Materiałoznawstwo
Uniwersytet Łódzki
dr Leszek Margielewski
Materiałoznawstwo
Uniwersytet Łódzki
dr Leszek Margielewski
Podział przetworów naftowych
Klasa
Określenie klasy
F
Paliwa
S
L
W
Woski
B
Bitumen
Asfalty
Fuels
Solvents and raw materials for
chemical industry
Rozpuszczalniki i surowce dla
przemysłu chemicznego
Lubricants, industrial oils and
related products
Środki smarne, oleje przemy-
słowe i produkty pokrewne
Waxes
Klasyfikacje ciekłych środków
smarowych
●
Ze względu na przeznaczenie środki smarowe dzielimy na:
–
przemysłowe oleje i smary
–
produkty do obróbki metali
–
oleje i smary samochodowe
–
środki smarowe stosowane w kolejnictwie, lotnictwie, przestrzeni
kosmicznej
●
Klasyfikacja środków smarowych:
–
na podstawie lepkości
–
na podstawie jakości
●
Metody klasyfikacji lepkościowej:
–
uniwersalne sekundy Seybolta SUS – Seybolt Universal Seconds
–
stopnie lepkości ISO – International Organisation for Standarisation’s
–
liczby AGMA – American Gear Manufacturers Association
–
stopnie lepkości SAE – Society of Automotive Engineers
Klasyfikacje lepkościowe
●
Uniwersalne sekundy Seybolta stosowane najszerzej w Ameryce Północnej
odpowiadają lepkości oleju zmierzonej w 100° i 210°F (37.8, 98.9°C).
●
Stopnie lepkości ISO:
–
międzynarodowa akceptacja
–
bezpośrednie powiązanie stopni ISO z lepkością kinematyczną w 40°C
–
nie mają zastosowania w tej metodzie przedstawiania lepkości oleje
samochodowe i przekładniowe
–
nie wszystkie rodzaje olejów mogą zostać sklasyfikowane, podział nie jest ciągły.
●
Istnieje 18 klas lepkościowych olejów ISO VG: 2, 3, 5, 7, 10, 15, 22, 32, 46,
68, 100, 150, 220, 320, 460, 680, 1000 I 1500.
●
Stopień lepkości ISO odpowiada lepkości oleju wyrażonej w cSt w 40°C.
●
Najniższy stopień ISO to 2. Kolejny stopień odpowiada lepkości o 50%
wyższej od poprzedniego. Zakres lepkości ustala się na podstawie lepkości
średniej z uwzględnieniem odchyłek 10 %-owych w stronę wyższych i
niższych lepkości.
Klasyfikacje lepkościowe
●
Liczby AGMA oparte zostały na podstawie wymagań lepkościowych dla
różnych typów reduktorów. Stopnie te są wybijane na tabliczce znamionowej
maszyny.
●
Stosowane są dwa typy liczb AGMA:
–
EP
–
R&O.
●
EP stosuje się olejów przekładniowych bogatych w dodatki EP.
●
R&O ma zastosowanie dla olejów o niskiej zawartości dodatków
przeciwzatarciowych.
Stopnie ISO i SUS
S
TOPNIE
L
EPKOŚĆ ŚREDNIA
Z
AKRES LEPKOŚCI
ISO
L
EPKOŚĆ MINIMALNA
L
EPKOŚĆ MAKSYMALNA
[
C
S
T W
40°C]
[
C
S
T
]
SUS
[
C
S
T
]
SUS
2
2.2
1.98
32.0
2.42
34.0
3
3.2
2.88
35.5
3.52
37.5
5
4.6
4.14
39.5
5.06
42.5
7
6.8
6.12
46.0
7.48
50.5
10
10
9.00
55.5
11.0
62.5
15
15
13.5
71.5
16.5
83.5
22
22
19.8
97.0
24.2
116
32
32
28.8
136
35.2
165
46
46
41.4
193
50.6
235
68
68
61.2
284
74.8
347
100
100
90.0
417
110
510
150
150
135
625
165
764
220
220
198
917
242
1121
320
320
288
1334
352
1631
460
460
414
1918
506
2344
680
680
612
2835
748
3465
1000
1000
900
4169
1100
5095
1500
1500
1350
6253
1650
7643
Stopnie ISO i AGMA
AGMA EP
R&O
ISO
L
EPKOŚĆ W
40°C [
C
S
T
]
–
1
46
41.4 –
50.6
2
EP
2
68
61
–
75
3
EP
3
100
90
–
110
4
EP
4
150
135
–
165
5
EP
5
220
198
–
242
6
EP
6
320
288
–
352
7
EP
7
C
OMP
460
414
–
506
8
EP
8
C
OMP
680
612
–
748
8A
EP
8A
C
OMP
1000
900
–
110
Porównanie klasyfikacji lepkościowej
Klasyfikacja jakościowa olejów
przemysłowych
●
Klasyfikacja jakościowa opiera się na ogólnym podziale olejów
przemysłowych i nadanie im odpowiednich kodów literowych ISO
6743.
K
OD LITEROWY
Z
ASTOSOWANIE
A
O
TWARTE UKŁADU SMAROWNICZE
B
S
MAROWANIE FORM ODLEWNICZYCH
C (CK)
P
RZEMYSŁOWE PRZEKŁADNIE ZĘBATE
D
S
PRĘŻARKI
(
WŁĄCZNIE Z CHŁODNICZYMI I DO POMP PRÓŻNIOWYCH
)
E
P
RZEMYSŁOWE SILNIKI SPALINOWE
F
O
SIE
,
ŁOŻYSKA I SPRZĘŻONE Z NIMI SKOJARZENIA
G
P
ROWADNICE ŚLIZGOWE
H
U
KŁADY HYDRAULICZNE
M
M
ECHANICZNA OBRÓBKA METALI
N
E
LEKTROIZOLACJA
P
U
KŁADY PNEUMATYCZNE
Q
U
KŁADY TERMOREGULACJI
R
C
ZASOWA OCHRONA PRZED KOROZJĄ
T
T
URBINY
U
O
BRÓBKA TERMICZNA
X
U
KŁADY WYMAGAJĄCE SMARÓW PLASTYCZNYCH
Y
I
NNE OBSZARY ZASTOSOWAŃ
Z
C
YLINDRY MASZYN PAROWYCH
P
RZYKŁADOWO NORMA
ISO 6743/1
JEST TO KLASYFIKACJA GRUPY
A
K
OD LITEROWY
Z
ASTOSOWANIE
AB
O
DKRYTE PRZEKŁADNIE
,
LINY
AN
E
LEMENTY LEKKO OBCIĄŻONE
AY
S
MAROWANIE PRZELOTOWE
,
OSIE
N
ORMA
ISO 6743/2
JEST TO KLASYFIKACJA GRUPY
F
K
OD LITEROWY
Z
ASTOSOWANIE
FC
Ł
OŻYSKA TOCZNE I ŚLIZGOWE
,
SMAROWANIE OBIEGOWE
,
SMAROWANIE MGŁĄ
OLEJOWĄ
FB
J
AK WYŻEJ PRZY PODWYŻSZONYCH OBCIĄŻENIACH
N
ORMA
ISO 6743/3
JEST TO KLASYFIKACJA GRUPY
D
K
OD LITEROWY
Z
ASTOSOWANIE
DAA, DAB, DAC
S
PRĘŻARKI POWIETRZA
(A –
AIR
)
DVA……DVF
P
OMPY PRÓŻNIOWE
(V –
VACUUM
)
DGA……DGE
S
PRĘŻARKI DO GAZÓW
(G –
GAS
)
DRA……DRD
S
PRĘŻARKI CHŁODNICZE
(R –
REFRIGERATOR
)
N
ORMA
ISO 6743/4
JEST TO KLASYFIKACJA GRUPY
H
K
OD
LITEROWY
R
ODZAJ OLEJU
Z
ASTOSOWANIE
HH
R
AFINOWANE OLEJE MINERALNE BEZ
DODATKÓW
O
GÓLNE UKŁADY HYDRAULICZNE POD
NISKIMI OBCIĄŻENIAMI
HL
R
AFINOWANE OLEJE MINERALNE O
POPRAWIONYCH WŁASNOŚCIACH
PRZECIWKOROZYJNYCH I PRZECIW
-
UTLENIAJĄCYCH
HM
O
LEJE TYPU
HL
O POPRAWIONYCH
WŁASNOŚCIACH PRZECIWZUŻYCIO
-
WYCH
O
GÓLNE UKŁADY HYDRAULICZNE POD
WYSOKIMI OBCIĄŻENIAMI
HR
O
LEJE TYPU
HL
O POPRAWIONYCH
WŁASNOŚCIACH LEPKOŚCIOWO
-
TEM
-
PERATUROWYCH
HV
O
LEJE TYPU
HM
O POPRAWIONYCH
WŁASNOŚCIACH LEPKOŚCIOWO
-
TEM
-
PERATUROWYCH
B
UDOWNICTWO I SPRZĘT ŻEGLUGOWY
HS
C
IECZE SYNTETYCZNE NIE BĘDĄCE
CIECZAMI TRUDNO PALNYMI
N
ORMA
ISO 6743/5
JEST TO KLASYFIKACJA GRUPY
T
K
OD LITEROWY
Z
ASTOSOWANIE
TSA, TSC, TSD,
TSE
T
URBINY PAROWE
(S –
STEAM
)
TGA……TGE
T
URBINY GAZOWE
(G –
GAS
)
N
ORMA
ISO 6743/6
JEST TO KLASYFIKACJA GRUPY
C
K
OD LITEROWY
Z
ASTOSOWANIE
CKB…CKE,
CKG, CKS, CKT
P
RZEKŁADNIE ZAMKNIĘTE
CKH, CKI, CKL,
CKM
P
RZEKŁADNIE OTWARTE
Oznakowanie produktów
Rodzaj
Liczba
ISO
–
L
–
DVA
–
46
Symbol
ISO
Kod
rodziny
(klasa)
Olej należący do klasy ciekłych olejów smarowych służący do smarowania sprężarek
próżniowych o lepkości w 40°C 46cSt.
Klasa
Określenie klasy
F
Paliwa
S
L
W
Woski
B
Bitumen
Asfalty
Fuels
Solvents and raw materials for
chemical industry
Rozpuszczalniki i surowce dla
przemysłu chemicznego
Lubricants, industrial oils and
related products
Środki smarne, oleje przemy-
słowe i produkty pokrewne
Waxes