zaj

ęć

 

FAZA WPROWADZAJ

ĄCA - Przygotowanie wycieczki

 

1. 

Podanie tematu, terminu i przewidywanego czasu trwania wycieczki 

2. 

Przedstawienie planu wycieczki 

3. 

Podział uczniów na zespoły - rozdanie i obja

śnienie instrukcji do pracy w zespołach 

4. 

Przygotowanie przedmiotów potrzebnych do pracy w terenie 

FAZA REALIZACJI - praca w terenie

 

1. 

Przypomnienie tematu i celu wycieczki. 

2. 

Sprawdzenie zaopatrzenia uczniów w odpowiednie przybory. 

3. Omówienie 

bezpiecze

ństwa poruszania się i pracy w terenie. 

4. Przydział 

zada

ń - organizacja pracy ćwiczeniowej w grupach z równoczesnym zapisem notatek 

z obserwacji i wyników. 

Instrukcje do pracy w zespołach :

 

Zespół I    -   grupa geograficzna

 

BADANIE WARUNKÓW 

ŻYCIA W LESIE.

 

1. 

Zmierz temperatur

ę powietrza przed lasem, na skraju lasu i w głębi lasu. 

Wyniki wpisz do tabeli 

2. 

Wykorzystuj

ąc umowną skalę określ siłę wiatru, wyznacz jego kierunek. 

3. 

Okre

śl natężenie oświetlenia w różnych częściach lasu. 

4. 

Zbadaj dotykiem wilgotno

ść gleby pod ściółką (zwróć uwagę na teren zaciemniony 

i odsłoni

ęty). Zastanów się jakie czynniki wpływają na wilgotność gleby. 

5. 

Okre

śl i porównaj warunki panujące w różnych warstwach lasu. Weź pod uwagę wiatr, 

nasłonecznienie, temperatur

ę i wilgotność. 

Wilgotno

ść gleby możemy zbadać przyciskając mocno do ziemi przez około 5 minut słoik zawinięty 

lignin

ą lub bibułą i ocenić wielkość plamy. Jeżeli plama jest duża, przekracza wielkość po-

wierzchni przycisku to gleba jest mocno wilgotna. Je

żeli plama jest mniejsza niż wielkość dna 

słoika, to gleba jest 

średnio wilgotna. Brak wilgotnej plamy na bibule świadczy o suchej glebie.

 

Zespół II - grupa botaniczna

 

STRUKTURA PRZESTRZENNA LASU - struktura pionowa.

 

1. 

Wejd

ź w głąb lasu. Rozejrzyj się wokół i określ jakie drzewa rosną w tym lesie (iglaste, 

li

ściaste, iglaste i liściaste) 

2. 

Przyjrzyj si

ę drzewom rosnącym w lesie. Należą do różnych gatunków. 

Spróbuj policzy

ć do ilu. 

3. 

Wyrównaj w lesie trzy grupy ro

ślin, biorąc pod uwagę ich wysokość. Zaobserwuj 

jakie ro

śliny przeważają w każdej z nich. 

4. 

Za pomoc

ą atlasu rozpoznaj kilka roślin najczęściej występujących w poszczególnych 

warstwach lasu. 

5. 

Ka

żdy uczeń w grupie obserwuje jedną z wybranych roślin i opisuje jej budowę. 

Uzasadnia dlaczego nale

ży ona do roślin zielonych, drzew i krzewów. 

Zespół III - grupa zoologiczna

 

1. 

Zamknij oczy, wsłuchaj si

ę w głosy lasu. Wszystkie dźwięki, które usłyszysz zapamiętaj. 

Podziel zapami

ętane dźwięki na dwie grupy :wydawane przez zwierzęta i inne. 

2. 

Poszukaj 

śladów obecności zwierząt. Wypisz nazwy tych zwierząt, które udało ci się 

rozpozna

ć. Możesz posłużyć się przewodnikiem do oznaczania zwierząt na wycieczce. 

3. 

Pobierz próbk

ę gleby - odsuń ściółkę i małą łopatką nabierz ziemi. Umieść ją na białej 

folii i ostro

żnie wypłosz z niej zwierzęta (możesz zebrać je do słoika) 

4. 

Ka

żdy uczeń w grupie ogląda jedno z wybranych zwierząt , zwracając uwagę na ilość 

odnó

ży zwierzęcia i sposób jego poruszania się.(fruwa, pełza, biega, skacze, wije się) 

Zespół IV - grupa plastyczno - pomiarowa

 

1. 

Sfotografuj ro

ślinność poszczególnych warstw lasu. Spróbuj utrwalić zwierzęta  żyjące 

w lesie 

2. 

Wykonaj szkic lasu, zaznaczaj

ąc jego warstwową budowę. 

3. 

Wybierz swoje drzewo wzgl

ędem którego przeprowadzisz następujące obserwacje 

i pomiary : 

- za 

pomoc

ą atlasu określ nazwę drzewa 

- zmierz 

miar

ą krawiecką obwód drzewa na wysokości około 1m od ziemi 

- zmierz 

rozpi

ętość korony drzewa (jedna osoba z grupy staje w miejscu gdzie zaczyna się 

korona drzewa, druga osoba idzie w przeciwnym kierunku i zatrzymuje si

ę w miejscu , 

gdzie ko

ńczy się korona drzewa. Mierzymy odległość między osobami i otrzymujemy 

rozpi

ętość korony drzewa) 

- sta

ń w pewnej odległości od drzewa i narysuj jego sylwetkę. 

- podnie

ś spod drzewa jego liść. Obrysuj go w miejscu do tego przeznaczonym. 

- 

zrób odcisk korony swojego drzewa (przyłó

ż mocno kartkę do pnia drzewa i równo, 

spokojnie pocieraj kredk

ą w wolnym miejscu, oznaczonym ramką na twojej kartce. 

4.     Zbierz 5 wskazanych przez nauczyciela ro

ślin zielonych, po 5 gałązek krzewów i drzew. 

Podpisz na ta

śmie ich nazwy.

 

FAZA PODSUMOWUJ

ĄCA

 

1. 

Omówienie pracy poszczególnych grup - po zako

ńczeniu pracy w grupach liderzy wraz 

z członkami grupy przedstawiaj

ą sprawozdanie z przebiegu przeprowadzonych obserwacji. 

2. 

Ocena pracy poszczególnych zespołów. 

3. 

Wypełnianie kart pracy. 

4. 

Gra dydaktyczna - tworzenie ła

ńcuchów pokarmowych w lesie. 

Na polanie le

śnej zaczynamy budować kolejne ogniwa łańcucha. Pierwszym ogniwem jest 

drzewo, którego ró

żne części stanowią pokarm dla wielu zwierząt. Osoba drzewo staje na 

środku polany i trzyma w ręku długi sznurek. Następnie pytamy kto żywi się pokarmem 
produkowanym przez drzewo. Uczniowie zgłaszaj

ą swoje propozycje (gąsienica, kornik, 

wiewiórka). Osoba, która jako pierwsza poda prawidłowy przykład, staje niedaleko drzewa 
i trzyma  napr

ężony sznur łączący ją z tym drzewem. Zadajemy pytanie o kolejne zwierzę 

żywiące się poprzednim ogniwem łańcucha. Każde ogniwo połączone jest sznurem 
z poprzednim. Nale

ży uwzględnić również reducentów Następnym etapem jest ścięcie drzewa - 

prowadz

ący, jako przedstawiciel ludzkich interesów ścina drzewo np. na meble. Drzewo 

przewraca si

ę i pociąga za sobą sznur. Cała sieć rozpada się.

 

5. Ocena 

aktywno

ści uczniów. 

6. Zadanie 

domowe. 

 

• 

Wykonaj rysunek lasu, zaznaczaj

ąc w nim warstwy roślinności. 

• 

Z materiałów zebranych w czasie zaj

ęć wykonać gazetkę ścienną, wykorzystując rysunki 

i zdj

ęcia wykonane przez kolegów.