background image

dr A. Czech 

 

 

II. CHARAKTERYSTYKI LICZBOWE STRUKTURY ZBIOROWOŚCI 
 
Parametry statystyczne –
 liczby służące do syntetycznego opisu struktury zbiorowości 
statystycznej 
 
Podział stosowanych miar: 

1.

 

Położenia  –  służą  do  określenia  wartości  zmiennej,  wokół  której  skupiają  się 
wszystkie pozostałe wartości cechy. 

2.

 

Zmienności (rozproszenia, dyspersji) – służą do badania stopnia zróżnicowania 
wartości cechy. 

3.

 

Asymetrii – służą do badania kierunku i siły zróżnicowania wartości zmiennej. 

4.

 

Koncentracji  –  służą  do  badania  stopnia  nierównomierności  rozkładu  ogólnej 
sumy  wartości  zmiennej  pomiędzy  poszczególne  jednostki  zbiorowości  lub  do 
analizy stopnia skupienia poszczególnych jednostek wokół średniej. 

 

1.

 

Miary położenia 

A.

 

 Klasyczne 

 

ś

rednia arytmetyczna, 

 

geometryczna, 

 

harmoniczna. 

 

background image

dr A. Czech 

2

B.

 

Pozycyjne 

 

modalna (dominanta, wartość najczęstsza), 

 

kwantyle – kwartyl pierwszy, drugi (mediana), trzeci. 

 

2.

 

Miary zmienności (rozproszenia, dyspersji) 

 

A.

 

 Klasyczne 

 

wariancja, 

 

odchylenie standardowe, przeciętne 

 

klasyczny współczynnik zmienności. 

B.

 

 Pozycyjne 

 

rozstęp 

 

odchylenie ćwiartkowe, 

 

pozycyjny współczynnik zmienności 

 

3.

 

Miary asymetrii – współczynniki asymetrii 

 
4.

 

Miary koncentracji 

 

współczynnik skupienia – kurtoza, 

 

nierównomierny podział zjawiska w zbiorowości – miara Lorenza 

background image

dr A. Czech 

3

Zaprezentowane  charakterystyki  liczbowe  znajdują  zastosowanie  do  opisu 
materiału  statystycznego  zgromadzonego  w  postaci  szeregów:  szczegółowy, 
rozdzielczy
 (punktowy, przedziałowy) 
 
I. SZEREG SZCZEGÓŁOWY – gdy dysponujemy n indywidualnymi obserwacjami 

n

x

x

x

,...,

,

2

1

 gdzie n – liczba obserwacji w próbie 

 
1.

 

Miary położenia 

a)  średnia arytmetyczna  (nieważona,  prosta)  –suma  wartości  cechy  mierzalnej  przez 
liczbę skończonej zbiorowości statystycznej 

)

...

(

1

1

2

1

1

n

n

i

i

x

x

x

n

x

n

x

+

+

+

=

=

=

 gdzie: 

i

 - i-ty element próby (i = 1,2,...,n), 

b) średnia geometryczna – znajduje zastosowanie w badaniach średniego tempa zmian 
zjawiska (ujęcie dynamiczne dotyczy szeregów czasowych) 

n

n

n

n

i

i

g

x

x

x

x

x

=

=

=

...

2

1

1

  

c)  średnia  harmoniczna  -  stosuje  się  gdy  cechy  podawane  są  w  przeliczeniu  na 
jednostkę  innej  cechy  (wskaźniki  natężenia),  wagi  zaś  w  jednostkach  liczników  tych 
cech np.: prędkość pojazdu w km/h (waga –km), pracochłonność w min/sztukę (waga 
– czas w min 

background image

dr A. Czech 

4





+

+

=

=

=

n

n

i

i

h

x

x

x

n

x

n

x

1

...,

1

1

1

2

1

1

  

 

d) modalna (moda, dominanta, wartość najczęstsza) 

D

M

o

,

 – wartość cechy, która w 

danym rozkładzie empirycznym występuje najczęściej 

 

e)  kwantyle  –  wartości  cechy  przedstawionej  w  postaci  szeregu  statystycznego,  które 
dzielą zbiorowość na określone części pod względem liczby obserwacji.  
 
Najczęściej stosowane kwantyle

 

kwartyl  pierwszy 

1

Q

  -  dzieli  zbiór  obserwacji  na  2  części  tak  że:  25%  wartości 

cechy na wartości nie większe od 

1

Q

 a 75% nie mniejsze od 

1

Q

 

 

 

kwartyl  drugi  (mediana 

e

M

)  –  dzieli  uporządkowaną  monotonicznie  (rosnąco) 

zbiorowość na dwie równe części tak ze połowa wartości zmiennej jest mniejsza 
lub równa medianie a druga połowa większa lub równa medianie 

background image

dr A. Czech 

5

 

+

=

+

+

parzyste

jest

n

gdy

x

x

e

nieparzyst

jest

n

gdy

x

M

n

n

n

e

)

(

2

1

1

2

2

2

1

 

 

 

kwartyl  trzeci 

3

Q

  -dzieli  zbiorowość  na  2  części  tak  że:  75%  wartości  cechy  ma 

wartości niewiększe od 

3

Q

, a 25% obserwacji ma wartości niemniejsze od 

3

Q

 

 

W  szeregu  szczegółowym 

1

Q

  oraz 

3

Q

  wyznacza  się  analogicznie  jak  medianę 

dzieląc  zbiorowość  statystyczną  na  dwie  równe  części.  Pierwsza  –  jednostki 
przyjmują  wartości  cechy  niewiększe  od  mediany.  Druga  –  jednostki  przyjmują 
wartości niemniejsze od mediany.  
 
Dla każdej ze zbiorowości należy ponownie wyznaczyć medianę
: 

Mediana dla pierwszej zbiorowości - 

1

Q

 

Mediana dla drugiej zbiorowości - 

3

Q

 

 
 
 

background image

dr A. Czech 

6

 

2.

 

Miary zmienności 

a) rozstęp 

min

max

x

x

R

=

  

max

x

 

 - 

maksymalna wartość cechy, 

min

x

 - minimalna wartość cechy, 

Nie daje informacji o zróżnicowanie poszczególnych wartości cechy w zbiorowości
 
b) warjancja – średnia arytmetyczna kwadratów odchyleń poszczególnych wartości 
cechy od jej średniej arytmetycznej 

(

)

=

=

n

i

i

x

x

n

s

1

2

2

1

 

Uwaga:  nie  interpretujemy  wyników  bo  miana  podniesione  do  kwadratu  –  nie  ma 

czegoś takiego jak   

2

kg  

 
c) odchylenie standardowe – pierwiastek kwadratowy z wariancji 

2

s

s

=

 

Określa  przeciętne  zróżnicowanie  poszczególnych  wartości  cechy  od  średniej 
arytmetycznej 

Typowy obszar zmienności: 

s

x

x

s

x

typ

+

<

<

 

 

background image

dr A. Czech 

7

d) odchylenie przeciętne – średnia arytmetyczna bezwzględnych odchyleń wartości 
cechy od jej średniej arytmetycznej 

=

=

n

i

i

x

x

n

d

1

1

 

 
e) odchylenie ćwiartkowe – połowa różnicy między trzecim i pierwszym kwartylem 

2

1

3

Q

Q

Q

=

 

Jest to parametr umożliwiający określenie odchylenia wartości cechy od jej mediany 
Typowy obszar zmienności

Q

M

x

Q

M

e

typ

e

+

<

<

 

 
Wszystkie  przedstawiony  miary  zróżnicowania  to  miary  bezwzględne  –  posiadają 
miana 
 
f) współczynnik zmienności – iloraz bezwzględnej miary zmienności i jej przeciętnej 

 

klasyczny współczynnik zmienności 

x

s

V

s

=

 

 

pozycyjny współczynnik zmienności 

e

e

Q

M

Q

Q

M

Q

V

2

1

3

=

=

 

 

background image

dr A. Czech 

8

1

,

0

,

<

Q

s

V

V

 - niskie zróżnicowanie zmiennej, 

1

,

0

,

>

Q

s

V

V

 - wysokie zróżnicowanie zmiennej (niejednorodność zbiorowości). 

 
 
3.

 

Miary asymetrii 

 

Porównujemy dominantę, medianę  i średnią arytmetyczną – sposób najprostszy 

D

M

x

e

=

=

 - rozkład symetryczny 

D

M

x

e

>

>

 - asymetria prawostronna (przewaga niskich wartości cechy) 

D

M

x

e

<

<

 - asymetria lewostronna (przewaga wysokich wartości cechy) 

 
Klasyczny współczynnik asymetrii (moment standaryzowany trzeciego rzędu) 

3

3

s

m

A

=

 gdzie: 

(

)

=

3

3

1

x

x

n

m

i

 - moment trzeciego rzędu 

0

=

A

 - rozkład symetryczny, 

Kierunek asymetrii 

0

>

A

 - asymetria prawostronna, 

0

<

A

 - asymetria lewostronna. 

Siła asymetrii  

1

<

A

  lub 

1

>

A

 jeżeli blisko zera to asymetria łagodna, 

 

 

 

 

1

>

A

  lub 

1

<

A

 asymetria skrajna. 

background image

dr A. Czech 

9

 

4.

 

Miary koncentracji 

Współczynnik  skupienia  (Kurtoza)  –  miara  skupienia  poszczególnych  obserwacji 
wokół średniej 

4

4

s

m

K

=

 gdzie: 

(

)

=

=

n

i

i

x

x

n

m

1

4

4

1

 - moment czwartego rzędu 

 
Wysoka  wartość  współczynnika  K  -  wysmukła  krzywa  liczebności  –  większa 
koncentracja wartości cechy wokół średniej 
Mała wartość współczynnika K - spłaszczona krzywa liczebności – mała koncentracja 
wartości cechy wokół średniej 
K=
3 – rozkład normalny,  
K<3 – rozkład bardziej spłaszczony od normalnego, 
 K>3 – rozkład bardziej wysmukły od normalnego, 
 

3

4

4

=

s

m

K

 - eksces 

0

=

K

 

– rozkład normalny,  

0

<

K

 

– rozkład bardziej spłaszczony od normalnego, 

0

>

K

 – rozkład bardziej wysmukły od normalnego, 

 

background image

dr A. Czech 

10 

 
PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA MIAR OPISOWYCH (SZEREG SZCZEGÓŁOWY) 
Ad 1. Miary położenia 

{

}

103

,

102

,

100

,

98

,

97

=

i

x

 - ceny towaru w 5 sklepach; n=5 

(

)

100

103

...

98

97

5

1

=

+

+

+

=

x

 - średnia arytmetyczna 

(stosujemy) 

(

)

974

,

99

103

...

98

97

5

=

=

g

x

 - średnia geometryczna 

(przykład kalkulacji)

 

948

,

99

103

1

...

98

1

97

1

5

=

+

+

+

=

h

x

 - średnia harmoniczna 

(przykład kalkulacji)

 

100

3

2

1

5

2

1

=

=

=

=

+

+

x

x

x

M

n

e

 - mediana  

98

2

2

1

3

2

1

1

=

=

=

=

=

+

+

x

x

x

M

Q

n

e

 - kwartyl pierwszy, gdzie: 

{

}

100

,

98

,

97

 

102

2

2

1

3

2

1

3

=

=

=

=

=

+

+

x

x

x

M

Q

n

e

 - kwartyl trzeci gdzie: 

{

}

103

,

102

,

100

 

)

(D

M

o

 - brak dominanty (wariany cechy występują z jednakową częstością) 

 
Ad 2. Miary zróżnicowania 

6

97

103

=

=

R

 - rozstęp 

[

]

2

,

5

)

100

103

(

...

)

100

98

(

)

100

97

(

5

1

2

2

2

2

=

+

+

+

=

s

 - wariancja 

(nie interpretujemy !!!!)

 

background image

dr A. Czech 

11 

28

,

2

2

,

5

=

=

s

 - odchylenie standardowe 

[

]

2

100

103

...

100

98

100

97

5

1

=

+

+

+

=

d

 - odchylenie przeciętne 

2

2

98

102

2

1

3

=

=

=

Q

Q

Q

 - odchylenie ćwiartkowe 

%

28

,

2

100

100

28

,

2

=

=

S

V

 - klasyczny współczynnik zmienności 

%

2

100

100

2

98

102

=

=

Q

V

 - pozycyjny współczynnik zmienności 

 
Ad 3.Miary asymetrii 

[

]

0

5

0

)

100

103

(

...

)

100

98

(

)

100

97

(

5

1

3

3

3

3

=

=

+

+

+

=

m

 - moment trzeciego rzędu 

0

28

,

2

0

3

3

3

=

=

=

s

m

A

 - rozkład zgodny z rozkładem normalnym (idealnie symteryczny) 

 
Ad 4.Miary koncentracji 

[

]

8

,

38

5

194

)

100

103

(

...

)

100

98

(

)

100

97

(

5

1

4

4

4

4

=

=

+

+

+

=

m

 - moment czwartego rzędu 

436

,

1

28

,

2

8

,

38

4

=

=

K

 - kurtoza 

background image

dr A. Czech 

12 

564

,

1

3

436

,

1

=

=

K

  -  eksces  (wykres  spłaszczony  w  porównaniu  do  wykresu 

normalnego) 
 

Przypadek parzystej liczby obserwacji w próbie

{

}

,

102

,

100

,

98

,

97

=

X

n=4 

99

2

100

98

)

(

2

1

)

(

2

1

)

(

2

1

3

2

1

2

4

2

4

1

2

2

=

+

=

+

=

+

=

+

=

+

+

x

x

x

x

x

x

M

n

n

e

 - mediana 

5

,

97

2

98

97

)

(

2

1

)

(

2

1

2

1

1

2

2

2

1

=

+

=

+

=

+

=

=

+

x

x

x

x

M

Q

n

e

 - kwartyl pierwszy, gdzie: {97,98} 

101

2

102

100

)

(

2

1

)

(

2

1

2

1

1

2

2

2

1

=

+

=

+

=

+

=

=

+

x

x

x

x

M

Q

n

e

- kwartyl trzeci. gdzie: {100, 102} 

Pozostałe charakterystyki liczymy analogicznie do zaprezentowanych 
 
II. SZEREG ROZDZIELCZY PUNKTOWY 
 
a) średnia arytmetyczna ważona
 

=

=

=

=

k

i

i

i

k

i

i

i

x

w

x

n

n

x

1

1

1

    bo 

n

n

w

i

i

=

 

- średnia arytmetyczna ważona 

 

b)  modalna  (moda,  dominanta,  wartość  najczęstsza) 

D

M

o

,

  –  wartość  cechy,  której 

odpowiada największa liczebność bądź częstość 

background image

dr A. Czech 

13 

c) kwantyle 

 

e

isk

m

w

5

,

0

    - mediana (kwartyl drugi),  

1

25

,

0

Q

w

isk

 - kwartyl pierwszy, 

3

75

,

0

Q

w

isk

 - kwartyl trzeci. 

 
d) odchylenie standardowe – pierwiastek kwadratowy z wariancji 

2

s

s

=

 gdzie: 

=

=

k

i

i

i

n

x

x

n

s

1

2

2

)

(

1

 - warjancja 

 
 
e) współczynnik asymetrii 

3

3

s

m

A

=

 gdzie: 

=

=

k

i

i

i

n

x

x

n

m

1

3

3

)

(

1

 - moment trzeciego rzędu 

f) kurtoza 

4

4

s

m

K

=

 gdzie:  

=

=

k

i

i

i

n

x

x

n

m

1

4

4

)

(

1

 - moment czwartego rzedu 

 
 

background image

dr A. Czech 

14 

PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA MIAR OPISOWYCH (SZEREG ROZDZIELCZY 
PUNKTOWY) 

Przykład: Oceny z matematyki (100 studentów) 

 

675

,

3

5

,

367

100

1

1

6

1

=

=

=

=

i

i

i

x

n

n

x

 lub 

675

,

3

6

1

=

=

=

i

i

i

x

w

x

 - średnia arytmetyczna 

5

,

3

=

o

M

 - dominanta (liczębność bądz częstość największa) 

5

,

3

5

,

0

=

e

isk

M

w

 - mediana (kwartyl drugi), 

3

25

,

0

1

=

Q

w

isk

 - kwartyl pierwszy 

4

75

,

0

3

=

Q

w

isk

 - kwartyl trzeci 

Klasy 

Ocena 

stud. 

i

x

 

Stud.  

i

n

 

i

w

 

isk

w

 

i

i

x

n

 

i

i

x

w

 

)

(

x

x

n

i

i

 

2

)

(

x

x

n

i

i

 

3

)

(

x

x

n

i

i

 

4

)

(

x

x

n

i

i

 







3,5 

4,5 

20 
35 
20 
10 
10 

0,05 
0,20 
0,35 
0,20 
0,10 
0,10 

0,05 
0,25 
0,60 
0,80 
0,90 

10 
60 

122,5 

80 
45 
50 

0,10 
0,60 

1,225 

0,80 
0,45 
0,50 

-8,375 

-13,5 

-6,125 

6,5 

8,25 

13,25 

14.028 

9,113 
1,072 
2,113 
6,806 

17,556 

-23,497 

-6,151 
-0,188 

0,678 
5,615 

23,262 

39,358 

4,152 
0,033 
0,223 
4,633 

30,822 

Suma 

100 

 

367,5  3,675 

50,688 

-0,272 

79,220 

background image

dr A. Czech 

15 

507

,

0

688

,

50

100

1

)

(

1

1

2

2

=

=

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

s

 - warjancja 

712

,

0

507

,

0

2

=

=

=

s

s

 - odchylenie standardowe 

00272

,

0

)

272

,

0

(

100

1

)

(

1

1

3

3

=

=

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

m

 - moment trzeciego rzędu  

0075

.

0

712

,

0

00272

,

0

3

3

3

=

=

=

s

m

A

 - współczynnik asymetrii 

0,7922

79,220

100

1

)

(

1

1

4

4

=

=

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

m

 - moment czwartego rzedu 

082

,

3

257

,

0

7922

,

0

4

4

=

=

=

s

m

K

 - kurtoza 

082

,

0

3

082

,

3

3

=

=

=

K

K

 - eksces 

II. SZEREG ROZDZIELCZY PRZEDZIAŁOWY 
a) średnia arytmetyczna ważona 

=

=

=

=

k

i

i

i

k

i

i

i

x

w

x

n

n

x

1

1

1

&

&

 gdzie: 

n

n

w

i

i

=

 - wskaźnik struktury (częstość) 

2

1

0

i

i

i

x

x

x

+

=

 -środek i-tego przedziału klasowego i=1,2,...,k 

background image

dr A. Czech 

16 

i

x

1

 

- górna granica i-tego przedziału klasowego, 

i

x

0

 - dolana granica i-tego przedziału klasowego 

 

b)  modalna  (moda,  dominanta,  wartość  najczęstsza) 

D

M

o

,

  –  w  szeregach 

rozdzielczych przedziałowych można określić tylko przedział zawierający dominantę 
 
Przybliżoną wartość dominanty otrzymuje się na dwa sposoby: 

 

wzór interpolacyjny 

 

m

m

m

m

m

m

m

m

o

h

n

n

n

n

n

n

x

M

)

(

)

(

1

1

1

0

+

+

+

=

 

gdzie: 

m

 - numer przedziału (klasy), w którym występuje modalna, 

    

m

x

0

 - dolna granica przedziału, w którym występuje modalna, 

    

m

n

 - liczebność przedziału modalnej, tzn, klasy o numerze m

    

1

1

;

+

m

m

n

n

  -  liczebność  klas:  poprzedzającej  przedział  modalnej  i  następującej 

po tym przedziale, tzn. o numerach m-1 i m+1

    

m

h

 - rozpiętość przedziału klasowego, w którym znajduje się modalna. 

 

 

graficznie z histogramu liczebności (częstości) 

background image

dr A. Czech 

17 

c) kwantyle 

kwartyl drugi (mediana 

e

M

)    

m

m

m

i

i

Me

m

e

h

n

n

N

x

M

=

+

=

1

1

0

 

   kwartyl pierwszy 

1

Q

                   

m

m

m

i

i

Q

m

h

n

n

N

x

Q

=

+

=

1

1

0

1

1

 

    kwartyl trzeci  

3

Q

                      

m

m

m

i

i

Q

m

h

n

n

N

x

Q

=

+

=

1

1

0

3

3

 

 
gdzie: 

m

 - numer przedziału (klasy), w którym występuje odpowiadający mu kwartyl  

           

m

x

0

 - dolna granica przedziału, w którym występuje odpowiadający mu kwartyl  

           

m

n

 - liczebność przedziału, w którym występuje odpowiadający mu kwartyl  

    

=

1

1

m

i

i

n

  -  suma  liczebności  przedziałów  poprzedzających  odpowiedni  kwartyl 

(liczebność skumulowana) 

       

m

h

  -  rozpiętość  przedziału  klasowego,  w  którym  znajduje  się  odpowiedni 

kwartyl 

background image

dr A. Czech 

18 

 

2

n

N

Me

=

 - pozycja mediany (kwartyla drugiego), 

 

4

1

n

N

Q

=

 - pozycja kwartyla pierwszego, 

 

4

3

3

n

N

Q

=

 - pozycja kwartyla trzeciego. 

 
d) odchylenie standardowe 
– pierwiastek kwadratowy z wariancji 

2

s

s

=

 gdzie: 

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

s

1

2

2

)

(

1

&

  

 
d)  odchylenie  przeciętne  –  średnia  arytmetyczna  bezwzględnych  odchyleń  wartości 
cechy od jej średniej arytmetycznej 

=

=

n

i

i

i

x

x

n

n

d

1

1

&

 

e) współczynnik asymetrii 

3

3

s

m

A

=

 gdzie: 

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

m

1

3

3

)

(

1

&

 - moment trzeciego rzędu 

4

4

s

m

K

=

 gdzie: 

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

m

1

4

4

)

(

1

&

 - moment czwartego rzędu 

background image

dr A. Czech 

19 

PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA MIAR OPISOWYCH (SZEREG PRZEDZIAŁOWY) 

 
 Przykład wydatki 50-ciu gospodarstw domowych na paliwo 

 

454

22700

50

1

1

1

=

=

=

=

k

i

i

i

x

n

n

x

&

 - średnia arytmetyczna, 

 

55

,

454

100

)

10

20

(

)

8

20

(

8

20

400

)

(

)

(

1

1

1

0

=

+

+

=

+

+

=

+

m

m

m

m

m

m

m

m

o

h

n

n

n

n

n

n

x

M

 - modalna 

 
 

Przedziały 

i

x

 

Gosp. 

dom.  

i

n

 

i

w

 

isk

n

 

isk

w

 

i

x

&  

i

i

n

x

&  

i

i

w

x

&

 

i

i

n

x

x

2

)

(

&

 

i

i

n

x

x

3

)

(

&

 

i

i

n

x

x

4

)

(

&

 







100-200 
200-300 
300-400 
400-500 
500-600 
600-700 
700-800 



20 
10 


0,04 
0,08 
0,16 
0,40 
0,20 
0,08 
0,04 


14 
34 
44 
48 
50 

0,04 
0,12 
0,28 
0,68 
0,88 
0,96 

150 
250 
350 
450 
550 
650 
750 

300 

1000 
2800 
9000 
5500 
2600 
1500 

20 
56 

180 
110 

52 
30 

184832 
166464 

86528 

320 

92160 

153664 
175232 

-56188928 
-33958656 

-8998912 

-1280 

8847360 

30118144 
51868672 

17081434112 

6927565824 

935886848 

5120 

849346560 

5903156224 

15353126912 

  Suma 

50 

 

 

 

22700  454 

859200 

-8313600  47050521600 

background image

dr A. Czech 

20 

Graficzny sposób wyznaczania dominanty 

 
 

 

 

 

   

i

w

 

 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

 

 

 

o

M

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

455

100

20

14

2

50

400

1

1

0

=

+

=

+

=

=

m

m

m

i

i

Me

m

e

h

n

n

N

x

M

 - mediana 

 
 

25

,

381

100

8

6

4

50

300

1

1

0

1

1

=

+

=

+

=

=

m

m

m

i

i

Q

m

h

n

n

N

x

Q

 - kwartyl pierwszy 

background image

dr A. Czech 

21 

535

100

10

34

4

50

3

500

1

1

0

3

3

=

+

=

+

=

=

m

m

m

i

i

Q

m

h

n

n

N

x

Q

 - kwartyl trzeci 

 
 
Graficzny sposób wyznaczania kwantyli 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

isk

w

 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

 

 
 
 
 

background image

dr A. Czech 

22 

17184

859200

50

1

)

(

1

1

2

2

=

=

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

s

&

 - warjancja 

09

,

131

2

=

=

s

s

 - odchylenie standardowe 

-166272

-8313600)

(

50

1

)

(

1

1

3

3

=

=

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

m

&

 moment trzeciego rzędu 

074

,

0

09

,

131

166272

3

3

3

=

=

=

s

m

A

 

współczynnik 

asymatrii 

(rozkład 

zbliżony 

do 

symetrycznego, bardzo lekka asymetria prawostronna) 

941010432

0

4705052160

50

1

)

(

1

1

4

4

=

=

=

=

k

i

i

i

x

x

n

n

m

&

 - moment czwartego rzędu 

19

,

3

131,09

941010432

4

4

4

=

=

=

s

m

K

 - kurtoza 

19

,

0

3

19

,

3

3

4

4

=

=

=

s

m

K

 - eksces (wykres lekko wysmukły w porównaniu do wykresu 

normalnego 
 
 
 
 
 

background image

dr A. Czech 

23 

ROZKŁADY EMPIRYCZNE CECHY STASTYSTYCZNEJ 
 
Rozkład  empiryczny  
– przyporządkowane  kolejnym  wartościom  cechy  statystycznej 

i

x

 odpowiadające im liczebności 

i

n

 lub częstości 

i

w

 
Rodzaje rozkładów empirycznych cechy statystycznej: 
I.  Cecha skokowa 

A.

 

Jednomodalne – rozkład, którego diagram liczebności ma jedno maksimum  

a)

 

 symetryczne  –  liczebności odpowiadające  wartościom  cechy  rozkładając  się 
symetrycznie wokół liczebności największej 

                         

i

n

 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

 

 

 

 

 

 

 

 

  

background image

dr A. Czech 

24 

b)

 

 umiarkowanie symetryczne, 

               

i

n

                                                             

i

n

 

 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

   

 

 

 

 

 

  

i

x

 

 

 

 

asymetria prawostronna   

 

asymetria lewostronna 

         

c)

 

 skrajnie symetryczne 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 

 
 

 

 

 

asymetria prawostronna   

 

asymetria lewostronna 

background image

dr A. Czech 

25 

B.

 

wielomodalne – posiadając co najmniej dwa ekstrema 
 

i

n

    

        

 

 

 

       

i

n

 

 
 
 
 
 
 
   

 

 

 

 

 

 

 

i

x

   

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

 

           

 Rozkład U (siodłowy) 

 

 

 

 

Rozkład bimodalny 

    

i

n

 

 
 
 
 
 
 
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

 

   

 

background image

dr A. Czech 

26 

II.    Cecha ciągła 

A.

 

 Jednomodalne - rozkład, którego krzywa liczebności ma jedno maksimum 

a)

 

 symetryczne  –  liczebności  odpowiadające  wartościom  cechy  rozkładając  się 
symetrycznie wokół liczebności największej 

   

i

n

     

 

 
 
 
 

        

i

x

 

 

D

M

x

e

=

=

   

 

 

 

b) umiarkowanie symetryczne 

  

i

n

   

 

 

 

 

 

 

 

 

  

i

n

 

                 
 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

   

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

 

 

             

 

x

M

D

e

<

<

   

 

 

   

 

         

D

M

x

e

<

<

   

 

 

 

 

             asymetria prawostronna 

 

 

        asymetria lewostronna 

background image

dr A. Czech 

27 

b)

 

skrajnie symetryczne 

        

i

n

   

 

 

 

 

 

 

   

i

n

 

        

 
 
 
 
                                                

i

x

   

 

 

 

 

 

 

   

i

x

 

 

asymetria prawostronna 

 

 

        asymetria lewostronna

 

 

B.

 

Wielomodalne 

i

n

   

 

 

 

 

 

 

   

i

n

 

 
 
 
 
 
 
   

 

 

 

 

 

 

   

i

x

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

x

 

Rozkład U (siodłowy)   

 

 

 

Rozkład bimodalny