Postępowanie
okołooperacyjne u
chorych na cukrzycę
Postępowanie
okołooperacyjne u
chorych na cukrzycę
Cukrzyca
Cukrzyca jest schorzeniem
endokrynologicznym najczęściej
spotykanym podczas znieczulenia
Na cukrzycę choruje 4-5% populacji
Amerykanów
Ocenia się, że co drugi człowiek z
cukrzycą będzie wymagał zabiegu
chirurgicznego
Współczesny podział
cukrzycy w/g WHO:
• Cukrzyca insulinozależna - IDDM
• Cukrzyca insulinoniezależna -
NIDDM
IDDM
• Chorują przeważnie ludzie młodzi <
35 rż
• Występują typowe objawy:
– poliuria, nadmierne pragnienie, złe
samopoczucie
• Występuje defekt autoimmunologiczny
- trzustka nie wytwarza odpowiedniej
ilości insuliny
IDDM
• Leczenie: insuliny o krótkim,
średnim lub długim czasie
działania
• Może wystąpić kwasica ketonowa
NIDDM
• Dotyczy w większości ludzi
starszych; zazwyczaj z nadwagą
• Brak typowych objawów
• Występuje oporność na działanie
insuliny na poziomie komórkowym
• Leczenie: dieta, środki
hypoglikemiczne, insulina
• Może wystąpić nieketonowa
śpiączka hiperosmolarna
Doustne środki
hipoglikemiczne należą
do:
• Grupy sulfonylomocznika
• Biguanidyny
Trwałe powikłania
cukrzycy
• Sercowo-naczyniowe
– nadciśnienie tętnicze
– choroba niedokrwienna serca
– choroby naczyń obwodowych
– choroby naczyń mózgowych
– bezobjawowa dysfunkcja układu
autonomicznego
– kardiomiopatia
Trwałe powikłania
cukrzycy
• Nerki
– nefropatia cukrzycowa
• Układ nerwowy
– neuropatia obwodowa
– neuropatia układu autonomicznego
• Oczy
– retinopatia
– utrata wzroku
Trwałe powikłania
cukrzycy
• Inne
– zespół ograniczenia ruchomości
stawów - możliwość trudnej intubacji
– porażenie perystaltyki żołądka -
ryzyko zachłyśnięcia
Cukrzyca
• Insulina - hormon anaboliczny
– ułatwia transport glukozy do tkanek
Cukrzyca
• Operacja (uraz,zakażenie)pobudzenie
układu współczułnego wyrzut
“hormonów stresu” (katabolicznych)
lipoliza glikogenoliza rozpad
białka
HIPERGLIKEMIA
Właściwe przygotowanie
do operacji chorego na
cukrzycę umożliwia
prawie takie samo
rokowanie co do
przebiegu pooperacyjnego
jak u osób bez cukrzycy
Sposób postępowania
okołoperacyjnego zależy
od:
• Rodzaju i ciężkości urazu
operacyjnego
• Okresu czasu po operacji przez który
konieczne jest żywienie parenteralne
• Typu cukrzycy i rodzaju leczenia
hipoglikemizującego
• Trybu zabiegu: operacja planowa lub
ze wskazań nagłych
Ocena przedoperacyjna
W przypadku planowej operacji
chorego należy przyjąć do szpitala 2-
3 dni wcześniej. W tym czasie należy:
• Ocenić i ew. poprawić wyrównanie
cukrzycy
• Ocenić ogólny stan zdrowia,
szczególnie uładu krążenia,
oddychania, nerek
Ocena przedoperacyjna
• Zaprzestać podawania
długodziałających leków
hipoglikemicznych (np.
chlorpropamid, glibenklamid) oraz
biguanidów
• Zaplanować zabieg w godzinach
porannych
Operacje u pacjentów nie
leczonych insuliną
• Mały zabieg
– cukrzyca dobrze kontrolowana (glikemia,
na czczo, 140 mg% -180 mg%)
– chorzy nie wymagają podania leków
hipoglikemizujących na okres operacji
– w czasie zabiegu kontrola glikemii
– unikać podawania roztworów glukozy
– po zabiegu powraca się do poprzednio
stosowanego leczenia
Operacje u pacjentów nie
leczonych insuliną
• Duży zabieg w znieczuleniu
ogólnym, zwłaszcza połączony z
długotrwałym okresem żywienia
parenteralnego
– postępowanie w czasie operacji i w
okresie pooperacyjnym jak chorzy z
typem I cukrzycy
Operacje u pacjentów nie
leczonych insuliną
• Chorzy z niewyrównaną cukrzycą
typu II
– na 2-3 dni przed zabiegiem należy
wdrożyć leczenie insuliną w algorytmie
3-4 wstrzyknięć w celu uzyskania
pożądanych wartości glikemii
– dalsze postępowanie jak u chorych
leczonych przewlekle insuliną
Operacje u osób leczonych
insuliną
• W czasie operacji i w okresie
poopracyjnym podajemy insulinę i
glukozę w/g różnych schematów
– ciągły wlew dożylny przez dwie różne
pompy infuzyjne, zwykle z szybkością:
•
insulina 2-4 j/h
•
glukoza 5-10 g/h
– 4 x 500 ml 5-10% glukoza z dodatkiem
insuliny krótkodziałającej w/g poziomu
cukru
Operacje u osób leczonych
insuliną
• W dniu operacji chory pozostaje na
czczo, bez insuliny
• O godzinie 6.00 po oznaczeniu cukru
należy podłączyć glukozę i insulinę w/g
obowiązującego schematu
• W czasie operacji należy mierzyć
stężenie glukozy we krwi i utrzymać ją
w zakresie
110-200 mg%
Operacje u osób leczonych
insuliną
• Infuzje insuliny i glukozy należy
kontynuować aż do rozpoczęcia
doustnego żywienia
• W pierwszej dobie po operacji
pomiary glikemii powinny być
wykonywane co 2h.
• Należy oznaczać elektrolity
Operacje ze wskazań
nagłych
• Należy
– dokładnie ocenić stan kliniczny i
biochemiczny chorego
– ocenić dekompensację cukrzycy
– starać się przed operacją wyrównać
cukrzycę i jej powikłania