Marek Grzybicki

1

Pył przemysłowy

Pył przemysłowy

 

 

2

Pyły – definicje 



Pył

 – cząstki ciała stałego różnej wielkości i różnego 

pochodzenia zawieszone w gazie.



Pył drobnoziarnisty

 – małe cząstki ciała stałego o średnicy 

poniżej   

75 μm

, osiadające pod wpływem swojego ciężaru, ale 

mogące     przez pewien czas pozostawać w zawieszeniu.



Włókna respirabilne

 – włókna o długości 

> 5 μm

 o maksymalnej 

średnicy 

< 3 μm

 i o stosunku długości do średnicy 

> 3.



PN – ISO 4225 : 1999 Jakość powietrza. Zagadnienia ogólne. 
Terminologia.



Rozporządzenie MP i PS z dnia 29.11.2002r. w sprawie NDS i NDN 
czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy 

(Dz. U. Nr 217, 

poz. 1833,        zm. Dz. U. z 2005r. Nr 212, poz.1769)

 

 

3

Pyły – definicje 



Pył całkowity

 – jist to zbiór cząstek pyłu, który w procesie 

oddychania może wtargnąć do organizmu człowieka.



Pył respirabilny

 – jest to zbiór cząstek poniżej 5 mikrometrów.



PN – ISO 4225 : 1999 Jakość powietrza. Zagadnienia ogólne. 
Terminologia.



Rozporządzenie MP i PS z dnia 29.11.2002r. w sprawie NDS i NDN 
czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy 

(Dz. U. Nr 217, 

poz. 1833,        zm. Dz. U. z 2005r. Nr 212, poz.1769)

 

 

4

 

 

5

Szkodliwe działanie pyłów na 

człowieka



Pylicotwórcze



Alergizujące



Drażniące



Toksyczne



Rakotwórcze



Radioaktywne

 

 

6

Klasyfikacja pyłów



Pyły o działaniu pylicotwórczym

 – pyły pochodzenia mineralnego, 

zawierające 

wolną krystaliczną krzemionkę

, której cząstki, po 

wniknięciu do układu oddechowego, mogą powodować silny 

rozrost tkanki łącznej w płucach, prowadzący do 

pylicy 

krzemowej

. Rozwój choroby trwa kilka do kilkunastu lat. Do tych 

pyłów zalicza się również pyły niektórych krzemianów: azbestu, 

kaolinu, talku a także krzemionki bezpostaciowej.



Pyły o działaniu alergizującym

 – są to głównie pyły pochodzenia 

organicznego (bawełny, lnu, konopi, tytoniu, zboża, jedwabiu, 

sierści itp.) oraz pyły pochodzenia chemicznego ( leki, tworzywa 

sztuczne, itp.). Pyły te, po wniknięciu do układu oddechowego, 

mogą powodować różnego rodzaju 

choroby o podłożu 

uczuleniowym

: dychawicę oskrzelową, odczyny skórne, nieżyty 

dróg oddechowych.

 

 

7

Klasyfikacja pyłów



Pyły o działaniu drażniącym

 – należą do nich pyły pochodzące       

      z nierozpuszczalnych ciał stałych, które po wniknięciu do 
płuc zostają zatrzymane na błonach śluzowych wyściełających 
drogi oddechowe, wywołując 

nieżyty i nieswoiste choroby układu 

oddechowego

.    Należą do nich pyły nie zawierające wolnej 

krzemionki, np. korundu, szkła, żelaza, węgla.



Pyły o działaniu toksycznym 

– są to głównie pyły związków 

toksycznych, które mogą być rozpuszczane w płynach 
ustrojowych. Zatrucie następuje przede wszystkim na skutek 
wdychania aerozoli pyłów powstających podczas produkcji. Do tej 
grupy należą pyły związków berylu, ołowiu, manganu, arsenu i 
wielu innych.

 

 

8

Klasyfikacja pyłów



Pyły o działaniu rakotwórczym

 – to przede wszystkim pyły 

azbestu (aktynolitu, amozytu, antofilitu, chryzotylu, krokidolitu, 
tremolitu), talku zawierającego włókna azbestu, pyły drewna 
twardego (dębu, buka), pyły skór (produkcja i naprawa obuwia).



Pyły radioaktywne

 – grupa ta obejmuje pyły zawierające 

pierwiastki promieniotwórcze. Działanie tych pyłów zależy od 
emitowanego promieniowania.

 

 

9

 

 

10

 

 

11

 

 

12

 

 

13

 

 

14

Profilaktyka techniczna

Profilaktyka techniczna

Ssawka podwieszona na elastycznym 

przewodzie wentylacyjnym na 

stanowisku spawania

Środki ochrony zbiorowej



wentylacja ogólna pomieszczeń



obudowy częściowe 



instalacje wentylacji miejscowej wyposażone w 
ssawki



odciągi przestawne



hermetyzacja aparatów
i urządzeń zapobiegających
emisji pyłów



nawilżanie, koagulacja

 

 

15

Profilaktyka techniczna

Profilaktyka techniczna

Środki ochrony 
indywidualnej

Środki ochrony indywidualnej



Sprzęt ochronny układu oddechowego



Odzież ochronna 

 

 

16

Profilaktyka organizacyjna



ograniczenie, w miarę możliwości, liczby osób oraz 
czasu pracy      w warunkach narażenia na czynniki 
chemiczne, ze szczególnym uwzględnieniem 
czynników rakotwórczych i mutagennych



ograniczanie obszarów zagrożenia czynnikami 
rakotwórczymi           i mutagennymi oraz 
zaopatrywanie ich znaki ostrzegawcze 



zapewnienie bezpiecznego przechowywania oraz 
oznakowania preparatów chemicznych

 

Marek Grzybicki

17

Profilaktyka organizacyjna



udostępnienie kart charakterystyk niebezpiecznych 
preparatów chemicznych

 



przeszkolenie pracowników w zakresie sposobu postępowania   
               z preparatami chemicznymi, ze szczególnym 
uwzględnieniem czynników rakotwórczych i mutagennych

 



poinformowanie pracowników o źródłach narażenia na 
substancje rakotwórcze i mutagenne, ryzyku zawodowym oraz 
rodzaju potencjalnych skutków zdrowotnych i 
prawdopodobieństwie ich

 

wystąpienia.