Postępowanie w przypadku ofiar 

urazów z krwotokiem – wytyczne 

europejskie

Copyright Pytka Maciej©

Medycyna Praktyczna 2009; 4: 75 - 99

Skala ACS/ATLS

Copyright Pytka Maciej©

Czynniki

Klasa 1

Klasa 2

Klasa 3

Klasa 4

Utrata krwi 

(ml)

< 750

750 -1500

1500 – 2000 >2000

Częstość 

rytmu serca 

(na min)

<100

>100

>120

>140

RR

Prawidłowe

Prawidłowe

Obniżone

Obniżone

Napięcie 

tętna

Prawidłowe

Zmniejszone Zmniejszone Zmniejszone

Częstość 

oddechów

14-20

20-30

30-40

>40

Diureza 

(ml/h)

>30

20-30

5-15

Anuria

OUN – stan 

psychiczny

Niepokój 

niewielkiego 

stopnia

Niepokój 

średniego 

stopnia

Niepokój, 

splątanie

senność

Zalecenie 1

Nie zaleca się stosowania 

hiperwentylacji lub podwyższonego 

dodatniego ciśnienia końcowo – 

wydechowego podczas wentylacji 

mechanicznej ofiar urazów z ciężką 

hipowolemią

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 2

Chorzy we wstrząsie krwotocznym z 

rozpoznaniem źródłem krwawienia 

powinni być natychmiast poddani 

interwencji operacyjnej

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 3

Chorzy we wstrząsie krwotocznym, z 

niezdiagnozowanym miejscem 

krwawienia powinni być niezwłocznie 

poddani dalszym badaniom 

diagnostycznym

- USG jamy brzusznej 

- RTG klatki piersiowej

- Tomografia komputerowa

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 4

U chorych stabilnych 

hemodynamicznie, z podejrzeniem 

krwawienia śródczaszkowego, 

krwawienia do klatki piersiowej lub 

do jamy brzusznej w następstwie 

urazy o dużej energii powinni być 

poddani badaniu TK (Poli Trauma)

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 5

Pojedynczy pomiar Hematokrytu nie 

jest zalecany jako jedyny 

laboratoryjny wskaźnik krwawienia

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 6

Zaleca się czuły test – polegający na 

ocenie stężenia mleczanów do oceny 

i monitoringu utraty krwi i ciężkości 

wstrząsu

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 7

Zaleca się oznaczenie niedoboru zasad 

będące czułym testem służącym do 

oceny i monitorowania ciężkości 

krwawienia i wstrząsu 

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 8

We wczesnym fazie leczenia ofiar 

urazów bez obrażeń czaszkowo – 

mózgowych zaleca się docelową 

wartość skurczowego ciśnienia 

tętniczego 80-100 mmHg do czasu 

opanowania krwawienia

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 9

Krwawiącemu choremu po urazie 

należy podawać krystaloidy. 

Roztwory koloidowe mogą być 

stosowane w ilościach określonych 

dla każdego preparatu. 

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 10

Zaleca się wczesne podjęcie działań 

zmniejszających utratę ciepła oraz 

ogrzanie chorego w hipotermii w celu 

uzyskania i utrzymania prawidłowej 

temperatury ciała

Copyright Pytka Maciej©

Zalecenie 11

Stężenie hemoglobiny należy utrzymać 

w przedziale 7-9 g/dL

Copyright Pytka Maciej©