Microsoft Word - Magazynowanie 4

MAGAZYNOWANIE SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNYCH

1. ZNAKOWANIE

SUBSTANCJI

NIEBEZPIECZNYCH

PODCZAS MAGAZYNOWANIA

Stacjonarne zbiorniki, jak zbiorniki i silosy magazynowe należy oznaczać

nazwą  materiału  lub  preparatu  z  symbolem  i  oznaczeniem  zagrożenia.  Oznaczenie
powinno  być  naniesione  w  obszarze  miejsca  napełniania  i  odbioru.  Oznaczenie
materiału  musi  być  dobrze  czytelne,  a  symbol  zagrożenia  musi  mieć  wymiary  co
najmniej 50 x 50 cm.

Jeżeli niebezpieczne materiały i preparaty przechowywane są bez opakowania,

w  pryzmie,  to  w  miejscu  przechowywania  należy  umieścić  pełne  oznaczenie.  Jeżeli
opakowania  z  podlegającymi  oznaczeniu  produktami  nie  są  wyładowywane  lub
rozpakowywane  w  magazynie  importera,  ale  u  użytkownika  to  importer
zagwarantować musi prawidłowe oznaczenie.

Wykaz oznaczeń ryzyka „R” i bezpieczeństwa „S”.

Symbol „R”

Wyjaśnienie oznaczenia

- materiały wybuchowe w stanie suchym;

zagrożenie

wybuchem

wskutek

uderzenia,

tarcia

lub

oddziaływania ognia;

- skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia lub
oddziaływania ognia;

- tworzy łatwo wybuchające związki metaliczne;

- ogrzanie grozi wybuchem;

- substancja wybuchowa także bez kontaktu z powietrzem;

- może spowodować pożar;

- kontakt z materiałami palnymi może spowodować pożar;

- wybucha po zmieszaniu z materiałem palnym;

R10

- substancja łatwo palna;

R11

- substancja wysoce łatwo palna;

R12

- substancja skrajnie łatwo palna;

R13

- szczególnie łatwo palna, ciekły gaz;

R14

- reaguje gwałtownie z wodą;

R15

- w kontakcie z wodą wyzwala wysoce łatwo palne gazy;

R15.1

- reaguje z kwasami tworząc wysoce łatwopalne gazy;

R16

- wybucha po zmieszaniu z substancjami utleniającymi;

R17

- samorzutnie zapala się w powietrzu;

R18

-podczas stosowania może wytwarzać łatwo palne lub wybuchowe
mieszaniny w powietrzu;

R19

- może tworzyć wybuchowe nadtlenki;

R20

- działa szkodliwie w przypadku narażenia drogą oddechową;

R21

- działa szkodliwie w przypadku kontaktu ze skórą;

R22

- działa szkodliwie w przypadku spożycia;

R23

- działa toksycznie w przypadku narażenia droga oddechową;

R24

- działa toksycznie w przypadku kontaktu ze skórą;

R25

- działa toksycznie w przypadku spożycia;

R26

- działa bardzo toksycznie w przypadku narażenia drogą
oddechową;

R27

- działa bardzo toksycznie w przypadku kontaktu ze skórą;

R28

- działa bardzo toksycznie w przypadku kontaktu ze skórą;

R29

- w kontakcie z wodą wytwarza toksyczne gazy;

R30

- w miarę stosowania może nabywać właściwości palne;

R31

- w kontakcie z kwasami uwalnia gazy;

R31.1

- przy kontakcie z alkaliami wytwarza trujące gazy;

R32

- w kontakcie z kwasami wytwarza bardzo toksyczne gazy;

R33

- niebezpieczeństwo kumulacji w ustroju;

R34

- wywołuje oparzenia;

R35

- wywołuje poważne oparzenia;

R36

- działa drażniąco na oczy;

R37

- działa drażniąco na układ oddechowy;

R38

- działa drażniąco na skórę;

R39

- zagraża powstaniu bardzo poważnych, nieodwracalnych zmian w
stanie zdrowia;

R40

- możliwe ryzyko powstania nieodwracalnych zmian w stanie
zdrowia;

R41

- ryzyko poważnego uszkodzenia oczu;

R42

- może powodować uczulenie w przypadku narażenia drogą
oddechową;

R43

- może powodować uczulenie w przypadku kontaktu ze skórą;

R44

- ryzyko wybuchu po ogrzaniu w zamkniętym naczyniu;

R45

- może być przyczyna raka;

R46

- może powodować dziedziczne uszkodzenie genetyczne;

R48

- stwarza poważne zagrożenie zdrowia w następstwie narażenia
długotrwałego;

R49

- może być przyczyną raka w następstwie narażenia drogą
oddechową;

R50

- działa bardzo toksycznie na organizmy wodne;

R51

- działa toksycznie na organizmy wodne;

R52

- działa szkodliwie na organizmy wodne;

R53

- może wywoływać długo utrzymujące się szkodliwe zmiany
w środowisku wodnym;

R54

- działa toksycznie na rośliny;

R55

- działa toksycznie na zwierzęta;

R56

- działa toksycznie na organizmy żyjąc w glebie;

R57

- działa toksycznie na pszczoły;

R58

- może wywoływać długo utrzymujące się szkodliwe zmiany
w środowisku;

R59

- stwarza zagrożenie dla warstwy ozonowej;

R60

- może upośledzać płodność;

R61

- może działać szkodliwie na nienarodzony płód;

R62

- możliwe ryzyko upośledzenia płodności;

R64

- może działać szkodliwe na dzieci karmione piersią;

Symbol „S”

Wyjaśnienie oznaczenia

- przechowywać w zamknięciu;

- przechowywać poza zasięgiem dzieci;

- przechowywać w chłodnym miejscu;

- nie przechowywać w pomieszczeniach mieszkalnych;

S5.1

- przechowywać pod wodą;

S5.2

- przechowywać pod benzyną;

S5.3

- przechowywać pod olejem parafinowym;

S6.1

- przechowywać pod osłoną azotu;

S6.2

- przechowywać pod osłoną azotu;

S6.3

- przechowywać pod osłoną dwutlenku węgla;

- przechowywać pojemnik szczelnie zamknięty;

- przechowywać pojemnik w miejscu suchym;

- przechowywać pojemnik w miejscu dobrze wentylowanym;

S12

- nie uszczelniać pojemnika;

S13

- nie przechowywać razem z żywnością, napojami i karmą dla
zwierząt;

S14.1

- trzymać z dala od środków redukujących, metali ciężkich,
kwasów i alkaliów;

S14.2

- trzymać z dala od materiałów utleniających i kwaśnych oraz
związków metali ciężkich;

S14.3

- trzymać z dala od żelaza;

S14.4

- trzymać z dala od wody i ługów;

S14.5

- trzymać z dala od kwasów;

S14.6

- trzymać z dala od zasad;

S14.7

- trzymać z dala od metali;

S14.8

- trzymać z dala od substancji utleniających i kwaśnych;

S14.9

- trzymać z dala od substancji organicznych palnych;

S14.10

- trzymać z dala od kwasów, mat. palnych i zw. redukujących;

S14.11

- trzymać z dala od materiałów palnych;

S15

- nie przechowywać w ciepłym miejscu;

S16

- nie przechowywać w pobliżu źródeł ognia;

S17

- nie przechowywać razem z materiałami łatwopalnymi;

S18

- otwierać pojemnik bardzo ostrożnie,
-

S20

- nie spożywać posiłków i napojów podczas stosowania substancji;

S21

- nie palić tytoniu podczas stosowania substancji;

S22

- nie wdychać pyłu;

S23

- nie wdychać pyłu/gazu/aerozolu;

S24

- unikać zanieczyszczania skóry;

S25

- unikać zanieczyszczenia oczu;

S26

- w przypadku zanieczyszczenia oczu, przemyć dużą ilością wody,
zwrócić się o pomoc lekarską;

S27

- zdjąć natychmiast zanieczyszczona odzież;

S28

- zanieczyszczoną skórę przemyć dużą ilością... (rodzaj cieczy
podaje producent);

S29

- nie wylewać do kanalizacji;

S30

- nigdy nie mieszać z wodą;

S33

zastosować

środki

ostrożności-uwaga

wyładowania

elektrostatyczne;

S34

- odpadki i pojemniki należy usuwać w sposób zabezpieczony;

S35

- wszelkie czynności z materiałem wykonywać ostrożnie;

S36

- nosić odpowiednią odzież ochronną;

S37

- nosić odpowiednie rękawice ochronne;

S38

- w przypadku niedostatecznej wentylacji, założyć sprzęt do
oddychania;

S39

- założyć ochronę oczu/twarzy;

S41

- w przypadku pożaru/wybuchu nie wdychać dymu;

S42

- podczas fumigacji założyć odpowiedni sprzęt do oddychania;

S43

- w przypadku pożaru stosować ... (typ i sposób gaszenia podaje
producent, wyraźnie zaznaczyć w przypadku nie używania wody);

S45

- w przypadku awarii lub jeśli źle się poczujesz skontaktuj się z
lekarzem (pokaż etykietę jeślim możesz);

S46

- po połknięciu skontaktuj się natychmiast z lekarzem, pokaż
etykietę lub opakowanie;

S47

- przechowywać w temp. nie przekraczającej ...

C (podaje

producent);

S48

- przechowywać w stanie mokrym (materiał określa producent);

S49

- przechowywać tylko w oryginalnym opakowaniu;

S50

- nie mieszać z... (określa producent);

S50.1

- nie mieszać z kwasami;

S50.2

- nie mieszać z zasadami;

S50.3

- nie mieszać z mocnymi kwasami, mocnymi zasadami, metalami
kolorowymi i ich solami;

S51

- stosować tylko w dobrze wentylowanym pomieszczeniu;

S52

- nie poleca się używać w pomieszczeniach na dużych
płaszczyznach;

S53

- unikać narażenia-przed stosowaniem zapoznać się z instrukcją;

S56

- zużyty materiał i opakowanie dostarczyć do autoryzowanej firmy
utylizacji odpadów;

S57

- stosować odpowiednie zabezpieczenia, by uniknąć skażenia
środowiska;

S59

- zastosować się do informacji wytwórcy o możliwości odzysku
lub ponownego użytku;

S60

- ten materiał lub jego opakowanie muszą być usuwane jako

niebezpieczne odpady;

S61

- unikać zrzutów do środowiska, przeczytać instrukcję/kartę
charakterystyki;

S62

-w przypadku spożycia nie wywoływać wymiotów, skonsultować
się natychmiast z lekarzem i pokazać opakowanie lub etykietę;

2. MAGAZYNOWANIE GAZÓW

2.1. MAGAZYNOWANIE GAZÓW SKROPLONYCH , SPRĘŻONYCH

I ROZPUSZCZONYCH POD CIŚNIENIEM.

Rozróżnia się magazyny gazów w butlach lub beczkach i magazyny

zbiornikowe. Te ostatnie mogą być przystosowane do przechowywania gazów
skroplonych w temperaturze otoczenia lub w stanie schłodzonym.

Magazynowanie gazów w butlach. Rozróżnia się gazy trujące, palne

i podtrzymujące  palenie.  Przez  gazy  płynne  rozumie  się  gazy  skroplone  propanowo-
butanowe  będące  przetworami  naftowymi,  określone  Polską  Normą.  Butle  z  gazem
skroplonym  propanowo-butanowym  powinny  być  składowane  w pomieszczeniach
zamkniętych  jednokondygnacyjnych,  nie  podpiwniczonych  oraz  wyposażonych
w instalację i urządzenia przeciwpożarowe.

Składy butli na wolnym powietrzu powinny być wyposażone w instalacje

i rządzenia przeciwpożarowe oraz odgromowe. Butle z gazami trującymi magazynuje
się  w  pomieszczeniach  zamkniętych,  specjalnie  do  tego  celu  przystosowanych
i wentylowanych,  butle  z  siarkowodorem  należy  przechowywać  na  otwartym
powietrzu, pod zadaszeniem. Butle z pozostałymi  gazami  można przechowywać albo
w  pomieszczeniach  zamkniętych,  albo  pod  dachem  na  otwartym  powietrzu.
Zabronione  jest  przechowywanie  w  tym  samym  pomieszczeniu  butli  z  tlenem,
z gazami  palnymi  oraz  z  gazami  tworzącymi  z  sobą  mieszaniny  wybuchowe,  jak
również przechowywanie ich z karbidem, płynami i materiałami  łatwo palnymi. Butle
z gazami palnymi mogą być przechowywane  razem tylko z butlami na gazy obojętne
(azot, CO

, gazy inertne).W odległości mniejszej niż 10 m od składu butli nie wolno

przechowywać materiałów łatwopalnych ani wykonywać robót z zastosowaniem
płomienia otwartego.

Pojemność składu butli nie może przekraczać 3000 butli o poj. 40 dm

. Składy

te  powinny  być  podzielone  ogniotrwałymi  ścianami  na  oddzielne  pomieszczenia.
W każdym pomieszczeniu wolno przechowywać najwyżej 500 butli z gazami palnymi
lub  z  gazami  o  właściwościach  trujących  i  najwyżej  1000  butli  z  innymi  gazami.
Każde  pomieszczenie  powinno  posiadać  oddzielne  wyjście  na  zewnątrz.  Przy
składowaniu  butli  o  poj.  Większej  niż  40  dm

ilości butli ulegają proporcjonalnemu

zmniejszaniu.  Wysokość  pomieszczeń  składów  od  podłogi  do  konstrukcji  dachowej
powinno  wynosić  co  najmniej  3,25  m.  Szyby  okienne  w  składzie  od  strony
naświetlenie  słonecznego  powinny  być  matowe  lub  zamalowane  białą  farbą.
Temperatura w zamkniętym składzie nie powinna przekraczać 35

Butle z gazem powinny być składowane w pozycji stającej. Dopuszcza się

możliwość składowania butli z gazem w 2-3 warstwach pod warunkiem zastosowania
przekładem pomiędzy warstwami. Przy składowaniu należy butle segregować według
ich zawartości. Butle napełnione gazem posiadające stopy powinny być

przechowywane w pozycji pionowej; w tym celu składy otwarte i zamknięte powinny
być zaopatrzone w przegrody lub bariery zabezpieczające butle przed upadkiem. Butle
napełnione  gazem  nie  posiadającym  stóp  należy  przechowywać  w  pozycji  poziomej
w drewnianych  ramach  z  przekładkami  między  warstwami  i  zabezpieczyć  je  przed
rozsuwaniem.  Butle  można  układać  w  stosy  o  wysokości  nie  przekraczającej  1,5 m;
zawory należy kierować w jedną stronę.

Odległość między magazynami butli a innymi obiektami powinna być nie

mniejsza niż podana w poniższej tabeli 1

Tabela 1. Odległość między magazynami butli a innymi obiektami [2]

Pojemność składów

(butle do 40 dm

)

Odległość [m]

Do 500 butli włącznie

Pomiędzy składami a także pomiędzy

składami i budynkami produkcyjnymi

Od 500 do 1500 butli włącznie

Jak wyżej

Ponad 1500 butli

Jak wyżej

Niezależnie od pojemności

składu

Pomiędzy składami a budynkami

mieszkalnymi

Jak wyżej

Pomiędzy składami a budynkami

o przeznaczeniu publicznym

100

Magazynowanie gazów w zbiornikach stacjonarnych. Pojedynczy zbiornik

lub  zespół  zbiorników  („park  zbiornikowy”)  powinien  znajdować  się  na  terenie
ogrodzonym  w  sposób  zapewniający  przewiew  powietrza,  a  także  posiadać  łatwy
dojazd utwardzoną nawierzchnią do instalacji i urządzeń przeciwpożarowych.

Odległość między magazynami gazów w zbiornikach a innymi obiektami

powinna odpowiadać danym przedstawionym w poniższej tabeli 2

Tabela 2. Odległości między magazynami i innymi obiektami [1]

Obiekt

Odległość przy pojemności magazynu [m]

Do 1000 m

Ponad 1000 m

Obiekty publiczne, obiekty

z otwartym ogniem

100

Budynki

Drogi i tory

Drogi lokalne

Drogi wodne

Teren w promieniu 10 m od parku zbiornikowego powinien być utwardzony i

wolny  od  wszelkich  przedmiotów  i  materiałów,  zawłaszcza  łatwo  palnych.  Park
zbiornikowy powinien być usytuowany w odległości większej niż 50 m od wszelkich
włazów  instalacji  podziemnej.  Zbiorniki  powinny  posiadać  uziemienie  i  instalację
odgromową.    Park  zbiornikowy  o  pojemności  wodnej  powyżej  200  m

powinien

posiadać stałą ochronę przeciwpożarową.

Ciśnienie dla zbiornika ustala się w zależności od założonej dopuszczalnej
temperatury eksploatacyjnej, mającej wystąpić na powierzchni lustra cieczy gazu
skroplonego; temperatura ta decyduje o ciśnieniu par w zbiorniku.

W tabeli 3 przestawiono szerokości strefy ochronnej w zależności od

pojemności zbiornika.

Tabela 3. Minimalne szerokości stref ochronnych dokoła zbiornika z gazami płynnym

[1]

Pojemność

zbiornika [m

]

Szerokość strefy

[m]

Pojemność

zbiornika [m

]

Szerokość strefy

[m]

Do 0,5

400-1000

0,5-2,0

1000-2000

2,0-8,0

ponad 2000

8,0-400

2.2. MAGAZYNOWANIE GAZÓW W ZBIORNIKACH NISKIEGO

CIŚNIENIA

Zbiorniki niskiego ciśnienia są stosowane w przemyśle jako magazyny

buforowe, których zadaniem jest kompensacja okresowych wahań między
wytwarzaniem i zużywaniem gazu, a także wyrównanie składu gazu i jego ciśnienia.

Tabela 4. Rodzaje i charakterystyka zbiorników gazowych [1]

Rodzaj zbiornika

Pojemność max

]

Ciśnienie gazu

[kPa]

Zużycie stali

[kgm.

-3

]

Dzwonowe proste

1000

do 1,75

Dzwonowe

teleskopowe

40000

1,75-4,0

16-43

Dzwonowe śrubowe

300000

<0,5

16-40

Tłokowe z uszczel-

nianiem olejowym

500000

0,5

10-12

Tłokowe z uszczel-

nianiem

fartuchowym

10000

0,5

29-187

Pierwsze trzy rodzaje zalicza się do tzw. zbiorników mokrych, w których

następuje  nawilżanie  gazu.  Zbiorniki  tłokowe    należą  do  tzw.  zbiorników  suchych.
W zbiornikach  z  uszczelnieniem  olejowym  następuje  zanieczyszczenie  gazu
kropelkami  oleju.  Zbiorniki  tłokowe  z  uszczelnieniem  fartuchowym  znajdują
zastosowanie do przejściowego magazynowania gazów czystych.

Dookoła zbiorników na gazy palne wyznacza się strefę wolną od zabudowy

i strefę  bezpieczeństwa.  W  strefie  wolnej  od  zabudowy  zabezpiecza  się  dostęp  ze
wszystkich  stron  (droga  dookoła  zbiornika).  Do  strefy  doprowadza  się  drogę
pożarową.  Strefa  bezpieczeństwa  musi  być  wolna  od  materiałów  palnych  i  urządzeń
iskrzących.

Odległość między zbiornikami gazowymi a innymi obiektami powinna być nie

mniejsza niż podana w poniższej tabeli 5

Tabela 5. Odległości zbiorników gazowych od skrajnych obiektów [1]

Obiekt

Odległość od skrajnego elementu zbiornika [m]

Dzwonowego [m

]

Tłokowego [m

]

Do 1000

< 1000

Do 10000

< 10000

Pojedyncze

budynki

mieszkalne

i użyteczności

publicznej

100

Zwarta

zabudowa

mieszkalna

100

Drogi publiczne

Klasa I

Drogi publiczne

Klasa II

Tory kolejowe

3. MAGAZYNOWANIE CIECZY PALNYCH I MATERIAŁÓW

WYBUCHOWYCH

Ciecze palne powinny być przechowywane w sposób uniemożliwiający

powstaniu pożaru lub wybuchu w następstwie procesu składowania lub w skutek
wzajemnego oddziaływania. Ciecze palne (produkty naftowe) wszystkich klas
niebezpieczeństwa

pożarowego

opakowaniach

mogą

być

składowane

w wydzielonych pomieszczeniach magazynowych zamkniętych, natomiast III klasy
niebezpieczeństwa pożarowego o temperaturze zapłonu powyżej 55

C- także pod

wiatami i na otwartych placach składowych. Nie dotyczy to cieczy palnych trujących,
które muszą być składowane i zabezpieczone w pomieszczeniach zamkniętych.
Opakowania z cieczami palnymi składowane pod wiatami i na składowiskach
otwartych

powinny

być

zabezpieczone

przed

opadami

atmosferycznymi,

promieniowaniem słonecznym oraz zbyt wysokimi i niskimi temperaturami.
Magazyny

zamknięte

cieczy

palnych

powinny

być

jednokondygnacyjne

zabezpieczone przed działaniem promieni słonecznych. Z każdego wydzielonego
pomieszczenia składowego powinny być dwa wyjścia, z których jedno bezpośrednio
na zewnątrz budynku.

W wiatach oraz na składowiskach otwartych ciecze łatwopalne należy

składować wg rodzajów oraz klas niebezpieczeństwa pożarowego. W przypadku
pożaru, można wówczas zastosować te same środki gaśnicze. Składowiska otwarte
powinny być usytuowane co najmniej 3 m od ogrodzenia zewnętrznego w taki sposób

aby  w  przypadku  pożaru  nie  nastąpiło  zablokowanie  dróg  dojazdowych  do  budynku.
Nawierzchnia  składu  powinna  być  niepalna,  odporna  na  wilgoć  i  wodę,  utwardzona,
o lekkim  spadku  ułatwiającym  odprowadzanie  wód  opadowych  do  kanałów
odpływowych.

W miejscach składowania poszczególnych grup cieczy powinna znajdować się

tablica podająca nazwę cieczy i jej klasę niebezpieczeństwa pożarowego. Ciecze palne
I i II klasy niebezpieczeństwa pożarowego w opakowaniach mogą być składowane
w specjalnie

wydzielonych

pomieszczeniach

magazynowych

ilości

nie

przekraczającej 20 m

. Na placach składowych opakowań pełnych należy

rozmieszczać nie więcej niż 6 stosów. Każdy stos powinien mieć długość do 25 m
i szerokość do 15 m; odległość między stosami na jednym placu powinna wynosić co
najmniej 5m.

Magazyny zbiornikowe. Typy zbiorników zostały wypracowane w przemyśle

naftowym,  dla  którego  charakterystyczny  jest  olbrzymi  obrót  towarowy.  Lotność
i poważne  zagrożenia  pożarowe  ropy  naftowej  i  lżejszych  produktów  jej  przeróbki
narzucały także konieczność wypracowania zabezpieczeń przed nadmiernymi stratami.
Osiągnięcia  przemysłu  naftowego  zostały  następnie  adaptowane  do  potrzeb
magazynowania podobnych produktów ciekłych.

Przy przechowywaniu lotnych cieczy w zbiornikach pomimo ich zamknięcia

zachodzą straty cieczy w skutek tzw. „oddychania”. Proces polega na tym, że w ciągu
dnia  temperatura  się  podwyższa,  w  związku  z  czym  następuje  wzrost  prężności  pary
nasyconej w przestrzeni gazowej nad powierzchnia cieczy w zbiorniku, a jednocześnie
wzrost  objętości  mieszaniny  powietrzno-parowej.  Stąd  część  tej  mieszaniny  zostaje
wypchnięta ze zbiornika do atmosfery. W nocy temperatura spada, a stąd faza gazowa
nad  cieczą  w  zbiorniku  zmniejsza  swoją  objętość,  przez  co  następuje  zassanie
powietrza z otoczenia do zbiornika. Skutkiem takiego oddychania są rytmiczne straty
magazynowanej cieczy.

Wielkość tych strat można obliczyć. Przy podwyższeniu temperatury o dT

objętość mieszaniny powietrzno-parowej w zbiorniku nad cieczą wzrasta o dV.





(3.1)

Gdzie dV

– udział wzrostu spowodowany rozszerzalnością cieplną, dV

–

spowodowane wzrostem prężności pary nasyconej cieczy. pierwszy z tych udziałów
można przedstawić następująco według równania stanu dla gazu doskonałego:



(3.2)

Drugi z udziałów można przestawić analogicznie:



(3.3)

Gdzie P – ciśnienie ogólne, a dp – wzrost prężności pary nasyconej. Uwzględniając
związek między liczba moli dN i objętością dV gazu doskonałego.

pdV



(3.4)

I uwzględniając wymienione udziały różniczki dV, otrzymamy stąd równanie

(

pdT

pdp

)





(3.5)

Zależność prężności pary od temperatury może być przedstawiona równaniem
empirycznym

ln p





(3.6)

Gdzie a i b – stałe doświadczalne dla danej cieczy. uwzględniając tę zależność
w przednim równaniu różniczkowym otrzymamy

p a

p dp

















exp(

)

(

ln )

(3.7)

Całkując to równanie w granicach temperatur T

– T

(nocy i dnia) i odpowiednich

prężności pary nasyconej p

, p

, po przekształceniu otrzymamy

e (e

)

p )

p (

lnp

) p (

lnp

)

























































(3.8)

Wyrażenie to podaje liczbę moli cieczy N, straconą w zbiorniku w ciągu jednego
cyklu (doby).

Straty wywołane „małym oddechem” w odniesieniu do 1 m

przestrzeni

gazowej wynoszą:

[kg m ]







(3.9)

gdzie C – stężenie objętościowe [% obj.]



(3.10)

– prężność pary benzyny Pa;

P – ciśnienie w zbiorniku Pa;
Straty spowodowane „dużym oddechem” w odniesieniu do 1 m

przestrzeni

gazowej wyraża wzór:

3 C[kg m ]

 





(3.11)

Wielkość strat magazynowych związana z małym oddechem można ograniczyć

przez zastosowanie:
 zbiorników pracujących pod ciśnieniem w granicach utrzymywanych zaworami

specjalnej konstrukcji;

  utrzymywanie możliwie dużego stanu napełnienia zbiorników;
  powłok ochronnych o barwie odbijającej promieniowanie słoneczne;
  izolowanie zbiorników, a zwłaszcza ich górnej części i dachu;
  magazynowanie pod ziemią;
Praktycznie całkowite  wyeliminowanie strat związanych z oddychaniem uzyskuje się
w zbiornikach z dachami pływającymi.

Wielkość strat związanych z dużym oddechem jest proporcjonalna do częstości

napełnień zbiorników z dachami stałymi. Ograniczenie strat można uzyskać przez
zastosowanie wymiany poduszek gazowych między zbiornikami, a także między
zbiornikiem i cysterną.

Tabela 6. Typy i zakres stosowania zbiorników magazynowych [1]

Rodzaj zbiorników

Zakres pojemności

]

Nadciśnienie [kPa]

Zakres stosowania

Cylindryczne,

pionowe z dachem

stałym

100-30000

2-2,5

Produkty średnio

lotne, nafty, a przy

zastosowaniu

wahadła gazowego-

produkty lotne,

Cylindryczne,

pionowe, z dachem

kopulastym

100-5000

Produkty lotne

(benzyny)

Cylindryczne,

pionowe z dachem

pływającym

do 100000

Produkty lotne

(benzyny)

Cylindryczne,

poziome nad- lub

podziemne

do 200

dowolne

Wszystkie ciecze

Kroplokształtne

do 10000

40-100

Produkty bardzo

lotne

Zbiorniki na ciecze I i II klasy niebezpieczeństwa pożarowego oraz na ciecze III

klasy  ogrzewane  powyżej  temperatury  zapłonu  zaopatrywuje  się  w  osprzęt
bezpieczeństwa,  na  które  składają  się  zawory  oddechowe,  bezpieczniki  ogniowe,
gardziele do podawania piany z instalacji  gaśniczej oraz przyrządy pomiarowe,  m.in.
zabezpieczające

zbiornik

przed

przekroczeniem

napełnień

maksymalnych

i ewentualnych minimalnych.

Magazynowanie materiałów wybuchowych. Dla obiektów magazynowych

zagrożonych wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego powinny być ustalone
kategorie zagrożenia wybuchem MW1 i MW2. Do kategorii MW1 zalicza się obiekty.
W których znajdują się materiały wybuchowe o współczynniku wrażliwości mniejszej
od 2 lub materiały wybuchowe nie opakowane; do kategorii MW2 – pozostałe obiekty.
Wokół obiektu magazynowego zaliczonego do kategorii MW1 i MW2 wyznacza się
strefę ochronną. Na obszarze strefy ochronnej zabrania się:
 przechowywania i gromadzenia materiałów wybuchowych, łatwopalnych

i palnych;

 wykonywania prac mogących zainicjować wybuch lub zapalenie;
 przebywanie osób nie związanych z realizacją zadań wynikających z funkcji

obiektu;

Minimalną odległością od obiektu magazynowego, w którym znajduje się

materiał wybuchowy, od innych obiektów jest taka odległość, dla której ciśnienie fali
uderzeniowej nie przekracza wartości dopuszczalnej. Dopuszczalne wielkości
ciśnienia fali uderzeniowej wyznaczają granice stref zagrożenia tj:
 strefę przylegającą – przewidywalne ciśnienie fali uderzeniowej 2000 kPa

i wyższe,

 strefę bezpośrednią – ciśnienie fali uderzeniowej poniżej 2000 kPa do 250 kPa,

  strefę bliską – ciśnienie fali uderzeniowej poniżej 250 kPa do 35 kPa,
  strefę pośrednią – ciśnienie fali uderzeniowej poniżej 35 kPa do 2 kPa,
  strefę daleką – ciśnienie fali uderzeniowej poniżej 2 kPa,

4. MAGAZYNOWANIE POD WARSTWĄ CIECZY

Substancje wyjątkowo niebezpieczne pod względem pożarowym magazynuje

się pod warstwą cieczy. metodę tę stosuje się dla sodu, fosforu i dwusiarczku węgla.

Magazynowanie sodu. Sód w ilości 1,5 tony może być przechowywany

w wydzielonych  pomieszczeniach  magazynów  ogólnych,  zabezpieczonych  przed
dostępem  wody  i  nie  posiadających  żadnych  instalacji  wodnych.  Większe  ilości,  do
50 t,  mogą  być  przechowywane  w  osobnych  budynkach,  oddalonych  min.  50  m  od
budynków sąsiednich, podzielonych na sekcje po 10 t. Przepisy przewidują stosowanie
opakowań z blachy stalowej, w których sód jest całkowicie zalany olejem mineralnym
o temperaturze zapłonu powyżej 50

Magazynowanie dwusiarczku węgla. Dwusiarczek węgla magazynuje się

w zbiornikach stalowych ustawionych w basenach zalanych wodą. Wolna przestrzeń
w zbiornikach jest całkowicie wypełniona wodą. Dopuszcza się przechowywanie CS

w bębnach stalowych pod warunkiem zachowania tych samych zabezpieczeń. Dookoła
magazynu zostawia się wolną przestrzeń szerokości 15 m, w której nie stawia się
żadnych obiektów lub urządzeń, z wyjątkiem dojazdu. Cysterny i beczki puste
pozostawia się napełnione wodą.

5. PRZECHOWYWANIE SUBSTANCJI TRUJĄCYCH

Transport i przechowywanie substancji trujących musi odbywać się

z zachowaniem środków zabezpieczających przed naruszeniem lub uszkodzeniem
opakowania. Oznaczenia na opakowaniach substancji trujących powinny być wyraźne,
wykonane w sposób trwały oraz zawierać podaną w języku polskim nazwę substancji
trującej i zwracać uwagę na niebezpieczne właściwości danej substancji.

Substancje trujące należy przechowywać w izolowanych i dobrze

zabezpieczonych  pomieszczeniach  magazynów  ogólnych,  a  przy  składowaniu
większych ilości – w magazynach specjalnie do tego celu wybudowanych. Izolowany
lub osobny magazyn trucizn powinien stanowić samodzielną jednostkę organizacyjną
przewidzianą  w  osobnej  strefie  pożarowej,  z  własnymi  środkami  transportu
wewnętrznego  i  własnymi  pomieszczeniami  higieniczno-sanitarnymi  dla  załogi.
Ściany  i  podłogi  pomieszczeń  składowych  wykłada  się  płytkami  chemoodpornymi
przystosowanymi  do  zmywania.  Studzienki  kanalizacyjne  zaopatruje  się  w  razie
potrzeby w łapacze.

5.1. PRZECHOWYWANIE

PESTYCYDÓW

Środki ochrony roślin należy przechowywać w magazynach przeznaczonych

wyłącznie  do  tego  celu.  Wymagania  dotyczące  magazynów  regulują  obowiązujące
przepisy  w  zakresie  bhp  i  ppoż.  Magazyn  powinien  być  zamknięty,  suchy,
wentylowany,  równomiernie  oświetlony,  powinna  w  nim  być  odpowiednia
temperatura  w  okresie  letnim  i zimowym,  a  przechowywane  produkty  powinny  być
zabezpieczone

przed

działaniem

czynników

atmosferycznych

oraz

przed

zanieczyszczeniem

uszkodzeniem

mechanicznym.

Ściany

podłogi

w pomieszczeniach  magazynowych  powinny  być  gładkie,  bez  pęknięć,  nienasiąkliwe
i łatwo  zmywalne.  Magazyn  powinien  być  wyposażony  w  oddzielną  bezodpływową
kanalizację.
Pomieszczenia magazynowe wyposaża się w:
  system wentylacji:
  awaryjny  –  uruchamiany  z  zewnątrz  i  od  wewnątrz  magazynu,  zapewniający  co

najmniej 10 –krotną wymianę powietrza w ciągu godziny,

 ciągłej – uruchamianej z zewnątrz magazynu na godzinę przed rozpoczęciem

pracy. 3 –krotna wymiana powietrza w ciągu godziny,

  okna z szybami ograniczającymi oddziaływanie promieni słonecznych,
  instalację gazoszczelną i pyłoszczelną,
  środki ochrony indywidualnej w zależności od występujących zagrożeń,
  apteczki zawierające środki pierwszej pomocy.

Środki ochrony roślin powinny być przechowywane z uwzględnieniem ich

właściwości  toksycznych  i  fizykochemicznych.  Gazy,  substancje  o  działaniu  żrącym
oraz substancje palne powinny być przechowywane oddzielnie. Środki ochrony roślin
zaliczane  do  I  i  II  klasy  toksyczności  należy  przechowywać  w  oddzielnych,
zamkniętych  magazynach.  Środki  ochrony  roślin  należy  przechowywać  na  regałach
lub  w  stosach,  na  podstawach  umieszczonych  na  twardym,  równym.  Statycznym
podłożu.  Między  poszczególnymi  regałami  i  stosami  powinny  być  zachowane
przejścia  o  szerokości  min.  0,5  m.  Pestycydy  w  opakowaniach  użytkowych
tj. butelkach,  pudełkach,  tuby,  pojemniki  aerozolowe  –  należy  przechowywać
w opakowaniach  transportowych,  które  stanowią  dodatkowe  zabezpieczenia.  Środki
ochrony  roślin  w  opakowaniach  transportowych  nie  wymagają  stosowania
dodatkowych  środków  zabezpieczających.  Jeżeli  w  magazynie  stosuje  się  system
paletowy to jednostki ładunkowe ustawia  się  wg  systemu blokowego lub rzędowego,
prostopadle  lub  ukośnie.  Szerokość  grogi  powinna  wynosić  min.  1,4  m  (dla  ruchu
jednokierunkowego).

Podczas magazynowania substancji niebezpiecznych, głównie nawozów

i pestycydów,  powstaje  ryzyko  pożarów.  Z  danych  przedstawionych  w  artykule
„Substancje  niebezpieczne  powstające  podczas  poważnych  awarii  przemysłowych”
wynika,  że  awarie  powodujące  utworzenie  niebezpiecznych  substancji  miały  miejsce
nie tylko podczas procesów chemicznych – około 70 awarii, lecz także podczas innych
operacji,  jak  postępowanie  z  cieczami  oraz  ciałami  stałymi  i  ich  transportu,  przede
wszystkim jednak podczas magazynowania – aż około 160 awarii.

LITERATURA

1. Ryng M.: Bezpieczeństwo techniczne w przemyśle chemicznym. Warszawa.

Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, 1985.

2. Praktyczny poradnik dla specjalisty bhp. Alfa-Weka, 2000.
3. Niebezpieczne substancje – praktyczny poradnik. Alfa-Weka, 1997.
4. Bądkowski A.: Podstawowe dane na temat niebezpiecznych substancji

chemicznych. Alfa-Weka, 1998.