GINEKOLOGIA
OPERACYJNA
GINEKOLOGIA
OPERACYJNA
Metody operacji w ginekologii:
I.
Laparotomia ( przez otwarcie jamy brzusznej)
Nowotwory złośliwe macicy i jajników
Guzy przydatków
Mięśniaki macicy
Endometrioza narządu rodnego
Korekcja wad wrodzonych narządu rodnego
Uwalnianie zrostów pozapalnych, plastyki jajowodów
II.
Laparoskopia (operacja z użyciem endoskopu, ze
specjalnym układem optycznym)
Niepłodność
Zespół bólów miednicy mniejszej
Podejrzenie ciąży ektopowej
Różnicowanie guzów przydatków
III.
Per vaginam ( przezpochwowo)
Plastyka szyjki macicy ( zastarzałe, poporodowe
peknięcia szyjki)
Plastyka przedniej i tylnej ściany pochwy z powodu
wysiłkowego nietrzymania moczu
Usprawnianie przedoperacyjne
– znaczenie:
Przygotowanie do usprawniania po operacji
ze względu na łatwiejszy kontakt niż
bezpośrednio po operacji
Wyuczenie pacjentki:
Prawidłowego oddychania oraz ćwiczeń
oddechowych przydatnych podczas
okresu wczesnooperacyjnego,
Ćwiczeń odcinków dystalnych kończyn
górnych i dolnych poprawiających pracę
układu krążenia
„techniki kaszlu”
Umiejętności rozluźniania mięśni
Właściwego sposobu wstawania z łóżek
w zależności od rodzaju planowanego
zabiegu operacyjnego
Usprawnianie pooperacyjne –
znaczenie
:
Uzdrawiający wpływ na wszystkie narządy ustrojowe przez:
Szybkie usuniecie środka znieczulającego z organizmu
Zapobieganie powikłaniom pooperacyjnym układu
oddechowego, układu krążenia
Utrzymanie prawidłowej perystaltyki jelit
Zapobieganie zrostom pooperacyjnym
Utrzymanie sprawności układu ruchowego
Znaczenie psychoterapeutyczne, polegające na
wyprowadzaniu pacjentek przez szybkie uruchomienie z
błędnego przeświadczenia o swojej nieprzydatności
życiowej po operacji
Brak obrzęków umiejscowionych szczególnie w okolicy
umieszczania wenflonów – uelastycznienie ścian naczyń
krwionośnych
RODZAJE ĆWICZEŃ
LECZNICZYCH PRZED ZABIEGIEM
OPERACYJNYM:
1.
Ćwiczenia ogólnokondycyjne – zwiększające ogólną
sprawność i kondycję pacjentki
2.
Ćwiczenia krążeniowe – ćwiczenia części dystalnych ( zmiany
pozycji w łóżku) jako profilaktyka przeciwzakrzepowa:
Na plecach, nogi podkurczone
Na boku
Pozycja półsiedząca
Przejście do pozycji stojącej poza łóżkiem
3.
Ćwiczenia prawidłowego odkasływania
w pozycji leżącej na plecach pod katem 45
o
, przy
zgiętych kończynach dolnych ( rozluźnienie mięśni
brzucha) i stabilizacji rany pooperacyjnej ( pacjentka
dłońmi zbliża brzegi rany i ją przyciska), na szczycie
wydechu wykonywane jest skuteczne odkasływanie,
w razie zabiegu per vaginam pacjentka przed
odkasływaniem wciąga jednocześnie pochwę i odbyt
do środka ( stabilizacja mięsni krocza i dna miednicy) i
również na szczycie wydechu odkasłuje
RODZAJE ĆWICZEŃ
LECZNICZYCH PRZED ZABIEGIEM
OPERACYJNYM:
4.
Ćwiczenia oddychania
W razie laparotomi – torem piersiowym
Po zabiegu per vaginam – torem mieszanym
5.
Ćwiczenia prawidłowego odwracania się na boki
Pacjentka z leżenia na plecach ze zgietymi kończynami
dolnymi w stawach kolanowych i biodrowych- co
powoduje rozluźnienie mieśni brzucha – całym tułowiem
obraca się na boki
6.
Ćwiczenia prawidłowego wstawania z łóżka
W razie laparotomii: po prawidłowym ułożeniu na boku
pacjentka przesuwa podudzia poza krawędź łóżka, a
następnie, opierając się na dłoni i łokciu, unosi tułów
bokiem w górę, przechodząc do siadu ze spuszczonymi
nogami – w ten sposób eliminuje pracę mięśni brzucha; w
pozycji siedzącej wykonuje kilka ćwiczeń oddechowych;
jeżeli nie ma powikłań, to może wstać i chodzić;
W przypadku operacji per vaginam pacjentki przez kilka
dni nie powinny siadać, dlatego przed zabiegiem uczy się
je wstawać z łóżka z ominięciem pozycji siadania
RODZAJE ĆWICZEŃ
LECZNICZYCH PRZED ZABIEGIEM
OPERACYJNYM cd:
7.
Sposoby wstawania z
pominięciem siadania:
I - Z pozycji klęku
podpartego pacjentka
wstaje z łóżka bokiem lub
tyłem i przechodzi do
pozycji stojącej przed
łóżkiem. Wchodząc do
łózka ruchy wykonuje w
odwrotnej kolejności
II – Z pozycji leżenia na
boku pacjentka zsuwa się z
łóżka po zewnętrznej
powierzchni uda. Opierając
się na łokciu i dłoni,
przechodzi do pozycji
stojącej przed łóżkiem.
Cele rehabilitacji jako
przygotowania do zabiegu
operacyjnego:
a.
Zmniejszenie powikłań związanych z układem krążenia
obwodowego – zapobieganie stanom zapalnym
a.
Chorobie zakrzepowo-zatorowej, którym sprzyjają:
Żylaki kończyn dolnych
Otyłość
Zaburzenia krążenia obwodowego
Niewydolność krążenia
Odwodnienie
Niewydolność nerek
Operacje usunięcia mięśniaków
b.
Postępowanie przedoperacyjne
Zakładanie pończoch przeciwżylakowych
Bandażowanie kończyn dolnych z żylakami podudzi
Tak zabezpieczone kończyny podtrzymuje się do chwili
pionizacji, czy do momentu rozpoczęcia chodzenia
Istotne jest wczesne uruchomienie pacjentki
Cele rehabilitacji jako
przygotowania do zabiegu
operacyjnego cd.:
1.
Zmniejszenie powikłań związanych z układem
oddechowym (niedodma, zapalenie oskrzeli,
zapalenie płuc) i poprawa wentylacji.
a.
Na powikłania płucne mają wpływ:
Infekcje w okresie okołooperacyjnym
Bóle w okolicy rany pooperacyjnej
( przyczyna ograniczonej wentylacji płuc
– płytkie oddechy i brak prawidłowego
odksztuszania zalegającej wydzieliny
Palenie tytoniu ( powikłania 5-6 razy
częściej niż u niepalących)
Wiek pacjentki 9 starszy sprzyja
niedodmie i zapaleniu płuc)
Otyłość, zakrzepica żylna, zapalenie
otrzewnej, wzdęcie brzucha
2.
Zapobieganie skutkom długotrwałego
ograniczenia aktywności – zrosty pooperacyjne
( przyczyna zespołu bólowego); odleżyny.
Schemat postępowania po zabiegu
operacyjnym:
Rehabilitacja wewnątrzszpitalna
Rehabilitacja
pozaszpitalna
Przed zabiegiem
Operacyjnym
ambulatorium
sanatorium
po zabiegu
operacyjnym
(od 1-9doby)
Usprawnianie po zabiegu
operacyjnym na otwartej jamie
brzusznej - laparotomii
I doba
( czas ćwiczeń 20-30minut), pacjentka wykonuje
ćwiczenia w pozycjach:
Leżenie tyłem i na boku
Siad na łóżku ze spuszczonymi nogami
Stosowane ćwiczenia:
Porawiajace krązęnie krwi
Oddechowe ( torem piersiowym)
statyczne - zwane gimnastyką przekrwienna czyli
izometryczną; ćwiczenia wykonuje się z ostrożnością w
pozycji leżącej lub siedzącej
dynamiczne – wprowadzane z chwilą wystąpienia
ppoprawy w umiejscowionym odczuciu bólu; wykonuje
się je w bezbolesnych odcinkach układu ruchowego
Czynne mięśni i szyi
Czynne kończyn górnych
Usprawnianie po zabiegu
operacyjnym na otwartej jamie
brzusznej - laparotomii
Stosowane ćwiczenia cd:
Czynne kończyn dolnych ( bez angażowani mięśni brzucha)
Czynne mięśni grzbietu ( izomteryczne, w niepełnym
zakresie)
Izometryczne ( mięśnie pośladków, czworogłowe uda,
trójgłowe łydki)
Prawidłowego i skutecznego odkasływania
Częste odwracanie się na boki ( zapobiega powstawaniu
zrostów, poprawia perystaltykę jelit)
Prawidłowy siad na łóżku ze spuszczonymi nogami ( w tej
pozycji niektóre ćwiczenia oddechowe oraz niektóre czynne)
Pełna pionizacja – stanie, chodzenie
Zaleca się powtórzenie ćwiczeń w ciągu dnia, szczególnie
przeciwzakrzepowych, oddechowych, częstą zmianę pozycji i
chodzenie.
Usprawnianie po zabiegu
operacyjnym na otwartej jamie
brzusznej - laparotomii
II doba
– powtarza się ćwiczenia z pierwszej doby i dodaje
indywidualne ćwiczenia kształtujące, pamiętajac o
przeciwskazaniach
III doba
- powtarza się ćwiczenia z pierwszej doby i dodaje
ćwiczenia ogólnokondycyjne. Po ćwiczeniach należy ułożyć
pacjentkę na brzuchu mniej więcej na 20-30minut, płasko
na brzuchu, z podłożoną poduszka pod ranę pooperacyjną.
Ma to na celu:
Zapobieganie tworzeniu się zrostów pooperacyjnych
Poprawę perystaltyki jelit
Poprawę pracy trzewi
Poprawę samopoczucia
Zaleca się powtarzać przez kilka dni 2xdzienie ułożenie na
brzuchu , s pacjentka może spać na brzuchu.
Usprawnianie po zabiegu
operacyjnym na otwartej jamie
brzusznej - laparotomii
IV –IX doba
:
Powtarza się poprzednie ćwiczenia
Włącza się ćwiczenia w pozycji
leżenia na brzuchu
Ćwiczenia izometryczne mięśni
prostych brzucha i ćwiczenia
czynne mięśni skośnych brzucha
Ćwiczenia poprawiające sylwetkę
X doba
– jeżeli nie ma przeciwwskazań
pacjentka wychodzi do domu z
zaleceniami kontynuowania
rehabilitacji oraz z instruktażem
fizykoterapeutycznym dotyczącym
pielęgnacji blizny pooperacyjnej w
domu ( masaż, rozgrzewanie
lampą)
Usprawnianie po zabiegu
operacyjnym per vaginam:
Postępowanie jest takie samo jak po laparotomii ( wg
schematu) ze szczególnym uwzględnieniem:
Pionizacji – odbywającej się wg zasad wyuczonych w i lub
II dobie po zabiegu operacyjnym ( decyduje o tym lekarz)
ze względu na wybrana metodę operacyjną.
Skutecznego odkasływania
Zastosowania ćwiczeń Kegla w III dobie po zabiegu
operacyjnym
Siadania oraz ćwiczeń w pozycji siedzącej -
wprowadzanych indywidualnie
Jeżeli nie ma przeciwwskazań pacjentka wypisywana jest do
domu w X dobie po operacji, z zaleceniami dalszej
rehabilitacji, szczególnie wykonywania mniej więcej przez 2
miesiące ćwiczeń wzmacniających mięśnie krocza i dna
miednicy.
Ciąża i poród
Zmiany w postawie i statyce w
czasie ciąży:
Środek ciężkości u ciężarnej
kobiety przemieszcza się
wraz z upływem ciąży
wskutek powiększania się
macicy ku przodowi.
Następuje kompensacja
przez postępującą lordozę w
obrębie lędźwi oraz
zwiększona kifozę w obrębie
piersiowym kręgosłupa
Zmiany te prowadzą do
zwiększonego obciążenia
mięśni i więzadeł układu
kostnego bóle w obrębie
odcinka szyjnego i
lędźwiowego kręgosłupa
Gimnastyka w okresie od 37 do 40
tygodnia ciąży – przygotowanie do
porodu:
Ćwiczenia oddechowe:
Wyjaśnić i uświadomić normalny sposób
oddychania
( wdech/wydech/przerwa po wydechu max.)
Postrzegać ruchy przy oddychaniu (położyć
dłonie na brzuchu, klatce piersiowej, na
bokach)
Nauczyć się postrzegać zmiany ruchów
oddechowych i rytmu oddechowego ( w czasie
napięcia, wysiłku, bólu, strachu)
Odczuwać płaszczyzny odniesienia przepona
miednicy-przepona-jama ustna (np..
mm.przepony miednicy mocno napiąć,
jednocześnie mocno zacisnąć usta; utrzymać
napięcie w obu płaszczyznach, a następnie
rozluźnić napięcie tylko ust napięcie
przepony miednicy ustąpi automatycznie)
Gimnastyka w okresie od 37 do 40
tygodnia ciąży – przygotowanie do
porodu:
Ćwiczenia relaksujące
, wykorzystujące
trening autogenny Shultza
To specjalna technika pozwalającą dość szybko i skutecznie uzyskać
efekt "spokojnego ciała, a w ślad za tym - efekt wyciszenia
psychicznego... W trakcie treningu dążymy do uzyskania
rozluźnienia mięśni kończyn i tułowia, a w efekcie - do
uzyskania odprężenia emocjonalnego. Odbywa się to poprzez
przekazywanie sobie autosugestii związanych z odczuwaniem
ciężaru, a potem ciepła w ciele
Ćwiczenia rozluźniające mięśnie dna miednicy
, szczególnie w
pozycjach:
Leżącej na plecach, górna część tułowia lekko uniesiona ,
podudzia na wałeczku, lekko rozwarte
Kolankowo- łokciowej
Kucznej
Półskośnej leżąc na boku
Siadu na podłodze z przywiedzionymi i złąćzonymi odeszwami
Siadu skrzyżnego z możliwie dużym rozchyleniem kolan
Ćwiczeń rozciągających mięśnie dna miednicy
Gimnastyka w okresie od 37 do 40
tygodnia ciąży – przygotowanie do
porodu:
W dalszej kolejności występują ćwiczenia:
Zwiększające przemianę materii ( pobudzenie krążenia
i wzmożenie przemiany materii – wykonujemy
obszerne, forsowane ruchy rąk, przedramion, stóp, ud)
Ćwiczenia gibkościowe mające na celu rozluźnienia
mięśni grzbietu, brzucha i dna miednicy, wykonuje się
je z odpowiednio dobranymi ćwiczeniami
oddechowymi jako małe ruchy prostujące, zginające,
skrętne tułowia w pozycji siedzącej, na boku, klęku
podpartym leżeniu na plecach z wysoko uniesionymi
nogami czy w pozycji stojącej.
Ćwiczenia mięśni brzucha i dna miednicy (powodują
zwiększenie ich rozciągliwości i elastyczności oraz
usprawnienie naprzemiennego rozluźniania i napinania
ich)
Ćwiczenia powłok brzusznych i dna miednicy ( w celu
usprawnienia ich napinania i rozluźniania, wykonywane
są z zaangażowaniem toru brzusznego ze zwróceniem
uwagi na pracę mięśniową w pozycjach: siedzącej,
leżącej na plecach; przerwa oddechowa z
równoczesnym utrzymaniem napięcia powłok
brzusznych – rozluźnienie)
Gimnastyka w okresie połogu:
Początek 24h po porodzie
Czas trwania : aż do pełnej rehabilitacji mięśni brzucha i przepony
miednicy
( do 6 miesięcy)
Cel:
Dobrze zwinięta macica
Normalnie funkcjonujące mm. przepony miednicy
Normalnie funkcjonujące mm. brzucha
Profilaktyka, mająca na celu przeciwdziałanie wypadnięciu macicy.
Profilaktyka przeciwzakrzepowa
Gimnastyka w okresie połogu:
Nauka oddychania
: oddychanie żebrowo-
brzuszne, oddychanie kontaktowe
Wypracowanie napięcia mięśni przepony
miednicy
Wyćwiczenie izolowanego napięcia mm.
przepony miednicy leżąc na plecach z
podniesionymi nogami.
Unikać używani mm. pośladkowych i
przywodzicieli.
Wypracowanie napięcia synergistycznego
mięśni brzucha
Wyćwiczenie synergistycznego napięcia
mm. Brzucha, leżąc na plecach z
podniesionymi nogami.
Kręgosłup lędźwiowy „wciskać” w
podłoże w celu uniknięcia lordozy.
Gimnastyka w okresie połogu:
Wypracowanie napięcia podstawowego
Ćwiczyć napięcie podstawowe a różnych pozycjach
(kolejność wg wzrostu trudności) leżenie na plecach z
podgiętymi nogami-wygodna pozycja leżąca na boku-
leżenie na plecach z wyprostowanymi nogami- siedzenie –
stanie.
Odciążenia przepony miednicy;
rozciąganie skróconych mięśni
grzbietowych
(np.. Leżenie na plecach z podniesionymi nogami. Unieść
miednicę, potem kręgosłup opuszczać kręg po kręgu i w końcu
położyć pośladki ponownie na podłożu)
Wzmocnienie mięśni brzucha i przepony miednicy
•
Ćwiczenia mm. Poprzecznych brzucha rozpocząć wtedy,
gdy może być utrzymane napięcie mieśni przeppony
miednicy przy unoszeniu głowy.
•
Ćwiczenia wykonywane nieprawidłowo lub zbyt cieżkie
mogą sprzyjać wypadaniu macicy