MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY

MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY

to:

specjalizacja krajów w produkcji i 

wymianie towarów

·

 jest kategorią historyczną

·

 jest szczególną formą 

społecznego podziału pracy

·

 jego podmiotami są różne 

organizmy państwowe

·

 określa charakter, kierunki i 

strukturę towarową międzynarodowej 

wymiany handlowej

·

 wymiana międzynarodowa 

przyśpiesza proces różnicowania i 

specjalizacji produkcji

MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ 

PRACY

jest zjawiskiem historycznym i 

stanowi szczególną formę 

ewolucji społecznego podziału 

pracy, dokonującego się 

między podmiotami 

prowadzącymi działalność 

gospodarczą w obrębie 

różnych organizmów 

państwowych.

   

Międzynarodowy podział pracy

 

• tworzy historycznie ukształtowane formy więzi gospodarczych 

między krajami, 

• określa ich miejsce w produkcji światowej, tj. decyduje o 

międzynarodowej specjalizacji produkcji, 

• stanowi podstawę rozwoju wymiany międzynarodowej, określa 

jej charakter, kierunki i strukturę towarową, 

•

a jednocześnie wymiana handlowa przyspiesza proces 

różnicowania i specjalizacji produkcji.

Czynniki kształtujące MPP:

-wewnętrzne:

warunki naturalne

osiągnięty poziom rozwoju 

gospodarczego i istniejąca 

struktura gospodarcza

postęp techniczny

czynniki systemowe

zdarzenia i sytuacje 

nieprzewidywalne

-zewnętrzne

ŹRÓDŁA MIĘDZYNARODOWEGO 

PODZIAŁU PRACY

↓                                                      ↓

postęp techniczny                            wzrost popytu
powodujący wzrost produkcji 

EFEKTEM MPP jest 

specjalizacja produkcji, czyli koncentracja 

sił i środków na produkcji wybranych 

towarów, a rezygnacja z innych, ponieważ:

• Różnice w absolutnych kosztach 

wytwarzania (Smith)

• Różnice w komparatywnych kosztach 

wytwarzania (Ricardo)

• Przy braku różnic w komparatywnych 

kosztach wytwarzania – efekty skali, 
specjalizacja wewnątrzgałęziowa (Ohlin)

• Różnice w strukturze konsumpcji (Ohlin, 

Leontieff)

KORZYŚCI

 ZE SPECJALIZACJI I WYMIANY

• handel, jako pośrednia metoda produkcji

• wpływ handlu na możliwości konsumpcyjne każdego 

kraju (bez wymiany są one równe możliwościom 

produkcyjnym, z handlem one rosną)

• lepsza alokacja zasobów produkcyjnych

• produkcja masowa 

• rozłożenie się kosztów stałych, obniżka kosztów ogółem 

• koncentracja środków rzeczowych, finansowych, siły 

roboczej w wielkich jednostkach produkcyjnych, a 

proces produkcyjny rozdzielony na poszczególne stadia

• szybszy wzrost wydajności 
(bo wewnątrzzakładowy podział pracy)

• możliwości większych nakładów na B+R (koncentracja 

wydatków – większa efektywność)

• wzrost popytu na siłę roboczą powoduje wzrost dochodó 

realnych społeczeństwa, czyli wzrost poziomu stopy 

życiowej

ŹRÓDŁA TRADYCYJNEGO MPP:

• rewolucja przemysłowa
• kolonializm
• wywóz kapitału
• migracje ludności
• polityka handlowa państwa 

(protekcjonizm v. leseferyzm)

Tradycyjny MPP

 

ukształtował się 

ostatecznie na przełomie 

XVIII i XIX wieku. 

W jego ramach rozwijały 

się dwie specjalizacje:

•przemysłowa

•surowcowo-rolnicza

 

EFEKTY TRADYCYJNEGO MPP

• podział krajów na:
kraje surowcowo-rolnicze
kraje przemmysłowe

• struktura towarowa wymiany zgodna 

z podziałem na dwie grupy krajów

• struktura geograficzna wymiany jw.

CZYNNIKI DEZINTEGRACJI

TRADYCYJNEGO MPP

strukturalne:

• zróżnicowanie i nierównomierność  rozwoju 

krajów, powstanie  nowych ośrodków 

dominujących

•  wzrost, następnie spadek roli USA w l.60.-70.

• powstanie bloku socjalistycznego i 

współzawodnictwo Zachodu z KS – efekt 

demonstracji, przyspieszenie tempa wzrostu 

gospodarczego

• dekolonizacja i emancypacja krajów zależnych

• zmiany w strukturze popytu światowego – 

szerszy asortyment , wzrost popytu na art. konsump., 

przemysł. 

• II rewolucja przemysłowa (naukowo-techniczna)

• specjalizacja asortymentowa

• wzrost skali prod.,wzrost skali zakładu

• wzrost nakładów na B+R – skracanie czasu wdroż. I 

życia prod., wzrost progu opłacalności badań

koniunkturalne:

• - wielki kryzys –nożyce cenowe, opinia o 

negatywny wpływie monokulturey sur.-rolnej na 

system ekonom.

instytucjonalne (polityczne):

• powstanie ZSRR i bloku krajów  

socjalistycznych

• niepodległość państw Europy      Wsch. i Płd. 

Polska, Czechy, Jugosławia, Węgry

• ruchy niepodłegłościowe w koloniach – 

wzrost znaczenia władz lokalnych

inne:

• surowcowo-oszczędny typ postępu 

technicznego

• zmiana charakteru konkurencji – z cenowej 

na jakościową

• powiązania między krajami rozwiniętymi – 

integracja regionalna