Wstęp
Pomiar handlu wewnątrz-gałęziowego
Zakres handlu wewnątrz-gałęziowego
Wczesne wyjaśnienia handlu wewnątrz-gałęziowego z lat 60.
(S. Linder i R Vernon)
Funkcja popytu Dixita-Stiglitza
Rosnące przychody skali: Increasing returns to scale (IRS)
Î
Uproszczony model P. Krugmana (rozdz. 6 K&O)
HANDEL WEWNĄTRZ-GAŁĘZIOWY:
NOWA TEORIA HANDLU
Charles van Marrewijk & JJM
Explanations for trade
Classical
2. Opportunity costs
3. Comparative advantage
Neo-classical
4. Production structure
5. Factor prices
6. Production volume
7. Factor abundance
1. The world economy
New trade
9. Imperfect competition
10. Intra-industry trade
Policy
8. Trade policy
11. Strategic trade policy
12. Int. trade organizations
13. Economic integration
17. Applied trade policy
modeling
Economic
geography
New interactions
14. Geographical economics
15. Multinationals
16. New goods, growth, and
development
Industrial
organization
International
business
Growth theory
Pa
rt
I
P
art
II
Par
t II
I
Pa
rt
I
V
18. Concluding remarks
Pomiar intra-industry trade: zmiany w czasie
Charles van Marrewijk & JJM
Intra-industry trade (2-digits)
0
1
1961
1966
1971
1976
1981
1986
1991
1996
Japan
USA
Germany
Wzrastające znaczenie handlu wewnątrz-gałęziowego
Pomiar handlu wewnątrz-gałęziowego
Charles van Marrewijk & JJM
i
i
i
i
i
Ex
Ex
GL
Im
Im
1
+
−
−
=
Indeks Grubel-Lloyd (GL) służący do
pomiaru intra-industry trade (IIT):
Table 10.1 International trade between The Philippines (RP) and Japan; 1998*
SITC
Exports
from RP
Imports
into RP
GL index
8
Miscellaneous manufactured articles
383,167 576,412
0.80
81
Prefabricated buildings
4,147
2,186
0.69
82
Furniture and parts thereof
42,332
6,155
0.25
83
Travel goods, handbags and similar containers
4,804
67
0.03
84
Articles of apparel and clothing accessories
115,627
3,255
0.05
85
Footwear
13,283
920
0.13
87
Prof. scientific & controlling instruments
24,091 175,018
0.24
88
Photographic apparatus
72,174 123,333
0.74
89
Miscellaneous manufactured articles
106,709 265,477
0.57
Pomiar handlu wewnątrz-gałęziowego
Charles van Marrewijk & JJM
Table 10.2 Intra-industry trade, GL-index manufacturing sector 1995 (3-digit level, %)
Country
World
OECD 22
NAFTA
East Asia Dev.
Latin America
Australia
36.6
17.5
16.0
39.2
41.6
Bangladesh
10.0
3.5
1.7
3.4
8.0
Chile
25.7
10.1
11.5
3.6
47.8
France
83.5
86.7
62.7
38.7
22.9
Germany
75.3
80.1
61.2
36.2
22.8
Japan
42.3
47.6
45.7
36.1
7.0
Malaysia
60.4
48.5
57.9
75.0
10.4
Hong Kong
28.4
20.2
25.2
19.9
13.6
UK
85.4
84.0
72.5
46.6
38.6
USA
71.7
74.0
73.5
41.4
66.0
Source: NAPES website, http://napes.anu.edu.au/
Różny poziom handlu wewnątrz-gałęziowego w zależności od krajów
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
1992
1998
1992
1998
1992
1998
1992
1998
Procent
Źródło : WTO Secretariat based on UNSD, Comtrade database (SITC Rev.1).
Wykres I.2
Zakres handlu wewątzr-gałęziowego Polski z róznymi reionami, 1992 and 1998
Świat
UE 15
Niemcy
Byłe ZSRR
JJ Michałek
Teoria nakładających się popytów (Overlapping-
demand hypothesis) Staffan Linder (1961)
0
I US
max
I GB
max
I US
min
I GB min
Dochód (I)
per capita
Jakość
Handel wewnątrz-gałęziowy
Q GB min
Q GB max
Q US min
Q US max
JJ Michałek
Teoria cyklu życia produktu (Product cycle
theory)
Raymond Vernon, 1966
(wcześniej luka technologiczna Posnera)
V
IV
III
II
I
ilość
czas
Krajowa
konsumpcja
Eksport
krajowa
produkcja
JJ Michałek
Fazy cyklu życia produktu
1.
Wczesna faza: niewielka skala produkcji w kraju zaawansowanym
technologicznie, liczne problemy technologiczne, powiązania
zwrotne z konsumentami;
2.
Usprawnienie technologii: wzrost skali produkcji, obniżka kosztów
jednostkowych, wzrost popytu na rynku krajowym i zagranicznym;
3.
Standaryzacja procesu produkcji: nie ma już błędów technolog.;
możliwość udostępnienia licencji i przeniesienia jej do innych
krajów;
4.
Stabilizacja popytu na wystandaryzowany produkt: popyt stopniowo
zaspakajany przez import;
5.
Schyłkowa faza: produkcja krajowa zanika: poszukiwania nowych
produktów
Funkcja popytu Dixita-Stiglitza (1):
założenia
Odzwierciedla tezę: ludzie lubią różnorodność towarów (love for variety)
- Funkcja
użyteczności D-S opiera się na założeniu CES między produktami:
- wszyscy konsumenci są tacy sami i mają takie same gusta o następującej funkcji
użyteczności
( )
∑
=
<
<
=
n
i
i
c
U
1
1
1
0
;
)
(
1
ρ
ρ
ρ
gdzie:
- c
i
: konsumpcja i-tego dobra (modelu) przez reprezentatywnego konsumenta.
- n: liczba (odmian) dóbr (początkowo konsumowanych)
- wszystkie dobra (danej gałęzi) są tak samo traktowane (CES)
-
ρ
: parametr odzwierciedlający efekt love for variety dla konsumentów
- dobra
zróżnicowane są wytwarzane przez jedna gałąź przemysłu krajowego.
JJ Michałek
Funkcja Dixita-Stiglitza (2):
efekt „umiłowania różnorodności”
poziom użyteczności wzrasta gdy wzrasta liczba dóbr konsumowanych przez
Gdy
⇒
<1
ρ
produkty są niedoskonałymi substytutami
Przyjmujemy też, że
⇒
> 0
ρ
aby dobra były substytutami (a nie komplementarne)
Najprostsza ilustracja love for variety: przyjmijmy, że dobra są konsumowane w
równych ilościach czyli: c
i
=c dla wszystkich i Î
( )
( )
[ ]
∑
=
−
⋅
=
=
=
=
n
i
c
n
n
c
n
nc
c
U
1
1
1
1
1
1
)
(
2
ρ
ρ
ρ
ρ
ρ
ρ
gdzie:
nc: (claim on resources): by zwiększyć wymaga użycia dodatkowej ilości czynników
produkcji; tzn.: wzrost rozmiarów rynku (np. o 1) wymaga: proporcjonalnego
wzrostu użycia czynników
−1
1
ρ
n
: (love for variety): odzwierciedla korzyści z funkcjonowania dużego rynku:
czyli odzwierciedla efekty zewnętrzne lub rozmiary rynku
n: liczba odmian oraz:
⇒
>
−
⇒
<
<
0
1
1
1
0
ρ
ρ
−
−
>
+
1
1
1
1
)
1
(
ρ
ρ
n
n
JJ Michałek
Funkcja Dixita-Stiglitza (3):
maksymalizacja użyteczności
Analizując zachowanie reprezentatywnego konsumenta maksymalizującego
użyteczność liczymy Lagrangian
(przy ograniczeniu budżetowym, gdzie I jest dochodem):
∑
=
=
n
i
i
i
I
c
p
1
( )
−
+
=
∑
∑
=
=
n
i
i
i
n
i
i
c
p
I
c
L
1
1
1
3
λ
ρ
ρ
Różniczkując L po c
i
i przyrównując do 0 otrzymujemy warunki konieczne
pierwszego rzędu maksymalizacji użyteczności (
λ
: mnożnik Langrange’a)
( )
j
j
n
j
j
p
c
c
⋅
=
⋅
−
−
=
∑
λ
ρ
ρ
ρ
1
1
1
1
4
dla
j=1,...,n.
JJ Michałek
Dixit-Stiglitz (4): maksymalizacja
użyteczności: indeks cenowy
Obliczmy teraz stosunek tych warunków koniecznych dla dowolnego dobra j w
stosunku do dobra 1 (to wówczas pierwszy wyraz lewej strony równania redukuje
się, podobnie jak
λ
) i wtedy otrzymujemy:
( )
n
j
dla
c
p
p
c
p
p
c
c
j
j
j
j
,...,
1
lub
5
1
1
1
1
1
1
=
=
=
−
−
−
ε
ε
ρ
ρ
gdzie
(
)
1
1
1
>
−
≡
ρ
ε
jest
dodatnim
parametrem
Tak wyliczone c
j
(czyli popyt na dobro j) wstawiamy do równania ograniczania
budżetowego i otrzymujemy:
( )
[
]
∑
∑
∑
=
−
−
−
=
−
=
−
=
=
=
=
=
n
j
n
j
j
n
j
j
j
j
j
I
P
p
c
I
P
c
p
p
c
p
c
p
p
p
c
p
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
lub
6
ε
ε
ε
ε
ε
ε
ε
ε
gdzie:
( )
ε
ε
−
=
−
≡
∑
1
1
1
1
n
j
j
p
P
jest indeksem cen (exact price index).
JJ Michałek
Dixit-Stiglitz (5): interpretacja
indeksu cenowego
Wstawmy do funkcji użyteczności (2) otrzymane funkcje popytu i zauważmy, że:
(
)
ε
ε
ρ
ε
ερ
−
−
=
−
=
−
1
1
1
oraz
( )
(
)
( )
ε
ε
ε
ε
ρ
ερ
ε
ρ
ρ
ε
ε
ρ
ρ
−
−
=
−
−
=
−
−
=
−
−
=
=
=
=
=
∑
∑
∑
∑
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
7
n
i
i
n
i
i
n
i
i
n
i
p
IP
p
IP
I
P
p
c
U
oraz używając definicję indeksu cenowego:
( )
ε
ε
−
=
−
≡
∑
1
1
1
1
n
j
j
p
P
Otrzymujemy:
( )
( )
P
I
P
IP
p
IP
U
n
i
i
=
=
=
−
−
−
−
=
−
−
∑
ε
ε
ε
ε
ε
ε
1
1
1
1
1
9
czyli:
( )
P
I
U
=
9
A więc indeks cen P reprezentuje dokładny poziom użyteczności wynikający z
konsumpcji dóbr przemysłowych.
JJ Michałek
Dixit-Stiglitz (6): czynniki wpływające
na popyt na indywidualne dobro
Popyt na dobro j przy funkcji D-S (zmodyfikowane (6)) jest:
( )
[
]
I
P
p
c
j
j
1
10
−
−
=
ε
ε
A więc popyt na dobro j zależy od:
1. Poziomu dochodu I: wprost proporcjonalne
2. ceny dobra 1 od ceny p
1
.
- poziom P i I jest dany dla firmy (jako wielkości egzogeniczne
makroekonomiczne):
- przyjmując
[
]
ε
ε
γ
γ
−
−
⋅
=
⇒
≡
1
1
1
p
c
I
P
Î
- cenowa
elastyczność popytu jest stała i równa
1
>
ε
tzn:
-
(
)(
)
ε
=
∂
∂
−
1
1
1
1
c
p
p
c
Æ główna zaleta funkcji D-S
- ułatwia ustalanie cen w doskonałej konkurencji monopolistycznej jako
funkcję ceny danego dobra oraz innych wartości
ε
.
- Jeżeli
ε
jest wysokie to niewielkie wzrosty cen powodują duże spadki
popytu.
3. Parametru
ε
>1: odzwierciedla elastyczność popytu i substytucji między
dobrami (oba parametry powiązane ze sobą: główny punkt krytyki funkcji
D-S)
4. Indeksu cenowego P: wzrost średniego poziomu cen zwiększa popyt na
dane dobro (bo
0
1
>
−
ε
).
JJ Michałek
Efekty popytowe: w zależności od ilości konsumowanych dóbr
(dochodu, cenowej elastyczności i indeksu cenowego)
Charles van Marrewijk & JJM
a. N = 2
0
400
800
1200
1600
0.5
1
price
assumption
reality
c. N = 200
0
4
8
12
16
0.5
1
price
assumption
reality
Rosnące przychody skali (korzyści
skali): linearna funkcja kosztów
q
c
F
TC
⋅
+
=
TC: koszt całkowity produkcji (total cost)
F: koszt stały (fixed cost)
c: koszt krańcowy marginal cost (marginal cost)
AC: koszt przeciętny (average cost)
Î
c
q
F
q
TC
AC
+
=
=
Î
↓
⇒
↑
AC
q
AC
AC
1
q
1
q
2
AC
2
c
AC
Q
0
JJ Michałek
Rosnące przychody skali (IRS): tylko jeden czynnik produkcji
Charles van Marrewijk & JJM
0
3
6
9
0
1
2
3
4
5
output
labor input
total labor input
average labor input
i
i
mx
f
l
+
=
Jeżeli w funkcji produkcji systepiuje stały nakład siły rob. f przed
podjęciem prod. i koszt zmienny m Î występują IRS:
Konkurencja cenowa i „zerowe zyski”
Charles van Marrewijk & JJM
• Dzięki korzyści skali jedna odmiana jest produkowana przez 1 firmę.
• Poszczególny producent ma siłę rynkową i stosuje cenę
konkurencyjną cenę monopolistyczną (określoną przez MR = MC),
traktujące ceny innych firm [ indeks cenowy P] jako dane).
• Ponieważ cenowa elastyczność popytu jest stała (równa
ε) to mark-up
producenta powyżej kosztu marginalnego jest również stały.
• Firmy wchodzą na rynek (z nowymi odmianami) jeżeli zyski są
dodanie; opuszczają rynek gdy są negatywne.
• Ilość odmian dobra (N) produkowanego jest więc określona przez
warunek zerowych zysków.
• W modelu Dixita-Stiglitza ilośc odmian (N) produkowanych jest
proporcjonalna do wielkości gospodarki, mierzonej liczebnością siły
roboczej.
Równowaga monopolistyczna z
możliwością wejścia na rynek
E
0
D=p(q)
q(B)
Q
B
p
c
p
B
MR
AC
MC
Cena = kosztowi przeciętnemu
Gdy
⇒
> AC
p
B
nowe firmy wchodzą na rynek
JJ Michałek
International Trade & the World Economy;
Charles van Marrewijk
Belgium
5 million laborers
10,000 varieties
produced, 10,000
consumed
Netherlands
7 million laborers
14,000 varieties
produced, 14,000
consumed
Belgium
5 million laborers
10,000 varieties
produced, 24,000
consumed
Netherlands
7 million laborers
14,000 varieties
produced, 24,000
consumed
a. Autarky
b. International trade
10,000 varieties;
7/12
th
of production
14,000 varieties;
5/12
th
of production
Explaining intra-industry trade
Wnioski z nowej teorii
Charles van Marrewijk & JJM
• Zaobserwowanie handlu wewnątrz-gałęziowego było
zaskakujące (w świetle teorii H-O) i skłaniało do nowych
poszukiwań teoretycznych.
• Handel wewnątrz-gałęziowy mierzymy posługując się
indeksem Grubela-Lloyda .
• Krugman używa funkcji Dixit-Stiglitz (love for variety),
monopolistycznej konkurencji oraz korzyści skali dla
wyjaśnienia handlu wewnątrz-gałęziowego.
• Handel międzynarodowy poszerza rynek i zwiększa
dobrobyt poprzez obniżkę cen i zwiększenie liczby
dostępnych odmian dóbr (love-of-variety).