Poradnik fotografii
>
Budowa aparatu cyfrowego
>
OPTYKA
>
Aberracja chromatyczna
Dzisiejsze promocje RTV - kliknij tutaj i sprawd
ź
!
Aberracja chromatyczna
Tak nazywa si
ę
wada soczewki przejawiaj
ą
ca si
ę
tym,
ż
e promienie
ś
wiatła o ró
ż
nej barwie
maj
ą
ognisko w ró
ż
nej odległo
ś
ci od soczewki. Innymi słowy, soczewka ma ró
ż
ne długo
ś
ci
ogniskowej dla
ś
wiatła o ró
ż
nej barwie. Wyró
ż
nia si
ę
aberracj
ę
chromatyczn
ą
podłu
ż
na i
poprzeczn
ą
. Na Rys.1 pokazujemy efekt aberracji chromatycznej podłu
ż
nej.
Rys.1. Aberracja chromatyczna podłu
ż
na
Wi
ą
zka
ś
wiatła białego pada na soczewk
ę
równolegle do jej osi optycznej, pokazanej zielon
ą
lini
ą
i rozszczepia si
ę
na barwy składowe. Ka
ż
da z nich ma ognisko w nieco innym miejscu osi
optycznej. Zjawisko to jest wynikiem dyspersji, czyli zale
ż
no
ś
ci współczynnika załamania
ś
wiatła n
od jego barwy. Poprawniej jest mówi
ć
o zale
ż
no
ś
ci współczynnika załamania od długo
ś
ci fali
ś
wiatła ale fotoamator widzi barwy a nie długo
ś
ci fali wi
ę
c u
ż
ywamy zamiennie barw
ę
i długo
ść
fali
ś
wiatła.
Współczynnik załamania n jest tym wi
ę
kszy im mniejsza jest długo
ść
fali
ś
wietlnej. Jest wi
ę
c
najwi
ę
kszy dla
ś
wiatła niebieskiego
a najmniejszy dla czerwonego.
Najsilniej załamywane
ś
wiatło niebieskie skupia si
ę
najbli
ż
ej soczewki, czyli dla tego
ś
wiatła
soczewka ma najkrótsz
ą
ogniskow
ą
F
N
a najdłu
ż
sz
ą
, F
C
, ma dla
ś
wiatła czerwonego. Efekt
aberracji pokazujemy z du
żą
przesad
ą
dla ułatwienia wyja
ś
nie
ń
. Efekt ten wyst
ę
puje równie
ż
w
obiektywach aparatów fotograficznych, cho
ć
jest tam minimalizowany ró
ż
nymi metodami o których
napiszemy dalej.
W przypadku aparatu fotograficznego aberracja chromatyczna powoduje,
ż
e obraz
przedmiotów fotografowanych b
ę
dzie nieco rozmyty. Z Rys.1 wynika,
ż
e nie mo
ż
na uzyska
ć
ostrego obrazu dla wszystkich barw jednocze
ś
nie. Je
ż
eli ostro
ść
b
ę
dzie ustawiona dla barwy
ż
ółtej, której długo
ść
fali jest pomi
ę
dzy niebiesk
ą
i czerwon
ą
, to elementy obrazu o innym kolorze
b
ę
d
ą
nieco rozmyte. Efekt aberracji chromatycznej podłu
ż
nej jest jednak bardzo mały i praktycznie
nie degraduje jako
ś
ci zdj
ę
cia. Znacznie gro
ź
niejsza dla jako
ś
ci zdj
ęć
jest aberracja poprzeczna.
Wyja
ś
niamy ja na Rys.2.
Nowo
ś
ci na email
Twój adres email:
Zapisz się
Akceptuj
ę
regulamin
prywatno
ś
ci
i prosz
ę
o
przesyłanie bezpłatnych i
niezobowi
ą
zuj
ą
cych informacji o
nowych artykułach o fotografii
oraz o ciekawych ofertach
zwi
ą
zanych z fotografi
ą
Szukaj tematu:
Najnowsze aparaty i artykuły
Nowo
ś
ci
Aparaty cyfrowe i
obiektywy
Poradnik fotografii
Słownik terminów angielskich
Porady praktyczne
FOTOGRAFOWANIE
LUSTRZANK
Ą
FOTOGRAFOWANIE
iPhonem
Fotografia dla dzieci
Fotoporadnik w PDF
SKANERY I SKANOWANIE
ZŁODZIEJ W SIECI
JAK SZUKA
Ć
TEMATU
HDR - najnowsze
osi
ą
gni
ę
cia
GALERIA ZDJ
ĘĆ
HDR
Adobe Photoshop Elements
7.0
Budowa aparatu cyfrowego
MATRYCE
MONITORY
(wy
ś
wietlacze)
OPTYKA
Aberracja chromatyczna
Aberracja układów
optycznych
Celowniki
Obiektyw zoom o stalej
jasno
ś
ci
Obiektyw
K
ą
t widzenia obiektywu
Obiektyw rybie oko
Ogniskowa rzeczywista a
równowa
ż
na
Ogniskowa równowa
ż
na
Zoom optyczny
Zasada teleobiektywu
Dodatkowy zoom
optyczny
Digiscoping
Autofokus
Celownik optyczny
Powi
ę
kszenie obiektywu
Stabilizator obrazu
Front i back fokus
Back i front focus II
ELEKTRONIKA
Oprogramowanie
Przysłona - teoria
Migawka
Oznaczenia w cyfrówce
Aberracja chromatyczna - szczegółowy opis
http://www.fotoporadnik.pl/aberracja-chromatyczna-en.html
1 z 4
2015-03-03 19:56
Przysłona - budowa
Lampa błyskowa
BUDOWA LUSTRZANKI
Funkcje aparatu cyfrowego
Kalibracja kolorów
Fotografowanie
Makrofotografia
PANORAMY
WIDEO LUSTRZANK
Ą
Powstawania zdj
ę
cia
Obróbka komputerowa
Odbitki cyfrowych zdj
ęć
Kupujemy aparat cyfrowy
Pierwsze zdj
ę
cia
Encyklopedia fotografii
Jak fotografowa
ć
Zagadnienia ró
ż
ne
APARATY SPECJALNE
Pytania Czytelników
O autorze
Galeria zdj
ęć
Znajd
ź
nas na Facebooku
Fotoporadnik.pl -
fotografia
poradnik
3 243 osoby lubi
ą
obiekt
Fotoporadnik.pl - fotografia poradnik
.
Wtyczka społeczno
ś
ciowa
Lubi
ę
to!
Lubi
ę
to!
Fotoporadnik.pl
- fotografia
poradnik
19 lutego o 05:52
Sk
ą
d wzi
ę
ły si
ę
symbole
u
ż
ywane w fotografii
Obja
ś
nimy pochodzenie
kilku symboli u
ż
ywanych
w fotografii, to taka
ciekawostka. DSLR -
pochodzi od "Digital
Single-Lens Reflex
camera" i jest (...)
Rys.2 Aberracja chromatyczna poprzeczna.
Wi
ą
zka
ś
wiatła białego padaj
ą
ca pod du
ż
ym k
ą
tem do osi optycznej obiektywu (dla prostoty
wyja
ś
nie
ń
jest to jedna soczewka) rozszczepia si
ę
na barwy składowe i na matrycy (filmie)
powstaje kilka jej odwzorowa
ń
, przesuni
ę
tych wzgl
ę
dem siebie. Efekt aberracji poprzecznej jest
wyra
ź
nie widoczny na zdj
ę
ciach i zwi
ę
ksza si
ę
w miar
ę
oddalania si
ę
od
ś
rodka zdj
ę
cia. Jest on
szczególnie wyra
ź
ny na zdj
ę
ciach wykonanych obiektywem szerokok
ą
tnym, gdy
ś
wiatło wpada do
aparatu pod du
ż
ym k
ą
tem do osi optycznej. Aberracja chromatyczna jest równie
ż
du
ż
a przy
fotografowaniu obiektywem o długiej ogniskowej a to dlatego,
ż
e nawet minimalnie rozszczepione
promienie o ró
ż
nej barwie przebywaj
ą
dłu
ż
sz
ą
drog
ę
od obiektywu do matrycy i odwzorowuj
ą
si
ę
w
wi
ę
kszej od siebie odległo
ś
ci.
Demonstracj
ą
aberracji chromatycznej jest zamieszczone poni
ż
ej zdj
ę
cie wykonanego
aparatem Canon PowerShot S2 IS. O dobrej jako
ś
ci obiektywu
ś
wiadczy fakt,
ż
e efekt aberracji
wida
ć
dopiero na fragmencie zdj
ę
cia powi
ę
kszonym w komputerze 2x.
Zdj
ę
cie starej dzwonnicy w Dubrowniku (Chorwacja).
Fragment górnego zdj
ę
cia, powi
ę
kszony cyfrowo 2x. Tu ju
ż
mo
ż
na zauwa
ż
y
ć
lekkie obwódki
kolorowe, powstałe w wyniku aberracji chromatycznej
Aberracja chromatyczna jest zjawiskiem pogarszaj
ą
cym jako
ść
zdj
ęć
i stosuje si
ę
kilka
podstawowych metod jej minimalizacji.
Obiektywy achromatyczne
Najprostsza metoda to zbudowanie obiektywu z dwóch soczewek, jednej skupiaj
ą
cej i jednej
rozpraszaj
ą
cej. Wyja
ś
niamy to na Rys.3.
Aberracja chromatyczna - szczegółowy opis
http://www.fotoporadnik.pl/aberracja-chromatyczna-en.html
2 z 4
2015-03-03 19:56
Rys.3. Zasada budowy obiektywu achromatycznego.
Wi
ą
zka
ś
wiatła białego pada na soczewk
ę
skupiaj
ą
c
ą
S i, gdyby nie było kolejnej soczewki R,
ś
wiatło rozszczepione na barwy niebiesk
ą
i czerwon
ą
miało by ogniska w punktach 1 i 2. Przed
miejscem poło
ż
enia tych ognisk umieszczono soczewk
ę
rozpraszaj
ą
c
ą
S, która odchyla od osi
optycznej
ś
wiatło czerwone i niebieskie odwrotnie ni
ż
soczewka skupiaj
ą
ca. W efekcie obie barwy
maj
ą
ognisko w punkcie W. Niestety, pozostałe barwy nie b
ę
d
ą
miały wspólnego ogniska. Tym nie
mniej "rozrzut" ognisk dla wszystkich innych barw b
ę
dzie mniejszy ni
ż
w przypadku jednej
soczewki skupiaj
ą
cej. Wypadkowa ogniskowa takiego układu wyra
ż
a si
ę
wzorem
F = (F1*F2)/(F1 + F2 - d) (Wzór 1)
w którym d jest odległo
ś
ci
ą
mi
ę
dzy dwoma soczewkami. Długo
ść
ogniskowej soczewki
rozpraszaj
ą
cej oznaczana jest jako liczba ujemna. Dobór soczewek z odpowiednimi długo
ś
ciami
ogniskowych i ustawienie ich we wła
ś
ciwej odległo
ś
ci pozwala uzyska
ć
efekt zbie
ż
no
ś
ci ognisk dla
dwóch barw pokazany na Rys.3.
Obiektywy apochromatyczne
Konstruuj
ą
c obiektyw z dwóch soczewek, rozpraszaj
ą
cej i skupiaj
ą
cej a do tego ka
ż
da z nich z
innego gatunku szkła, mo
ż
na uzyska
ć
wspólne ognisko dla trzech barw, np. czerwonej,
ż
ółtej i
niebieskiej. Nadal jednak pozostałe barwy b
ę
d
ą
miały ogniska w ró
ż
nych punktach. Inny gatunek
szkła oznacza,
ż
e ma ono inne współczynniki załamania
ś
wiatła dla ró
ż
nych barw, czyli inn
ą
dyspersj
ę
.
Obiektywy w aparatach fotograficznych
Obiektywy w aparatach fotograficznych s
ą
du
ż
o bardziej zło
ż
one, ni
ż
ten z Rys.3.
Konstruktorzy tak je projektuj
ą
, by korygowały nie tylko aberracj
ę
chromatyczna ale i inne wady
pojedynczej soczewki. Składaj
ą
si
ę
z kilku a nawet kilkunastu soczewek, rozmieszczonych grupami
po kilka. Patrz
ą
c na wzór 1 z poprzedniego punktu widzimy,
ż
e przesuwaj
ą
c wzgl
ę
dem siebie
soczewki, czyli zmieniaj
ą
c odległo
ś
ci mi
ę
dzy nimi, mo
ż
emy zmienia
ć
wypadkow
ą
ogniskow
ą
obiektywu. Ustawiane ostro
ś
ci i zmiana długo
ś
ci ogniskowej w obiektywach typu
zoom
jest
realizowana w ten wła
ś
nie sposób.
Aberracja chromatyczna mikrosoczewek
W aparatach cyfrowych, obok obiektywu,
ź
ródłem aberracji chromatycznej s
ą
te
ż
mikrosoczewki umieszczone nad ka
ż
dym pikselem matrycy. Niestety, tego efektu nie mo
ż
na
skutecznie korygowa
ć
konstrukcyjnie.
Blooming
Nie ma dotychczas uznanego polskiego odpowiednika tego terminu. Otó
ż
ów blooming,
polegaj
ą
cy na "przepełnieniu" piksela elektronami i "przelaniu" si
ę
ich do s
ą
siednich pikseli te
ż
mo
ż
e dawa
ć
efekty podobne do aberracji chromatycznej. Tak wi
ę
c, nie ka
ż
de pojawianie si
ę
kolorowych obwódek wokół konturów na zdj
ę
ciu, to efekt wady obiektywu.
Aberracja chromatyczna - po
ż
yteczna jej strona
Nawet bardzo dobre obiektywy wykazuj
ą
słab
ą
aberracj
ę
chromatyczn
ą
. Z Rys.1 i Rys.2
wynika,
ż
e aberracja ta jest najmniejsza w pobli
ż
u osi optycznej obiektywu, czyli w
ś
rodku zdj
ę
cia.
W miar
ę
oddalania si
ę
od
ś
rodka zdj
ę
cia aberracja jest coraz wi
ę
ksza. Odpowiednie programy
komputerowe pozwalaj
ą
okre
ś
la
ć
stopie
ń
aberracji w zale
ż
no
ś
ci od poło
ż
enia punktu na zdj
ę
ciu.
Zmiana ta nast
ę
puje od punktu do punktu bardzo małymi skokami, praktycznie w sposób płynny.
Wyobra
ź
my sobie,
ż
e kto
ś
zrobił fotomonta
ż
, maj
ą
cy co
ś
tam "udowodni
ć
". Przy obecnej
technice obróbki komputerowej, jest prawie niemo
ż
liwym stwierdzenie faktu manipulacji zdj
ę
ciem.
Prawie, gdy
ż
pomiar aberracji na powierzchni zdj
ę
cia od razu wyka
ż
e,
ż
e zostało ono zmontowane
z kilku innych, lub,
ż
e co
ś
do niego wstawiono. Co jest tym dowodem manipulacji. Otó
ż
stwierdzenia,
ż
e nagle w jakim
ś
miejscu zdj
ę
cia skokowo zmienia si
ę
wielko
ść
aberracji, oznacza,
ż
e tu zaczyna si
ę
fragment innego zdj
ę
cia. Do takiej analizy trzeba dysponowa
ć
plikiem ze
zdj
ę
ciem, gdy
ż
odbitki na papierze nie mo
ż
na tak precyzyjnie analizowa
ć
.
Komputerowa korekcja aberracji chromatycznej
Programy komputerowe do obróbki zdj
ęć
pozwalaj
ą
zmniejsza
ć
widoczne efekty aberracji
chromatycznej, a tak
ż
e innych zniekształce
ń
wnoszonych przez optyk
ę
aparatu. Jest to jednak
procedura bardzo
ż
mudna i czasochłonna. W normalnej praktyce fotografa amatora aberracja
chromatyczna nie stanowi powa
ż
nego problemu. Warto jednak o niej wiedzie
ć
, je
ż
eli fotografujemy
Aberracja chromatyczna - szczegółowy opis
http://www.fotoporadnik.pl/aberracja-chromatyczna-en.html
3 z 4
2015-03-03 19:56
przy u
ż
yciu obiektywu o bardzo długiej ogniskowej. Obiektywy takie musz
ą
by
ć
bardzo dokładnie
korygowane na aberracj
ę
chromatyczn
ą
i na inne wady obiektywów, st
ą
d cena ich jest wysoka.
Powszechnie dost
ę
pny teleobiektyw o ogniskowej 600mm mo
ż
e kosztowa
ć
nawet ponad 30
tys. złotych. teleobiektywy robione na zamówienie o ogniskowej 1000 mm i wi
ę
cej kosztuj
ą
po
kilkadziesi
ą
t do 100 tys. dolarów. To mówi o stopniu trudno
ś
ci w pozbywaniu si
ę
wad w układach
optycznych, jakimi s
ą
obiektywy aparatów fotograficznych ale tak
ż
e mikroskopów, czy lunet
astronomicznych.
U
ż
ywasz Facebooku'a? Kliknij "lubi
ę
to", b
ę
dziesz dostawał informacje o nowo
ś
ciach na
naszym serwisie.
3,2 tys.
Lubi
ę
to!
Lubi
ę
to!
Regulamin serwisu
Copyright: 2006-2015 Roman Goc, Michał Goc
Aberracja chromatyczna - szczegółowy opis
http://www.fotoporadnik.pl/aberracja-chromatyczna-en.html
4 z 4
2015-03-03 19:56