Arsen
Arsen
Źródła
Źródła
Objawy zatrucia
Objawy zatrucia
Arsen
Arsen
Źródła
Źródła
Objawy zatrucia
Objawy zatrucia
Arsen-
Arsen-
symbol As ( z łac. arsenicum)-
symbol As ( z łac. arsenicum)-
silny, bojowy
silny, bojowy
Pierwiastek chemiczny położony w V gr. głównej
Pierwiastek chemiczny położony w V gr. głównej
azotowców
azotowców
Srebrzystobiały półmetal o właściwościach
Srebrzystobiały półmetal o właściwościach
amfoterycznych
amfoterycznych
W związkach chemicznych na st. utlenienia +(-) 3 i
W związkach chemicznych na st. utlenienia +(-) 3 i
5
5
Posiada 4 odmiany alotropowe:
Posiada 4 odmiany alotropowe:
1.
1.
Alfa- kruchy metal silnie reaguje a wodą, matowieje
Alfa- kruchy metal silnie reaguje a wodą, matowieje
na powietrzu
na powietrzu
(arsen szary)
(arsen szary)
2.
2.
Beta- żółte, miękkie jak wosk kryształy, mniej
Beta- żółte, miękkie jak wosk kryształy, mniej
aktywny, pod wpływem światła w szary
aktywny, pod wpływem światła w szary
(arsen żółty)
(arsen żółty)
Poprzez kondensację par arsenu na pow. o
Poprzez kondensację par arsenu na pow. o
temp. 100- 200 stopni powstaje odmiana
temp. 100- 200 stopni powstaje odmiana
czarna
czarna
Jest to bardzo reaktywny pierwiastek:
Jest to bardzo reaktywny pierwiastek:
1.
1.
Na pow. po podgrzaniu spala się niebieskim
Na pow. po podgrzaniu spala się niebieskim
płomieniem- tlenek arsenu( As
płomieniem- tlenek arsenu( As
2
2
O
O
3
3
) arszenik
) arszenik
2.
2.
Z chlorem tworzy się chlorek arsenu
Z chlorem tworzy się chlorek arsenu
(AsCl
(AsCl
3
3
)-żrący
)-żrący
3.
3.
Z kwasami utleniającymi- tlenek
Z kwasami utleniającymi- tlenek
arsenu(As
arsenu(As
2
2
O
O
5
5
)lub kwas arsenowy ( H
)lub kwas arsenowy ( H
3
3
AsO
AsO
4
4
)
)
4.
4.
Rozpuszcza się w ługach
Rozpuszcza się w ługach
5.
5.
Związki z wodorem-arsenowodór AsH
Związki z wodorem-arsenowodór AsH
3
3
i
i
dwuarsyna AsH
dwuarsyna AsH
4
4
to trujące gazy
to trujące gazy
Trójtlenek As
Trójtlenek As
2
2
O
O
3
3
rozpuszcza się w wodzie-
rozpuszcza się w wodzie-
powstaje kwas arsenawy H
powstaje kwas arsenawy H
3
3
AsO
AsO
3
3
(sole to
(sole to
arseniny)
arseniny)
Pięciotlenek As
Pięciotlenek As
2
2
O
O
5
5
jest bezwodnikiem kwasu
jest bezwodnikiem kwasu
ortoarsenowegoH
ortoarsenowegoH
3
3
AsO
AsO
4
4
(sole to arseniany)
(sole to arseniany)
Wszystkie rozpuszczalne związki arsenu są
Wszystkie rozpuszczalne związki arsenu są
silnie trujące!!!
silnie trujące!!!
Pary arsenu składają się z cząsteczek As
Pary arsenu składają się z cząsteczek As
4
4
w
w
wysokiej temp. z As
wysokiej temp. z As
2
2
Arsen posiada tylko jeden izotop trwały
Arsen posiada tylko jeden izotop trwały
75
75
As
As
Promieniotwórczy izotop
Promieniotwórczy izotop
74
74
As używany jest
As używany jest
jako wsk. do lokalizacji nowotworów mózgu
jako wsk. do lokalizacji nowotworów mózgu
Występowanie
Występowanie
Rzadko występuje w stanie wolnym
Rzadko występuje w stanie wolnym
Głównie w postaci siarczków (aurypigment-
Głównie w postaci siarczków (aurypigment-
As
As
2
2
S
S
3
3
, realgar-As
, realgar-As
4
4
S
S
4
4
), arsenosiarczków
), arsenosiarczków
(arsenopiryt-FeAsS) lub arsenków
(arsenopiryt-FeAsS) lub arsenków
Arsenem jest zanieczyszczona większość rud
Arsenem jest zanieczyszczona większość rud
siarczkowych metali ciężkich( nikiel, miedź
siarczkowych metali ciężkich( nikiel, miedź
cyna)
cyna)
Duże złożą występują w Rosji, Szwecji i
Duże złożą występują w Rosji, Szwecji i
Norwegii
Norwegii
Zawartość w skorupie ziemskiej 0,0005%wag.
Zawartość w skorupie ziemskiej 0,0005%wag.
Otrzymywanie
Otrzymywanie
Arsen w stanie wolnym otrzymuje się w
Arsen w stanie wolnym otrzymuje się w
wyniku:
wyniku:
Ogrzewania bez dostępu powietrza
Ogrzewania bez dostępu powietrza
arsenopirytu. Reakcja przebiega wg schematu:
arsenopirytu. Reakcja przebiega wg schematu:
FeAsS-- FeS + As
FeAsS-- FeS + As
Redukcji tlenku As
Redukcji tlenku As
4
4
O
O
6
6
węglem:
węglem:
As
As
4
4
O
O
6
6
+6 C--4As + 6CO
+6 C--4As + 6CO
Nie prowadzi się produkcji na skalę przemysłową ze
Nie prowadzi się produkcji na skalę przemysłową ze
względu na ograniczone zastosowanie tego
względu na ograniczone zastosowanie tego
pierwiastka.
pierwiastka.
Zastosowanie
Zastosowanie
Wolny arsen obok ołowiu wchodzi w skład
Wolny arsen obok ołowiu wchodzi w skład
śrutu- zwiększa twardość
śrutu- zwiększa twardość
Arszenik stosuje się jako:
Arszenik stosuje się jako:
Trutkę na gryzonie i owady
Trutkę na gryzonie i owady
Środek klarujący w przem. szklarskim
Środek klarujący w przem. szklarskim
Do konserwacji skór i preparatów zwierzęcych
Do konserwacji skór i preparatów zwierzęcych
Do impregnacji drewna
Do impregnacji drewna
Środek pobudzający- dawka śmiertelna ok. 65 mg
Środek pobudzający- dawka śmiertelna ok. 65 mg
Przed wynalezieniem penicyliny jako prymitywny
Przed wynalezieniem penicyliny jako prymitywny
antybiotyk
antybiotyk
Ortoarsenian wapniowy Ca
Ortoarsenian wapniowy Ca
3
3
(AsO
(AsO
4
4
)
)
2
2
i
i
ołowiowy Pb
ołowiowy Pb
3
3
(AsO
(AsO
4
4
)
)
2
2
w rolnictwie i
w rolnictwie i
leśnictwie jako pestycydy
leśnictwie jako pestycydy
Inne zastosowania :
Inne zastosowania :
Produkcja barwników i chemicznych środków
Produkcja barwników i chemicznych środków
bojowych
bojowych
Oczyszczanie gazów przemysłowych
Oczyszczanie gazów przemysłowych
Środki zwiększające twardość i żaroodporność
Środki zwiększające twardość i żaroodporność
stopów
stopów
Kwas arsenilowy- czynnik przyspieszający
Kwas arsenilowy- czynnik przyspieszający
wzrost hodowli drobiu i świń
wzrost hodowli drobiu i świń
Arsenek galu GaAs- półprzewodnik
Arsenek galu GaAs- półprzewodnik
Siarczek arsenu As
Siarczek arsenu As
2
2
S
S
3
3
- zabarwienie sztucznych
- zabarwienie sztucznych
ogni i farb
ogni i farb
Losy w organizmie
Losy w organizmie
Arsen kumuluje się w tkankach bogatych w
Arsen kumuluje się w tkankach bogatych w
keratynę : włosy, paznokcie, skóra oraz w
keratynę : włosy, paznokcie, skóra oraz w
nabłonku przewodu pokarmowego.
nabłonku przewodu pokarmowego.
Wchłanianie z przewodu pokarmowego
Wchłanianie z przewodu pokarmowego
zależy od rozpuszczalności i może
zależy od rozpuszczalności i może
dochodzić do 95%.
dochodzić do 95%.
Inna drogą wchłaniania jest układ
Inna drogą wchłaniania jest układ
oddechowy- działanie pyłów i par.
oddechowy- działanie pyłów i par.
Długoletnie doustne przyjmowanie sprzyja
Długoletnie doustne przyjmowanie sprzyja
powstaniu raka skóry.
powstaniu raka skóry.
Wieloletnie wziewanie sprzyja z kolei
Wieloletnie wziewanie sprzyja z kolei
rozwojowi raka płuc.
rozwojowi raka płuc.
Zmiany tego typu stwierdza się u:
Zmiany tego typu stwierdza się u:
Pracowników zatr. przy produkcji insektycydów
Pracowników zatr. przy produkcji insektycydów
Plantatorów winogron
Plantatorów winogron
Pracowników kopalni złota i hutnictwa metali
Pracowników kopalni złota i hutnictwa metali
nieżelaznych
nieżelaznych
Żywność produkowana w pobliżu hut miedzi
Żywność produkowana w pobliżu hut miedzi
zawiera zwiększone stężenie arsenu.
zawiera zwiększone stężenie arsenu.
Zatrucia
Zatrucia
Ostre
Ostre
Doustne- pierwszy objaw to wymioty
Doustne- pierwszy objaw to wymioty
Po 2-3 godz. bóle brzucha
Po 2-3 godz. bóle brzucha
Krwawe biegunki
Krwawe biegunki
Krwiomocz i białkomocz
Krwiomocz i białkomocz
Bladość i ochłodzenie skóry
Bladość i ochłodzenie skóry
Stolce i mocz mogą mieć zapach czosnku
Stolce i mocz mogą mieć zapach czosnku
Skurcze łydek
Skurcze łydek
Trudności w połykaniu
Trudności w połykaniu
Spadek ciśnienia tętniczego
Spadek ciśnienia tętniczego
Przyspieszenie tętna
Przyspieszenie tętna
Skąpo lub bezmocz
Skąpo lub bezmocz
Zapaść
Zapaść
Zatrucia c.d.
Zatrucia c.d.
Śmierć- wstrząs lub porażenie oddechu ( zamącenie,
Śmierć- wstrząs lub porażenie oddechu ( zamącenie,
symetryczne porażenie kończyn, przeczulice skóry,
symetryczne porażenie kończyn, przeczulice skóry,
drgawki)
drgawki)
Inhalacyjne
Inhalacyjne
Podrażnienie spojówek i dróg oddechowych
Podrażnienie spojówek i dróg oddechowych
Katar nosa
Katar nosa
Kaszel
Kaszel
Duszność
Duszność
Ucisk w klatce piersiowej
Ucisk w klatce piersiowej
Obrzęk płuc
Obrzęk płuc
Zatrucia c.d.
Zatrucia c.d.
Arsenowodór ponadto powoduje:
Arsenowodór ponadto powoduje:
Silną hemolizę- ciemnoczerwony kolor moczu
Silną hemolizę- ciemnoczerwony kolor moczu
Dreszcze
Dreszcze
Gorączkę
Gorączkę
Mocznicę
Mocznicę
Zatrucia c.d.
Zatrucia c.d.
Przewlekłe pyłami i parami
Przewlekłe pyłami i parami
Przewlekłe zanikowe zmiany w błonach
Przewlekłe zanikowe zmiany w błonach
śluzowych
śluzowych
Perforacja przegród pęcherzykowych
Perforacja przegród pęcherzykowych
Skóra:
Skóra:
Nadmierne rogowacenie
Nadmierne rogowacenie
Przebarwienia
Przebarwienia
Kontaktowe zap. skóry
Kontaktowe zap. skóry
Poprzeczne linie Messa na paznokciach
Poprzeczne linie Messa na paznokciach
Cechy uszkodzenia wątroby
Cechy uszkodzenia wątroby
Zmiany w naczyniach włosowatych:
Zmiany w naczyniach włosowatych:
Zasinienie palców rąk i stóp
Zasinienie palców rąk i stóp
Zmiany w mięśniu sercowym
Zmiany w mięśniu sercowym
Późnym następstwem oprócz nowotworów
Późnym następstwem oprócz nowotworów
skóry i płuc są również białaczki.
skóry i płuc są również białaczki.
Leczenie
Leczenie
Odtrutki nieswoiste:
Odtrutki nieswoiste:
Węgiel aktywowany
Węgiel aktywowany
Białko jaj
Białko jaj
Tiosiarczan sodu
Tiosiarczan sodu
Antidotum metalorum
Antidotum metalorum
Odtrutki swoiste:
Odtrutki swoiste:
Sulfactin ( w przypadku Arsenowodoru skuteczny
Sulfactin ( w przypadku Arsenowodoru skuteczny
przed wystąpieniem hemolizy )
przed wystąpieniem hemolizy )
Leczenie c.d.
Leczenie c.d.
Wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych
Wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych
Walka ze wstrząsem i obrzękiem płuc
Walka ze wstrząsem i obrzękiem płuc
Hemodializa w przypadku niewydolności nerek
Hemodializa w przypadku niewydolności nerek
Oddech wspomagany
Oddech wspomagany
Przetoczenie krwi z upustem
Przetoczenie krwi z upustem
Alkalizacja moczu
Alkalizacja moczu
Płukanie alkoholem jamy ustnej i gardła
Płukanie alkoholem jamy ustnej i gardła
Płukanie spojówek 2% roztworem dwuwęglanu
Płukanie spojówek 2% roztworem dwuwęglanu
sodu, wkroplenie Sulfactinu, nałożenie maści
sodu, wkroplenie Sulfactinu, nałożenie maści
alkalicznej
alkalicznej