ORGANIZACJA BLOKU
OPERACYJNEGO
Justyna Gleń
Ewelina Kalkstein
Maciej Studziński
IV rok lekarski,
gr.6
ORGANIZACJA BLOKU
OPERACYJNEGO
Justyna Gleń
Ewelina Kalkstein
Maciej Studziński
IV rok lekarski,
gr.6
Blok operacyjny to serce oddziału
zabiegowego. Oddziałów
zabiegowych w każdym szpitalu jest
wiele, jednak na bloku operacyjnym
krzyżują się drogi zabiegowców,
anestezjologów, instrumentariuszek,
którzy za zamkniętymi szczelnie
drzwiami realizują najtrudniejszy
element ich terapii- zabieg
operacyjny.
Blok operacyjny jest najważniejszym, najbardziej
skomplikowanym i najdroższym w realizacji
elementem szpitala.
Koszt robót budowlano-montażowych (bez
wyposażenia) min. 3700 zł/m
2
.
Profesjonalne wyposażenie- 1mln PLN na
jedną salę.
Koszty utrzymania sali operacyjnej- ok. 6%
kosztów utrzymania całego szpitala.
Sposób zaprojektowania bloku może zatem na
długie lata przesądzić o efektywności
ekonomicznej i możliwościach realizowania
procedur medycznych.
Projektowanie i funkcjonowanie bloku
operacyjnego
Ostatnie doświadczenia europejskie dotyczące
usytuowania bloku w szpitalu zmierzają do
umieszczenia go w tzw. "obszarze gorącym
szpitala".
Zwraca się uwagę, aby:
• zespół operacyjny był szczególnie dogodnie
skomunikowany z SOR, OIOM, centralną
sterylizacją, zespołem diagnostyki obrazowej (CT,
MRI, PET), izbą przyjęć oraz laboratorium
,
•
umożliwić szybki dojazd z lądowiska
helikopterów.
Zwykle zespół sal operacyjnych sytuuje się na
ostatniej kondygnacji. Pozwala to na zwiększenie
wysokości pomieszczeń i bezpośrednie połączenie
z wentylatornią, co ułatwia prowadzenie
przewodów instalacji klimatyzacyjnych.
Standardem przyjmowanym
w UE dla bloku
operacyjnego jest
najlepszy, zrealizowany
ostatnio projekt,
potwierdzony pozytywnymi
ocenami dotyczącymi
użytkowania.
Ustalenie liczby sal
operacyjnych
wg rozporządzenia na każde 40-50
łóżek w oddziałach zabiegowych
powinna przypadać co najmniej
jedna sala operacyjna,
w praktyce projektowej stosuje się
przelicznik 1 sala na 25-30 łóżek
zabiegowych,
górny współczynnik- 25 łóżek lub
mniej powinien być zastosowany w
szpitalach o najwyższym poziomie
referencyjności.
Rozporządzenie (Dz. U. z dnia 29 czerwca 2005 r.)
Załącznik 1
XIII. Zespół operacyjny
1. Pacjenci powinni być dowożeni do zespołu operacyjnego przez
śluzę dla pacjenta, a pracownicy powinni przechodzić przez śluzy
szatniowe.
2. W celu dostarczania do zespołu operacyjnego czystych
materiałów zespół ten powinien być wyposażony w śluzę
materiałową, wykorzystywaną równocześnie do krótkotrwałego ich
przechowywania. W zakładach do 50 łóżek można nie stosować
śluzy materiałowej.
3. W obrębie zespołu powinna być zachowana zasada rozdziału
ruchu czystego pracowników, pacjentów i materiału czystego od
ruchu brudnego materiału zużytego, brudnych narzędzi, brudnej
bielizny i odpadów pooperacyjnych.
4. Sala operacyjna powinna mieć bezpośrednie połączenie z
częścią brudną zespołu dla usuwania zużytego materiału, z
zachowaniem ruchu jednokierunkowego.
5. Pomiędzy częścią brudną i czystą zespołu należy urządzić śluzę
umywalkowo-fartuchową i pomieszczenie lub stanowisko mycia
sprzętów. Dopuszcza się połączenie obu tych funkcji w jednym
pomieszczeniu.
6. W zakładach do 50 łóżek dopuszcza się ewakuację użytych
narzędzi tą samą drogą, którą dostarcza się materiał czysty i
sterylny, pod warunkiem wykonania wstępnej dezynfekcji narzędzi
w wydzielonym pomieszczeniu na terenie bloku operacyjnego i
zastosowania szczelnych opakowań transportowych.
7. Dopuszcza się również transport narzędzi skażonych w
szczelnym opakowaniu z zamknięciem nieodwracalnym.
8. W zakładach do 50 łóżek dopuszcza się ewakuację brudnej
bielizny, odpadów, skażonych materiałów pooperacyjnych itp. tą
samą drogą, którą dostarcza się materiał czysty i sterylny, ale z
jednoczesnym zachowaniem rozdziału czasowego. Transport tych
materiałów na zewnątrz bloku operacyjnego i szpitala powinien
odbywać się co najmniej w jednym opakowaniu transportowym
(np. zamknięte wózki).
9. Transport materiału czystego i brudnego odbywa się
korytarzami i dźwigami ogólnego użytku, pod warunkiem
uszczelnienia środków transportu (odpowiednie wózki).
10. Pracownicy powinni wchodzić do sal operacyjnych przez
pomieszczenie przygotowawcze dla personelu, a dla pacjentów
należy urządzić pokój przygotowania chorego. Dopuszcza się
wspólne pomieszczenie przygotowania chorego dla kilku sal
operacyjnych o takim samym stopniu czystości zabiegów.
11. W zespole mogą być wydzielone strefy sal operacyjnych
septycznych, aseptycznych lub sal o wysokiej aseptyce - w
przypadku oddziałów neurochirurgii lub kardiochirurgii.
12. W skład zespołu wchodzi również:
1) podręczna sterylizatornia - jeżeli jest to uzasadnione;
2) pomieszczenie przewoźnej aparatury diagnostycznej;
3) magazyn sprzętu i aparatury.
13. Zespół powinien być wyposażony w salę pooperacyjną według
wskaźnika 1-1,5 łóżka na 1 stół operacyjny.
14. Dla pracowników powinien być urządzony co najmniej 1 pokój
wypoczynkowy.
15. Na każde 30-50 łóżek zabiegowych w szpitalu powinna
przypadać co najmniej 1 sala operacyjna.
16. Powierzchnia sali operacyjnej powinna wynosić co najmniej 35,0
m
2
.
ŚLUZY
Definicja- pomieszczenie specjalnej konstrukcji
zapobiegające przedostawaniu się bakterii i
wirusów.
Śluzy zapewniają przedostawanie się jedynie
upoważnionych i właściwie przygotowanych
osób na blok operacyjny.
Po wejściu do śluzy w strefie tzw. brudnej należy
pozostawić ubranie używane na oddziałach
szpitalnych, buty,rzeczy osobiste i w samej
bieliźnie przejść do strefy „czystej” śluzy.
W strefie „czystej” śluzy zakłada się
ubranie i obuwie używane wyłącznie na
bloku operacyjnym, jednorazową czapkę i
maskę operacyjną.
Ubranie ( zwykle koloru zielonego)
powinno być wystarczająco luźne.
Włosy nie powinny wystawać spod czapki.
Wszystkie troki maski należy związać tak,
aby uniemożliwić ich przypadkowe
rozwiązanie lub zsunięcie się maski.
PRZEPŁYW LUDZI I WYPOSAŻENIA
Obowiązuje zasada jednokierunkowego
przemieszczania się ludzi i wykorzystywanego na
bloku sprzętu, materiałów i środków
opatrunkowych.
Taki przepływ ludzi i wyposażenia jest możliwy
dzięki istnieniu samozamykających się drzwi
możliwych do otworzenia tylko z jednej strony oraz
różnego rodzaju śluz, takich jak:
- śluza dla wózków-przez nią dostarczani są pacjenci
- śluza szatniowa- dla przejścia pracowników
- śluza materiałowa- dla dostarczanych do zespołu
materiałowa, służy też do krótkotrwałego
przechowywania materiałów
Pracownicy powinni wchodzić do sal
operacyjnych przez pomieszczenie
przygotowawcze dla personelu, a pacjenci
przez pokój przygotowania chorego.
W obrębie zespołu powinna być
zachowana zasada oddzielenia ruchu
czystego, pracowników i pacjentów oraz
czystego materiału od brudnego, tj.
zużytego, brudnych narzędzi, brudnej
bielizny, odpadów pooperacyjnych.
STREFY SAL OPERACYJNYCH
Wyróżnia się następujące rodzaje stref:
1.brudną, w obrębie której wyróżnia się:
– pomieszczenie wstępnego mycia narzędzi
użytych i butów operacyjnych
skomunikowane windą "brudną" z
pomieszczeniem wstępnego mycia w
centralnej sterylizatorni i przelotowym
sterylizatorem z podręczną sterylizatornią
bloku,
– pomieszczenie do mycia blatów
operacyjnych, jeśli zastosowano mobilne,
– stanowisko mycia i sterylizacji elementów
endoskopowych skomunikowane oknem
podawczym z podręczną sterylizatornią.
2. Strefę czystą (powinna być ona wyraźnie
odgraniczona np. grubą czerwoną linią)
obejmującą:
Pokój przygotowania lekarzy
Pokój przygotowania pacjentów
Sale wybudzeniowe z ilością łóżek 1,5- 2,0 razy
większą od ilości sal
Magazyny sprzętu
Pokój lekarzy
Pokój pielęgniarek
Pokój opisów
Pokój lekarzy konsultantów
Pokój do technicznych przeglądów aparatury
Skład porządkowy
3. Strefę „jałową” obejmującą:
Sale operacyjne aseptyczne
Korytarze łączące, węzły sanitarne
Magazyny materiałów sterylnych
Podręczną sterylizację skomunikowaną
windą ze stroną sterylną centralnej
sterylizacji
Pomieszczenie do przechowywania
endoskopów i ich wyposażenia
Sala operacyjna
wydzielona część szpitala służąca
wykonywaniu zabiegów
chirurgicznych w warunkach
możliwie największej izolacji od
źródeł infekcji
Podział sal operacyjnych
sale "brudne„
do zabiegów w polu zakażonym, stwarzających
możliwość infekcji (np. nacinanie ropni),
opracowywania chirurgicznego zanieczyszczonych
ran, operowanie chorych z groźnymi zakażeniami
sale "czyste„
zabiegi w polu czystym, nie stwarzających większej
możliwości zakażenia, używane do przeprowadzania
zwykłych operacji, planowych zabiegów
sale "jałowe„
przeznaczone do przeprowadzania zabiegów
wymagających najwyższego stopnia aseptyki, służą
izolacji chorych wymagających wysokiej izolacji od
drobnoustrojów chorobotwórczych.
Podział sal operacyjnych
ogólnochirurgiczne
urologiczne
ginekologiczne
kardiochirurgiczne
neurochirurgiczne
ortopedyczne
Specyfika sali operacyjnej
Wymaga najwyższego poziomu
zachowania sterylności
dopływ powietrza
pole laminarne – wymuszony pionowy przepływ
powietrza tworzący nadciśnienie nad polem
operacyjnym
prąd laminarny filtrowanego powietrza
wytwarza nad polem operacyjnym strefę
wysokiej czystości
wysoki (3-stopniowy) poziom filtracji powietrza
system HEPA
Oświetlenie
jasne
równomierne
Drzwi, okna, meble
wykonane z materiałów zapewniających
utrzymanie odpowiedniej aseptyki
Okna przekładające
przeznaczone dla połączenia higienicznego
sali operacyjnej z sterylizacją lub
magazynem sterylnego materiału
Sala operacyjna
Wyposażenie
stół
operacyjny
możliwości zmiany pozycji pacjenta
elektroniczne sterowanie
łatwozmywalny materiał
znaczna wytrzymałość
fotele
ginekologiczne,
stomatologiczne
lampy operacyjne
silne oświetlenie pola operacyjnego
nie rzucają cienia
nóż elektryczny
koagulacja tkanek
ssaki, aparaty do odsysania płynów
narzędzia chirurgiczne
mikroskop operacyjny
powiększenie pola operacyjnego
możliwość oglądania obrazu przez
asystę
kolumna
anestezjologiczna
znieczulenie i
monitorowanie
parametrów życiowych
pacjenta
meble
prostota, łatwość
czyszczenia, wytrzymałość
