Nieoperacyjne 

metody leczenia 

zeza

 

 

„Sector occlusion”

• polega na częściowym zasłonięciu 

tylnej powierzchni szkła 

okularowego

• hamuje widzenie w określonym 

kierunku

• nie zmienia kształtu, rozmiaru lub 

umiejscowienia obserwowanego 

obiektu (w przeciwieństwie do 

stosowania pryzmatów lub ocznej 

penalizacji)

 

 

 

 

 

 

• powoduje zahamowanie obszarów 

odpowiedzialnych za dwojenie i 

konfuzje wzrokową

• może być wykorzystana do leczenia 

niedowidzenia

• u 384 dzieci ze stałym poziomym 

zeza uzyskano u 44% (169) 

ortoforię

• uzyskano też ortoforię u 85% dzieci 

z odchyleniem mniejszym niż 30Δ

„Sector occlusion”

 

 

Leczenie ortoptyczne:

Wskazania:
• niedomoga konwergencji
• okresowa exotropia o małej amplitudzie 

odchylenia

• zdekompensowana akomodacyjna esotropia
• jest pobudzeniem czynności wyższych 

ośrodków mózgowych, które kontrolują 
wrażenia wzrokowe i działanie mięśni 
ocznych

 

 

Leczenie ortoptyczne:

• w ten sposób ćwiczy się koordynację całego 

procesu widzenia składającego się z:
- części percepcyjnej oczu
- wyższych ośrodków mózgowych służących 
do interpretacji widzenia
- mm ocznych

• celem jest uzyskanie obuocznego widzenia
• najczęściej stosowanym urządzeniem jest 

synoptofor (amblioskop)

 

 

Pryzmaty 

Zastosowanie:
• leczenie zezów pionowych i poziomych o małym 

stopniu odchylenia.

• leczenie porażenia n VI i esotropii w położeniu 

pierwotnym – stosuje się pryzmaty bazą do 

skroni.

• leczenie wrodzonego oczopląsu i 

kompensacyjnego ustawienia głowy

• mogą być użyte jako jedyne leczenie lub jako 

próba przewidzenia wyniku chirurgicznego

• baza pryzmatu wywołuje przeciwne działanie 

przesunięcia – odchylenie zeza

 

 

P

• Pryzmaty stosowane są w celach 

leczniczych, aby uzyskać zmianę 
kierunku bodźców optycznych 
padających na siatkówkę.

• Folie pryzmatyczne zrobione z 

wysoko transparentnego materiału 
odznaczają się dużą elastycznością, 
dobrą adhezją i jakością obrazową.

Pryzmaty 

 

 

Toksyna botulinowa

• jest białkowym lekiem wytworzonym przez 

bakterie Clostridium botulinum

• jest wstrzykiwana bezpośrednio do mm 

zewnątrzgałkowych często lokalizowanych 
za pomocą przenośnego urządzenia do 
elektromiografii

• po wstrzyknięciu toksyna botulinowa jest 

wiązana i przejęta w ciągu 24 – 48 godzin 
miejscowo w zakończeniach nerwów 
ruchowych, gdzie pozostaje przez wiele 
tygodni i hamuje wydzielanie 
acetylocholiny.

 

 

Toksyna botulinowa

• porażenie mm zaczyna się 2 – 4 dni 

po iniekcji i trwa przynajmniej 5 – 8 
tygodni.

• mm zewnątrzgałkowe wydłużają się, 

gdy są porażone a ich antagoniści się 
kurczą

 

 

Powikłania injekcji toksyny 

botulinowej:

• blepharoptosis
• hypertropia
• perforacja gałki
• wylewy krwi podspojówkowe

 

 

Inne powikłania:

• przejściowe poszerzenie źrenicy
• krwotok pozagałkowy
• porażenie sąsiednich mięśni
• podwójne widzenie
• podrażnienie rogówki
• dezorientacja pacjenta

 

 

Toksyna botulinowa jest najbardziej 

użyteczna w następujących 
przypadkach:

• pooperacyjna nadkorekcja
• pacjenci, którzy nie kwalifikują się do 

operacji z powodu choroby (w 
wywiadzie złośliwa hipertermia)

• pacjenci po kilku operacjach zeza
• porażenie u VI
• łagodna esotropia w spoczynkowej 

pozycji

 

 

Przeciwwskazania stosowania toksyny   

botulinowej:

• pacjenci miasteria gravis
• pacjenci z zaburzeniami ruchomości 

gałki z powodu zbliznowacenia 
tkanek

 

 

Chirurgiczne 

leczenie zeza

 

 

Leczenie chirurgiczne zeza jest 

prowadzone w celu:

• przywrócenia widzenia obuocznego
• poprawy ustawienia oczu
• zwiększenia pola pojedynczego 

widzenia obuocznego

• zmniejszenia nieprawidłowego 

ustawienia głowy

• poprawy kosmetycznej wyglądu 

pacjenta

 

 

Znieczulenie operacji zeza:

Sposób znieczulenia jest indywidualny        

  i zależy od wielu czynników takich jak:

• rodzaj wybranej techniki operacyjnej
• wiek pacjenta
• stan ogólny pacjenta
• u dzieci poniżej 16 roku życia zwykle 

stosuje się znieczulenie ogólne

• niektórzy pacjenci wybierają narkozę z 

powodów psychologicznych

 

 

Zalety znieczulenia 

ogólnego:

• wyłączenie świadomości pacjenta
• wskazana w przypadku operacji obu 

oczu

• wskazana u pacjentów, którzy 

przebyli już operację oczu i można 
się spodziewać blizn mięśni 
gałkowych

 

 

Znieczulenie pozagałkowe:

• powoduje dostateczną akinezję i 

znieczulenie dla starczych dzieci i 
dorosłych, którzy tolerują iniekcję.

Zalety znieczulenia pozagałkowego:

• uniknięcie powikłań ogólnych 

wynikających z narkozy

• szybki powrót do normalnego 

funkcjonowania w okresie 
pooperacyjnym

 

 

Wady znieczulenia 

pozagałkowego:

• ryzyko uszkodzenia gałki lub nerwu II 
• brak możliwości unieruchomienia m. 

skośnego górnego

• brak możliwości operacji na obu 

oczach w 1 sesji, chyba że użyta jest 
inna technika operacji na drugim oku.

• iniekcja w brzusiec mięśnia z 

możliwością przykurczu

 

 

Znieczulenie okołogałkowe:

• zalety podobne jak w przypadku 

znieczulenia pozagałkowego

• wady – większy dyskomfort, 

szczególnie gdy mięsień jest 
trzymany na haku

• częstsze ryzyko uszkodzenia gałki

 

 

Procedury chirurgiczne:

Nacięcie spojówki:
• w celu odsłonięcia mm prostych
• może być rąbkowe lub w sklepieniu

 

 

Zalety nacięcia w rąbku:

• lepsze odsłonięcie mm prostych
• pozwala na cofnięcie spojówki i 

zabezpiecza przed jej przykurczem

• umożliwia najlepsze odsłonięcie 

węzła szwów w technice szwów 
regulowanych

 

 

Przerwanie torebki Tenona:

Wytworzenie otworu na wprowadzenie 

haka mięśniowego i łatwego 
przesuwania go pod przyczepem 
mięśniowym bez chwytania torebki 
Tenona

 

 

Wyizolowanie m. prostego przy 

użyciu haka mięśniowego

• należy zachować ostrożność, aby 

uniknąć rozszczepienia przyczepu 
mięśnia

• po zakończeniu preparowania zostaje 

odnaleziony przyczep mięśnia

• operator unosi hak mięśniowy 

odciągając go od powierzchni 
twardówki

 

 

 

 

 

 

Rodzaje zabiegów 

chirurgicznych w leczeniu zeza:

• zabiegi osłabiające: zmniejszają siłę 

działania mięśni (recesja)

• zabiegi wzmacniające: zwiększają 

siłę działania mięśni (resekcja)

• zabiegi zmieniające kierunek 

działania mięśni

 

 

Recesja m. prostego

- zabieg osłabiający
- polega na cofnięciu przyczepu mięśnia
Można ją wykonać na każdym z 6ciu mm. 

zewnątrzgałkowych.

Recesję m. prostego wykonuje się następująco:
• odsłania się mięsień i i zakłada się 2 szwy 

wchłaniane na zewnętrzne brzegi ścięgna

• ścięgno odcina się od twardówki, odmierza się 

miarką miejsce nowego przyczepu i oznacza je na 

twardówce

• przyszywa się mięsień do twardówki w oznaczonym 

miejscu do tyłu od pierwszego przyczepu

 

 

 

 

 

 

Zabiegi wzmacniające:

• Resekcja

 – polega na skróceniu długości 

mięśnia w celu zwiększenia siły jego 

działania – wskazana jest tylko przy 

operacjach na mm prostych

• przeprowadza się następująco:
• odsłania się mięsień i zakłada 2 szwy 

wchłaniane w oznaczonych punktach do 

tyłu od przyczepu

• odcina się kawałek mięśnia przed szwami, a 

kikut przyszywa się do pierwotnego 

przyczepu

 

 

Powikłania:

Uszkodzenie torebki Tenona może 

spowodować:

• wypadnięcie tłuszczu oczodołowego 

do przestrzeni podtorebkowej

• wystąpienie zeza restrykcyjnego

 

 

Niedokrwienie przedniego 

odcinka oka:

• występuje częściej u pacjentów w 

starszym wieku z zaburzeniami 
krążenia

• występuje częściej po chirurgii 3 lub 

więcej mięśni gdyż przedni odcinek 
oka w większości zaopatrywany jest w 
krew przez tętnice rzęskowe przednie 
przechodzące przez 4 mm proste

 

 

Niedokrwienie przedniego 

odcinka oka:

• jednoczesny zabieg chirurgiczny na 3 

spośród tych mięśni – jeśli pacjent ma 

zły przepływ krwi może prowadzić do 

niedokrwienia przedniego odcinka

• obserwuje się zapalenie 

wewnątrzgałkowe, ból, 

zaczerwienienie, obrzęk nabłonka 

rogówki

• leczenie: miejscowo, krople 

kortykosteroidowe i ogólnie sterydy.

 

 

Nabłonkowa torbiel spojówki

• pojawia się kilka dni do kilku lat po 

zabiegu

• torbiel może zniknąć samoistnie lub 

w pozostałych przypadkach może 
wymagać wycięcia chirurgicznego

 

 

Perforacje twardówki:

• występują częściej u pacjentów z wysoką 

krótkowzrocznością i cienką twardówką i u 
pacjentów po przebytych uprzednio operacje 
zeza lub innych procedurach okulistycznych.

• jeśli podejrzewa się perforację należy 

natychmiast rozszerzyć źrenicę i 
skontrolować siatkówkę w czasie zabiegu

• leczenie: antybiotyki ogólnie a także 

antybiotyki okołogałkowo w czasie 
zamykania spojówki.

 

 

Nadkorekcja i 

niedokorygowanie:

• większość przypadków może być 

leczona zachowawczo

• w pozostałych przypadkach 

konieczna jest kolejna operacja

 

 

Zgubiony lub ześlizgnięty 

mięsień:

• ześlizgnięcie mięśnia zwykle zachodzi w 

pierwszych 24 godzinach po operacji, ale 

może wystąpić późno po 2 – 3 tygodniach 

po operacji

• efektem jest nadkorekcja powodująca 

niemożność przywodzenia w zajętym 

kierunku spojrzenia operowanych mięśni

• konieczna jest reoperacja z identyfikacją 

zagubionego mięśnia zewnątrzgałkowego i 

ponowne solidne przymocowanie go do 

twardówki.

 

 

Dziękuję