Polityka azylowa

Szczególny

charakter polityk

unijnych

w zakresie

swobody

przepływu osób

Suwerenna

decyzja pa

stwa

o tym, kto mo

przebywa

jego terytorium

Zasada

suwerenno

terytorialnej

stwa

Regulacje i instytucje pmp
odnosz

ce si

do statusu uchod

Po I wojnie

wiatowej rozpocz

ł działalno

ść

Wysoki

Komisarz Ligii Narodów ds. uchod

ców, zawarto pierwsze

umowy mi

dzynarodowe reguluj

ce status uchod

1938 r. konwencja dotycz

ca mi

dzynarodowego statusu

uchod

ców

1946 r. Mi

dzynarodowa Organizacja ds. Uchod

ców

1951 r. Wysoki Komisarz ds. Uchod

ców ONZ [UNHCR]

1957 r. konwencja genewska w sprawie statusu prawnego
uchod

ców

1967 r. Protokół nowojorski

konwencje i zalecenia Rady Europy

Poj

cie uchod

cy wg. Konwencji

Genewskiej

OSOBA,

która na skutek

uzasadnionej obawy przed
prze

ladowaniem

z powodu

swojej

rasy, religii,

narodowo

ci, przynale

do okre

lonej

grupy

społecznej

lub z powodu

przekona

politycznych

przebywa poza granicami
pa

stwa, którego jest

obywatelem, i nie mo

e lub

nie chce z powodu tych
obaw korzysta

z ochrony

tego pa

stwa,

RÓ

NICA

UCHOD

CA -

przemieszcza si

innego pa

stwa, aby

ratowa

swoje

ycie,

zdrowie lub wolno

ść

nie mo

e liczy

na opiek

swojego pa

stwa, które

jest zagro

eniem dla

niego

UCHOD

CA/OSOBA

STARAJ

CA SI

STATUS UCHOD

IMIGRANT – opuszcza
swój kraj w celu poprawy
sytuacji bytowej

Prawa uchod

cy przewidziane

przez Konwencj

Genewsk

Art. 33 KG zasada non-refoulement – zakaz deportowania
uchod

cy do kraju, w którym byłby nara

ony na

prze

ladowania

prawo do podejmowania pracy oraz działalno

gospodarczej

∗

Prawo do edukacji

∗

Prawo do opieki społecznej

wolno

ść

poruszania si

po terytorium pa

stwa

przyjmuj

cego

Wydanie dokumentu to

samo

ci oraz dokumentu podró

Obowi

zek pa

stwa przyjmuj

cego w zakresie asymilacji i

naturalizacji

Zasady i warunki udzielania azylu okre

la prawo krajowe, na

terenie UE prawo unijne

Ochrona uchod

ców – dane 2007-

2008

Uchod

AFRYKA 2.608.000

AZJA 4.538.000

EUROPA 1.612.000

AMERYKA ŁACI

SKA*

41.000

AMERYKA PÓŁNOCNA
995.000

OCEANIA 84.000

cznie 9.878.000

Osoby staraj

ce si

status uchod

244.000

90.000

240.000

16.000

148.000

2.000

740.000

10 KRAJÓW, Z K TÓRYCH
POCHODZI NAJWI

KSZA

LICZBA UCHOD

CÓW (STAN

NA 1 STYCZNIA 2007R.)

Afganistan 2.108.000

Irak* 1.451.000

Sudan 686.000

Somalia 464.000

DR Kongo 402.000

Burundi 397.000

Wietnam 374.000

Turcja 227.000

Angola 207.000

Birma 203.000

(* We wrze

niu 2007 r. liczb

szacowano na 2 mln

10 KRAJÓW, K TÓRE

NAJCZ

ĘŚ

CIEJ UDZIELAJ

AZYLU (STAN NA 1
STYCZNIA 2007R.)

Pakistan* 1.044.000

Iran 968.000

Stany Zjednoczone 844.000

Syria 702.000

Niemcy 605.000

Jordania 500.000

Tanzania 485.000

Wielka Brytania 301.000

Chiny 301.000

Czad 287.000

UNHCR

AGENDA ONZ DO SPRAW UCHOD

CÓW - pełna

nazwa to Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do
spraw Uchod

ców [obecnie – António Guterres]

powstała w 1951 r.

Zakres działania: ochrona prawna i pomoc materialna;
dach nad głow

, edukacja. UNHCR koordynuje dostawy

odpowiednich produktów i

wiadczenie usług oraz

zarz

dza albo pomaga w zarz

dzaniu obozami dla

uchod

ców. Pomoc w integracji w kraju przyjmuj

cym

albo w przesiedleniu do innego kraju

Na pocz

tku 2007 r. liczba osób obj

tych mandatem

UNHCR wynosiła 32,9 mln (uchod

cy, bezpa

stwowcy,

ludzie wewn

trznie przesiedleni)

Podstawy prawne dla unijnej
polityki azylowej – art. 78 TfUE

Unia

rozwija wspóln

polityk

w dziedzinie

azylu, ochrony uzupełniaj

cej i

tymczasowej ochrony

, maj

na celu przyznanie odpowiedniego

statusu ka

demu

obywatelowi pa

stwa trzeciego

wymagaj

cemu

dzynarodowej ochrony

oraz maj

na celu zapewnienie

przestrzegania

zasady non–refoulement

. Polityka ta musi by

zgodna

z Konwencj

genewsk

z dnia 28 lipca 1951 roku i Protokołem z dnia

31 stycznia 1967 roku dotycz

cymi statusu uchod

ców, jak równie

innymi odpowiednimi traktatami.

RODKI PRZYJMOWANE PRZEZ WE MUSZ

ZGODNE TAK

E Z:

•

EKPCZ

•

MPPrPiO

•

Konwencj

Narodów Zjednoczonych w sprawie zakazu stosowania

tortur oraz innego nieludzkiego lub poni

cego traktowania

•

Konwencj

Praw Dziecka

Przedmiot unijnej polityki azylowej
– art. 78 ust. 2 TfUE

2. Do celów ust

pu 1 Parlament Europejski i Rada, stanowi

c zgodnie ze zwykł

procedur

prawodawcz

, przyjmuj

ą ś

rodki dotycz

wspólnego europejskiego

systemu azylowego

obejmuj

cego:

jednolity status azylu

dla

obywateli pa

stw trzecich

, obowi

zuj

cy w całej Unii;

b) jednolity status

ochrony uzupełniaj

cej

dla obywateli pa

stw trzecich, którzy nie

uzyskawszy azylu europejskiego, wymagaj

dzynarodowej ochrony;

c) wspólny system

tymczasowej ochrony wysiedle

ców

, na wypadek masowego

napływu;

d) wspólne procedury

przyznawania i pozbawiania jednolitego

statusu azylu lub

ochrony uzupełniaj

cej;

e) kryteria i mechanizmy ustalania

stwa Członkowskiego odpowiedzialnego za

rozpatrywanie wniosku

o udzielenie azylu lub ochrony uzupełniaj

cej;

f) normy dotycz

warunków przyjmowania osób ubiegaj

cych si

o azyl

lub o

ochron

uzupełniaj

;

partnerstwo i współprac

z pa

stwami trzecimi

w celu zarz

dzania przepływami

osób ubiegaj

cych si

o azyl lub o ochron

uzupełniaj

lub tymczasow

Tworzenie WESA

Cel systemu; zapobieganie wtórnemu przepływowi osób w UE oraz
ograniczenie nadu

ywania statusu uchod

Adresaci systemu; obywatele P3/bezpa

stwowcy – CUDZOZMIECY

(Protokół nr 29 do TWE)

Pocz

tki tworzenia systemu: USCH i KWUSCH

Konwencja dubli

ska

I etap tworzenia WESA [1999-2004]; TA, Program z Tampere; minimalna
harmonizacja prawodawstwa PCZ

II etap tworzenia WESA od 2005, Program haski

Ocena systemu przez KE; Zró

nicowane zasady przyznawania azylu przez

PCZ; Konieczna poprawa koordynacji mi

dzy PCZ w zakresie udzielania

azyl/ustanowienie Urz

du Europejskiego; Zwi

kszenie solidarno

pomi

dzy PCZ

III etap Traktat z Lizbony - system jednolitych rozwi

prawnych

Dotychczas podj

te działania -harmonizacja

minimalna prawa PCZ w zakresie udzielania
statusu uchod

Okre

lenie pa

stwa wła

ciwego dla

rozpatrzenia wniosku o przyznanie statusu

uchod

cy [rozporz

dzenie!!!]

Warunki przyjmowania osób

ubiegaj

cych si

o azyl

Procedura nadania statusu uchod

Warunki udzielenia ochrony mi

dzynarodowej

Okre

lenie pa

stw wła

ciwego dla

rozpatrzenie wniosku azylowego –
system dubli

ski

Rozp. Rady 343/2003/WE

PCZ, które wydało zezwolenie na pobyt cudzoziemca

PCZ, które wydało wiz

PCZ, przez którego granic

nast

pił nielegalny wjazd

PCZ, do którego wje

a cudzoziemiec, a które zniosło

obowi

zek wizowy

stwo, w którego strefie mi

dzynarodowej lotniska

zło

ono wniosek

Zasada ochrony nieletnich oraz ł

czenia rodzin

rodki wspomagaj

ce:

DubliNet
EURODAC
Punkty kontaktowe

EURODAC

System informatyczny utworzony na
podstawie decyzji Rady 2725/2000/WE

Cel; okre

lenie PCZ wła

ciwego dla

rozpatrywania wniosku o nadanie statusu
uchod

rodek; porównanie odcisków palców

osób ubiegaj

cych si

o azyl, osób

zatrzymanych w zwi

zku z nielegalnym

przekroczeniem granicy zew.,
cudzoziemców nielegalnie przebywaj

cy w

jednym z PCZ

Minimalne normy dotycz

ce przyjmowania

osób ubiegaj

cych si

o azyl

Dyr. 2003/9/WE

Prawa osób od momentu zło

enia wniosku, a

do wydania ostatecznej decyzji

Pr. do informacji, prawo do opieki socjalnej –
zakwaterowanie, wy

ywienie, odzie

; prawo do

posiadania dokumentu, swoboda
przemieszczania si

, dost

p małoletnich do

edukacji, pomoc prawna, opieka medyczna i
psychologiczna, po 6 miesi

cach od zło

enia

wniosku dost

p do rynku pracy (warunki

reguluje PCZ)

Warunki ubiegania si

o status

uchod

cy lub ochron

dzynarodow

Dyr. 2004/83/WE

Dyrektywa zawiera definicj

uchod

oraz precyzuje akty prze

ladowania i

powody prze

ladowania

Dyrektywa zawiera prawa osób
posiadaj

cych status uchod

cy oraz

obj

tych ochron

uzupełniaj

Specjalne prawa dla tzw. grup wra

liwych;

kobiet, dzieci, ofiar przemocy

158 Gruzinów i Czeczenów okupowało we wtorek w Legnicy poci

g relacji

Wrocław-Drezno. Twierdzili,

e chc

dojecha

do Strasburga, bowiem

zamierzaj

wzi

ąć

udział w marszu i protestowa

przeciwko opieszało

ci władz

polskich i złym warunkom panuj

cym w polskich o

rodkach pobytowych

Minimalne normy dotycz

procedury nadania lub cofni

cia

statusu uchod

Dyrektywa 2005/85/WE

Dost

p do procedury

Prawo do przebywania na terytorium PCZ

Sprawy rozpatrywane indywidualnie, obiektywnie i
bezstronnie

Prawo do wysłuchania przed podj

ciem decyzji przez organ

stwa członkowskiego

Prawo do pomocy prawnej, tłumacza oraz kontaktu z Biurem
UNHCR

Decyzje wydawane na pi

mie, z uzasadnieniem prawnym i

faktycznym oraz informacj

o mo

liwo

ci odwołania si

Prawo do odwołania si

od decyzji, tak

e do s

Ochrona

dzynarodowa

wg. dyr.

2004/83/WE

uchod

ca - obywatel pa

stwa trzeciego,

który posiadaj

c uzasadnion

obaw

bycia

prze

ladowanym z powodów rasowych,

religijnych, narodowo

ciowych, przekona

politycznych lub członkostwa w okre

lonej

grupie społecznej znajduje si

poza krajem,

którego jest obywatelem, i jest niezdolny do
wykorzystania b

nie chce wykorzysta

ochrony takiego pa

stwa

Ochrona uzupełniaj

ca dla osób,

które nie kwalifikuj

do uznania

za uchod

ców, ale którym grozi

powa

na krzywda w pa

stwie ich

obywatelstwa; kara

mierci lub

egzekucja; tortury, niehumanitarne,

lub poni

ce traktowanie

Podmioty

dopuszczaj

ce si

aktów

prze

ladowania

lub dokonuj

krzywdy

stwo

Partie polityczne

lub organizacje

kontroluj

stwo

Inne podmioty, w

wypadku, gdy

stwo nie mo

lub nie chce

zapewni

ochrony

Przesłanki

przyznania

statusu uchod

Definicja powodów

prze

ladowania

Akty prze

ladowania; akty

przemocy fizycznej ,

psychicznej, aktów przemocy

seksualnej;

rodki prawne,

administracyjne, policyjne;

oskar

enia lub kary, które maj

charakter nieproporcjonalny

lub dyskryminuj

cy; czyny

zwi

zanych z płci

lub

traktowaniem dzieci

Zwi

zek

pomi

dzy

powodami a

aktami

prze

ladowania

Prawa osób posiadaj

cych status

uchod

ców lub obj

tych ochron

uzupełniaj

Zakaz wydalenia do pa

stwa pochodzenia

Prawo do informacji

Prawo pobytu (uchod

cy co najmniej 3 lata, osoby obj

te ochron

uzupełniaj

– 1 rok)

Prawo do poruszania si

po terytorium pa

stwa przyjmuj

cego

Prawo podejmowania pracy, działalno

ci gospodarczej, szkolenia

zawodowego

Prawo małoletnich do edukacji

Prawo do opieki medycznej

Prawo do

wiadcze

socjalnych

Udział w programach integracyjnych lub przygotowaniu do powrotu

[uchod

com powinny przysługiwa

przynajmniej te same prawa i pomoc co

innym legalnie przebywaj

cym w danym kraju cudzoziemcom]

Ochrona udzielana wysiedle

com

Dyrektywa 2001/55/WE

Ochrona czasowa - procedura zapewnienia, w przypadku
zagro

enia wyst

pienia lub wyst

pienia rzeczywistego napływu

wysiedle

ców, gdy istnieje zagro

enie,

e system azylowy

danego pa

stwa nie b

dzie w stanie ud

wign

ąć

takiego napływu

Wysiedle

cy – osoby, które zostały zmuszone do opuszczenia

swojego pa

stw pochodzenia lub zostały z niego ewakuowane,

nie mog

bezpiecznie i na stałe do tego pa

stwa powróci

wzgl

du na:

Konflikt zbrojny

Katastrof

naturaln

Nadanie ochrony czasowej przez PCZ lub na podstawie decyzji
Rady w stosunku do grupy osób na okres 1 roku

Obowi

zki pa

stw członkowskich; dokumenty pobytowe,

zakwaterowanie, edukacja, pomoc medyczna i społeczna,
udzielenie zezwole

na prac

i prowadzenie działalno

gospodarczej

Europejski Fundusz na rzecz
Uchod

ców

Ustanowiony w ramach programu ogólnego
„Solidarno

ść

i zarz

dzanie programami

migracyjnymi”

Okres funkcjonowania 2008-2013

rodki: 628 mln euro

Przeznaczenie; przyjmowanie uchod

ców oraz

procedury azylowe; integracja osób,

Stałe dotacje (300 – 500 tys. euro), reszta

rodków dzielona wg. aktualnej liczby osób

obj

tych WESA

Wybrane dane dotycz

ce sytuacji

uchod

ców w Polsce

Zwi

kszenie si

liczby wniosków przed wej

ciem

Polski do strefy Schengen

2007 r. 4 563 wnioski obejmuj

ce 10 048 osób,

wzrost o blisko 40% w porównaniu z 2006 r.

2007 r. 21 o

rodków dla osób ubiegaj

cych si

o status uchod

cy, w których przebywało około

6300 osób

Zjawisko imigracji wtórnej – Niemcy, Austria,
Francja

W 2008 r. przyj

to około 1900 cudzoziemców,

którzy wg.systemu dubli

skiego powinni zło

wniosek o nadanie statusu w Polsce