PLANOWANIE JADŁOSPISÓW 

DLA LUDZI W PODESZŁYM WIEKU

MĘŻCZYŹNI POWYŻEJ 75 LAT

Marta 

Ankowitsch

Agnieszka 

Dąbrowska

Joanna Hajdasz



Układ nerwowy - słabszy wzrok, słuch, smak i 

powonienie



Zaburzenia pamięci, demencja, depresja



Zmniejszenie odporności, osłabienie



Odwodnienie tkanek 



Zmniejszone przyswajanie składników 

pokarmowych 



Nadmierne przyjmowanie leków 



Sarkopenia – spadek masy mięśniowej



Niepełnosprawność, brak aktywności fizycznej

Problemy związane z procesami starzenia



Zaburzenia w odczuwaniu smaku i  zapachu 

– brak apetytu



Choroby zębów i dziąseł – ograniczenie żucia i 

rozdrobnienia pokarmów 



Brak enzymów trawiennych – zmniejszenie 

wydzielania śliny



Zwolnienie perystaltyki jelit – zaleganie mas 

kałowych i zaparcia



Słabsze wydzielania żółci  i soku 

trzustkowego- zaburzenia trawienia 



Zmniejszenie wchłaniania jelitowego – 

niedobory składników odżywczych i mineralnych

Zmiany w funkcjonowaniu 

układu pokarmowego



U ludzi starszych zmniejsza się zapotrzebowanie 

na energię. Spowodowane to jest przez 
zmniejszenie podstawowej przemiany materii 
oraz głównie aktywności fizycznej.



Przy zmniejszeniu zapotrzebowania na energię 

należy zwracać uwagę na pokrycie 
zapotrzebowania na białko, witaminy i składniki 
mineralne



błonnik pokarmowy około  25 – 30g na dobę



dzienne spożycie wapnia do 1300 mg



witamina D, witaminy antyoksydacyjne C, E i ß – 

karoten



posiłki urozmaicone i atrakcyjne (pobudzanie 

apetytu)



potrawy lekkostrawne



produkty mleczne, pełnoziarniste produkty 

zbożowe, warzywa, owoce oraz chude mięsa i 

wędliny



regularne posiłki 4 – 5 razy dziennie o małej 

objętości



aktywny fizycznie i umysłowo tryb życia



3,7 litra wody (wypijane płyny + woda zawarta w 

produktach)

Zalecenia



Potrawy ciężkostrawne    



Cukry proste, słodycze



Nadmiar tłuszczu pochodzenia zwierzęcego



Nadmiar soli i ostrych przypraw



Alkohol  



Nadmierne spożycie mięsa i wędlin 



Zmniejszone spożycie produktów skrobiowych 

oraz zawierających błonnik



Zbyt małe spożycie warzyw i owoców



Niedobór w pożywieniu pierwiastków 

mineralnych 



Zbyt mało wypijanych płynów 

Niewskazane

Interakcje leków z żywnością 

Osoba starsza przeciętnie choruje na 3-4 choroby 

przewlekłe i zażywa przewlekle 4-5 leków

Produkty wchodzące w interakcje z lekami:



alkohol



grefpruty, sok grejpfrutowy



mleko



herbata, kawa, Coca-Cola



jajka (max 3 w tygodniu)



tyramina - związek chemiczny znajdujący się w dużych 

ilościach m.in. w dojrzewających serach, wędzonych 

rybach, salami, kiszonych ogórkach i kapuście, winie, 

czekoladzie i przejrzałych bananach 

Aby uniknąć interakcji 

pomiędzy lekami a żywnością, 

należy:

1. Zawsze czytać ulotkę dołączoną do leku.

2. Popijać leki wodą (pełną szklanką). 

3. Nie mieszać leku z pożywieniem, ani nie zażywać go tuż przed, 

w trakcie lub tuż po jedzeniu (chyba, że zaleci to lekarz), 

ponieważ może to zmienić działanie leku.

4. Nie łączyć leków z gorącymi napojami, gdyż wysoka 

temperatura może zmniejszyć ich skuteczność.

5. Jeśli wiadomo, że posiłek może zaburzać działanie danego leku, 

najlepiej jest go zażyć 1-2 godziny przed lub 2 godziny po 

jedzeniu.

6. Nie zażywać preparatów witaminowo-mineralnych w tym 

samym czasie co innych leków, gdyż może to być przyczyną 

zaburzeń wchłaniania substancji czynnej.

7. Nigdy nie zażywać leków razem z napojami alkoholowymi 

Przy spożyciu urozmaiconych posiłków nie 

dochodzi do niedoborów ważnych składników 

odżywczych, 

takich jak wapń, witamina D, witamina B 12. 

Jednak z uwagi na mniejsze zapotrzebowanie 

energetyczne, brak apetytu, stosowanie leków 

pogarszających wchłanianie składników 

odżywczych, wskazane jest dodatkowe 

uzupełnianie racji pokarmowej suplementami 

po konsultacji z lekarzem

Innym sposobem zapobiegania niedoborom jest 

spożywanie produktów wzbogaconych (płatki 

śniadaniowe, niektóre soki, napoje mleczne lub 

jogurty, mąka, pieczywo)

WODA



Zaleca się co najmniej 8 pełnych szklanek 

płynów, gdyż u osób starszych ryzyko 

odwodnienia jest znacznie większe.



Ludzie starsi często nie czują pragnienia ze 

względu na to, że mechanizm odczuwanie 

pragnienia z wiekiem staje się mniej 

wrażliwy. 



Wystarczającą ilość płynów zapewnia nie 

tylko picie wody, ale i soków owocowych i 

warzywnych, herbat, napojów mlecznych 

oraz spożywanie zup. 



Należy pamiętać, że alkohol i napoje z 

kofeiną mieć działanie odwadniające.

 

Dzienne zapotrzebowanie na 

energię i składniki odżywcze 

dla mężczyzn w wieku powyżej 75 

lat

Masa ciała

Aktywność fizyczna

mała

umiarkowan

a

duża

50 kg

1800 kcal

1900 kcal

2400 kcal

70 kg

2200 kcal

2400 kcal

3000 kcal

80 kg

2300 kcal

2600 kcal

3300 kcal

uśrednione zapotrzebowanie na energię:  2100 

kcal

WĘGLOWODANY

55-60%

315 g

TŁUSZCZE

25-30%

65 g

BIAŁKO

10-15%

65 g