1
“materiał nieorganiczny powstały wskutek stopienia a następnie
ochłodzenia bez krystalizacji”
Spełnia makroskopową definicję ciała stałego, chociaż może być też
uważane za przechłodzoną ciecz.
Nie jest plastyczne: może być odkształcone sprężyście lub pęknąć.
Co to jest szkło?
Co to jest szkło?
o Uwaga: Historycznie rzecz biorąc, termin „szkło” jest
zarezerwowane do materiałów amorficznych otrzymanych
wskutek szybkiego ochłodzenia cieczy. Materiał amorficzny,
natomiast, oznacza dowolne ciało stałe o nieperiodycznej sieci
atomów.
2
Temperatura
Obj
ęto
ść
w
ła
ściwa
T
m
T
g
szkło
ciec
z
Przechłodzona ciecz
Krystaliczne ciało stałe
Jak otrzymać szkło:
Historia
o Początek był, być może,
taki: w części Syrii
(Phoenicia), blisko Judei, u
podnóża góry Carmel i
ujścia rzeki Bellus (koło
Ptolemais) są mokradła.
Piasek jest tam niezwykle
czysty. Pewnego razu rozbił
się tam statek kupiecki
wiozący natron [węglan
sodu].
3
Historia
o Kupcy znaleźli się na brzegu i aby ugotować posiłek
użyli kawałków natronu ze statku (nie było w pobliżu
kamieni i aby postawić garnek na ognisku, użyli
kawałków natronu). Piasek na brzegu mieszał się z
palącym się natronem i strumienie przezroczystej
cieczy zaczęły wypływać z ogniska: był to początek
technologii szkła.
o (Isidore of Seville, Etymologies XVI.16. Translation by Charles Witke.)
o Technologia szkła została odkryta najprawdopodobniej w
Mezopotamii, w rejonie obecnie znanym jako Irak i Syria.
Około 3300 lat temu, tajemne "instrukcje" jak budować
piece i jak wytapiać szkło zostały zapisane na glinianych
tabliczkach pismem obrazkowym. Instrukcje te były
później kopiowane przez całe wieki.
Historia
4
Historia
~ 3000
pne
Wytwarzanie szkła na Kaukazie,
początki barwienia szkła
~ 1480
pne
Pojawienie się szkła w Egipcie
Barwienie za pomocą domieszek
takich jak Cu, Fe, Mn, Al
~ 630
pne
Pierwszy “podręcznik” wytwarzania
szkła (Asyria)
~ 900
pne
Wprowadzenie przemysłu szklarskiego
do Syrii i Mezopotamii
~ 250
pne
Odkrycie technologii dmuchania szkła
(Fenicjanie)
o 50 ne (czasy Juliusza Cezara): Rozwinięcie technologii
wydmuchiwania szkła
Historia
5
~70
Rzymianie wprowadzają produkcję szkła do
Europy (Hiszpania, Francja, Italia)
79
Pliniusz opisuje produkcję szkła oraz legendy
jego odkrycia
100
odlewanie szkła w formach
591
Pierwsze wzmianki o szybach okiennych (w
kościołach)
1180
Pierwsze szyby w domach mieszkalnych.
Historia
Historia
1453 Tajemnice
produkcji
szkła docierają z Bizancjum do
Wenecji
1834 Pierwsze teorie dotyczące szkła kwarcowego (Leng)
1859 Pierwsza
półautomatyczna maszyna do produkcji butelek
1925 Metoda "Pittsburgh" wytwarzania szyb
1967 Metoda odlewania szyb na stopionej cynie
1970 Produkcja
włókien optycznych
1983 Technologia
sol-gel
6
Skład szkła
o Głównym składnikiem szkła ( zwykłego) jest SiO
2
Si4+
O2-
Nie tylko SiO
2
tworzy szkło:
o Pierwiastki szkłotwórcze : te, które w związkach z
tlenem tworzą sieć wielościanów; mają liczbę
koordynacyjną 3 lub 4 (Si, B, P, Ge; As .). Szkło
tworzą również inne tlenki, jak Bi
2
O
3
, CuO.
7
Skład szkła (tlenkowego)
o Szkło, oprócz pierwiastków szkłotwórczych, zawiera
najczęściej jeszcze inne pierwiastki
Glass Type
Rough Percent Composition by Mass
SiO
2
Na
2
O
CaO
B
2
O
3
Al
2
O
3
K
2
O
PbO
soda-lime
70
20
10
bottles, windows (ancient and modern)
inexpensive, limited resistance to heat and chemicals
borosilicate
80
5
12
lab glass, bakeware, industrial pipe
good resistance to thermal shock and chemicals
aluminosilicate
55
18
10
14
fiberglass, top-of-stove ware
excellent resistance to heat and chemicals
lead silicate
55
13
29
"crystal", art glass, TV tubes
easy to form, cut, engrave, stops radiation
high silica
96-100
special uses
high heat (1500 C) resistance, UV-transparency
8
Struktura szkła (tlenkowego)
„ciągła przypadkowa sieć”
• Zachariesen 1933
• Szkło jest zbudowane jak ciągła przypadkowa sieć, w
której atomy są rozłożone tak jak w cieczy. Spełnione są
zazwyczaj następujące cztery reguły:
1°
) atom tlenu może być połączony z najwyżej dwoma innymi
atomami;
2°) liczba koordynacyjna innych atomów jest zazwyczaj mała (
≤4);
3°) wielościany koordynacyjne Si-O (lub inne) połączone są między
sobą narożami;
4°) wielościany tworzą trójwymiarową strukturę.
9
Elementem podstawowym szkła kwarcowego (podobnie jak
krystalicznego kwarcu) jest czworościan SiO
4
-4.
Liczba
koordynacyjna krzemu wynosi 4, zgodnie z 2 regułą
Zachariesena.
Si4+
O2-
Struktura szkła (tlenkowego)
Czworościany są ze sobą połączone narożami:
Struktura szkła (tlenkowego)
uporządkowanie
bliskiego zasięgu
10
Inne pierwiastki w strukturze szkła:
o Modyfikatory: te, które przerywają sieć wielościanów
(Na, Ca, Ba, K.) z liczbą koordynacyjną
≥6
o Stabilizatory sieci: te, które ani nie tworzą ani nie
przerywają sieci (Al, Li, Zn, Mg, Pb ..) liczba
koordynacyjna 4 i 6
Si 4+
Na +
O2-
Przykład: szkło sodowe
11
Właściwości szkła
Temperatura
Obj
ęto
ść
w
ła
ści
wa
szkło
T
g
T
g
:
Temperatura
przejścia do fazy
szklistej („temperatura
zeszklenia”) jest to
temperatura, w której
ciało amorficzne
wykazuje zmianę
nachylenia zależności
objętości właściwej od
temperatury.
Przykłady:
o Szkło
o SiO
2
o GeO
2
o polistyren
o Au
0.8
Si
2
o H
2
O
o T
g
o 1430 K
o 820 K
o 370 K
o 290 K
o 140 K
12
Lepkość szkła
W tym zakresie szkło jest
formowane
Powyżej tej lepkości szkło
jest kruche
Powyżej 10
2
szklo jest
cieczą
Relaksują wewnętrzne
naprężenia
Szkło jeszcze zachowuje
kształt
KOLOR SZKŁA
kolor
jon metalu
czerwone
Se lub Au
żółte
Ni
2+
lub Cd
2+
+ S
2-
zielone
Cr
3+
lub Fe
3+
Niebiesko-zielone
Cu
2+
lub Fe
2+
niebieskie
Co
2+
purpurowe
Mn
2+
czarne
Cr
2
O
3
lub MnO
2
+ NiO
bursztynowe
Fe
3+
+ S
2-
+ C
białe (opal)
CaF
2
lub NaCl
rozdyspergowane w szkle
13
Wytwarzanie szkła (zwykłego)
Wytwarzanie szkła: ogólnie
•czysty SiO
2
topi się powyżej 1700
O
C
•Zmieszany z sodą (tlenek lub węglan sodu)
topi się w 900
O
C ale jest rozpuszczalne w
wodzie!
•Zmieszany z CaO staje się nierozpuszczalne
w wodzie.
•Dlatego właśnie SiO
2
, CaO i Na
2
O są
głównymi składnikami zwykłego szkła.
14
Wczesna technologia
o Rdzeń z błota i gliny o kształcie np. dzbana;
o Po wysuszeniu „owijano go półpłynnymi włóknami
szkła;
o Następnie znowu go ogrzewano i ceramicznym
narzędziem wygładzano;
o Na koniec wydobywano rdzeń ze środka.
Wytwarzanie szkła: nieco później
Obecnie, przedmioty szklane są wytwarzane trzema
głównymi metodami:
1. Wydmuchiwanie szkła
2. Prasowanie
3. Wytwarzanie szyb
4. Wytwarzanie włókien
15
„metoda Pitsburgh”:
Układ precyzyjnych wałków
wyciąga warstwę szkła
pionowo do góry. Po usunięciu
roztopionej cieczy, wałki nadal
się obracają i warstwa cała
wędruje go góry, gdzie jest
cięta na odpowiednie kawałki.
Wytwarzanie szyb; „Pitsburgh process”:
Stopione szkło o temperaturze 1500
o
C, tworzy ciągłą warstwę, która
wpływa na stopioną cynę. Warstwa
szkła ma grubość od 2 do 12 mm.
Temperatura szkła stopniowo maleje
i warstwa przybiera kształt
równoległościennej, wstęgi.
Wytwarzanie szyb na stopionej cynie
16
Wytwarzanie szyb
1.
Szkło wewnętrznie naprężone ma lepsze
właściwości mechaniczne: zewnętrzna
powierzchnia zostaje ściśnięta, wewnętrzna -
rozciągnięta;
Wzmacnianie szkła
17
Wzmacnianie szkła
o Jak to się robi:
• Szkło ogrzewa się do temperatury około Tg
• Ochładza się w powietrzu lub oleju
• Powierzchnia ochładza się szybciej niż części wewnętrzne
• Gdy wewnętrzne części się ochładzają do temperatury
pokojowej, powierzchnia już jest zimna i sztywna. Rozmiary
nie mogą się dopasować: wnętrze jest rozciągane przez
powierzchnię, a powierzchnia ściskana przez wnętrze.
further cooled
before cooling
surface cooling
tension
compression
compression
hot
hot
cooler
cooler
Wzmacnianie szkła
Naprężenia hamują rozprzestrzenianie się
pęknięcia
18
Podobny efekt można uzyskać metodą
chemiczną:
Wymiana jonów Na
+
na K
+
na powierzchni.
Większe K
+
powodują ściśnięcie zewnętrznej
powierzchni.
Wzmacnianie szkła
Wzmacnianie szkła
o Szkło umieszcza się w stopionej soli zawierającej jony
K
+
(np. KNO
3
przez 12 godzin w 500 °C).
o Dyfuzja powoduje wymianę jonów sodu na K
+
19
Wzmacnianie szkła
o Laminowanie szkła. Polega na umieszczeniu warstwy
polimeru pomiędzy warstwami szkła (minimum dwie).
Wzmacnianie szkła
o Laminowanie szkła. Są dwa
sposoby wytwarzania szkła
laminowanego:
• 1.
Jak na zdjęciach, czyli
umieszczenie polimeru pomiędzy
warstwy szkła i sprasowanie całego
układu; polimer (PVB ma zazwyczaj
grubość 0.38 mm, w szybach
samochodowych: 0.76 mm)
• 2.
Wlanie ciekłego polimeru
między szyby (1-1.5mm)
20
Wzmacnianie szkła
o Szkło kuloodporne:
o składa się z wielu
warstw różnych
materiałów,
połączonych ze sobą
w wysokiej
temperaturze.
Kryształy
o Proces cięcia szkła polega na dociskaniu szklanego przedmiotu
do wirującego koła (kamienne lub stalowe). Koło wycina rowki o
prostych, ostrych krawędziach. Dzięki temu szkło jest bardziej
połyskujące (więcej powierzchni odbijających światło).
o Najlepszy efekt otrzymuje się w szkle zawierającym dużo tlenku
ołowiu.
o „wynalezione” przez George’a Ravenscrofta (Anglia, około
1676).
21
Butelki
o Szklane butelki wytwarzano w czasach przed-
Rzymskich, używając techniki owijania stopionego szkła
wokół formy z gliny i trawy.
o Rzymianie wynaleźli dmuchanie szkła i wytwarzali
szklane butelki w wielkich ilościach.
Szkło w bąbelki
o Technika dekorowania szkła stosowana przez wielu
wytwórców szkła.
o Można bąbelki wprowadzać dodając do stopionego
szkła związki chemiczne, które reagując wytwarzają
bąble.
o Pojedyncze bąble można wprowadzić za pomocą
szpikulca.
22
Szkło fluoryzujące
o Dowolne szkło, które zawiera uran.
Szkło opalizujące
o Szkło, które w tych miejscach, gdzie warstwa szkła jest
gruba chłodzi się powoli, dzięki czemu zachodzi
krystalizacja i szkło staje się matowe.
23
Szkło fotochromatyczne
Szkło fotochromatyczne zawiera AgCl i CuCl. Są one
równomiernie rozłożone w objętości szkła.
Pod wpływem światła zachodzi utlenianie i redukcja AgCl:
Cl
-
Cl + e
-
Ag
+
+ e
-
Ag
Szkło fotochromatyczne
o Atomy srebra aglomerują tworząc grupy, które
absorbują światło i powodują pociemnienie szkła.
o Stopień zaciemnienia zależy od intensywności światła.
Proces ten jest bardzo szybki.
24
Szkło fotochromatyczne
o Aby proces foto-pociemnienia szkła był użyteczny, musi
być odwracalny. Obecność CuCl powoduje
odwracalność w następujący sposób:
o Atomy Cl utworzone wskutek oświetlenia teraz ulegają
redukcji, a srebro utlenianiu
o Cl + Cu
+
Cl
-
+ Cu
2+
o Cu
2+
+ Ag Ag
+
+ Cu
+
Witraże
Wytwarzanie witraży prawie się nie zmieniło od 12-go wieku. Witraż
składa się z fragmentów kolorowego szkła połączonych w całość za
pomocą ołowiu. Szczegóły dodatkowo się maluje, a następnie wypala.
25
Witraże
Początkowo szczegóły twarzy, rąk, stroju i inne były malowane na
szkle tylko czarną i brązową farbą.
Figura
namalowana na
szkle (1340)
Witraże
Około roku 1300 odkryto żółty barwnik. To umożliwiło barwienie
białego szkła na kolor żółty, niebieskiego na zielony i było bardzo
pomocne w barwieniu włosów, koron i aureol.
XV wiek
26
Włókna optyczne
o Włókno optyczne: cienkie i giętkie włókno zdolne do
przewodzenia światła. Składa się z bardzo cienkiego rdzenia
otoczonego koncentrycznymi warstwami szkła i innych
materiałów.
o Szkło musi być
bardzo przezroczyste
core
cladding
jacket
light
θ
c
(a) Geometry of optical fiber
(b) Reflection in optical fiber
Figure 3.44
Leon-Garcia & Widjaja: Communication Networks
Copyright ©2000 The McGraw Hill Companies
Włókna optyczne
27
Współczynnik załamania może się zmieniać w
sposób skokowy bądź stopniowo:
54
Przezroczystość szkła
o Od 3000 pne Egipcjanie i
Fenicjanie zaczęli
poszukiwanie sposobów
polepszenia
przezroczystości szkła....
Przed 1966 osiągnięto
pewne plateau w rozwoju
przezroczystości;
28
55
Przezroczystość szkła
o Dopiero prace prowadzone w
latach 1970 -1980 (Bell
Laboratories) spowodowały,
że szkło stało się 10 000 razy
bardziej przezroczyste niż w
1966.
o Dzięki temu, włókno może
mieć średnicę tylko 0.01 mm.
Wytwarzanie
o SiCl
4
+ O
2
----------> SiO
2
+ 2 Cl
2
Szkła światłowodowego nie robi się z piasku.
29
Wytwarzanie
2. Wyciąganie włókna:
1. wytwarzanie szkła i wstępna
obróbka
Z kolei zmianę współczynnika załamania osiąga
się dzięki:
o Dodaniu germanu (też jako czterochlorek). German ma o 18
elektronów więcej niż Si jest domieszką, która zwiększa n, nie
zmieniając współczynnika absorpcji.
o Dodatek boru lub fluoru zmniejsza współczynnik załamania.
30
Na marginesie: inne zaawansowane materiały w
światłowodzie:
Szkło metaliczne
Stop amorficzny dwu- lub wieloskładnikowy, w którym metal jest
głównym składnikiem, otrzymany przez bardzo szybkie
chłodzenie (10
3
- 10
6
K/s)
• Produkuje się je najczęściej przez wylanie cienkiej warstwy stopu na
szybko odprowadzające ciepło podłoże.
• Można też wylewać stop na wirującą tarczę (90 m/s).
• Po raz pierwszy szkło metaliczne otrzymano w 1960 roku
31
Szkło metaliczne -
własności
Szkło metaliczne
o W 1990, naukowcy otrzymali szkło metaliczne już nie
tylko w postaci cienkiej warstwy (nie mikrometry, tylko
centymetry przy szybkościach chłodzenia 100-1 K/s).
Przykłady:
¾
Rodzina Zr-Ti-Cu-Ni-Be BMG otrzymana przez
Johnsona i Pekera
¾
Vitreloy 1 : Zr
41.2
Ti
13.8
Cu
12.5
Ni
10.0
Be
22.5
32
Struktura szkła metalicznego (Vitreloy 1)
o Zbudowane jest z atomów znacznie różniących się
między sobą - zmniejsza to tendencją do krystalizacji.
Figure 1b. Topological atomic size comparsion of species in
Vitreloy 1 bulk metallic glass
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
0.1
0.11
0.12
0.13
0.14
0.15
0.16
0.17
Atomic Radius (nm)
A
tom
ic
C
o
mposti
ti
on
(at
%
)
Zr41.2Ti13.8Cu12.5Ni10Be22.5
Właściwości
o Granica odkształcenia
sprężystego 2% !
Image courtesy of Liquidmetal golf
33
Szkło metaliczne -
zastosowania
o Głównie - wykorzystujące własności magnetyczne:
• Rdzenie transformatorów;
• Głowice magnetyczne;
• Przetworniki magnetostrykcyjne;
• Elastyczne ekrany magnetyczne;
Szkło metaliczne -
zastosowania
o Wykorzystujące własności fizyczne i mechaniczne
• Wzmocnienie zbiorników ciśnieniowych;
• Węże, rury, pasy;
• „tkaniny” ekranujące przed interferencją;
• Ostrza;
• Folia łącząca elementy stalowe i stopy niklu w:
• Wymiennikach ciepła;
• Bateriach Ni-Cd;
• Rozrusznikach serca.
34
Tworzywa szklano-ceramiczne
•Szkło można skrystalizować, wygrzewając je, ale staje się ono wtedy
kruche i pęka.
•Dodanie zarodków krystalizacji, takich jak Ag or TiO
2
powoduje, że
krystalizowane szkło jest bardzo wytrzymałe i odporne na wysoka
temperaturę
•Stosuje się w naczyniach kuchennych, konwerterach katalitycznych itd..
SYNTEZA SOL-ŻEL
o Powstawanie aerożelu przebiega w dwóch głównych
etapach:
• tworzenie mokrego żelu
• suszenie
35
SYNTEZA SOL-ŻEL
Większość krzemowych aerożeli wytwarza się z
Si(OCH
3
)
4
lub Si(OCH
2
CH
3
)
4
.
Typowa reakcja:
Si(OCH
2
CH
3
)
4
+ 2H
2
O = SiO
2
+ 4HOCH
2
CH
3
Ta reakcja najczęściej przebiega w etanolu i w obecności
katalizatora (np. HCl).
SYNTEZA SOL-ŻEL
o W rezultacie reakcji hydrolizy powstaje SOL. Jest to
układ rozdyspergowanych koloidalnych cząstek w
cieczy (koloid : cząstki o rozmiarze 1-1000nm, tzn. 10
3
-
10
9
atomów)
36
SYNTEZA SOL-ŻEL
W miarę postępowania reakcji polimeryzacji SiO
2
(kondensacja) SOL przekształca się w sztywny ŻEL. W
tym stanie, żel jest wyjmowany z formy.
SYNTEZA SOL-ŻEL
o Ostatnim, najważniejszym etapem wytwarzania aerożelu
jest jego suszenie w warunkach nadkrytycznych.
37
WŁAŚCIWOŚCI AEROŻELI
o Większość właściwości aerożeli wynika z ich z bardzo
dużej porowatości. Aerożele składają się w około 95% z
powietrza (od 85% do 99.87%).
o Średnia średnica porów: 20 nm, wielkość cząsteczek: 2-
5 nm.
WŁAŚCIWOŚCI AEROŻELI
o Mała gęstość 0.003-0.35 g/cm
3
, średnio gęstość jest
około 0.1 g/cm
3
. Dla porównania zwykłe szkło ma
gęstość 2.4-2.8 g/cm
3
.
o Porowatość wiąże się również z ogromną powierzchnią
wewnętrzną (600-1000 m
2
/g).
38
WŁAŚCIWOŚCI DIELEKTRYCZNE
o Współczynnik załamania
światła: 1.05-1.1;
o Stała dielektryczna: 1.1
o Obie wielkości są
niezwykle małe jak na
ciało stałe.
WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE
o Moduł Younga 10
6
-10
7
N/m
2
o Wytrzymałość na rozciąganie 16 kPa
o Prędkość dźwięku w aerożelu: 100m/s
o Wszystkie 3 wielkości są niezwykle małe w porównaniu
ze zwykłym szkłem (np. E jest 10
4
razy mniejsze).
39
WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE
o Wbrew pozorom‚ aerożele mają interesujące
właściwości mechaniczne jako materiały absorbujące
energię uderzeniową. Stosuje się je w kaskach.
WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE
o W czasie uderzenia zostają zrywane wiązania jedno po drugim.
Wewnątrz aerożelu ten proces trwa dość długo (i o to
chodzi).Dodatkowo część energii jest zużywana na sprężenie
powietrza z porów.
polistyren
40
WŁAŚCIWOŚCI TERMICZNE
o Zachowują swoje właściwości
do temperatury 500ºC;
o Temperatura topnienia
1200ºC;
o Typowy aerożel ma
przewodność cieplną
~0.017 W/mK (bardzo małą).
WŁAŚCIWOŚCI TERMICZNE
o Izolacja termiczna to jedno z głównych zastosowań
aerożeli. Aerożele izolują około 3-7 razy lepiej niż szkło 2-
4 razy lepiej niż styropian.
o Wykorzystuje się je do izolacji płynów kriogenicznych
41
WŁAŚCIWOŚCI TERMICZNE
o Głównym mechanizmem przewodzenia ciepła jest
transport za pośrednictwem gazów poruszających się
poprzez pory.
o Zmniejszenie przewodnictwa termicznego można
osiągnąć przez zwiększenie drogi swobodnej gazu
wypełniającego pory w stosunku do wielkości porów.
WŁAŚCIWOŚCI TERMICZNE
o Trzy sposoby obniżenia przewodności termicznej:
• wypełnienie aerożelu gazem o mniejszej masie molowej;
• zmniejszenie porów;
• obniżenie ciśnienia;
niepraktyczne
42
WŁAŚCIWOŚCI TERMICZNE
o Obniżenie ciśnienia w wielu zastosowaniach ma sens
(np. termosy)
wystarczy obniżyć
ciśnienie do 50 torów (do
tego celu wystarczy
torebka foliowa)
Zastosowania
o Do aerożeli można dodawać
różne inne pierwiastki
otrzymując w ten sposób np.
różne kolory.
Cu
Ni
Fe
2
O
3
C
43
Zastosowania w medycynie
o Kapsułki aerożelu zawierające substancje aktywne
stopniowo je uwalniają jednocześnie zabezpieczając
przed zbyt dużym kontaktem z tkankami.
Zastosowania
Przezroczyste
warstwy
ceramiczne na szkle
44
Zastosowania
o Najstarszym zastosowaniem technologii
sol-gel są cienkie warstwy. Pierwszy
patent: Jenaer Glaswer Schott & Gen.
w 1939. Obecnie:
Zastosowania: pył kosmiczny
o Sonda Stardust wykorzysta
aerożel do zbierania pyłu
kosmicznego.
o Gdy cząstka pyłu uderza w
aerożel, zagłębia się w nim,
stopniowo zwalniając, i
pozostawia podłużny ślad mniej
więcej 200 razy dłuższy niż
średnica cząstki.
45
Zastosowania
o Tak wygląda cały
detektor.
o Jedna strona
kolektora będzie
skierowana w
stronę komety Wild
2, druga- będzie
zbierać
międzygwiezdny pył
kosmiczny.
Zastosowania
o Dodając drobiny
ferromagnetyka otrzymujemy
materiał magnetyczny (tutaj jest
to tlenek żelaza). Podobnie
można otrzymać aerożel
ferroelektryczny.
46
Zastosowania
o Naukowcy otrzymali super lekkie magnesy zbudowane
z aerożeli, do których dodano bardzo małe cząstki
magnetyczne (Nd
2
Fe
14
B). Nano-drobiny magnetyczne
były w czasie syntezy orientowane w polu
magnetycznym. Magnesy te są przezroczyste.