Informacje ogólne
Klimat
Mapka
Galeria
Pochodzenie nazwy
Fauna
Budowa geologiczna
Galeria
Galeria
Flora
Lasy parku narodowego
Galeria
Leśne zbiorowiska potencjalne
Galeria
• Karkonoski Park Narodowy (KPN) zlokalizowany jest na
północnych stokach Karkonoszy. Pomiędzy przełęczą Okraj
na wschodzie a Mumlawskim Wierchem na zachodzie oraz
pomiędzy granicą państwową na północy, a południowymi
granicami nadleśnictw Śnieżka i Szklarska Poręba prawnie
chronionych jest 5562,4 ha. Poza tym zwartym obszarem, w
skład Parku wchodzą również dwie enklawy: góra Chojnik na
południu Jeleniej Góry oraz wodospad Szklarka położona w
okolicach trasy łączącej Jelenią Górę ze Szklarską Porębą.
Za podstawowe cele utworzenia Parku uznano:
• ochronę prawną unikatowych ekosystemów Karkonoszy, w
celu ich zachowania w możliwie nienaruszonym stanie dla
następnych pokoleń,
• możliwość udostępnienia terenu chronionego dla
prowadzenia badań naukowych,
• udostępnienie terenu KPN dla turystyki
.
• Obecna powierzchnia parku wynosi 5575 ha. Największą
cześć parku zajmują lasy - 3828 ha - objęte głównie ochroną
częściową. Tereny położone powyżej górnej granicy lasu
czyli piętro subalpejskie i alpejskie o powierzchni 1717 ha
objęto ochroną ścisłą. Park swoim zasięgiem obejmuje
Główny Grzbiet Karkonoszy od zachodnich zboczy
Mumlawskiego Wierchu na zachodzie po Przełęcz Okraj na
wschodzie. W skład Parku wchodzą również dwie enklawy
na Pogórzu Karkonoskim: Góra Chojnik oraz Wodospad
Szklarki. Obie enklawy włączono do Parku ze względu na
dobrze zachowane naturalne lasy podgórskie i
dolnoreglowe (głównie lasy bukowe). Karkonoski Park
Narodowy położony jest na terenie sześciu gmin: Szklarska
Poręba, Piechowice, Jelenia Góra, Podgórzyn, Karpacz i
Kowary.
• Nazwa Karkonosze ma długi rodowód. Pierwsza
nazwa gór pojawia się w II w. n.e. - grecki geograf
Ptolemeusz, Karkonosze opisał na mapie
Korkonotoi. Następnie używane były też nazwy:
Montes Niviferi (Góry Śnieżne), Gigantei (Góry
Olbrzymie), bądź w języku niemieckim
Schneegebirge lub Riesengebirge. W polskich
opisach podróżniczych z wieków VIII-XIX używana
jest nazwa Karkonosze (K. Ujejski, 1847 r.) jak i
Góry Olbrzymie (W. Pol., 1847 r.) .
Prawdopodobnie nazwa wywodzi się z prastarego
pierwiastka Kar, oznaczającego kamień lub górę.
•
Karkonosze są górami starymi. Pod względem geologicznym
należą one do jednostki zwanej blokiem karkonosko - izerskim. Są
wytworem skomplikowanych procesów górotwórczych, jakie
zachodziły tu od prekambru (1,2 mld lat temu). Trzon budowy
geologicznej ukształtował się znacznie później w trakcie wielkich
ruchów górotwórczych, które objęły prawie całą ówczesną Europę.
Obecne ukształtowanie Karkonoszy jest wynikiem ruchów
górotwórczych w karbonie, sprzed około 320 mln lat. W tym
okresie w istniejące kompleksy skał metamorficznych wdarła się z
wnętrza Ziemi wielka masa gorącej magmy, która po zastygnięciu
dała skały granitowe. To granity budują niemal cały główny grzbiet
Karkonoszy. Granit karkonoski występuje w kilku odmianach: od
drobno, do gruboziarnistych, nawet z kilkunastocentymetrowej
długości kryształami potasowymi. W trakcie stygnięcia granit
pękał wzdłuż trzech prostopadłych do siebie kierunków, co dało
charakterystyczną kwadrową oddzielność skały, zwanej ciosem.
Można ją łatwo zaobserwować na licznych w Karkonoszach
skałkach i ścianach kotłów polodowcowych.
•
•
Naturalna roślinność leśna piętra pogórza (do
około 500 m. npm) w Karkonoskim Parku
Narodowym wykształcona jest fragmentarycznie z
uwagi na niewielką powierzchnię jaką zajmują
siedliska położone poniżej piętra regla dolnego.
Ze względu na łatwą dostępność tych siedlisk
została ona w znacznym stopniu przekształcona
przez działalność człowieka. Enklawy roślinności
naturalnej lub o cechach zbliżonych do
naturalnych utrzymały się jedynie w miejscach,
których wykorzystanie gospodarcze było na ogół
niemożliwe i nieuzasadnione z powodów
ekonomicznych.
• Chociaż Karkonosze nie należą do gór wysokich, klimat w
nich panujący odpowiada właśnie europejskim górom
wysokim - jest znacznie ostrzejszy, niż wynikałoby to z ich
wysokości. Średnia roczna temperatura dla Śnieżki wynosi
0,4°C, dla Szrenicy 1,9°C, zaś dla Karpacza czy Szklarskiej
Poręby oscyluje już wokół 6,0°C. Roczna suma opadów na
Śnieżce przekracza 1200 mm, na Szrenicy i Wielkim
Szyszaku nawet 1400 mm. Jeżeli dodać do tego częste silne
wiatry (nierzadko huraganowe), zjawiska fenowe
(odpowiednik halnego w Tatrach) i gwałtowne zmiany
pogody, to Karkonosze mogą okazać się dla wędrowców
bardzo niebezpieczne. Charakterystyczne dla Karkonoszy są
w zimie osady w postaci szreni lub szadzi, pokrywające
lodowymi igiełkami drzewa i budynki.
Mały Szkysza - widok od strony Tępego Szczytu
Śnieżka (1603mn.p.m.)
Śnieżne Kotły - jest to ścisły rezerwat przyrody. Na dnie kotłów, odgrodzone moreną, znajdują się stawki polodowcowe
• Świat zwierzęcy Karkonoszy jest skromniejszy, a
wynika to z faktu, iż od dawna Karkonosze były
penetrowane przez ludzi. Dlatego od kilku stuleci
nie pojawiają się tu duże drapieżniki - ich śladem
są tylko nazwy takie, jak Niedźwiadki, Wilcza
Poręba, Gawry. Żyje tu natomiast sporo zwierzyny
płowej, niżej dzików i drobniejszych ssaków. Na
początku XX w. sprowadzono z Korsyki muflony,
zwane także owcami górskimi. Bogaty jest świat
ptaków, a najbogatszy - bezkręgowców, wśród
których znajduje się najwięcej gatunków
chronionych i endemicznych. Najlepiej obecnie
przyrodniczo zachowanymi rejonami Karkonoszy
są rezerwaty ścisłe oraz podnóża Lasockiego
Grzbietu (doliny Złotnej i Srebrnika).
• Piętro podgórskie (do około 500 m n.p.m.) zostało praktycznie w całości
zamienione w łąki i pola uprawne, występują tylko nieliczne zagajniki mieszane.
Piętro regla dolnego (do około 1000 m n.p.m.) dawniej
stanowiły lasy mieszane, z przewagą buka, zaś obecnie zostały w większości
zastąpione borami świerkowymi. Pierwotne fragmenty regla dolnego zachowały
się w rejonie enklaw parku narodowego - na
i w okolicach Wodospadu
Szklarki. Piętro regla
górnego (do około 1250 m n.p.m.) stanowiły zwarte lasy świerkowe, wcześniej
zastąpione już świerkami sadzonymi przez człowieka, często z odmian nizinnych, a
więc niedostosowanych do tutejszych warunków. Między innymi to stało się
przyczyną łatwego ich zniszczenia w końcu lat 70. Tutejsze lasy, od lat narażone
na kwaśne deszcze spowodowane przemysłową emisją zanieczyszczeń z licznych
niemieckich, czeskich i polskich elektrowni opalanych węglem brunatnym, padły
łatwą ofiarą masowo występującej wskaźnicy modrzewianeczki. Larwy tego owada
zjadają młode igliwie, w wyniku czego usychają całe wyrośnięte drzewa. Na górnej
granicy regla świerki przyjmują postać karłowatą, kształtowaną przez wiejące tu
wiatry. Towarzyszą im gatunki typowo górskie, na przykład brzoza karpacka,
wierzba śląska, czy jarzębina.Jeszcze wyżej (do około 1450 m n.p.m.) sięga piętro
kosodrzewiny, w którym przeważają połacie tego gatunku sosny górskiej oraz
zioło- i traworośla.Wreszcie w najwyższym piętrze subalpejskim dominują
gatunki zielne i porosty naskalne. Zresztą właśnie roślinność zielna i krzewiasta
jest tu gatunkowo najbogatsza i wśród niej występuje najwięcej typowo górskich,
chronionych, a czasem nawet endemicznych odmian. Interesujące są też
torfowiska wysokie z niewielkimi stawkami-oczkami.
