Absorpcja 

korpuskularnego 

promieniowania 

jonizującego

 

 

Cząstki promieniowania korpuskularnego mają 

dużą energie kinetyczną co umożliwia im :

• jonizację tj. oderwanie przynajmniej jednego 

elektronu od atomuu lub cząsteczki albo 
wybicie go ze struktury krystalicznej. 

• wzbudzenie atomów ośrodka pochłaniającego. 

Wzbudzone atomy emitują kwanty 
promieniowania elektromagnetycznego.

 

 

    Ponieważ jonizacja atomów jest 

spowodowana zderzeniami cząsteczek 
promieniowania z atomami 
promieniowanie korpuskularne 
nazywamy – 

promieniowaniem 

jonizującym bezpośrednio.

 

 

LET

-liniowe przenoszenie energii

 

• Zdolność danego ośrodka do pochłaniania 

promieniowania jonizującego podajemy przez 
podanie ilości energii traconej przez 
promieniowanie na jednostkę długości 
przebywanej przez nie drogi 

• dla promieniowania korpuskularnego 

stosujemy wzór Bethego

 

A

Z

v

B

dx

dE



2





 

 

   Fotony - kwanty promieniowania 

elektromagnetycznego - oddziaływają z 
materią na wiele sposobów. 

   Trzy z nich odgrywają zasadniczą rolę: 

zjawisko fotoelektryczne, efekt 
Comptona i produkcja par elektron-
pozyton.

 

 

• Zjawisko fotoelektryczne, czyli 

pochłonięcie fotonu przez atom i 

emisja elektronu z jednej z orbit 

atomu ośrodka pochłaniającego.

 

 

• Wybite elektrony posiadają 

znaczną Energię kinetyczną, która 
jest równa różnicy między energia 
pochłoniętego kwantu (hv) i 
energia jonizacji(E

j

):

 

j

E

hv

mv





2

2

 

 

Efekt Comptona, czyli rozproszenie fotonu na 

quasi-swobodnym elektronie. Zachodzi przy 

odpowiedniej wartości od 10

5

 eV do 10

7

eV).

Energia przekazana elektronowi, a więc i tracona przez 

foton zależy wtedy od kąta pomiędzy kierunkami 
padającego i rozpraszanego fotonu.

 

 

•  Stosując do opisu efektu Comptona zasadę 

zachowania energii oraz zasadę zachowania 
pędu można wyliczyć wartość energii kwantu 
rozproszonego pod kątem θ.

)

cos

1

(

1

1

'

2

0









c

m

h

hv

hv