Slajd 1

Krótka historia zjawiska

narkomanii



Używanie narkotyków towarzyszyło człowiekowi od zarania

dziejów. Ludzie zawsze interesowali się substancjami

psychoaktywnymi, które wpływały na zmianę nastroju i

zachowania się, począwszy od wieków średnich, dzieje

używania i nadużywania substancji psychoaktywnych toczą

się w oddzielnych od siebie wątkach.



Pierwszy nurt obejmuje losy tych specyfików, które związane

są z oficjalna medycyną- aż do początków XIX wieku, jest to

przede wszystkim historia opium. Nurt drugi obejmuje te

środki odurzające, które znane były medycynie ludowej 9

związanej z magią , czarami).Dopiero w ostatnich czasach oba

te nurty zdają się łączyć

Problem narkomani w Polsce uwidocznił się szczególnie w

momencie zmian społeczno-gospodarczych zachodzących w

naszym państwie.

Bardzo trudny okres transformacji systemowej potęguje m.in.

lawina negatywnych zachowań dzieci i młodzieży. Zjawisko

narkomani zaczyna wnikać do zupełnie nieprzygotowanej

młodzieży. Przenikanie podkultury narkomańskiej na grunt

szkoły wywołało to pojawienie się dealerów narkotyków ( dosyć

często są nimi uczniowie), którzy zachęcają na początku do

wzięcia za darmo, ,,na próbę”- poszerzając kręgi swoich

odbiorców. Narkotyk na początku brania daje poczucie

przyjemności, niejednokrotnie odbiera instynkt

samozachowawczy, a zatem dziecko czy młodzież sięgają

kolejny raz- nie przewidując niebezpieczny, a zatem dziecko czy

młodzież sięgają kolejny raz- nie przewidując

niebezpieczeństwa.

Charakterystyka problemu

narkomanii

Narkomania

- podobnie jak alkoholizm, jest zjawiskiem

zarówno medycznym, jak i kulturowo-społecznym. Termin ten

oznacza chorobliwy wewnętrzny przymus używania środków

chemicznych w celu doprowadzenia się do stanu odurzenia.

Z gr.narke

odurzenie, mania- szaleństwo.

Zdaniem Stanisława Górskiego, ,, w potoczmy rozumieniu

narkomania jest to nałogowe, spowodowane wewnętrznym

przymusem, zażywanie różnymi sposobami ( połykani,

wstrzykiwanie, wdychanie) rozlicznych środków chemicznych

po to,aby wprowadzić się w stan odurzenia”.



Narkomania

- to stałe lub okresowe przyjmowanie w celach

niemedycznych środków odurzających lub psychotropowych

albo środków zastępczych, w wyniku czego może powstać lub

powstała zależność. Można tu również, przy okazji,

sprecyzować terminy:,, nadużywanie”, „środek odurzający”,

„ uzależnienie”

NARKOMANIA

- jest to

stan

okresowej

lub

przewlekłej

intoksykacji

przynoszący

jednostce

szkodę

wywołany

powtarzającym

się

zażywaniem

środka

odurzającego

lub

pobudzającego (

naturalnego

lub

syntetycznego

Stan ten

charakteryzuje

się

następującymi

objawam

nieodpartą

koniecznością

(

przymusem

)

przyjmowania

danego

środka

dobywaniem

wszelkimi

możliwymi

sposobami

tendencją

zwiększania

dawki

psychicznymi

niekiedy

fizycznymi

uzależnieniami

danego

środka.

Nadużywanie - oznacza przyjmowanie leków bez wskazań

medycznych lub w sposób z nimi sprzeczny ( w nadmiernych

dawkach),a w wypadku innych niż leki substancji

odurzających, niezgodnie z ich przeznaczeniem.



Środek odurzający - to każda substancja pochodzenia

naturalnego albo syntetycznego działająca na ośrodkowy

układ nerwowy ( środek odurzający to inaczej środek

uzależniający)



Uzależnienie

-wg Komitetu Ekspertów Światowej Organizacji

Zdrowia to stan okresowej lub przewlekłej intoksykacji

szkodliwej dla jednostki i społeczeństwa, wywołany

powtarzającym się zażywaniem środka naturalnego lub

syntetycznego.



Wyodrębnia się trzy rodzaje uzależnień:



uzależnienie psychiczne

- jest to stan psychiczny

powstały w wyniku przyjmowania środka uzależniającego,

przejawiający się różnym stopniu pragnienia przyjmowanie

tych środków. Trwałość i nasilenie psychicznej zależności

zależy o rodzaju środka narkotycznego, od osobowości,

charakteru i struktury psychicznej użytkownika oraz od

działających na niego wpływów mikro- i

makrośrodowiskowych;

b) zależność fizyczna lub fizjologiczna- polega na tym,że

narkotyki w miarę ich zażywania, stają się chemicznym

składnikiem wewnętrznych substancji organizmu i wskutek

tego komórki i tkanki przyzwyczajają się do nich, narkotyk jest

wówczas konieczny do zachowania równowagi biologicznej i

chemicznej ustroju. Na nagłe odstawienie środka uzależniony

organizm reaguje zaburzeniami: pojawia się wówczas zespół

abstynencyjny, polegający na wielu przykrych zmianach w

organizmie i psychice człowieka, występują np. poty, brak

apetytu, drgawki, dreszcze, bezsenność, wymioty, biegunki.



Z uzależnieniem fizycznym wiąże się zjawisko,,

tolerancji”

, które polega na zwiększającej się odporności

organizmu na działanie środków uzależniających w miarę

czasu lub używania( występuje więc konieczność zwiększania

dawki przyjmowanego środka odurzającego).

krzyżowa swoista( całkowita)

, gdy używanie jednego

środka uzależniającego powoduje zwiększenie tolerancji

również i w stosunku do innych środków należących do tej

samej grupy chemicznej:

krzyżowa nieswoista ( niecałkowita)

, gdyż używanie

jednego środka uzależniającego powoduje tylko częściową

tolerancję w stosunku do innych środków należących do tej

samej grupy chemicznej.



uzależnienie społeczne

- wiąże się z zażywaniem

środków toksycznych w grupę ludzi; istotą tego zjawiska jest

bardzo silnie uzależnienie od grupy; często jest to

charakterystyczne dla młodzieży wyobcowanej ze środowiska

rodzinnego 9 działa tu więc silny motyw psychologiczno-

społeczny; potrzeba afiliacji, której realizacji pocią za sobą

uzależnienie społeczne).

Reasumując, narkomania charakteryzuje się :



- nie zwalczonym pragnieniem, potrzebą lub wewnętrznym

przymusem stałego środka odurzającego i chęcią zdobycia

go wszelkimi

sposobami i za wszelką cenę,

- tendencją do zwiększania dawki,

- psychiczne, a niekiedy fizycznym uzależnieniem,

- występowaniem zespołu abstynencji w razie nie otrzymania

odpowiedniej ilości środka,

- postępują szkodliwością skutków dla człowieka i społeczeństwa

Przyczyny uzależnienia



Narkomania to zjawisko złożone, uwarunkowane wieloma

czynnikami, między innymi:Filozoficznymi, religijnymi,

psychologicznymi, wychowawczymi, społecznymi, a nawet

ekonomicznymi.



Otto Lipkowski usystematyzował przyczyny narkomanii w

następujący sposób:



a) o charakterze społecznym



- makrospołecznym: niekorzystna sytuacja ekonomiczna,

społeczna, brak perspektyw i szans na godziwe życie,



- mikrospołeczne: dotyczące najbliższego otoczenia jednostki,

np. wadliwiej funkcjonująca rodzina, błędy wychowawcze

szkoły i oddziaływanie grupy rówieśniczej, której członkowie

mają kontakt z narkotykami;

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ

Używanie różnorodnych środków odurzających, powoduje

nieobliczalne szkody we wszystkich sferach życia człowieka.

Rosnące koszty społeczne tego rodzaju zjawisk, sprawiają, że

coraz intensywniejsze stają się działania zmierzające do

ograniczania używania środków odurzających we wszystkich

grupach wiekowych. Szczególny nacisk kładzie się na

profilaktykę uzależnień w grupie dzieci i młodzieży. Profilaktyka

ta, może być ujmowana w różnorodny sposób.

Pierwszym rodzajem zachowań, jest pogląd, że należy zapobiegać

nadużywaniu środków odurzających, a przez nadużywanie,

rozumie się taki model patologicznego używania, które trwa co

najmniej jeden miesiąc i przynosi negatywne skutki w życiu

społecznym i rodzinnym osoby odurzającej się.

Drugim rodzajem zachowań, jest regularne używanie substancji

psychoaktywnych i to niezależnie od tego, czy temu odurzaniu

się, towarzyszą negatywne skutki w różnych wymiarach życia.

W takim przypadku podstawą podejmowania działań

zapobiegawczych, jest pogląd, że niezależnie od tego, czy

aktualnie są już obserwowane przejawy dysfunkcjonalności, to

na pewno zawsze w konsekwencji regularne używanie

środków odurzających, np. palenia papierosów, prowadzi do

negatywnych skutków zdrowotnych.

Trzecim rodzajem zachowań, jest wszelkie używanie środków

odurzających, niezależnie od tego, czy ma ono charakter

regularny, czy też okazjonalny. W tym przypadku uzasadnienia

profilaktyki poszukuje się przynajmniej w dwóch wymiarach.

Z jednej strony, wskazuje się, że wszelkie środki

psychoaktywne, przyjmowane w okresie dojrzewania,

stanowią realne zagrożenie dla prawidłowego rozwoju. Z

drugiej, podkreśla się, że każde eksperymentowanie ze

środkami odurzającymi, stanowi potencjalne

niebezpieczeństwo przejścia w fazę używania zależnego.

Czwartym sposobem rozumienia profilaktyki, jest traktowanie jej

jako działań zmierzających do opóźnienia wieku, w jakim człowiek

dokonuje inicjacji alkoholowej lub narkotycznej. Stanowisko takie

wyrasta z licznych badań, które w sposób jednoznaczny wykazują,

że im wcześniejszy kontakt ze środkami odurzającymi, tym

większe niebezpieczeństwo rozwoju uzależnienia, duża łatwość

rozszerzenia kręgu przyjmowanych środków i przechodzenie do

substancji bardziej szkodliwych oraz większe

prawdopodobieństwo angażowania się w inne rodzaje działań

dewiacyjnych. Opóźnianie inicjacji, jest więc jednocześnie,

zmniejszeniem zagrożeń.

Piątym sposobem rozumienia profilaktyki, jest podejmowanie działań

ukierunkowanych na zapobieganie używania określonych

rodzajów środków odurzających. zasadność tych działań wynika z

faktu, że człowiek używający jednego rodzaju środków

odurzających, znacznie łatwiej sięga po następne. Jeśli więc

podejmie się działania zapobiegające używaniu środków

odurzających, znajdujących się na początku tego łańcucha

(głównie tytoń, alkohol i marihuana), to tym samym zapobiega się

sięganiu po środki bardziej niebezpieczne (np. opiaty).

POZIOMY PROFILAKTYKI

Zapobieganie uzależnieniom, może być realizowane na trzech

poziomach - wyróżnia się profilaktykę pierwszo-, drugo- i

trzeciorzędową.

Profilaktyka pierwszorzędowa

to działanie mające na celu z

jednej strony promocję zdrowia i przedłużanie życia człowieka,

z drugiej zaś, zapobieganie pojawiania się problemów

związanych z używaniem i nadużywaniem środków

odurzających. Szczególnie wyraźnie tutaj akcentuje się

budowanie i rozwijanie różnorodnych umiejętności radzenia

sobie z wymogami życia, gdyż deficyty w tym zakresie są

powszechnie spotykane w populacji osób, uwikłanych w

używanie środków odurzających.

Profilaktyka drugorzędowa

ma na celu ujawnianie osób o

najwyższym ryzyku popadnięcia w uzależnienie oraz

pomaganie im w redukcji tego ryzyka, a więc zapobieganie

popadaniu w używanie zależne.

Profilaktyka trzeciorzędowa

rozumiana jest jako interwencja

po wystąpieniu uzależnienia. Ma ona na celu z jednej strony,

przeciwdziałanie pogłębianiu się procesu chorobowego, z

drugiej zaś, umożliwienie osobie leczącej się, powrotu do

społeczeństwa, prowadzenia w nim satysfakcjonującego i

społecznie akceptowanego trybu życia, wolnego od środków

odurzających.

Wszystkie w/w poziomy działań profilaktycznych, charakteryzują

się wspólnymi celami, dotyczącymi w szczególności:

- promowania zdrowia i dobrego samopoczucia, a tym samym

wydłużania jednostkowego życia,

- redukowania liczby przypadków uzależnienia lub problemów

związanych z odurzaniem się w ogólnej populacji,

- redukowania zachorowalności i śmiertelności związanych z

nadużywaniem środków odurzających,

- obniżania prawdopodobieństwa długoterminowej niezdolności

do pracy zawodowej

i odpowiedzialnego wywiązywania się z

innych obowiązków społecznych.

Pewną odmianą liberalizmu, jest ignorowania zjawiska. Polega to

na przemilczaniu, wypieraniu, bagatelizowaniu, lekceważeniu

niebezpieczeństwa i odsuwaniu go z pola widzenia. jest to

postawa cyniczna, manifestowana przez np. producentów oraz

handlarzy narkotyków. ten liberalizm („kto chce, niech

bierze”) ma charakter zbrodniczy.

Jest też postawa altruistyczna, przeniknięta próbą coraz lepszego

rozumienia istoty uzależnienia, przeciwdziałania temu

zjawisku i pomocą na rzecz leczenia. Nienawiść wobec

narkomanii i wiara, że można i trzeba pomagać

uzależnionemu, często przyczyniają się do przywracania ich

normalnemu, społecznie akceptowanemu życiu. Postawa ta

wynika z głębokiej religijności lub humanistycznej lojalności

wobec istoty ludzkiej, znajdującej się w potrzebie.

Społeczne spostrzeganie

uzależnień

Ogólnie bardzo niska wiedza na temat specyfiki, a w

szczególności etiologii uzależnień, kształtuje zazwyczaj

postawy skrajne. Niektórzy uważają, że narkomania jest złem,

zawsze podlegającym negatywnej ocenie moralnej. Sposobem

na nią ma być pełna prohibicja, obwarowania surowymi karami

za produkowanie, rozpowszechnianie i używanie. Jedyna

pomoc uzależnionemu, polegać ma zaledwie na odtruciu i

następującej po nim perswazji w różnych

formach. Każdy

powrót do narkotyku powinien być karany.

Inną skrajnością jest liberalizm. W jego perspektywie,

narkomania jest zjawiskiem moralnie obojętnym, sprawą

osobistą. Pomoc jest bezcelowa, ponieważ narkomani sami

poprzez swoje działania, dążą do śmierci. Co najwyżej można

dostarczać uzależnionym narkotyki i izolować ich, by nie

czynili szkód społecznych.

Document Outline