1
Schemat odpowiedzi – ENERGETYKA
1
a) węgiel kamienny,
węgiel brunatny b) 3%
0-2
Dwa źródła .............................. 1 p
Wskazanie 3% ......................... 1 p
2
Np.
I. energia wodna - mały spadek rzek,
wysokie koszty budowy;
II.energia wiatrowa - mała ilość dni z
silnym wiatrem;
III.energia geotermalna - ograniczone
obszary występowania
0-4
Za wymienienie trzech źródeł 1 p
Za każdą barierę ....................po 1 p
3
eksporterzy: Norwegia, Arabia
Saudyjska, Rosja, Wenezuela
importerzy: Polska, Francja, Japonia,
Niemcy
0-2
Za pięć i sześć poprawnych
przyporządkowań l p kt
Za siedem i osiem poprawnych
przyporządkowań 2 pkt
4
np.: USA są największym w świecie
konsumentem ropy lub USA s„ silnie
uprzemysłowione i zużywają bardzo
dużo ropy lub USA wolą importować
ropę i chronić (oszczędzać) własne
zasoby lub inne spełniające warunki
zadania
1
Za użycie w wyjaśnieniu przynajmniej
jednego argumentu 1 pkt
5
np.:
Za bezpieczniejszy dla środowiska
uznawany jest transport ropy naftowej
rurociągiem.
Argumenty; np.:
-w razie awarii mniej ropy przenika do
środowiska z rurociągu, z tankowca
wycieka prawie cała zawartość i
szybko się rozprzestrzenia po
powierzchni wodnej
-łatwiej opanować awarię rurociągu
(ląd) niż tankowca (morze –
środowisko bardzo dynamiczne -
mobilne)
-w awarii rurociągu skażenie
środowiska ma charakter lokalny, przy
awarii tankowca skażeniu ulega na
dużym obszarze morze i wybrzeże; jest
to bardzo groźne (śmiertelne) dla
ptactwa wodnego
0-2
Za podanie rodzaju transportu z
jednym argumentem 1 pkt
Za podanie rodzaju transportu z
dwoma argumentami 2 pkt
6
np.: rzeki o znacznym przepływie,
duży spadek wód, ukształtowanie
terenu umożliwiające budowę zapór,
środki finansowe na budowę
zbiorników i elektrowni.
0-2
za wskazanie dwóch czynników - 1pkt
za wskazanie trzech czynników -2pkt.
7
np.: - degradacja struktury gleb, -
zaburzenia stosunków wodnych, -
zmiany klimatyczne pobliskich
terenów, -zmiany fauny i flory, -
niszczenie naturalnych siedlisk, -
zmniejszenie powierzchni użytków
rolnych,
1
za podanie dwóch zagrożeń -1pkt
2
8
legenda w kolejności od góry:
węgiel kamienny i brunatny; ropa
naftowa; gaz ziemny; paliwa jądrowe
cechy: węgiel kamienny i brunatny; -
a energia jądrowa; - d gaz ziemny; - c,
ropa naftowa; - b
0-2
Poprawnie uzupełni legendę ...1 p.
przyporządkuje wszystkie cechy ...1 p.
lub za dwa przyporządkowania w
legendzie i dwa w tabeli -łącznie...1p.
9
Np.: - Norwegia -
elektrownie wodne; sprzyjające
warunki naturalne, duża ilość rzek o
dużym spadku - Francja - brak
dostatecznej ilości innych surowców
energetycznych, - elektrownie
jądrowe; wysoki poziom rozwoju
gospodarczego, wysoki poziom
technologiczny, kraj bogaty mogący
sobie pozwolić na kosztowne
inwestycje - Niemcy -
elektrownie cieplne, duże zasoby
węgla brunatnego i kamiennego,
0-2
Poda uzasadnienia dla dwóch
krajów .................................... 1 p.
dla trzech krajów .................... 2 p.
10 Np.: - geotermalne - ciepło
wnętrza Ziemi, energia wód
podziemnych; - słoneczne - energia
słoneczna - wiatrowa - energia
wiatru
0-2
Prawidłowo wypełnione dwa
wiersze w tabeli ...................... 1 p.
trzy wiersze ............................ 2 p.
11 Jaworzno 6-K
Bełchatów 2-B
Żarnowiec 4-H
Dolna Odra 3-K
Kozienice 1-K
Konin 5-B
0-2
Prawidłowo wypełni
trzy wiersze .............................1 p.
pięć wierszy ............................2 p.
12 Np.: - zmniejszenie udziału węgla
kamiennego i brunatnego,
elektrownie opalane tymi surowcami
dostarczają do atmosfery
najwięcej zanieczyszczeń, są
główną przyczyną powstawania
kwaśnych opadów, koszty wydobycia
węgla rosną, - wykorzystywać w
szerszym zakresie
niekonwencjonalne źródła energii
np. geotermalne wody na Podhalu
docelowo będzie to tańsze i
poprawi czystość powietrza w
Zakopanem - w większym stopniu
wykorzystywać gaz ziemny i ropę
naftową jako surowce powodujące
znacznie mniej zanieczyszczeń niż
węgiel
0-
3
Za każdą propozycję z krótkim
logicznym uzasadnieniem
...........................................po 1 p.
13 Przykłady różnic:
0-4
Za podanie:
3
-
W roku 1900 w wykorzystaniu
surowców do produkcji energii
elektrycznej dominowało
wykorzystanie węgla i surowców
roślinnych (drewna). W roku 2000 ich
udział w produkcji energii elektrycznej
znacznie zmniejszył się. Przy czym ten
spadek wykorzystania dotyczy w
większym stopniu surowców
roślinnych niż węgla.
W 1900 roku wykorzystanie ropy
naftowej było niewielkie, natomiast
w 2000 roku był to jeden z głównych
surowców. Podobne różnice w
wykorzystaniu dotyczą gazu ziemnego,
którego znaczenie
systematycznie rośnie. Na początku
naszego wieku odnawialne źródła
energii miały niewielkie znaczenie,
natomiast w 2000 roku było ono
znacznie większe, choć nie tak duże,
jak ropy naftowej i gazu.
-
Wykorzystanie energii jądrowej
do produkcji energii elektrycznej tylko
w początkowym
okresie jej pojawienia się wśród innych
źródeł energii było niewielkie. W roku
2000, jak i przez ostatnie 20 lat
wykazywało tendencję wzrostową.
jednej różnicy 1 pkt
dwóch różnic 2 pkt.
trzech różnic 3 pkt.
czterech różnic 4 pkt.
14 Przykłady uzasadnienia:
- ropa naftowa jest bardzo ważnym
surowcem wykorzystywanym, np.: w
przemyśle paliwowo - energetycznym,
chemicznym,
- ropa naftowa należy do
najważniejszych towarów w handlu
międzynarodowym,
- handel ropą naftową łączy
politykę i gospodarkę wielu
krajów,
- społeczeństwa krajów, które
eksportują ropę naftową są
uzależnione od jej systematycznych
dostaw,
- każde zakłócenie ciągłości dostaw
ropy naftowej jest źródłem napięć,
powoduje niestabilność cen.
0-3
uzasadnieniu: jednego argumentu 1
pkt
dwóch argumentów 2 pkt.
trzech argumentów 3 pkt.
15 a). zmiany: wzrost udziału gazu
ziemnego, energii odnawialnej i
0 - 3
a). wskazanie przynajmniej jednej
dziedziny, w której nastąpił spadek i
4
jądrowej, spadek udziału węgla
kamiennego, brunatnego i ropy
naftowej
b). przyczyny np.: konflikty polityczne
związane z obszarami wydobycia ropy
naftowej, duże skażenie środowiska
związane z wydobyciem i transportem
ropy, kończą się zasoby węgla
kamiennego, gaz tańszy i łatwiejszy w
transporcie, spalanie gazu mniej
uciążliwe dla środowiska od spalania
węgla, energetyka jądrowa bardziej
ekonomiczna, rosnąca świadomość
ekologiczna powoduje poszukiwanie
„czystych” źródeł energii i inne
c).
zmiany są zgodne: dążą do
oszczędzenia środowiska, zmniejsza się
zużycie surowców nieodnawialnych a
presja społeczna i możliwości
technologiczne powodują zwiększone
korzystanie z surowców mniej
uciążliwych dla środowiska
jednej, w której nastąpił wzrost - 1 pkt
b). podanie dwóch przyczyn –
1 pkt
c). podanie potwierdzenia i
uzasadnienie koniecznością
oszczędzania środowiska - 1 pkt
16 ropa gaz paliwa
naftowa ziemny jądrowe
1900 ok.2% brak brak
1950 ok.15% ok. 5% brak
2000 ok.30% ok.20% ok.10%
ropa naftowa 1894
gaz ziemny 1914
źródła odnawialne 1919
paliwa jądrowe 1967
0 - 4
a). za każdy pełny wiersz po -
1 pkt
(uznać wyniki zbliżone do podanych)
prawidłowe podanie wszystkich lat - 1
pkt
(uznać tolerancję 2 lata)
17 Np.: koszty związane z
restrukturyzacją, zmiana profilu
produkcji, rozwój usług, spadek
dochodów z eksportu węgla,
utrata miejsc pracy, wzrost bezrobocia,
konieczność przekwalifikowania
zawodowego, ubożenie lokalnej
społeczności, strajki, protesty, migracje
z okręgów górniczych
0 - 2
podanie dwu lub trzech skutków - 1
pkt,
podanie czterech skutków - 2 pkt.
18 Wpisuje:
a) Surowiec - ropa naftowa
Środek transportu - rurociąg
Kraj pochodzenia - Rosja
b) Rafineria w Gdańsku.
0-
4
a) za podanie: - rodzaju surowca . 1 pkt
- rodzaju środka transportu ........ 1 pkt
- kraju pochodzenia surowca ..... 1 pkt
b)
za
wymienienie
przykładu
5
1pkt
19 a) Np.: w świecie następuje spadek
wydobycia węgla kamiennego a wzrost
wydobycia ropy naftowej.
b) Przyczyny zmian, np.: - węgiel
kamienny zaczyna zastępować tańsze
nośniki energii i mniej
zanieczyszczające środowisko, -
wysokie koszty wydobycia, np. w
Europie (wyczerpywanie się złóż); -
znaczenie ropy naftowej wzrasta ze
względu na dużą kaloryczność, niskie
koszty wydobycia i transportu, tanią
destylację. c) Wzrost wydobycia węgla
- Stany Zjednoczone, Australia,
Indie, RPA, Rosja Przyczyny: niskie
koszty wydobycia i transportu,
opłacalny eksport, wysoki krajowy
popyt. Spadek wydobycia ropy
naftowej Arabia Saudyjska, Stany
Zjednoczone, Wenezuela, Wielka
Brytania, Kuwejt. Przyczyny np.:
wyczerpywanie się złóż, ochrona
zasobów.
0 -
6
a)
za sformułowanie wniosku
dotyczącego zmian wydobycia
....................................... 1 pkt
b)
za podanie przyczyny zmian
wydobycia:
- węgla kamiennego..........1 pkt
- ropy naftowej .................1 pkt
c)
za podanie:
- 2 krajów z każdej
grupy.............................. 1 pkt
- przyczyn dla każdego
surowca po ..................... 1pkt
20 1. węgiel kamienny,
2. węgiel brunatny,
3. gaz ziemny,
4. ropa naftowa
0 - 3
za podanie:
2 surowców ..………….….. 1 pkt
3 surowców ......................... 2 pkt
4 surowców ……………..... 3 pkt
21 np.:
- energia wiatru,
- wody geotermalne,
- energia słoneczna,
- energia biomasy
,
0 - 3
za podanie:
1 źródła energii …………..... 1pkt
2 źródeł energii ………….... 2 pkt
3 źródeł energii ………….... 3 pkt
22 a)
spadek lub spadek i stabilizacja
b)
np.:
- wzrost kosztów wydobycia,
- spadek zapotrzebowania na węgiel
w przemyśle,
- upadek wielu zakładów
przemysłu energochłonnego,
- zmniejszenie zużycia energii
przez przemysł i ludność,
- spadek eksportu węgla.
0 - 4
a)
za podanie poprawnej
odpowiedzi ………………... 1 pkt
b)
za podanie:
1 przyczyny …………..…… 1 pkt
2 przyczyn ……..…..…....… 2 pkt
3 przyczyn ……..………..… 3 pkt
23 Konsekwencje dla stanu środowiska,
np.:
0 - 2
za podanie:
1 konsekwencji …….....…… 1 pkt
6
- mniejsze zapylenie atmosfery,
- poprawa jakości wód,
- zmniejszenie ilości hałd,
- poprawa stanu roślinności,
- zmniejszenie ilości (natężenia)
tąpnięć.
2 konsekwencji ………...….. 2 pkt
24 - elektrownie cieplne opalane
węglem brunatnym zlokalizowane są
w miejscu występowania złóż tego
surowca,
- największe skupisko elektrowni
opalanych węglem kamiennym
znajduje się w miejscu
występowania największych złóż
węgla kam. (Zagł. Górnośląskie),
- duże elektrownie cieplne
zlokalizowane są nad rzekami,
- elektrownie wodne przepływowe
głównie zlokalizowane są na
górskich rzekach
- elektrownie cieplne zlokalizowane
są w dużych miastach.
0 - 3
za każdą prawidłowość ....po 1 pkt
25 np.:
- przymusowa lokalizacja w miejscu
występowania złóż węgla br,
- duża emisja pyłów i gazów
(ze względu na niskie parametry
energetyczne węgla brunatnego),
- degradacja środowiska w wyniku
dużego opadu pyłów i emisji
gazów.
0 - 2
za podanie:
1 wady ……………..……… 1 pkt
2 wad ………………..…….. 2 pkt
26. Np.:
a) Przyczyną wzrostu produkcji energii
elektrycznej jest:
rozwój przemysłu, rozwój usług, postęp
cywilizacyjny (wzrost zapotrzebowania
na energię w gospodarstwach
domowych i gospodarce komunalnej),
rozwój możliwości technicznych
wytwarzania energii itp.
b) Produkcja energii elektrycznej na
jednego mieszkańca jest lepszym
wskaźnikiem rozwoju gospodarczego
państw, ponieważ jest niezależna od
udziału państwa w gospodarce świata
oraz ulega powiększeniu w miarę
rozwoju gospodarki, stosownie do
0-4
a)
Za podanie w wyjaśnieniu jednej
przyczyny
1 pkt
Za podanie w wyjaśnieniu więcej
przyczyn 2 pkt
b)
Za wskazanie właściwego miernika
1 pkt
Za podanie uzasadnienia
1 pkt
7
wzrostu popytu na energię elektryczną,
np.: Japonia, w której rozwój
gospodarki spowodował wzrost
produkcji energii elektrycznej na osobę
mimo jednoczesnego spadku
energochłonności tworzenia PKB.
27 a) np.: wysoka kaloryczność, łatwość
transportu gazociągami lub w formie
skroplonej, niskie koszty wydobycia;
małe zanieczyszczenie środowiska,
większe zużycie gazu spowodowane
ogrzewaniem domów oraz zakładaniem
instalacji gazowych w samochodach.
b) np.: wysoka kapitałochłonność
elektrowni, problem składowania
odpadów w obawie przed
niekorzystnymi skutkami
0-4
a)
Za podanie:
jednego czynnika
1 pkt
dwóch czynników
2 pkt
b)
Za podanie:
jednego czynnika
1 pkt
dwóch czynników
2 pkt
28 Np.:
- wyczerpywanie się nieodnawialnych
źródeł energii,
- duże zanieczyszczenie powietrza,
- kwaśne opady,
- mniejsze negatywne oddziaływanie
alternatywnych źródeł energii na
środowisko geograficzne,
- większa troska społeczności
międzynarodowej o stan środowiska
geograficznego.
0-2
Za podanie przyczyn:
- dwóch ......................1 pkt
- trzech .......................2 pkt
29 a) drewno
b) węgiel kamienny
c) gaz ziemny
d) ropa naftowa
0-2
Za podanie surowców:
- dwóch, trzech – 1 pkt
- czterech – 2 pkt
30 Np.
- zmniejszenie udziału węgla
kamiennego, ponieważ prowadzi to
do spadku emisji CO
2
i SO
2
do
atmosfery
- wzrost udziału gazu ziemnego ze
względu na dużą kaloryczność i
mniejszą emisję SO
2
podczas
spalania
- wzrost znaczenia surowców
odnawialnych, które należą do
czystych źródeł energii
- spadek udziału drewna ze względu
na konieczność zachowania lasów
- wzrost udziału energii jądrowej i
energii odnawialnej jest korzystny
ze względu na zmniejszenie zużycia
nieodnawialnych surowców
0-2
Za podanie zmiany wraz z
uzasadnieniem:
- jednej – 1 pkt
- dwóch – 2 pkt
8
energetycznych
31 a) ropa naftowa
b) A, C
0-2
Za podanie nazwy surowca …... 1pkt
Za poprawny wybór dwóch obszarów
1 pkt
32 a) węgiel kamienny, węgiel brunatny
b) energia wiatru
0-2
Za poprawne podanie nazwy dwóch
surowców – 1 pkt
Za poprawne podanie nazwy
alternatywnego źródła energii
– 1 pkt
33 Np.
Argumenty za:
- produkcja energii jest czystsza dla
środowiska przyrodniczego niż w
elektrowniach konwencjonalnych
(np. odpady z elektrowni atomowych
mają mniejszą masę i objętość),
- możliwość lokalizacji na terenach do
tej pory pozbawionych elektrowni
konwencjonalnych (np. obszar
północnej Polski),
- w dłuższej perspektywie czasowej
może brakować w Polsce i na świecie
surowców konwencjonalnych –
źródeł energii dla elektrowni
konwencjonalnych (np. węgla
kamiennego, ropy naftowej),
- na świecie wdrażane są do produkcji
bezpieczne urządzenia - reaktory III
generacji.
Argumenty przeciw:
- niebezpieczeństwo awarii, której
konsekwencje mogą zagrażać życiu
ludzi,
- brak własnego surowca (rud uranu),
- brak wystarczającej liczby
specjalistów potrzebnych przy
budowie i funkcjonowaniu
elektrowni atomowej,
- konieczność zapewnienia
bezpiecznych warunków składowania
odpadów z elektrowni atomowej
0-2
Za podanie dwóch logicznych
argumentów:
- za ............................................ 1pkt
- przeciw ................................... 1pkt
lub
Za podanie po jednym logicznym
argumencie za i przeciw – 1 pkt
34 Porównanie, np.:
W Chinach produkuje się ponad 10
razy więcej energii elektrycznej niż w
Norwegii, ale na 1 mieszkańca
znacznie więcej energii produkuje
Norwegia.
Przyczyny różnic, np.:
- bardzo duża liczba ludności Chin,
0-2
Za poprawne porównanie
produkcji globalnej i w przeliczeniu na
1 mieszkańca ... 1pkt
Za poprawne podanie przyczyny różnic
1pkt
9
która daje małą wartość wskaźnika,
- mała liczba ludności Norwegii, która
daje dużą wartość wskaźnika,
- w Norwegii duża produkcja taniej
energii w hydroelektrowniach.
35 Opis pionowej osi co 500 TWh.
Od lewej: USA, Chiny, (Kanada),
Niemcy, Polska, Norwegia.
0-3
Za poprawne:
- wykonanie diagramów słupkowych
dla Polski i Norwegii … 1pkt
- podpisanie pięciu krajów ........ 1pkt
- opis pionowej osi … 1pkt
36 Np.:
- ochrona zasobów naturalnych, gdyż
wobec nowego źródła energii
zmniejszono by wydobycie węgla
- mniejsza emisja CO
2
(gazów
cieplarnianych)
- możliwość skorzystania z dotacji
unijnych
- realizacja zadań ograniczenia emisji
gazów cieplarnianych zgodnych z
zaleceniami UE
- zmniejszenie zanieczyszczenia
środowiska (w wyniku ograniczenia
spalania węgla)
- uniezależnienie energetyki od
dominacji jednego surowca
- zdywersyfikowanie (zróżnicowanie)
źródeł energii
- koszty produkcji energii elektrycznej
w elektrowniach jądrowych są niższe
w porównaniu z elektrowniami
węglowymi
- stała praca dla miejscowej ludności
0-2
Za podanie uzasadnienia z
wykorzystaniem
dwóch argumentów – 1 pkt
trzech argumentów – 2 pkt
37 Norwegia, np.:
- liczne rzeki górskie
- rzeki o dużych spadkach
- stabilne przepływy w rzekach również
zimą
- dbałość o czyste środowisko
- wysoki poziom rozwoju
gospodarczego
umożliwiający poziom
hydroenergetyki
RPA, np.:
- występowanie złóż węgla kamiennego
Francja, np.:
- występowanie złóż uranu
- wyczerpywanie się (brak)
tradycyjnych złóż surowców
0-2
Za podanie jednej przyczyny dla:
dwóch krajów – 1 pkt
trzech krajów – 2 pkt
Uznać odpowiedź przy RPA
–
występowanie węgla
Nie uznajemy odp. przy RPA – dużo
surowców energetycznych (musi być
wyraźnie napisany węgiel)
10
energetycznych
- wysoki poziom rozwoju
gospodarczego umożliwiający
inwestowanie w energię atomową
38 Przykłady zalet,np.:
- nie zanieczyszczają środowiska przyr.
- nie wymagają dostaw surowca
- wykorzystują odnawialne źródło
energii
- krótki czas realizacji inwestycji
Przykłady wad, np.:
- brak ciągłości w dostarczaniu energii
(nie zawsze wieje wiatr)
- możliwość występowania znacznych
zmian w wielkości energii w
określonym czasie (zmienność siły
wiatru)
- źródło hałasu
- możliwość zmniejszenia atrakcyjności
regionów turystycznych
- wysoki koszt budowy elektrowni w
stosunku do jej mocy
- zagrożenie dla fauny (przelatujących
ptaków, siedlisk zwierząt)
- niszczą estetykę krajobrazu np.
obszarów nadmorskich i wiejskich
0-2
Za podanie przykładów:
dwóch zalet – 1 pkt
dwóch wad – 1 pkt
lub
za podanie jednej zalety i jednej wady
- 1 pkt
39
Np.:
Francja
- wysoki poziom gospodarczy pozwala na
rozwój drogich w budowie elektrowni
jądrowych, Stany Zjednoczone
- posiadanie dużych ilości surowców (węgiel
kamienny i ropa naftowa) i ciągłe ich
wydobywanie.
0-1
za prawidłowe podanie przyczyny 1 pkt
40
Np.:
zalety:
- bazuje na surowcach odnawialnych, które są
niewyczerpalne
- ekologiczna – przyjazna dla środowiska
wady:
- duże koszty budowy elektrowni
alternatywnych
- mała moc
- nie wszędzie mogą być usytuowane
0-2
za prawidłowe podanie
- dwóch zalet 1 pkt
- dwóch wad 1 pkt
41
Kolejno od lewej: A, D, C, B
0-1
za rozpoznanie wszystkich krajów 1pkt
42 Np.:
a) Eksploatacja złóż węgla brunatnego:
- powstają wyrobiska
- powstają hałdy z materiału skalnego
stanowiącego nadkład złoża
- lej depresyjny (obniżenie poziomu
0 - 2 a)
Za poprawne podanie dwóch zmian
wywołanych eksploatacją złóż węgla
brunatnego ...................... 1 pkt
b)
Za poprawne podanie
11
wód gruntowych) w rejonie
wydobycia węgla brunatnego.
b) Produkcja energii w elektrowniach:
- emisja do atmosfery zanieczyszczeń
pyłowych i gazowych
- w pobliżu elektrowni powstają hałdy
z resztek spalanego surowca
- zrzuty wód o podwyższonej
temperaturze
- podwyższenie temperatury powietrza
w sąsiedztwie elektrowni.
dwóch zmian wywołanych
produkcją energii w elektrowniach
wykorzystujących węgiel
brunatny .......................... 1 pkt
43 Organizacja Krajów Eksportujących
Ropę Naftową (Organization of the
Petroleum Exporting Countries)
lub OPEC
0 - 1
Za poprawne podanie
nazwy organizacji (pełnej lub skrótu)
1 pkt
44 a)
35,403+15,095+13,024+12,851+12,263
= 88,636 mld ton = 88,6 mld ton
b)
Stany Zjednoczone, Japonia
0-2
a)
Za poprawne obliczenie zasobów ropy
naftowej i podanie wyniku w mld ton
1 pkt
b)
Za poprawne podanie dwóch krajów
-największych importerów ropy
naftowej 1 pkt
45
A – 5, B – 2, C – 1, D - 3
0-2
Za przyporządkowania:
- dwa, trzy – 1 pkt
- cztery – 2 pkt
46
Np.:
Wielka Brytania: kryzys energetyczny lat
siedemdziesiątych i przejście na alternatywne
źródła energii, tj. jądrowe
i wiatrowe, restrukturyzacja gospodarki oraz
zmniejszenie emisji zanieczyszczeń na skutek
wprowadzenia norm ochrony środowiska;
Polska: zmiany polityczne i gospodarcze po
roku 1990 spowodowały zamknięcie dużej
liczby kopalń, tańsze wydobycie innych
surowców kopalnych np. węgla
brunatnego
0-2
za poprawne wskazanie przyczyn
dla jednego państwa 1 pkt
dla dwóch państw 2 pkt
47
Np.:
–
ograniczenie eksploatacji surowców
pod obszarami zabudowanymi
–
zabezpieczanie wyrobisk górniczych
w celu ograniczenia możliwości
stąpnięć
–
wypełnianie podziemnych wyrobisk
piaskiem
–
rekultywacja hałd i wyrobisk
–
likwidowanie pęknięć ścian
budynków na koszt kopalni
–
wzmacnianie budynków
–
przeznaczanie pod zabudowę terenu,
na którym nie planuje się eksploatacji
0-1
Za podanie dwóch propozycji
1 pkt
12
surowców.
48
a) Indie
b) Np.
- w RPA występował ciągły wzrost wydobycia,
natomiast w Polsce wzrost wydobycia do 1980
r., a potem spadek
0-2
Za poprawną nazwę państwa – 1pkt
Za poprawne porównanie – 1pkt
49
Zalety, np.:
- jest to źródło odnawialne,
- tanie źródło energii,
- źródło energii powszechnie dostępne,
- biomasa daje możliwość pozbywania się
zbędnych odpadów organicznych,
- wykorzystanie biomasy stwarza nowe
miejsca pracy w rolnictwie.
Wady, np.:
- jest mało kalorycznym źródłem energii,
- w procesie spalania zanieczyszczane jest
powietrze,
- problem ze składowaniem np. ze względu
na nieprzyjemny zapach,
- stosunkowo mała gęstość surowca utrudnia
jego transport i magazynowanie,
- niektóre odpady dostępne są tylko
sezonowo.
0-2
Za wskazanie dwóch poprawnych zalet......1pkt
Za wskazanie dwóch poprawnych wad.......1pkt
LUB
Za wskazanie jednej poprawnej wady i jednej
poprawnej zalety........1pkt
50
A
Francja
B
Polska
C
Hiszpania
D
Norwegia
0-2
Za prawidłowe przyporządkowanie państw
do diagramów:
dwóch, trzech……...........1pkt
czterech…………………2pkt
51
Dania – energia wiatru
Norwegia – energia spadku wody
1
Za przyporządkowanie źródeł energii do
dwóch krajów – 1pkt
52
a) np.:
- odpływ pracowników do innych
regionów (np. zagłębia legnickiego)
- przekwalifikowanie pracowników
kopalni
- rekultywacja środowiska (zalesienia)
- likwidacja wyrobiska (utworzenie
zbiornika wodnego lub zasypanie
wyrobiska)
- możliwość rozwoju rekreacji i turystyki
- zmniejszenie wpływów do budżetu władz
lokalnych
b) np.:
- zmiany rzeźby terenu (powstanie
wyrobiska i zwałowiska)
- powstanie leja depresyjnego
- zmiana obiegu wody
- zniszczenie gleby
- przekształcenie fauny i flory
- zmiana mikroklimatu
- emisja zanieczyszczeń do atmosfery po
uruchomieniu elektrowni
2
a)
za podanie dwóch poprawnych zmian –
1pkt
b)
za podanie dwóch zmian – 1pkt
53
22, 23 podst sierp
54
31 roz sierp
55
13
56
22,35,36 PR styczeń
57
58
59
np.:
zmniejszenie zanieczyszczenia środowiska
- zmniejszenie kosztów np. ogrzewania
domów, szklarni
- ograniczenie eksploatacji nieodnawialnych
źródeł energii
- niskie nakłady na pozyskiwanie tej energii
w porównaniu do energetyki cieplnej
- jest to energetyka odnawialna
1
1 p. – za podanie dwóch poprawnych
argumentów
60
np.:
Elektrownie szczytowo-pompowe dostarczają
energii w czasie dużego zapotrzebowania na
nią. W tej części doby, w której istnieją w
sieci nadwyżki energii, pompuje się wodę do
zbiornika górnego. W godzinach szczytu
energetycznego woda ze zbiornika górnego
napędza turbiny produkujące energię
elektryczną.
1
1 p. – za poprawne wyjaśnienie
61
np.:
Większość elektrowni cieplnych
zużywających węgiel kamienny lub węgiel
brunatny jest lokalizowana w rejonach
wydobycia tych surowców.
Elektrownie jądrowe są głównie
zlokalizowane w bliskim sąsiedztwie wody,
np. w pobliżu rzek.
2
za poprawne sformułowanie
- jednej prawidłowości – 1 pkt
- dwóch – 2 pkt