Budownictwo ogólne 

FUNDAMENTY 

dr in . Andrzej Dzi gielewski 

 

Gł boko  posadowienia zale y od nast puj cych czynników: 

•  Gł boko  przemarzania gruntu 

•  Układ warstw no nych gruntu 

•  Podpiwniczenie budynku 

Przemarzanie gruntu 

W gruntach spoistych (jakimi s  pyły, gliny i iły) mróz powoduje powstawanie 

wysadzin, czyli przemieszcze  gruntu pod wpływem zamarzaj cej w nim wody. Przemarzni te 

grunty podnosz  si  z du  sił , co mo e spowodowa  przemieszczane si  fundamentów 

budynków. Aby ochroni  obiekt przed takimi uszkodzeniami, oparcie jego fundamentów na 

gruncie powinno znajdowa  si  poni ej granicy zamarzania. 

Gł boko  strefy przemarzania zale y od strefy klimatycznej. W Polsce wydzielono 

cztery takie strefy. 

 

 

 

Klasyfikacja (rodzaj): 

•  Ławy fundamentowe 

•  Stopy fundamentowe 

•  Płyty fundamentowe 

•  Posadowienie po rednie (słupy, pale, studnie) 

Klasyfikacja (materiał): 

•  Betonowe 

• 

elbetowe 

•  Murowane (cegła, kamie , bloczki) 

 

 

 

 

 

Ławy fundamentowe 

 

Maj  zwykle wysoko  30-40 cm i szeroko  dostosowan  do wielko ci obci enia i 

no no ci gruntu - przewa nie od 60 do 80 cm dla budynków bez piwnic i minimum 80 cm dla 

budynków podpiwniczonych (szeroko  ławy zale y od grubo ci  cian piwnic, które b d  na niej 

murowane).  

Zbrojenie podłu ne i poprzeczne 

Grunt obci ony budynkiem mo e osiada  nierównomiernie - na przykład z powodu 

wysadzin mrozowych lub podmycia fundamentów - powoduj c zginanie ław wzdłu  ich osi. Aby 

zwi kszy  wytrzymało  na zginanie, zbroi si  je podłu nie gór  i dołem, dwoma pr tami 

rednicy 12-16 mm. Koszt takiego zbrojenia nie jest du y, a bez niego nawet niedu e ruchy 

gruntu mog  powodowa  p kanie ław, a za nimi -  cian domu. Je li obci enia z budynku s  

du e, a grunt słaby to trzeba wykona  ław  jako  elbetow , czyli zastosowa  dołem zbrojenie 

poprzeczne. 

 

 

 

Wykonanie fundamentów 

Najwła ciwiej jest zrobi  wykopy fundamentowe szersze ni  wymiary ław i wyło y  

ich dno 5- do 10-centymetrow  warstw  chudego betonu. Nast pnie na stwardniałym chudym 

betonie ustawia si  deskowanie, montuje zbrojenie podłu ne (w ławach  elbetowych wcze niej - 

zbrojenie poprzeczne) i układa beton. Je li nie zrobi si  chudego betonu, to na styku z podło em 

gruntowym  wie a mieszanka betonowa miesza si  z gruntem i w tym wa nym dla trwało ci 

fundamentów miejscu beton b dzie porowaty, o bardzo małej wytrzymało ci i odporno ci na 

zamarzanie.  

Innym sposobem wykonywania ław fundamentowych jest ich betonowanie 

bezpo rednio w gruncie. Wykopy pod takie ławy wykonuje si  zwykle nieco wi ksze ni  w 

projekcie, układa w nich zbrojenie podłu ne i betonuje fundament. Ławy udaj  si  znacznie 

lepiej w gruntach gliniastych ni  piaszczystych, ale i w tych pierwszych bardzo cz sto podczas 

betonowania obrywaj  si  fragmenty wykopów i grunt miesza si  z betonem. W sumie wi c 

powstaje konstrukcja nie najlepszej jako ci (beton trudniej jest tutaj poprawnie uło y  i zag ci  

ni  w deskowaniu) i niewiele ta sza (zu ycie mieszanki betonowej jest wi ksze ze wzgl du na 

niedokładno ci w wykonaniu wykopów). 

 

                        

 

 

 

ciany fundamentowe 

•  Betonowe monolityczne 

•  Murowe z bloczków betonowych 

Na ławach wykonuje si   ciany fundamentowe, które wystaj  30-50 cm powy ej 

terenu, zwykle do poziomu konstrukcji podłogi parteru. Ich szeroko  wynosi od 25 do 45 cm i 

zale y przede wszystkim od projektowanej grubo ci  cian no nych.  ciany fundamentowe mog  

by  betonowane w deskowaniach lub - co jest obecnie bardzo popularne - murowane z bloczków 

betonowych.  

ciany fundamentowe ociepla si  styropianem od zewn trz lub od wewn trz. W 

murowanych  cianach trójwarstwowych styropian oddzielony jest od gruntu  

12-centymetrow   ciank  z bloczków. 

Nawet wtedy, gdy woda gruntowa jest nisko,  ciany fundamentowe powinno si  

zabezpieczy  od zewn trz izolacj  przeciwwilgociow , stosuj c przynajmniej jednokrotne 

smarowanie lepikiem asfaltowym.  

Pod parterowymi budynkami murowanymi mo na  ciany fundamentowe wykonywa  

bez ław, je li ich grubo  jest wystarczaj ca do bezpiecznego przeniesienia obci e  z budynku 

na grunt.  ciany takie betonuje si  albo w cało ci w deskowaniu, albo powy ej terenu - w 

deskowaniu, a poni ej terenu - bezpo rednio w gruncie.  

ciany piwnic 

ciany piwnic wykonuje si  podobnie jak  ciany fundamentowe budynków 

niepodpiwniczonych. Je li piwnica nie b dzie ogrzewana, mo na ewentualnie nie wykonywa  

termicznej izolacji  cian.  

W domach podpiwniczonych, na ławach fundamentowych zawsze wykonuje si  

poziom  izolacj  przeciwwilgociow  (najlepiej na całej ich szeroko ci), któr  pó niej ł czy si  na 

zakład z poziom  izolacj  podłogi i pionow  izolacj   cian piwnic. 

Izolacja przeciwwilgociowa piwnic, zarówno  cian, jak i podłóg powinna by  

wykonana solidnie i tworzy  rodzaj wanny, która oddziela budynek od wilgoci gruntowej. 

Izolacj  t  nale y szczególnie chroni  przed uszkodzeniem podczas zasypywania wykopów.