Amalgamaty

wady i zalety

Amalgamat (ortęcie)

        to fizykochemiczne połączenie rtęci z 
jednym lub wieloma metalami.

Amalgamaty: 

• binarne (np. rtęć + srebro)
• ternarne (np. rtęć + dwa metale)
• pentarne
• oktarne

Rtęć zawsze stanowi zasadnicze medium łączące 
mieszaniny

Amalgamaty ze względu na rodzaj i postać 
proszku:

• wiórkowane, opiłkowane (cząstki nieregularne,   

gruboziarniste)

• sferoidalne (postać spłaszczonych kulek)
• sferyczne (formy kuliste)
• mieszane

Amalgamaty ze względu na udział stosowanych 
metali:

• nieszlachetne (Ag, Sn, Cu, Zn)
• szlachetne (Au, Pt, Pd, Ir)

 

niskosrebrowe

 (Ag 45 - 55 %)

 

wysokosrebrowe

 (Ag 65 - 75 %)

 

niskomiedziowe

 (Cu 5 - 6 %)

 

wysokomiedziowe

 (Cu 12 - 30 %)

Wolne od fazy gamma 2

Zawierające fazę 
gamma 2

Konwencjonalne amalgamaty 

zawierające fazę gamma 2

Są to amalgamaty srebrowo-cynowe (

niskomiedziowe

)

Cząsteczki tego stopu są kształtu nieregularnego, rzadziej 

sferycznego.

1. Faza srebrowo-rtęciowa (gamma 1)

2. Faza cynowo-rtęciowa (gamma 2)

3. Faza srebrowo-cynowa

Faza gamma 2:

• korozja (może powodować uwalnianie jonów rtęci i cyny)
• najniższa twardość amalgamatów
• kurczliwość (złe przyleganie brzeżne, mikroprzeciek, próchnica 

wtórna)

• ekspansja czyli rozszerzalność amalgamatu (pękanie ścian 

zęba)

Amalgamaty 

wolne od fazy gamma 2:

1. Wysokosrebrowe

2. Niskosrebrowe

3. Wysokomiedziowe

, tzw. drobno rozproszone (najlepsze)

• cząsteczki o kształcie sferycznym, okrągłym
• brak fazy gamma 2 
• tworzą tylko fazę gamma 1 i fazę miedziowo-cynową 
• bardzo dobre przyleganie brzeżne
• odpornośc na korozję
• nie uwalniają jonów rtęci

Idealne właściwości materiału do wypełnienia zębów 

bocznych:

1. Estetyczne zabarwienie i półprzezroczystość

2. Proste postępowanie techniczne

3. Szybka, dokładna i nie niszcząca zęba technika wykańczania 

wypełnienia

4. Nieprzenikliwość dla promieni rentgenowskich w celu kontroli 

brzegu wypełnienia (zapobieganie uszkodzeniom przyzębia)

5. Nieprzepuszczalność i doskonała adaptacja brzeżna

6. Absolutna stabilność kształtu

7. Wysoka odporność na starcie (zniszczenie, zużycie)

Ryc. Preparowanie ubytku pod amalgamat polega na lekko 
 

         zbieżnym ukształtowaniu ścian. 

AMALGAMATY 

ZALETY:

 wytrzymałość mechaniczna
 trwałość (powyżej 20 lat)
 wiązanie przy dostępie śliny
 plastyczność
 łatwe w użyciu
 działanie bakteriostatyczne
 brak działania drażniącego na tkanki miękkie i 
miazgę

AMALGAMATY 

WADY:

 brak adhezji
 mało estetyczne
 przewodzenie cieplne
 przebarwienia zęba
 reakcje alergiczne (rzadko)
 mikroprzeciek
 makroretencja

Dziękujemy za 
uwagę

Źródła:

 Stomatologia zachowawcza, zarys kliniczny, pod red. 
Zbigniewa Jańczuka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 
Warszawa 2004,
 Zarys Kariologii pod red. Danuty Piątkowskiej, wyd. 
Medyczne, Warszawa 2002
 Materiały do wypełnień we współczesnej dentystyce 
odtwórczej, pod red. Leszka Ilewicza, α-medica press, 
Ośrodek Wydawniczy „Augustana”, Bielsko-Biała 2003
 Propedeutyka stomatologii zachowawczej, Klaus M. 
Lehmann, Elmar Hellwig, wyd. Urban & Partner, Wrocław 
1994