Wywiad psychologiczny

 

 



Wywiad psychologiczny należy do 
podstawowych metod diagnostycznych w  
psychologii.



Wywiad był bardzo szeroko wykorzystywany 
przez Z. FREUDA i psychoanalityków.



A.ADLER wykorzystywał wywiad do badania 
trudności wychowawczych u dzieci.



Dla J. PIAGETA wywiad stanowił istotny 
składnik metody klinicznej i kazuistycznej.

 

 



WYWIAD PSYCHOLOGICZNY jest to 
rozmowa prowadzona w określonym 
celu, w której uczestniczą dwie osoby: 
prowadzący wywiad i rozmówca.



Jest to rozmowa kierowana.



Każdy wywiad posiada CEL (różny w 
zależności od rodzaju wywiadu).

 

 



Wywiad psychologiczny ma na celu 
poznanie psychicznych problemów 
rozmówcy, poznanie cech osobowości i 
umysłu rozmówcy.



Informacje dotyczące przeszłości pozwalają 
na odtworzenie historii życia klienta. Z kolei 
- poznanie historii życia ułatwia zrozumienie 
genezy powstania różnych cech bądź 
zaburzeń  osobowości /zachowania.



Informacje dotyczące teraźniejszości mają 
na celu poznanie aktualnych warunków 
środowiskowych rozmówcy.

 

 



Stawianie pytań bezpośrednich i 
pośrednich oraz dokonywanie 
interpretacji odpowiedzi w 
kategoriach psychologicznych  
wymaga posiadania dużych 
umiejętności zawodowych 
psychologa.

 

 



ZALETY WYWIADU:



- Możliwość szybkiego i bezpośredniego poznania 
rozmówcy i zebrania potrzebnych informacji;



- Możliwość poznania minionych faktów i przeżyć 
rozmówcy; możliwość odtworzenia jego  historii 
życia;



- Możliwość bezpośredniego kontaktu 
psychicznego z rozmówcą;



- Możliwość dokonywania obserwacji zachowania;



- Możliwość wywołania pożądanych reakcji u 
rozmówcy, zarówno werbalnych jak i 
niewerbalnych.

 

 



WADY WYWIADU:



Zahamowania rozmówcy - spowodowane 
najczęściej nieumiejętnością prowadzenia 
wywiadu;



Podawanie fałszywych danych, odgrywanie 
różnych ról, przedstawianie się w korzystnym 
- niekorzystnym świetle;



Subiektywizm zarówno ze strony 
prowadzącego wywiad jak również 
subiektywizm w ocenie faktów przez klienta.

 

 



RODZAJE WYWIADÓW PSYCHOLOGICZNYCH



W zależności od tego czy rozmówca 
uświadamia sobie, że jest 
przedmiotem badania, wyróżnia się:



- wywiad jawny ( wie jaki jest cel),



- wywiad ukryty.

 

 



RODZAJE WYWIADÓW



Uwzględniając sposób formułowania 
pytań, wyróżnia się:



- 1. wywiad nieskategoryzowany,



- 2. wywiad skategoryzowany.



Ad.1) Sposób i forma pytań i odpowiedzi 
swobodna.



Ad.2) Rozmówca odpowiada twierdząco 
lub przecząco, lub wybiera jedną z 
alternatyw.

 

 



Przyjmując za kryterium 
podziału osobę rozmówcy, 
wyróżniamy wywiad z daną 
osobą i wywiad o danej 
osobie,który prowadzimy z 
osobami trzecimi.

 

 



Biorąc pod uwagę miejsce 
wywiadu, można wyróżnić 
wywiad w warunkach 
sztucznych (gabinet, szpital) i 
naturalnych (szkoła, wywiad 
środowiskowy)

 

 



Ze względu na cel, można 
wyróżnić wywiad 
diagnostyczny i terapeutyczny 
(inaczej korekcyjny).

 

 



TECHNIKI WYWIADU



Przygotować zakres treściowy wywiadu.



Ułożyć plan wywiadu oraz listę pytań.



Stworzyć właściwe warunki zewnętrzne - 
nastrój do swobodnej rozmowy.



Nawiązać kontakt psychiczny z badanym - 
okazując gotowość do słuchania.



Umieć wsłuchiwać się w problemy 
badanego.



Objaśnić cel rozmowy.

 

 



Formę pytań i sposób wysławiania się 
dostosować do poziomu badanego.



Mówić jasno i prosto, zrozumiale.



Wykazywać cierpliwość i takt.



Nie zawstydzać badanego,nie 
ironizować, nie moralizować.Nie 
upokarzać. Nie wzbudzać obaw i 
niepokoju.



Zachęcać do szczerych i bogatych 
wypowiedzi.



Utwierdzać badanego, że ma się 
zrozumienie dla jego problemów.

 

 



Obserwacja podczas wywiadu



określana jest jako obserwacja kliniczna 
i jej przedmiotem jest wygląd fizyczny, 
twarz, oczy,  ubiór, zachowanie, 
brzmienie głosu, sposób mówienia, 
intonacja, tempo mówienia, wady 
wymowy, trudności w doborze słów, 
sens mówienia itp..

 

 



WYWIAD KLINICZNY



ma miejsce w procesie diagnozy 
zaburzeń zachowania, zaburzeń 
osobowości, zaburzeń psychicznych i 
dotyczy:



- okoliczności w jakich pojawiły się po 
raz pierwszy;



- okoliczności w jakich nasilają się;



 -zmian w obrazie zaburzeń;



 - aktualnej sytuacji chorego oraz jego 
przeszłości

 

 



Rzetelność informacji



To co pacjent mówi o swoich 
dolegliwościach, sposobie przeżywania itp., 
należy traktować jako informacje 
prawdziwe, chociażby wydawały się 
nieprawdziwe!



Jest to subiektywna prawda pacjenta - tak 
spostrzegał i tak przeżywał!



W ocenie uzyskanych informacji kierujemy 
się zasadą pełnego zaufania do treści relacji 
pacjenta i zasadą nieufności czy opisywane 
fakty i okoliczności były rzeczywiste.

 

 



W czasie spotkania, którego celem jest 
diagnoza, psycholog powinien być raczej 
bierny i pozostawić inicjatywę pacjentowi, 
pobudzając go do udzielania informacji. 
Bierność umożliwia dostrzeżenie specyfiki 
zaburzeń, ułatwia obserwację. Ta 
”uczestnicząca obserwacja” jest 
podstawą badania.

 

 



Błędy badającego



- wybiórcza percepcja zgodna ze 
schematami poznawczymi badającego;



- powstawanie negatywnych odczuć wobec 
pacjenta, jak złość, rozdrażnienie, 
współczucie;



- przekazywanie inicjatywy rozmowy 
pacjentowi ( opóźnia proces diagnozy).

 

 



W psychologii istnieje pojęcie empatii - 
współodczuwania - dość niejasna 
konstrukcja teoretyczna, odwołująca się do 
zjawiska syntonii, współbrzmienia 
emocjonalnego.



Pojawianie się takich szczególnych 
odczuć,myśli, wrażenia syntonii - lub jego 
braku -stanowią źródło informacji