Samolubny gen

Memetyka

Teoria replikantów

RICHARD DAWKINS

- ur.26 marca 1941 w Nairobii w Kenii.brytyjski zoolog, etolog, 

ewolucjonista i publicysta.W działalności naukowej najbardziej 

znany jest z popularyzacji teorii ewolucji i rozumienia jej jako 

doboru naturalnego przebiegającego na poziomie genów. Pogląd 

ten przedstawiony jest w jego książce “Samolubny gen”, gdzie 

zauważa, że "życie ewoluuje dzięki zróżnicowanej 

przeżywalności replikujących się jednostek", oraz w późniejszej 

“Fenotyp rozszerzony”, w której dobór naturalny opisuje jako 

wzajemny wpływ mnożących się replikatorów. Jako etolog bada 

związek zachowania zwierząt z doborem naturalnym i broni idei, 

że to gen jest podstawową jednostką doboru w ewolucji.

Jest sceptyczny wobec koncepcji procesów ewolucyjnych 

niemających znaczenia przystosowawczego oraz doboru 

naturalnego przebiegającego na "wyższych" poziomach (takich 

jak osobnik czy gatunek). Krytykuje koncepcję doboru 

grupowego.

Ewolucja według Dawkinsa

-  Proces  ewolucji  polega  na  stopniowym  doskonaleniu 

organizmu  –  jest  to  jej  jedyny  i  niezmienny  cel.  Postępująca 

doskonałość  organizmu  opiera  się  o  dwie  cechy:  zdolność  do 

reprodukcji i zdolność do przetrwania

. 

-  Życie  istniejące  w  takiej  formie  jak  obecnie,  powstało  w 

następstwie  ewolucyjnego  kumulowania  się  zmian,  a  całą 

naszą  złożoność  i  człowieczeństwo  wytłumaczyć  można  przy 

użyciu  bardzo  prostych  praw  (zaprzecza  tym  samym 

konieczności  ingerencji  istoty  wyższej,  czym  ściąga  na  siebie 

ataki kreacjonistów).

- Zjawiska ewolucyjne definiować można w kategoriach zmian 
w  puli  genowej,  obserwując  jak  waha  się  w  czasie  częstość 
występowania obecnych w niej genów.

-  Potencjalnie  nieśmiertelne  geny,  stanowiące  właściwy 

podmiot ewolucji, realizują własne, samolubne cele.

-  Wszelkie,  najbardziej  nawet  okrutne  lub  pozornie 

bezsensowne  zjawiska  biologiczne  -  cierpienie,  starzenie  się, 

śmierć  -  można  zrozumieć,  jeśli  rozpatruje  się  dobór 

naturalny  z  perspektywy  genów,  a  nie  tylko  przeżycia  i 

rozmnażania osobników.

Koncepcja genu samolubnego

Dawkins stworzył określenie "samolubny gen" dla wyrażenia 

idei, że jednostką doboru naturalnego nie jest 

osobnik,gatunek czy populacja

 -

 lecz gen i jest to 

najwłaściwszy sposób analizowania ewolucji, bo proces doboru 

naturalnego obserwowany na poziomie organizmów lub 

populacji tak naprawdę nigdy nie wykracza poza dobór na 

poziomie genów. Tendencja do maksymalizacji zdolności 

przetrwania i reprodukcji, co zapewnia większą ilość 

istniejących kopii genów, prowadzi do stabilnej strategii 

ewolucyjnej.

Na czym ta koncepcja polega?

- o

kreślenie "samolubny" nie oznacza przypisania genom jakiejś woli 

czy motywacji, a tylko opisanie sposobu działania.

-p

rzewartościowaniu roli genów w procesie ewolucji - według 

Dawkinsa to one są jej podmiotem, a osobniki, populacje czy gatunki 

jedynie przedmiotem

- to nie geny są narzędziem służącym istotom żywym w walce o 

przetrwanie, lecz na odwrót - walka toczy się między genami, a 

wszelkie istoty (włącznie z nami) są tylko narzędziami 

wykorzystywanymi przez geny.

-organizmy występują jako "pojazdy" lub maszyny przetrwania, dla 

których geny są "replikatorami” tworzącymi te organizmy dla 

pozyskiwania zasobów i kopiowania się w jak największej ilości

- według Dawkinsa, geny są potencjalnie nieśmiertelnymi 

replikatorami, których jedynym celem jest rozmnażanie, współpraca 

i dominacja nad innymi genami. 

-interes organizmu jako całości, a nawet genotypu jako chwilowej 

asocjacji wielu genów, nie istnieje, a jeśli nawet, to ma 

trzeciorzędne, nieistotne z punktu widzenia ewolucji, znaczenie. 

Najważniejszy jest bowiem międzypokoleniowy transfer konkretnych 

genów, realizujący się w procesie rozmnażania.

-wygrywają te geny, które sprawniej się rozprzestrzeniają w 

populacji, nie te, które przynoszą jej korzyści.

-geny, które pomagają organizmowi przetrwać i reprodukować się, 

zwiększają w ten sposób swoje szanse przetrwania

 - nie ma mechanizmu, który dbałby o dobro całego gatunku- 

problem altruizmu

-najlepszym potwierdzeniem słuszności teorii "samolubnego genu" 

jest przypadek owadów społecznych

-konflikt interesu pojazdu i repilkatora

-

Zwolennicy  teorii  "samolubnego  genu"  uznali,  że  w  użyteczny 

sposób  kompletuje  i  rozszerza  wyjaśnienie  ewolucji  przedstawione 
przez  Charlesa  Darwina  w  epoce  przed  powstaniem  genetyki. 
Krytycy  twierdzili,  że  upraszcza  związki  pomiędzy  genami  a 
organizmem

-

Wielu  współczesnych  biologów  przyznaje,  że  ta  idea  dobrze  opisuje 

znane  procesy  ewolucyjne.  Ale  często  uznaje  się,  że  analiza  oparta 
na  wyższych  poziomach,  takich  jak  osobnik  czy  populacja,  nie 
wyklucza  doboru  genowego.  Proste  wersje  teorii  doboru  grupowego 
zostały  wprawdzie  zarzucone,  ale  powstały  bardziej  zaawansowane, 
dające lepsze rezultaty i wciąż są tematem rozważań.

- Niektórzy biolodzy krytykowali ideę, że gen jest jednostką doboru, 
proponując  raczej,  żeby  mówić  o  nim  jako  o  jednostce  ewolucji, 
ponieważ  dobór  odbywa  się  "tu  i  teraz"  w  procesie  reprodukcji  i 
przetrwania, podczas kiedy ewolucja jest długoterminowym trendem 
zmiany częstości alleli.

Krytyka

Memetyka- dobór naturalny 

w kontekście kultury

    W  książce  pojawia  się  też  określenie  MEM analogiczne  do  genu 
służące  do  opisania  ewolucji  kulturowej.  Pojęcie  to  weszło  do 
języka  naukowego  przyczyniając  się  do  powstania  nowego  nurtu  w 
nauce - memetyki.
  Dawkins wprowadzając w swojej pracy to pojęcie użył go tylko jako 
analogii  wobec  pojęcia  genu,  dla  lepszego  wytłumaczenia  na  czym 
polega dobór genowy, dopiero jednak w latach 90. XX wieku, dzięki 
pracy  Richarda  Brodiego Wirus  umysłu i  Dusan  Blackmore Maszyna 
memowa,  koncepcja  memu  stała  się  popularna,  tworząc  podwaliny 
pod nowo powstającą naukę.

Autor nazwał kulturę i wszystko to czego dowiadujemy się z 

otoczenia „poszerzonym fenotypem” w którym jednostki 

informacji zostały nazwane „memami”

Terminologia memetyki jest w znacznym stopniu stworzona poprzez 

przystosowanie terminów biologicznych (np.: zamiana gen na mem, 

a także: pula memowa, memotyp, inżynieria memetyczna, 

mempleks, socjotyp). W memetyce zakłada się też, że ewolucja 

kultury jest silnie związana z ewolucją biologiczną

Pula memowa -zbiór różnorodnych memów dostępnych danej 

kulturze lub jednostce. Podróże i nauka języków umożliwiają 

rozszerzenie osobistej puli memowej.

Memotyp - całość informacji zawartej w memach danego nosiciela 

lub grupy nosicieli. Ekspresją memotypu jest socjotyp.

 Allel memu- w memetyce oznacza cechę wariantywną odnoszącą 

się do memu, w sposób analogiczny do relacji allel - gen w genetyce.

Locus danego memu -obszar w sieci neuronów znajdujących się w 

mózgu człowieka lub zwierzęcia, u którego występuje przekaz 

kulturowy.

Dryf memetyczny - według memetyki zmiany dokonujące się w 

memach w trakcie przekazywania ich od jednej osoby do innej.Dryf 

memetyczny nasila się, gdy memy przekazywane są w sposób 

niezręczny

Analiza memu

-najmniejsza jednostka informacji kulturowej

-replikator kulturowy analogiczny do genu

-replikują się pośrednio, nie na drodze chemicznej zachodzącej w mózgu, 

lecz dzięki interakcjom możliwym poprzez sygnały dochodzące do 

posiadających narządy recepcyjne jednostek – poprzez naśladownictwo

-podlegając mutacjom

-przekazanie memu nie zajmuje, tak jak dla genów człowieka, dziewięć 

miesięcy lecz na przykład kilkanaście sekund.

-ewoluują

-ich nośnikiem jest ludzki mózg , ale także zadrukowany papier lub dyskietka 

niosąca informacje

- konkurują o zasoby pamięci ludzkiej

- posiadają otoczkę- decydującą o dalszej reprodukcji i przetrwaniu oraz 

rdzeń - zakodowany program działania

-mogą wywierać wpływ  na geny

.

MEMY kategorie- sterują przede wszystkim naszą 

działalnością poznawczą. Są podstawowym budulcem 

koherentnych i spójnych wewnętrznie modeli opisu 

świata.

MEMY strategie- sterują przede wszystkim naszym 

zachowaniem, stanowią różne modele zachowań i 

interakcji społecznych. Ich skuteczność wynika z 

założenia, że określone zachowanie przyniesie 

oczekiwany skutek.

MEMY skojarzenia- są rodzajem memów mających 

wpływ na nasze emocje

. 

 

Rodzaje memów

Memobot (inaczej robot memetyczny) to jednostka, 

której istnienie poświęcone jest całkowicie na 

rozpowszechnianiu memu lub całego zespołu memów. 

Stanowi ona idealny nośnik dla różnego typu 

agresywnych i autorytarnych w swojej wymowie idei i 

przekonań. Jej działanie skoncentrowane jest na 

mechanicznej i nieustannej replikacji memów.

(świadkowie Jehowy)

Memoid to nosiciel memów, który został zainfekowany 

nimi do tego stopnia, że jego własne przeżycie przestaje 

mieć dla niego znaczenie.(kamikaze)

- melodie, idee, obiegowe zwroty, fasony ubrań, sposoby 

lepienia garnków lub budowania łuków. Tak jak geny 

rozprzestrzeniają się w puli genowej, przeskakując z ciała 

do ciała za pośrednictwem plemników lub jaj, tak memy 

propagują się w puli memów, przeskakując z jednego 

mózgu do drugiego w procesie szeroko rozumianego 

naśladownictwa

-idea Boga (według Dawkinsa)

Przykładami memów są:

Krytyka

Słuszność teorii często podawana jest w wątpliwość ze 

względu na to, że dotąd nikomu nie udało się udowodnić 

istnienia memów. Problemem jest też 

jej falsyfikowalność, ponieważ na obecnym etapie 

rozwoju nauki, w szczególności neurobiologii nie jest 

możliwe wskazanie obszarów w mózgu, będących 

odpowiednikami pojedynczego memu. Zarzut ten jednak 

jest odpierany w ten sposób, że genetyka także mogła się 

rozwijać od czasów Mendla, mimo że nikt wówczas nie 

mógł udowodnić istnienia genu. Jednak kalkowanie pojęć 

z genetyki, przy założeniu że muszą istnieć ich 

odpowiedniki, budzi kontrowersje. Tym bardziej, że w 

środowisku naukowców zajmujących się memetyką brak 

na razie jednorodnej koncepcji, co należy określać 

mianem memu.

 

 

1. CZYŻBY ŻYWY ORGANIZM - BĘDĄCY ZESPOŁEM 

ZNAKOMICIE WSPÓŁPRACUJĄCYCH ZE SOBĄ 

ELEMENTÓW - W RZECZYWISTOŚCI BYŁ JEDYNIE 

ZLEPKIEM PASOŻYTÓW DBAJĄCYCH WYŁĄCZNIE O 

WŁASNE INTERESY?

2. CZY MOŻNA PRZECHYTRZYĆ MASZYNĘ GENOWĄ?

3.CZY ISTNIEJE ALTRUIZM W CZYSTEJ FORMIE?