181
Barbara Nowak
Energochłonność budynków w Polsce
1.
Struktura zuŜycia energii w budynkach mieszkalnych w Polsce kształtuje się
następująco:
•
Ogrzewanie i wentylacja
71%
•
Przygotowanie ciepłej wody uŜytkowej
13%
•
Przygotowanie posiłków
9%
•
Oświetlenie i urządzenia elektryczne
7%
2.
ZuŜycie energii w budynkach mieszkalnych:
a)
na cele ogrzewania
Analizy wykazują, Ŝe standard energetyczny budynków w Polsce jest przede
wszystkim zaleŜny od wieku budynku.
Wskaźniki zapotrzebowania na ciepło w zaleŜności od wieku budynku kształtują się
następująco:
Lata budowy budynków Średni wskaźnik zuŜycia
energii cieplnej kWh/m
2
rok
do 1966
240 - 350
1967 - 1985
240 - 280
1985 - 1992
160 - 200
1993 - 1997
120 – 160
Obecnie (od 1998)
90 - 120
PowyŜsze róŜnice zuŜycia ciepła wynikają ze zmieniających się przepisów i norm
budowlanych obowiązujących w latach budowy budynków, a podanych w tabeli poniŜej:
Lata
budowy
budynków
Przepis i data
wprowadzenia
Wymagany współcz.
przenikania ciepła „U”[W/m
2
x K] dla ściany zewnętrznej
Przeciętne roczne
zuŜycie ciepła na
ogrzanie 1 m
2
pow.
uŜytk. [ kWh/rok]
do 1966
Prawo budowlane
a) w środkowej i wschodniej
cz.Polski mur 2 cegły
b) w zachodniej cz. Polski mur
z 1
1
/
2
cegły
1,16
1,40
240 – 280
300 - 350
1967 - 1985 PN-64/B-03404 od 1.01.1966r.
PN-74/B-02020 od 1.01.1976r.
1,16
240 - 280
1985 - 1992 PN-82/B-02020 od 1.01.1983r.
0,75
160 - 200
1993 - 1997 PN-91/B-02020 od 1.01.1992r.
0,55
120 - 160
po 1998
Rozp.Min.Spraw Wewn. i Adm.
z 30.09.1997r.
Rozp.Min. Inf.z 12.04.2002r.
w sprawie war.techn. jakim
powinny odp.budynki i ich usyt.
0,30 – 0,50 (bud. jedn.)
E≤E
o
(bud. wielor.)
(Eo –graniczny wskaźnik
sezonowego zapotrzebowania
ciepła w kWh/m
3
/rok)
90 - 120
182
Dla porównania, zuŜycie ciepła w obecnie budowanych budynkach mieszkalnych
(z tendencją dalszego ograniczenia):
•
w Niemczech 50 - 100 [ kWh/ m
2
rok]
•
w Szwecji 30 - 60 [ kWh/ m
2
rok]
Jak widać, wymagania ochrony cieplnej w Polsce były stopniowo zaostrzane, jednakŜe
w dalszym ciągu obecne zuŜycie ciepła na ogrzewanie naleŜy ocenić jako bardzo wysokie,
z przyczyn:
•
Ś
ciany i dachy, a takŜe okna i drzwi mają niewystarczającą izolacyjność cieplną.
Zbyt wysokie wartości współcz. przenikania ciepła „U”, ponadto występują liczne
mostki cieplne, co powoduje nadmierne straty ciepła.
•
Kształt bryły budynków i ich usytuowanie są często niekorzystne z punktu widzenia
strat ciepła (brak naleŜytej uwagi w procesie projektowania)
•
Sprawność energetyczna źródeł ciepła w licznych przypadkach bardzo niska
(kotłownie wbudowane i osiedlowe z kotłami starego typu)
•
DuŜe straty ciepła na przesyle w sieciach ciepłowniczych i instalacjach c.o.
(niewystarczająca izolacja termiczna)
•
W znacznej części instalacji brak automatycznej regulacji
•
Brak moŜliwości i motywacji oszczędzania ciepła przez uŜytkowników (brak urządzeń
regulacyjnych, indywidualnych podzielników kosztów, itp.)
Istnieje więc potrzeba powszechnych działań zmierzających do obniŜenia zuŜycia ciepła
i kosztów ogrzewania budynków nowo wznoszonych i istniejących.
PowyŜsze ściśle związane jest z aspektem ochrony środowiska, tym bardziej Ŝe
podstawowym paliwem wykorzystywanym do produkcji ciepła dla potrzeb grzewczych
budynków w Polsce jest węgiel kamienny, co obrazuje tabela jak niŜej.
Tabela. Struktura nośników energii wykorzystywanych na potrzeby ogrzewania [%]
Nośnik energii
Dania
Francja
Niemcy
Holandia
Wielka
Brytania
Polska
Węgiel
kamienny
0
2
5
0
9
62
Drewno
opałowe
7
25
2
3
1
2
Paliwa
węglowodorowe
43
56
82
80
83
13
Energia
elektryczna
6
11
5
16
7
1
Ciepło sieciowe
38
5
7
2
0
22
Inne
5
0
0
0
0
0
Tabela. Efektywność wykorzystania energii dla potrzeb grzewczych
Efektywność
ogrzewania
Dania
Francja Niemcy
Holandia
Wielka
Brytania
Polska
Zapotrzebowanie
na
energię do ogrzewania
[kJ/m
2
x stopniodzień]
151
247
250
256
180
318
183
b)
na cele przygotowania ciepłej wody uŜytkowej
Wielkość zuŜycia c.w.u. w budownictwie mieszkaniowym zaleŜna jest głównie od:
•
wyposaŜenia technicznego mieszkań
•
pory roku
•
ilości domowników i ich wieku.
ZuŜycie wody (zimnej i ciepłej razem) w przeciętnym gospodarstwie domowym uległo
w ostatnich latach znacznemu zmniejszeniu. W roku 1990 przyjmowano ok. 180 - 200
l/osobę/dobę, a obecnie zgodnie z Rozp. Min. Infr. z 14.01.2002r. w sprawie określenia
przeciętnych norm zuŜycia wody (Dz. U. nr 8, poz.70) – od 30 do 160 l/osobę/dobę,
w zaleŜności od wyposaŜenia mieszkań (wodociąg, kanalizacja, WC, łazienka, źródło
przygotowania c.w.u., itp.). Ilość c.w.u. przyjmowana przy projektowaniu urządzeń
i instalacji c.w.u. wynosi 110 – 130 l/osobę/dobę.
Wg danych rzeczywistych dobowe zuŜycie c.w.u. w bud. jednorodzinnych wynosi ok. 35
l/osobę/dobę, a w bud. wielorodzinnych ok. 48 l/osobę/dobę (dot. zuŜycia wody o temp.
60
o
C; ilość wody wykorzystywana praktycznie o temp. ok. 35
o
C jest o ok. 50% większa).
Zmniejszenie zuŜycia wody spowodowane jest powszechnym stosowaniem wodomierzy
(analizy zuŜycia wody w mieszkaniach wykazały, Ŝe ilość zuŜywanej wody po
zamontowaniu wodomierzy malała od 10 do 35%), a takŜe coraz powszechniej stosowaną
armaturą wodooszczędną przy bateriach umywalkowych i prysznicach ( np. perlator
zamontowany na końcu rączki prysznica miesza wodę z powietrzem dając moŜliwość
zmniejszenia zuŜycia wody od 15 % do 50%).
c)
energia elektryczna
o
ś
wietlenie
22%
komputer
17%
lodówka
19%
Ŝ
elazko
3%
inne
7%
sprz
ę
t audio
1%
odkurzacz
4%
TV+video
5%
pralka
5%
czajnik
6%
kuch.mikrofalowa
10%
suszarka do włosów
1%
Rys. 1. Struktura zuŜycia energii elektrycznych dla potrzeb gospodarstw domowych w Polsce
(2001 r.)
ZuŜycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych wynosi ok. 15% zuŜycia
krajowego (na wszystkie potrzeby).
Produkcja energii elektrycznej odbywa się głównie w elektrowniach opalanych
energetycznym węglem kamiennym i jej uŜytkowanie związane jest ze znacznym
zanieczyszczeniem powietrza (1 kWh energii elektrycznej to emisja 1,0 - 1,2 kg CO
2
).