„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
MINISTERSTWO EDUKACJI
NARODOWEJ
ElŜbieta Przewoźna
Prowadzenie działalności księgarskiej
522[02].Z1.02
Poradnik dla ucznia
Wydawca
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2007
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
1
Recenzenci:
mgr Małgorzata Stankowska
mgr GraŜyna Sznajder
Opracowanie redakcyjne:
mgr Małgorzata Sienna
Konsultacja:
dr inŜ. BoŜena Zając
Poradnik stanowi obudowę dydaktyczn
ą
programu jednostki modułowej 522[02].Z1.02,
„Prowadzenie działalności księgarskiej”, zawartego w modułowym programie nauczania dla
zawodu technik księgarstwa.
Wydawca
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
2
SPIS TREŚCI
1.
Wprowadzenie
3
2.
Wymagania wstępne
5
3.
Cele kształcenia
6
4.
Materiał nauczania
7
4.1.
Zasady porządkowania asortymentu w księgarni
7
4.1.1.
Materiał nauczania
7
4.1.2. Pytania sprawdzające
8
4.1.3. Ćwiczenia
8
4.1.4. Sprawdzian postępów
9
4.2. Zasady etalaŜu i kompozycji plastycznej w witrynie i wnętrzu księgarni
10
4.2.1. Materiał nauczania
10
4.2.2. Pytania sprawdzające
12
4.2.3. Ćwiczenia
12
4.2.4. Sprawdzian postępów
13
4.3. Metody poznawania asortymentu księgarskiego
14
4.3.1. Materiał nauczania
14
4.3.2. Pytania sprawdzające
15
4.3.3. Ćwiczenia
15
4.3.4. Sprawdzian postępów
16
4.4. Zastosowanie róŜnorodnych form reklamy w systemach obiegu ksiąŜki
17
4.4.1. Materiał nauczania
17
4.3.2. Pytania sprawdzające
21
4.4.3. Ćwiczenia
21
4.4.4. Sprawdzian postępów
23
4.5. Specjalizacja instytucji wydawniczych
24
4.5.1. Materiał nauczania
24
4.5.2. Pytania sprawdzające
26
4.5.3. Ćwiczenia
26
4.5.4. Sprawdzian postępów
28
4.6. Charakterystyka i zasady postępowania z defektami technicznymi ksiąŜek
29
4.6.1. Materiał nauczania
29
4.6.2. Pytania sprawdzające
29
4.6.3. Ćwiczenia
30
4.6.4. Sprawdzian postępów
31
4.7. Charakterystyka nabywców księgarń
32
4.7.1. Materiał nauczania
32
4.7.2. Pytania sprawdzające
34
4.7.3. Ćwiczenia
34
4.7.4. Sprawdzian postępów
36
5.
Sprawdzian osiągnięć
37
6. Literatura
41
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
3
1. WPROWADZENIE
Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o zasadach porządkowania
asortymentu, metodach poznawania asortymentu, stosowania odpowiednich form reklamy
ksiąŜki, wyborze odpowiednich firm wydawniczych oraz postępowania z defektami
technicznymi ksiąŜek. Poznasz równieŜ rodzaje nabywców i motywy podejmowania przez
nich decyzji.
W poradniku zamieszczono:
−
wymagania wstępne, czyli wykaz umiejętności i wiedzy niezbędnych do realizacji tej
jednostki modułowej,
−
cele kształcenia jednostki modułowej,
−
materiał nauczania, który umoŜliwia samodzielne przygotowanie się do wykonania
ć
wiczeń i odniesienia sukcesu na sprawdzianach. Część ta obejmuje ćwiczenia, pytania
sprawdzające oraz sprawdzian postępów. Uczeń ma moŜliwość dokonania samooceny
swoich postępów w nauce,
−
sprawdzian osiągnięć z zakresu całej jednostki modułowej, który pozwoli na ocenę
postępów z danego zakresu materiału,
−
jeśli będziesz miał trudności w zrozumieniu i opanowaniu materiału, to poproś
nauczyciela o wyjaśnienia. Pozwoli Ci to osiągnąć sukces na sprawdzianie z zakresu
jednostki modułowej.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
4
Moduł 522[02].Z1
Organizacja pracy księgarni
522[02].Z1.01
Uruchamianie działalności
księgarskiej
522[02].Z1.02
Prowadzenie
działalności księgarskiej
522[02].Z1.03
Rozliczanie finansowe
działalności księgarskiej
Schemat układu jednostek modułowych
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
5
2. WYMAGANIA WSTĘPNE
Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej, powinieneś umieć:
−
analizować czynniki kształtujące popyt,
−
dokonywać wyboru źródeł zaopatrzenia księgarni,
−
analizować działalność handlową na rynku księgarskim,
−
współpracować z kontrahentami księgarni w zakresie zaopatrzenia i sprzedaŜy,
−
stosować procedury zakupu i sprzedaŜy na rynku księgarskim.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
6
3. CELE KSZTAŁCENIA
W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:
−
zastosować zasady układu ksiąŜek w księgarni,
−
rozróŜnić rodzaje publikacji wydawniczych asortymentu księgarskiego,
−
zastosować zasady etalaŜu i kompozycji plastycznej w witrynach i wnętrzu księgarni,
−
scharakteryzować asortyment wydawnictw określonych instytucji wydawniczych,
−
zastosować metody poznawania asortymentu księgarskiego,
−
określić grupy nabywców, do których moŜna zaliczyć poszczególnych klientów
księgarni,
−
wskazać rolę i funkcję reklamy w działalności księgarskiej,
−
zaplanować akcję reklamową nowości wydawniczych,
−
ocenić akcję reklamową,
−
zastosować formy i metody popularyzacji ksiąŜek i wydawnictw nieksiąŜkowych,
−
określić instrumenty marketingu oraz rodzaje reklamy ksiąŜki,
−
opracować plan marketingowy,
−
sporządzić opis defektu technicznego ksiąŜki,
−
przeprowadzić rozmowę z klientem księgarni.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
7
4. MATERIAŁ NAUCZANIA
4.1. Zasady porządkowania asortymentu w księgarni
4.1.1. Materiał nauczania
Systemy porządkowania asortymentu
Księgarnie ogólnoasortymentowe porządkują asortyment tematycznie według bardziej
lub mniej rozbudowanych działów i poddziałów. W ramach działów i poddziałów ksiąŜki
porządkowane są
alfabetycznie. W układzie alfabetycznym obowiązują zasady
porządkowania zgodnie z kolejnością liter w alfabecie polskim.
Przy hasłach autorskich zwracamy uwagę na pisownię. JeŜeli nazwiska autorów są
takie same, to o kolejności ksiąŜek decydują imiona, a w następnej kolejności tytuły ksiąŜek.
Jeśli imię występuje w formie inicjału, to litera inicjału występuje przed pełnym imieniem
zaczynającym się na taką samą literę. Nazwiska złoŜone traktowane są jako dwa rozłączne
nazwiska. JeŜeli nazwisko autorów występuje w liczbie mnogiej to za hasło uznaje się
nazwisko jednego z autorów.
Przy szeregowaniu haseł tytułowych opuszczamy rodzajniki, przymiotniki, przedrostki.
Natomiast liczebniki występują jako hasło w pełnej formie słownej.
Podczas szeregowania alfabetycznego postępujemy następująco:
–
dzielimy materiał na grupy według liter
,
–
jeŜeli w jednej grupie jest duŜa liczba haseł, to wprowadzamy dalszy podział,
–
szeregujemy hasła w obrębie grup,
–
sprawdzamy układ w ramach grup i scalamy materiał,
–
jeszcze raz sprawdzamy układ w scalonym materiale.
Układ alfabetyczny jest przykładem układu formalnego, w którym punktem wyjścia jest
porządkowanie dokumentów według cech wydawniczo-formalnych. Inne układy formalne to:
układ tytułowy (według pierwszych wyrazów tytułów), geograficzny (według nazw krajów,
miejscowości, regionów), topograficzny (według miejsc wydania publikacji), typograficzny
(dawniej według nazw drukarń, obecnie według wydawców), językowy (według języka,
w którym opublikowano ksiąŜkę), chronologiczny (według dat opublikowania lub dat
napisania dokumentu).
Księgarnie specjalistyczne porządkują asortyment zgodnie z przyjętym układem
rzeczowym. Najczęściej jest to układ klasowy lub działowy.
Układ działowy polega na uporządkowaniu asortymentu w kolejności logicznej grup
rzeczowych.
Układ klasowy polega na uporządkowaniu asortymentu według nazw dziedzin lub grup
rzeczowych (klas), które mogą mieć większy lub mniejszy zakres. Wszystkie klasy występują
w kolejności abecadłowej.
Układ przedmiotowy jest stosowany głównie w szeregowaniu opisów bibliograficznych.
Ustalone tematy uporządkowane są w kolejności abecadłowej.
Układ chronologiczny polega na uporządkowaniu dokumentów według dat wydarzeń
opisanych w treści (chronologia przedmiotowa).
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
8
4.1.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.
1.
Jakie są zasady porządkowania haseł autorskich?
2.
Jakie są zasady porządkowania haseł tytułowych?
3.
Jaka jest technika szeregowania alfabetycznego?
4.
Na czym polega układ klasowy?
5.
Jakie znasz rodzaje układów rzeczowych?
4.1.3. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Uporządkuj
alfabetycznie
przygotowane
wcześniej
karteczki
z
opisami
bibliograficznymi.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
podzielić materiał na grupy, w których pierwsza litera hasła jest taka sama,
2)
wprowadzić dalszy podział w grupach liter, które posiadają duŜą liczbę haseł,
3)
przystąpić do szeregowania w obrębie poszczególnych grup,
4)
zwrócić szczególną uwagę na kolejność haseł, w których pierwszy wyraz lub wyrazy są
jednakowe,
5)
sprawdzić podzielony na małe grupy uporządkowany materiał,
6)
scalić i ponownie sprawdzić materiał,
7)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia oraz sytuacje, które sprawiły najwięcej
trudności.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
karteczki jednakowego formatu z opisami bibliograficznymi ksiąŜek lub karty z katalogu
bibliotecznego.
Ćwiczenie 2
Otwierasz księgarnię medyczną. Zamierzasz zastosować w niej klasowy układ
asortymentu. Zaproponuj grupy rzeczowe, w ramach których uporządkowany będzie
asortyment księgarni. Zaprojektuj ich układ w księgarni.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
sporządzić wykaz grup rzeczowych z zakresu medycyny,
2)
wyjaśnić znaczenie niezrozumiałych terminów,
3)
uporządkować terminy abecadłowo,
4)
wykonać projekt układu,
5)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia oraz sytuacje, które sprawiły najwięcej
trudności.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
9
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
encyklopedie ogólne i słowniki terminologiczne,
−
arkusz papieru,
−
przybory rysunkowe.
Ćwiczenie 3
Uporządkuj poniŜsze publikacje według nazwisk autorów.
Ś
liwka Krzysztof: Gambit
Mickiewicz Adam: GraŜyna
Mickiewicz Adam: Pan Tadeusz
Łosiki Mikołaj: Historia filozofii rosyjskiej
Whybrow Ian: Księga straszliwej niegrzeczności.
Orzeszkowa Eliza: Dobra Pani
Ś
liwka Krzysztof: Niepogoda dla kangura
Ś
liwka Krzysztof: Rzymska czwórka
Orzeszkowa Eliza: Nad Niemnem
Orzeszkowa Eliza: Meir Ezofowicz
Orzeszkowa Eliza: Cham
O’Brien Flann: Trzeci policjant
O’Brien Flann: Sweeny wśród drzew
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
powtórzyć zasady porządkowania alfabetycznego,
2)
uporządkować hasła w obrębie liter,
3)
scalić grupy liter,
4)
sprawdzić układ,
5)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia oraz sytuacje, które sprawiły najwięcej
trudności.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
kartki z danymi publikacji do uporządkowania (na kaŜdej kartce jeden tytuł ksiąŜki),
−
poradnik dla ucznia.
4.1.4. Sprawdzian postępów
Czy potrafisz:
Tak
Nie
1)
uporządkować hasła autorskie?
2)
uporządkować hasła tytułowe?
3)
zastosować technikę szeregowania alfabetycznego?
4)
zastosować układ klasowy w księgarni specjalistycznej?
5)
dobrać układy rzeczowe?
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
10
4.2. Zasady etalaŜu i kompozycji plastycznej w witrynie
i wnętrzu księgarni
4.2.1. Materiał nauczania
Posługiwanie się specjalistyczną terminologią w języku obcym wymaga przede
wszystkim zdobycia wiedzy merytorycznej oraz umiejętności wykonywania i nazywania
czynności typowych dla danego zawodu. UmoŜliwia to stworzenie słownika terminów
właściwych dla danej branŜy i swobodną rozmowę na profesjonalne tematy. Rodzi się więc
pytanie co powinniśmy wiedzieć na temat podany w tytule, aby okazać się specjalistą
w swojej dziedzinie i biegle posługiwać się słownictwem zawodowym?
Witryna okienna stwarza moŜliwości do jak najlepszej ekspozycji towaru. Informuje
o nowościach, zachęca klientów do wizyty w księgarni, budzi potrzebę posiadania
konkretnych tytułów ksiąŜki. Istotny jest dobór tytułów, kompozycja całej wystawy,
kolorystyka, oświetlenie, funkcja i rozplanowanie lokalu księgarskiego, kompozycja
plastyczna wnętrza księgarni. Czynników tych jest bardzo duŜo, a ich znajomość umoŜliwia
rozmowę o planowaniu i organizowaniu witryny lub wnętrza księgarni w języku obcym.
Najkorzystniejszą wystawą dla klienta i księgarza – sprzedawcy jest okno otwarte, które
umoŜliwia wgląd do wnętrza lokalu, stwarza wraŜenie przestrzenności i przybliŜa klienta do
sprzedawcy. Ten typ okna stosuje się głównie w księgarniach o samoobsługowej lub
preselekcyjnej formie sprzedaŜy. Wymaga jednak wyjątkowo starannego przygotowania,
gdyŜ wystrój widoczny jest od zewnątrz i wewnątrz księgarni. Przeciwieństwem okna
otwartego jest okno zamknięte, które obudowane jest z trzech stron i uniemoŜliwia wgląd do
wnętrza lokalu. Wymaga częstych zmian ekspozycji aby zachęcić klientów do wejścia oraz
dokonania zakupu. Obecnie coraz rzadziej spotyka się ten rodzaj okna wystawowego. Oknem
pośrednim jest okno częściowo zamknięte, które oddzielone jest od wnętrza księgarni
jedynie do pewnej wysokości.
Wszystkie rodzaje witryn okiennych wymagają starannej kompozycji. WyróŜniamy dwa
typy kompozycji:
1. Kompozycja otwarta, którą moŜna dowolnie rozwiązywać przestrzennie. Zaliczamy do
niej:
−
kompozycję rzędową, w której rytmicznie powtarzamy wystawione towary lub grupy
asortymentu wzdłuŜ linii prostej,
−
kompozycję odśrodkową, w której powtarzamy grupy asortymentowe dookoła punktu
centralnego,
−
kompozycja typu posadzkowego, w której poszczególne towary/ ksiąŜki moŜna
„rozciągać” we wszystkich kierunkach.
2. Kompozycję zamkniętą, tworzącą zwartą całość; wyróŜniamy w tej grupie kilka rodzajów
układów kompozycyjnych,
−
układ szeregowy, w którym poszczególne tytuły układamy jeden za drugim lub jeden
obok drugiego,
−
układ rytmiczny – występuje wówczas, gdy szereg zostaje w kilku miejscach
przerwany, odstępy między przerwami są jednakowe. KsiąŜki moŜna wówczas
ustawiać w rytmach: pojedynczym, podwójnym, potrójnym lub złoŜonym.
JeŜeli ksiąŜki rozmieszczone są po obu stronach linii symetrii na całej wystawie lub na jej
części mówimy o układzie symetrycznym.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
11
Bardziej dynamiczny charakter ma układ asymetryczny, w którym nie moŜna wyznaczyć osi
symetrii między towarami. Wymaga jednak więcej inwencji od księgarza i konieczności
zachowania równowagi oraz ładu na wystawie.
Ciekawym układem jest symetria pozorna, w której dzięki odpowiednim doborze ilości
towarów oraz ich zrównowaŜeniu powstaje wraŜenie symetrii. Między poszczególnymi
grupami towarów moŜna wyznaczyć linie poziome lub pionowe a ich przecięcie stanowi
punkt centralny kompozycji.
Rys. 1. Przykład wystawy o symetrii pozornej [4, s. 63]
KaŜdy typ kompozycji powinien charakteryzować się harmonią, ładem, pięknem,
przejrzystością i prostotą.
Bardzo waŜne jest rozmieszczenie tytułów w witrynie okiennej. Nowości wydawnicze
oraz ksiąŜki, które chcemy wyeksponować powinny leŜeć pośrodku, gdyŜ wtedy są
najbardziej widoczne. KsiąŜki leŜące tuŜ przy szybie zauwaŜalne są w 50 %, a leŜące zbyt
wysoko zaledwie w 2%.
Niezwykle waŜne jest równieŜ zagospodarowanie przestrzeni sprzedaŜowej księgarni
oraz odpowiednia ekspozycja ksiąŜek w jej wnętrzu. Przy planowaniu przestrzeni naleŜy
zwrócić uwagę na:
−
rozplanowanie dróg przemieszczania się nabywców i księgarzy,
−
wielkość lokalu księgarskiego,
−
rozmieszczenie poszczególnych działów tematycznych na powierzchni sprzedaŜowej,
−
prawidłowe wyłoŜenie ksiąŜek w regałach, na ladach sprzedaŜowych i innych
urządzeniach ekspozycyjnych,
−
formę sprzedaŜy.
KaŜdy z tych elementów jest jednakowo waŜny i stwarza potrzebę odmiennego
zaplanowania przestrzeni. Wszystkie lokale łączy jednak wspólna cecha, którą jest
funkcjonalność. NajwaŜniejsza jest wygoda klientów, moŜliwość zapoznania się z ksiąŜką
i dokonanie zakupu. Księgarze powinni mieć dobre warunki pracy oraz moŜliwość właściwej
obsługi nabywców, udzielenia informacji, porady. Kolorystyka pomieszczenia, oświetlenie
i rozwiązania plastyczne tworzą klimat właściwy dla danej księgarni. Odpowiednia
ekspozycja ksiąŜek umoŜliwia łatwe odnalezienie poszukiwanego tytułu, informuje
o nowościach, zachęca do zakupu.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
12
Planując rozmieszczenie asortymentu wewnątrz księgarni kierujemy się kilkoma zasadami.
−
wydzielenie i zdefiniowanie poszczególnych grup asortymentowych,
−
ustalenie układu asortymentu księgarskiego,
−
działy tematyczne powinny być precyzyjnie nazwane; ksiąŜki uporządkowane w ramach
przyjętego układu,
−
logiczne ustawienie działów tematycznych;
−
identyfikacja słabych i mocnych punktów przestrzeni sprzedaŜowej.
Przy urządzaniu wnętrza księgarni obowiązują takie same zasady kompozycji plastycznej
jak w przypadku okna wystawowego. Wnętrze powinno być przedłuŜeniem wystroju witryny
okiennej i tworzyć z nią całość kompozycyjną.
4.2.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.
1.
Jakie znasz rodzaje okien wystawowych?
2.
Jakie cechy powinny charakteryzować kaŜdy rodzaj kompozycji?
3.
Jakie znasz rodzaje ekspozycji towaru w oknie wystawowym?
4.
Jakimi zasadami kierujemy się, planując ekspozycję ksiąŜek wewnątrz księgarni?
5.
O czym powinniśmy pamiętać podczas planowania przestrzeni sprzedaŜowej księgarni?
4.2.3. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Wybierz ksiąŜki z zakresu obcojęzycznej literatury dziecięcej. Skomponuj wystawę
okienną z okazji Dnia Dziecka, zaproponuj elementy dekoracyjne i informacyjne. Jaką
technikę układu zastosowałeś?
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
wybrać ksiąŜki z zakresu obcojęzycznej literatury dziecięcej,
2)
określić rodzaj układu,
3)
zaprojektować elementy dekoracyjne i kolorystykę wystawy,
4)
przygotować napisy informacyjne w języku obcym,
5)
zapisać wnioski wynikające z ćwiczenia, ocenić, który z układów kompozycyjnych
umoŜliwia pełną realizację pomysłów artystycznych.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
księgozbiór pracowni z publikacjami z zakresu obcojęzycznej literatury dziecięcej,
−
słownik dwujęzyczny,
−
okno wystawowe do ćwiczeń,
−
kartki,
−
przybory piśmiennicze.
Ćwiczenie 2
Organizujesz w księgarni spotkanie autorskie z tłumaczem literatury. Zaprojektuj
ekspozycję wewnątrz księgarni. Jakie elementy dekoracyjne moŜna zastosować, aby stworzyć
oryginalny, profesjonalny wystrój i atmosferę?
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
13
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
wybrać znanego tłumacza niemieckiej lub angielskiej literatury pięknej (np. Agnieszki
Lipskiej-Nakoniecznik – tłumaczki literatury angielskiej lub Sławy Lipszyc – tłumaczki
literatury niemieckiej),
2)
sprawdzić jakie ukazały się ksiąŜki wybranego przez Ciebie tłumacza,
3)
zaprojektować ekspozycję literatury,
4)
zaproponować formy promocji spotkania autorskiego,
5)
zaprezentować słuchaczom wyniki swojej pracy w języku obcym.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
kartki,
−
słowniki dwujęzyczne z wybranego obszaru językowego,
−
przybory piśmienne, mazaki.
Ćwiczenie 3
W centrum duŜego miasta zamierzasz uruchomić księgarnię specjalistyczną o profilu
prawno-ekonomicznym. Zaprojektuj wnętrze księgarni. Jaka forma sprzedaŜy będzie
dominowała w Twojej księgarni?
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
wypisać podstawowe działy dla asortymentu prawno-ekonomicznego w języku obcym,
2)
ustalić rodzaj układu,
3)
ustalić formę sprzedaŜy stosowaną w księgarni,
4)
ocenić, czy specjalizacja księgarni, rodzaj układu i stosowana forma sprzedaŜy ma wpływ
na organizację wnętrza księgarni?
5)
zaprezentować słuchaczom wyniki swojej pracy w języku obcym.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
encyklopedia, leksykon,
−
brystol,
−
przybory piśmiennicze,
−
słowniki językowe.
4.2.4. Sprawdzian postępów
Czy potrafisz:
Tak
Nie
1)
skomponować okolicznościową wystawę okienną?
2)
zaprojektować ekspozycję wewnątrz księgarni?
3)
zaplanować elementy dekoracyjne i informacyjne na wystawę?
4)
zaprojektować wnętrze księgarni?
5)
posługiwać się fachową terminologią w języku obcym?
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
14
4.3.
Metody poznawania asortymentu księgarskiego
4.3.1. Materiał nauczania
Bezpośrednia metoda poznawania asortymentu księgarskiego
Księgarz powinien być przygotowany do udzielenia pełnej i wyczerpującej informacji
o ksiąŜce. Istotna jest nie tylko ogólna tematyka ksiąŜki, ale równieŜ jej ujęcie, właściwość,
wyposaŜenie, stopień trudności, przeznaczenie czytelnicze. Taką informację o ksiąŜce moŜna
zdobyć w oparciu o autopsję. NaleŜy przeczytać dokładnie tytulaturę. JuŜ nazwisko autora –
specjalisty z danej dziedziny wiedzy – moŜe wskazać nam dziedzinę i rodzaj publikacji
(informacji o autorze szukamy na skrzydełkach, we wstępie lub na czwartej stronie okładki).
WaŜne jest wydawnictwo, nazwa serii. Wiele informacji o ksiąŜce uzyskujemy poprzez
„kartkowanie” ksiąŜki, przeczytanie wybranych fragmentów ksiąŜki w celu zorientowania się
w stopniu trudności i wykorzystaniu terminologii specjalistycznej, zapoznanie się z aparatem
naukowym. KsiąŜki z opracowaniem, zwłaszcza w przypadku lektur szkolnych cieszą się
większą popularnością niŜ publikacje o ubogim aparacie naukowym.
Poznanie treści ksiąŜki ułatwia nam prawidłowo przeprowadzona analiza tekstu dzieła.
UmoŜliwia ona określenie następujących elementów:
−
co stanowi przedmiot główny treści ksiąŜki?
−
czy w treści znajduje się jeden przedmiot główny, czy kilka równorzędnych?
−
czy dane zagadnienie omówione jest w ksiąŜce całościowo, czy teŜ przedstawione są tylko
pewne jego własności?
−
jakie jest ujęcie przedmiotu?
−
jaka jest forma tekstu?
Analizę tekstu dzieła moŜemy teŜ z powodzeniem wykorzystać w rzeczowej klasyfikacji
dokumentów.
Przedmiot główny – jest to przedmiot najwaŜniejszy w treści. Łatwo moŜna go ustalić
zwłaszcza w przypadku monografii, poniewaŜ podany juŜ jest w tytule, np.: „Warszawa.
Monografia” – tematem jest Warszawa. Zdarza się, Ŝe przedmiot główny charakteryzowany
jest przez przedmioty drugorzędne, np.: „Choroby wirusowe. Grypa, mikoplazmoza, choroba
ptasia, gorączka q” otrzyma jeden temat „choroby wirusowe”.
Przedmioty równorzędne przewaŜnie nie tworzą całości. Mogą wystąpić jako odrębne
przedmioty omówione w ksiąŜce (np. Podręcznik księgoznawstwa i towaroznawstwa), jako
zestawienie kilku przedmiotów wybranych z całości (np. Stolice europejskie Warszawa
i ParyŜ), jako przedmioty w ich stosunku zaleŜności, podobieństwa lub przeciwieństwa
a takŜe jako przedmioty wybrane z całości (np. Muzyka klasyczna a rozrywkowa).
Własność przedmiotu występuje wówczas, gdy dany przedmiot jest omówiony tylko
częściowo, pod określonym względem, np. Piłsudski Józef jako polityk, konferencja
księgarzy.
Ujęcie przedmiotu wyraŜa punkt widzenia autora i jego stosunek do tematu, np. w dziele
„Historia filozofii” przedmiotem jest filozofia, a ujęciem historia. Sposób ujęcia przedmiotu
podany jest niekiedy przez autora w tytule lub przedmowie ksiąŜki. Często jednak szukamy
ujęcia w treści głównej lub jest ono poglądem filozoficznym, naukowym czy politycznym
autora.
Forma tekstu dotyczy formy piśmienniczej (np. powieść, poezja) lub wydawniczej (np.
wydawnictwa zwarte, ciągłe, zbiorowe, seryjne, wydawnictwa zeszytowe i poszytowe).
Określenie formy tekstu jest szczególnie waŜne, gdy charakteryzuje ona sposób opracowania
przedmiotu lub gdy decyduje o zaklasyfikowaniu do właściwego działu.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
15
Księgarz powinien przedstawiać obiektywną informację o ksiąŜce. Stąd wskazane jest aby
poszerzał swoją wiedzę o treści asortymentu w pośredni sposób (pośrednia metoda
poznawania asortymentu), tzn. głównie poprzez informacje w środkach masowego
przekazu. Na szczególną uwagę zasługują: katalogi wydawnicze, recenzje w prasie
ogólnopolskiej i zawodowej, audycje radiowe i telewizyjne, spotkania autorskie, rozmowy
z klientami. Dopiero połączenie bezpośredniej i pośredniej metody poznawania asortymentu
umoŜliwia nam zdobycie pełnej, obiektywnej informacji o treści i przeznaczeniu
czytelniczym ksiąŜki.
4.3.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.
6.
Jakie znasz metody poznawania asortymentu?
7.
Na czym polega bezpośrednia metoda poznawania asortymentu?
8.
Na czym polega pośrednia metoda poznawania asortymentu?
9.
Kiedy moŜemy uzyskać pełną i obiektywną informację o ksiąŜce?
10.
Na czym polega analiza tekstu dzieła?
4.3.3. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Wysłuchaj audycji telewizyjnej o ksiąŜce. Wynotuj, jakie informacje o treści ksiąŜki i jej
przeznaczeniu czytelniczym udało ci się uzyskać.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
6)
zapisać dane bibliograficzne ksiąŜki,
7)
podać tematykę ksiąŜki,
8)
określić przeznaczenie czytelnicze ksiąŜki,
9)
określić dostępność ksiąŜki na rynku księgarskim.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
nagranie audycji telewizyjnej zawierającej informacje o nowościach wydawniczych,
−
kartki,
−
przybory piśmiennicze.
Ćwiczenie 2
Zapoznaj się z zawartością kilku bieŜących katalogów wydawniczych. Wypełnij kartę
ć
wiczenia i ustal zakres informacji o ksiąŜce. Oceń, czy katalogi wydawnicze mogą stanowić
ź
ródło informacji o asortymencie.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
16
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
6)
przeczytać uwaŜnie informacje o wybranych ksiąŜkach w dostępnych katalogach kilku
wydawnictw,
7)
zapisać przy katalogu danego wydawnictwa, czy moŜna ustalić informacje o ksiąŜce
podane w karcie ćwiczenia,
8)
zapisać wnioski wynikające z ćwiczenia, ocenić, czy katalogi mogą być jednym ze źródeł
poznawania asortymentu metodą pośrednią.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
karta ćwiczenia,
−
katalogi wydawnicze.
Tabela 1 do ćwiczenia 2. Katalogi jako źródło informacji: karta ćwiczenia
Nazwa
wydawnictwa
autor
tytuł
nakład
oprawa
tematyka odbiorca
uwagi
Katalog 1
Katalog 2
Katalog 3
Katalog 4
Ćwiczenie 3
Zapoznaj się z twórczością Pawła Huelle. Jaka jest treść i kogo moŜe zainteresować
ksiąŜka tego autora pt. „Castorp”. Jaką metodę poznawania treści ksiąŜki zastosowałeś?
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
6)
wyszukać w Internecie informacje o Ŝyciu i twórczości Pawle Huelle,
7)
znaleźć informacje o treści ksiąŜki P. Huelle pt. „Castorp”,
8)
zapisać notatkę o treści i przeznaczeniu czytelniczym ksiąŜki „Castorp”,
9)
ocenić, czy Internet moŜe być jednym ze źródeł poznawania asortymentu?
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
poradnik dla ucznia.
4.3.4. Sprawdzian postępów
Czy potrafisz:
Tak
Nie
6)
ustalić tematykę i przeznaczenie czytelnicze ksiąŜki z autopsji?
7)
przeprowadzić analizę tekstu dzieła?
8)
wykorzystać audycje telewizyjne do uzyskania informacji o ksiąŜce?
9)
określić zakres informacji o ksiąŜce w katalogach wydawniczych?
10)
uzyskać obiektywne informacje o ksiąŜce?
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
17
4.4. Zastosowanie róŜnorodnych form reklamy w systemach
obiegu ksiąŜki
4.4.1. Materiał nauczania
Pojęcie i funkcje reklamy
Reklama jest dziedziną łączącą w sobie wiadomości z róŜnych nauk. Jest rodzajem
twórczości, ale wymaga jednocześnie wiedzy ekonomicznej, psychologicznej, a często takŜe
znajomości kultury i historii regionu. Reklama jest płatną formą nieosobowego
przedstawienia i popierania towarów, usług przez określonego nadawcę. Działa na nabywcę
za pośrednictwem róŜnych środków przekazu.
Podstawowym celem reklamy jest przekazanie konsumentowi odpowiedniego zestawu
informacji o towarach lub usługach, które umoŜliwiają mu ich nabycie i uŜywanie. Jest
działaniem promocyjnym, prezentującym potencjalnemu nabywcy walory oferowanego
towaru.
Reklama spełnia wielorakie funkcje:
–
informacyjną, która jest związana z informowaniem nabywców o nowych produktach
(w księgarstwie – o nowych tytułach)., ich cenach, warunkach sprzedaŜy,
–
wspierania sprzedaŜy – przyczynia się do usprawnienia sprzedaŜy, poniewaŜ wpływa na
kształtowanie postaw nabywców; związana jest z dwoma rodzajami oddziaływania na
klienta: nakłanianiem i przypominaniem. Nakłanianie ma za zadanie przekonać klienta
do argumentów nadawcy i nakłonić go do określonego postępowania, zmiany zachowań.
Przypominanie dotyczy najczęściej kształtowania lojalności wobec produktów i marek,
–
edukacyjna – polega na uczeniu odbiorcy nowych sposobów zaspokajania potrzeb;
nadawca informuje o nowych produktach i jednocześnie nakłania do korzystania poprzez
eksponowanie korzyści wynikających z uŜytkowania zakupionego towaru,
–
konkurencyjna – jest związana z nadawaniem komunikatów w odpowiedzi na emitowane
przekazy reklamowe konkurentów.
Tabela 2
.
Struktura mediów, środków i nośników reklamy [4, s. 189–190]
Media reklamy
Środki reklamy
Nośniki reklamy
Telewizja
−
kanały publiczne ogólnopolskie,
−
kanały publiczne regionalne,
−
kanały komercyjne ogólnopolskie,
−
kanały komercyjne regionalne.
−
programy reklamowe,
−
plansze reklamowe,
−
filmy reklamowe (spoty).
Radio
−
stacje publiczne ogólnopolskie,
−
stacje publiczne regionalne,
−
stacje komercyjne ogólnopolskie,
−
stacje komercyjne regionalne.
−
quizy i konkursy,
−
audycje i rozmowy reklamowe,
−
spoty reklamowe,
−
piosenki reklamowe.
Prasa
codzienna
−
tytuły ogólnopolskie,
−
tytuły regionalne.
−
ogłoszenia drobne,
−
ogłoszenia modułowe,
−
formy nietypowe (wrzutki, wklejki).
Czasopisma
−
czasopisma ukazujące się z róŜną
częstotliwością, o róŜnym zasięgu
geograficznym, o róŜnej tematyce.
−
ogłoszenia drobne,
−
ogłoszenia modułowe,
−
formy nietypowe (wrzutki, wklejki,
wszywki, sztywne strony, próbki
produktów).
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
18
Media reklamy
Środki reklamy
Nośniki reklamy
Zewnętrzne
(outdoor)
−
billboardy,
−
diapazony,
−
citylighty,
−
słupy ogłoszeniowe,
−
plansze na latarniach,
−
szyldy,
−
ś
rodki transportu.
−
plakaty,
−
neony świetlne,
−
reklamy
malowane
(na
ś
rodkach
transportu lub na budynkach).
Internet
−
własne strony www,
−
prezentacje umieszczane na portalach
internetowych
i stronach obcych,
−
poczta elektroniczna.
−
bannery reklamowe,
−
mailing,
−
linki,
−
słowa kluczowe
w wyszukiwarkach,
−
pop-up windows,
−
interstitials.
Publikacje
zwarte
−
ksiąŜki adresowe i telefoniczne,
−
katalogi,
−
kalendarze,
−
roczniki i informatory branŜowe,
−
roczniki statystyczne.
−
ogłoszenia drobne,
−
ogłoszenia modułowe,
−
formy nietypowe (wrzutki, wklejki,
wszywki, sztywne strony).
Bezpośrednie
(direct mail)
−
poczta,
−
doręczyciele.
−
ulotki, broszury, cenniki, prospekty,
−
katalogi, foldery,
−
listy reklamowe,
−
próbki produktów.
Kino
−
projekcje przed, po i w trakcie seansów
filmowych.
−
spoty reklamowe,
−
plansze reklamowe.
Miejsce
sprzedaŜy
−
witryny,
−
okna wystawowe,
−
ekspozycja w punkcie sprzedaŜy.
−
ulotki, plakaty, foldery, katalogi,
−
stojaki reklamowe i ekspozycyjne,
podświetlane materiały audiowizualne-
próbki towarów,
−
upominki.
Pozostałe media
−
telefon,
−
opakowanie,
−
imprezy targowe
i wystawiennicze.
−
bezpośrednia rozmowa telefoniczna
−
szata graficzna opakowania,
−
stoiska wystawowe wykorzystujące
róŜnorodne nośniki,
−
spotkanie autorskie.
W dobie nowych mediów takich jak komputery, Internet czy wideo wydawcy powinni
połoŜyć większy nacisk na reklamę i promocję ksiąŜki. W rzeczywistości jednak zaledwie
kilku wydawców produkuje plakaty, promujące nowe tytuły, posiada strony www, zaprasza
autorów na spotkania. Praktycznie nie istnieją badania rynku. JeŜeli są juŜ prowadzone to ich
wyniki zaleŜą od indywidualnych cech respondentów, od ich potrzeb, zainteresowań.
Współczesne badania koncentrują się głównie na ksiąŜce i czytelniku. Rzadko dotyczą
księgarń i bibliotek. Nigdy więc nie wiadomo, czy ksiąŜka osiągnie sukces rynkowy.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
19
Rys. 2
.
Kierunki badań rynku ksiąŜki [opracowanie własne]
W reklamie największe znaczenie ma treść przekazu, która moŜe przybrać formę apelu.
WyróŜniamy trzy rodzaje apeli reklamowych:
–
racjonalne, które odwołują się do konkretnych korzyści, jakie przyniesie nam zakup
danego produktu,
–
emocjonalne, które odwołują się do uczuć nabywcy; skłaniają do dokonania zakupu lub
mają za zadanie zaniechanie określonych zachowań,
–
moralne, które odwołują się do uczuć w kategoriach dobra i zła.
Reklama ksiąŜki organizowana jest we wszystkich etapach jej obiegu: w wydawnictwach,
hurtowniach i księgarniach. Największe kampanie reklamowe organizują wydawnictwa, które
informują o wejściu na rynek księgarski nowości wydawniczej. Sondują rynek, dzięki czemu
precyzyjniej ustalają wysokości nakładów. Przygotowują potencjalnych nabywców do
dokonania zakupu i odbioru, hurtownie i księgarnie zachęcają do zamówień.
Kampania reklamowa jest to proces polegający na urzeczywistnieniu koncepcji
reklamowej przedsiębiorstwa wydawniczego. Jej celem jest zwiększenie sprzedaŜy danego
tytułu lub całej serii.
MoŜe być prowadzona z pomocą wyspecjalizowanego przedsiębiorstwa lub agencji
reklamowej. Powinna poprzedzać ją szczegółowa analiza rynku, na którą składa się analiza
produktu – nowości wydawniczej oraz badanie grupy konsumentów. Do podstawowych
czynności w przygotowaniu kampanii reklamowej naleŜą: ustalenie sumy na jej
przeprowadzenie, ustalenie planu kampanii reklamowej, określenie nośników z jakich naleŜy
skorzystać w trakcie jej przeprowadzania, wybór idei reklamowej. Idea reklamowa moŜe
stanowić myśl przewodnią całej kampanii reklamowej. Najczęściej jest to slogan reklamowy.
Realizacja kampanii reklamowej polega na tworzeniu nośników reklamowych, lokowaniu
ich w odpowiednich środkach przekazu oraz na badaniu ich skuteczności.
Rynek ksiąŜki
ksiąŜka
księgarnia
czytelnia
biblioteka
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
20
Rys. 3
.
Strategia kampanii reklamowej [opracowanie własne]
Marketing na rynku ksiąŜki
Marketing jest to zespół zintegrowanych działań i instrumentów związanych z badaniem
i kształtowaniem rynku. Podstawową zasadą aktywności marketingowej jest ustalenie i dobór
instrumentów, za pomocą których działa się na rynku. NaleŜą do nich: produkt, cena,
dystrybucja, promocja.
−
produkt, który w wyniku badań marketingowych powinien być dostosowany do potrzeb
klientów,
−
cena, jej poziom powinien pokryć koszty przedsiębiorstwa i być zgodny z pozycją
przedsiębiorstwa na rynku,
−
kanały dystrybucji, powinny być tak zorganizowane, aby produkt jak najszybciej dotarł do
nabywców,
−
promocja, czyli działania informacyjno-nakłaniające, mające na celu wzrost poziomu
popytu.
W księgarstwie dostęp do wielu instrumentów marketingu jest ograniczony z uwagi na
słabą pozycję wydawnictw, hurtowni i księgarni na rynku ksiąŜki. Wysokie koszty reklamy
oraz ograniczona oferta firm skłania do wykorzystania tylko niektórych instrumentów
marketingu, głównie: reklamy, promocji, sprzedaŜy bezpośredniej poprzez przedstawicieli
handlowych. Stąd marketing spełnia następujące funkcje:
–
badanie rynku w celu rozpoznania potrzeb klienta, jego zainteresowań i oczekiwań,
–
planowanie działalności na rynku, które pozwala na efektywne wykorzystanie informacji
dostarczonych przez badanie rynku,
–
kontrolowanie działalności na rynku, które ma na celu kontrolę efektów działalności na
rynku, identyfikację problemów, wyciągnięcie wniosków i naprawę błędów.
KsiąŜka jest specyficznym towarem. Jest potrzebą wyŜszego rzędu, zaspokajaną głównie
z uwagi na określone wartości ksiąŜki, tj. wiedzę zawartą w ksiąŜce, jakość wykonania, szatę
zewnętrzną, impuls oraz cenę.
Najczęściej w poszczególnych ogniwach obrotu ksiąŜką wykorzystuje się następujące
metody marketingowe:
–
promocje nowo wydanych ksiąŜek z udziałem autorów, krytyków literackich oraz
aktorów, połączone ze sprzedaŜą ksiąŜek po promocyjnych cenach,
–
sprzedaŜ bezpośrednią w hurtowniach, księgarniach, bibliotekach,
–
sprzedaŜ w szkołach, połączoną ze spotkaniami autorskimi, seminariami literackimi,
kiermaszami ksiąŜek,
–
reklamę radiową, głównie w formie rozmów z wydawcami, autorami, czytania
fragmentów ksiąŜki,
–
reklamę w Internecie.
Jednym z podstawowych instrumentów zarządzania przedsiębiorstwem jest plan
marketingowy. Spełnia on następujące funkcje:
–
wskazuje cele działań marketingowych (funkcja motywacyjna),
Określenie
celów-reklama
i promocja
nowości
Wybór kanału
i środków
przekazu
Realizacja,
zaopatrzenie
hurtowni,
księgarń
Ocena efektów,
zaspokojenie
potrzeb
klientów
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
21
–
stanowi podstawę oceny przedsięwzięć rynkowych (funkcja weryfikacyjna),
–
stanowi silną podstawę do formułowania szczegółowych zadań słuŜb marketingowych
(funkcja koordynacyjna),
–
określa normy stanowiące podstawę bieŜącej regulacji i kontroli skuteczności działań.
Podstawowe cele planu marketingowego:
–
określenie celu; przedstawienie podstawowych danych dotyczących rynku, produktu,
konkurencji, dystrybucji oraz makrootoczenia,
–
analiza SWOT; określenie głównych atutów i słabości firmy oraz zagroŜeń na danym
rynku,
–
określenie celów dotyczących wielkości sprzedaŜy, udziałów w rynku oraz rynku,
–
strategia marketingowa; przedstawienie ogólnej koncepcji realizacji celów,
–
programy; ustalenie jakie zadanie cząstkowe naleŜy wykonać, kto i kiedy je wykona oraz
ile to będzie kosztowało,
–
budŜet; przewidywane nakłady, koszty i finansowe wyniki planu,
–
kontrola; określenie sposobów kontrolowania realizacji planu.
4.4.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.
1.
Jakie znasz środki i nośniki reklamy prasowej, radiowej i telewizyjnej?
2.
Jaką informację przekazuje apel racjonalny?
3.
Na czym polega apel emocjonalny?
4.
Na czym polega apel moralny? Podaj przykłady.
5.
Do których mediów reklamy zaliczamy spotkanie autorskie?
6.
W jakim celu organizowane są kampanie reklamowe?
7.
Jakie są cele planu marketingowego?
4.4.3. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Zapoznaj się z przykładami reklam. Wysłuchaj nagranych wcześniej przykładów reklamy
radiowej i telewizyjnej. Oceń, które rodzaje reklamy mogą być stosowane w księgarstwie.
Podaj przykłady znanych ci reklam z prasy, radia i telewizji.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
przejrzeć uwaŜnie dostępne reklamy wybranych towarów,
2)
wysłuchać nagranych wcześniej reklam radiowych i telewizyjnych,
3)
wybrać te rodzaje reklamy, które moŜna zastosować do reklamy ksiąŜek,
4)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia; uzasadnić swój wybór.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
22
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
katalogi, plakaty, ulotki,
−
fotografie róŜnorodnych form reklamy,
−
nagrania reklamy telewizyjnej,
−
przykłady reklamy prasowej,
−
nagrania reklamy radiowej,
−
kolorowe karteczki.
Ćwiczenie 2
Przeanalizuj ogłoszenia w czasopismach, gazetach, wysłuchaj nagranych reklam
telewizyjnych i wynotuj z nich przykłady apeli racjonalnych, emocjonalnych i moralnych.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
wyszukać i zanotować przykłady apeli z prasy,
2)
wynotować teksty apeli z nagranych reklam telewizyjnych,
3)
uporządkować apele według formy,
4)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
teksty ogłoszeń z czasopism,
−
nagrania reklam telewizyjnych,
−
poradnik dla ucznia.
Ćwiczenie 3
Organizujesz w księgarni spotkanie autorskie połączone z promocją nowej ksiąŜki tego
autora. Zaproponuj działania, które musisz podjąć, aby przygotować takie spotkanie.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
ustalić nazwisko polskiego pisarza współczesnego, który weźmie udział w spotkaniu
autorskim,
2)
przygotować, na podstawie słownika lub Internetu, notatkę biograficzną o wytypowanym
autorze,
3)
podać tytuł ostatniej ksiąŜki tego autora, która moŜe być promowana na spotkaniu,
4)
ustalić miejsce, czas i osoby odpowiedzialne za organizację spotkania,
5)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
Słownik współczesnych pisarzy polskich,
−
komputer z dostępem do Internetu.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
23
4.4.4. Sprawdzian postępów
Czy potrafisz:
Tak
Nie
1)
wyjaśnić pojęcie i cele reklamy?
2)
ustalić środki i nośniki reklamy?
3)
wyszukać i określić rodzaj apelu reklamowego?
4)
określić funkcje reklamy?
5)
wyjaśnić cele kampanii reklamowej?
6)
określić cele planu marketingowego
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
24
4.5.
Specjalizacja instytucji wydawniczych
4.5.1. Materiał nauczania
Rynek wydawniczy w Polsce
W Polsce zarejestrowanych jest około 20 tysięcy wydawnictw. W roku 2005 na liście 10
największych wydawców umieszczono następujące firmy:
1.
Reader’s Digest,
2.
Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne,
3.
Ś
wiat KsiąŜki,
4.
Polskie Wydawnictwa Profesjonalne,
5.
Nowa Era,
6.
Young Digital Poland,
7.
Wydawnictwo Naukowe PWN,
8.
Wiedza i Praktyka,
9.
Pearson Education Polska,
10.
Znak.
Część z nich wydaje ksiąŜki o róŜnorodnej tematyce, jak np. Reader”s Digest, Świat
KsiąŜki (wydaje publikacje od klasyki polskiej i obcej przez współczesną literaturę światową
i krajową, poradniki, leksykony, albumy).
Wielu wydawców specjalizuje się w publikowaniu ksiąŜek z określonej dziedziny
wiedzy. Wydawnictwo Young Digital Poland jest dostawcą ksiąŜek z zakresu systemów
szkoleniowych, opartych na technologiach informacyjnych, dla klientów indywidualnych,
instytucji oświatowych i przedsiębiorstw. Zajmuje pozycję światowego lidera w produkcji
interaktywnych programów do nauki języków obcych oraz multimedialnych podręczników
eduROM.
Wiedza i Praktyka jest jednym z największych wydawców publikacji fachowych
z zakresu prawa, księgowości, rachunkowości, zarządzania, podatków oraz ubezpieczeń.
Wydawnictwo Znak związane jest ze środowiskiem skupionym wokół „Tygodnika
Powszechnego”, krakowskich uczelni i Uniwersytetu Jagielońskiego. Wydaje serie
popularyzatorskie, klasyczne dzieła filozoficzne, eseje, literaturę piękną.
Wydawaniem publikacji edukacyjnych zajmują się Pearson Education Polska, Nowa Era,
Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Polskie Wydawnictwa Profesjonalne Wolters Kluwer specjalizują się w wydawaniu
ksiąŜek z zakresu prawa, podatków, kadr, budownictwa, oświaty, słuŜby zdrowia, ochrony
ś
rodowiska, bankowości.
Jednym z najpopularniejszych i najstarszych wydawnictw w Polsce jest Wydawnictwo
Naukowe PWN. Wydaje ksiąŜki naukowe, encyklopedie uniwersalne, słowniki języka
polskiego, podręczniki akademickie ze wszystkich niemal dziedzin wiedzy. W maju 2005
roku poprzez zakup wydawnictwa MIKOM, PWN rozszerzyło ofertę o publikacje z dziedziny
informatyki. Na stronach internetowych www.pwn.pl udostępnia 4 serwisy on-line:
encyklopedyczny, słownika języka polskiego, słownika ortograficznego i słownika wyrazów
obcych.
W Polsce działają obecnie następujące rodzaje wydawnictw:
a)
wydawcy akcydensów,
b)
wydawcy informatorów branŜowych,
c)
wydawcy kalendarzy,
d)
wydawcy literatury fachowej,
e)
wydawcy literatury naukowej i popularnonaukowej,
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
25
f)
wydawcy literatury pięknej, poezji,
g)
wydawcy literatury psychologicznej, ezoterycznej,
h)
wydawcy materiałów dydaktycznych, podręczników,
i)
wydawcy prasy,
j)
wydawcy słowników, encyklopedii,
k)
wydawnictwa bibliofilskie, albumy,
l)
wydawnictwa biznesowe i ekonomiczne,
m)
wydawnictwa dla dzieci i młodzieŜy,
n)
wydawnictwa ekologiczne,
o)
wydawnictwa informatyczne,
p)
wydawnictwa kartograficzne,
q)
wydawnictwa medyczne,
r)
wydawnictwa multimedialne,
s)
wydawnictwa muzyczne, nuty,
t)
wydawnictwa prawnicze,
u)
wydawnictwa religijne,
v)
wydawnictwa turystyczne,
w)
wydawnictwa uczelniane.
Na polskim rynku księgarskim dostępne są wydawnictwa obcojęzyczne renomowanych
firm zagranicznych, takich jak:
−
Oxford University Press,
−
Cambridge University Press,
−
Macmillan,
−
Express Publishing
−
Longman,
−
Penguin,
−
Langenscheidt.
Dystrybucją ksiąŜek wyŜej wymienionych wydawców zajmują się m.in. firma Szawal
i Polanglo.
Szawal jest specjalistyczną firmą językową działającą głównie na rynku śląskim
i małopolskim. Jej oferta obejmuje szeroki wybór materiałów do nauki języków obcych,
podręczników, słowników, beletrystyki i multimediów oraz nowoczesnych pomocy
dydaktycznych. Szawal oprócz sprzedaŜy hurtowej i detalicznej ksiąŜek prowadzi działalność
promocyjną i szkoleniową dla nauczycieli, organizuje spotkania z autorami podręczników,
wspiera nagrodami ksiąŜkowymi konkursy i imprezy językowe organizowane przez placówki
oświatowe.
Polanglo, spółka z o.o z siedzibą w Warszawie, działa na polskim rynku od 1991 roku.
Zaopatruje szkoły, uczelnie oraz odbiorców indywidualnych w publikacje lingwistyczne.
Posiada rozbudowaną sieć regionalnych przedstawicieli, hurtowni i księgarń, poprzez których
dociera do szerokiego grona odbiorców. Udziela wszechstronnej informacji o nowościach
wydawniczych Oxford University Press.
Cambridge University Press posiada swoje przedstawicielstwo w Polsce od 10 lat.
Wydawnictwo znane jest głównie z wydawania podręczników do nauki języka angielskiego
oraz publikacji metodycznych dla nauczycieli. Jest jedynym wydawnictwem na polskim
rynku, które ma prawo do publikowania testów egzaminacyjnych przygotowywanych przez
centrum egzaminacyjne University of Cambridge ESOL Examinations.
Wydawnictwo Macmillan Polska powstało w 1999 roku. Jest spółką z ograniczoną
odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie. Wydaje podręczniki do nauki języka
angielskiego. Organizuje szkolenia dla nauczycieli oraz materiały pomagające w awansie
zawodowym.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
26
Wyłącznym przedstawicielem wydawnictwa Express Publishing jest księgarnia językowa
Egis. Działa na polskim rynku od 10 lat. Rozprowadza czasopisma do nauki języków obcych,
głównie języka angielskiego. Dzięki współpracy z Wydawnictwem Hueber Polska dostarcza
materiały do nauki języka niemieckiego.
Wydawnictwo Pearson Longman jest częścią międzynarodowej grupy medialnej, będącej
potentatem w dziedzinie informacji i edukacji. Dostarcza materiały do nauczania języka
angielskiego. Do Pearson Media Group naleŜą:
−
Pearson Education – wydawca materiałów edukacyjnych,
−
Penguin Group – wydawca materiałów anglojęzycznych,
−
Financial Times – wydawca renomowanego dziennika o charakterze gospodarczym,
−
Pearson Longan – najstarsze prywatne wydawnictwo, załoŜone w 1724 roku w Londynie
przez Thomasa Longana,
−
Edexul – jeden z największych brytyjskich organów egzaminacyjnych,
−
Wydawnictwo Penguin wydaje literaturę piękną w języku polskim i angielskim.
4.5.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.
1.
Jakie są specjalizacje wydawnictw polskich?
2.
Jakie wydawnictwa zagraniczne znane są na polskim rynku?
3.
Jakie znasz największe wydawnictwa polskie?
4.
Które z wydawnictw specjalizują się w publikacjach z określonych dziedzin wiedzy?
5.
Jakie znasz wydawnictwa specjalistyczne?
6.
KsiąŜki których wydawców zagranicznych dostępne są na polskim rynku księgarskim?
4.5.3. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Przejrzyj katalogi kilku wydawnictw polskich lub dane o wybranych wydawnictwach
w Internecie, zapoznaj się z tematyką oferowanych przez nie publikacji.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
zapoznać się z tematyką ksiąŜek wydawanych przez wybrane wydawnictwa,
2)
uzupełnić informacje o wytypowanych wydawnictwach w Internecie,
3)
wypełnić kartę ćwiczeń,
4)
uporządkować wydawnictwa według grup tematycznych,
5)
zapisać wnioski.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
katalogi wydawnictw polskich,
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
karta ćwiczenia,
−
poradnik dla ucznia.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
27
Tabela 1 do ćwiczenia 1.Specjalizacja wydawców: karta ćwiczenia [opracowanie własne]
Lp.
Nazwa wydawnictwa
Siedziba
Tematyka wydawanych ksiąŜek
Dziedzina wiedzy
1
2
3
4
Ćwiczenie 2
Przeanalizuj, na podstawie danych w Internecie, informacje o 10 znanych ci
wydawnictwach zagranicznych. Uporządkuj dane o nich według dziedzin specjalizacji.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
wynotować nazwy największych wydawnictw zagranicznych,
2)
określić ich siedzibę,
3)
ustalić tematykę wydawanych ksiąŜek,
4)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
katalogi wydawnictw zagranicznych.
Ćwiczenie 3
Przeanalizuj, na podstawie danych w Internecie, informacje o wydawnictwie MAC
Edukacja (www.mac.pl). Wyszukaj i zaproponuj 5 tytułów tego wydawnictwa dla nauczycieli
oraz 5 tytułów dla uczniów. Z jakich dziedzin wiedzy wydawnictwo wydaje ksiąŜki?
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
wyszukać informację o wydawnictwie MAC Edukacja,
2)
sporządzić notatkę o profilu wydawniczym MAC Edukacja,
3)
wyszukać i zapisać 5 tytułów przeznaczonych dla nauczycieli,
4)
wyszukać i zapisać 5 tytułów przeznaczonych dla nauczycieli,
5)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
poradnik dla ucznia.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
28
4.5.4. Sprawdzian postępów
Czy potrafisz:
Tak
Nie
1)
wymienić wydawnictwa o określonej specjalizacji, np. prawnicze,
medyczne, informatyczne?
2)
określić specjalizację kilku wydawnictw zagranicznych?
3)
wyszukać informację o Ŝądanym wydawnictwie w Internecie?
4)
wybrać do współpracy wydawnictwo, którego profil zgodny jest ze
specjalizacją księgarni?
5)
zapoznać się z tematyką ksiąŜek wybranego wydawnictwa?
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
29
4.6. Charakterystyka i zasady postępowania z defektami
technicznymi ksiąŜek
4.6.1. Materiał nauczania
Rodzaje defektów technicznych
Defekty techniczne mogą powstać w wydawnictwie, drukarni, introligatorni.
W wydawnictwie usterki techniczne powstają z powodu złego opracowania maszynopisu,
niedbałego przeprowadzenia korekt i rewizji, niewłaściwego doboru materiałów, z których
ma być wykonana ksiąŜka.
Wiele defektów technicznych powstaje w drukarni. Najczęściej są to:
−
plamy i zabrudzenia farbą,
−
przebijanie i odbijanie tekstów z innych stron ksiąŜki,
−
niezharmonizowane kolory rysunku, które zniekształcają wygląd ilustracji,
−
zniekształcone lub nieczytelne pismo na okładce, stronie tytułowej lub w treści ksiąŜki,
−
druk tekstu lub rysunków utrudniających czytanie lub oglądanie,
−
duŜa ilość błędów i brak erraty,
Większość usterek technicznych powstaje jednak w introligatorni. Zaliczamy do nich:
−
błędną kolejność arkuszy,
−
wypadanie całych arkuszy lub pojedynczych kart,
−
złe obcięcie bloku ksiąŜki,
−
brak części lub całej strony tekstu,
−
powtarzanie się stron, arkuszy,
−
wypadanie bloku ksiąŜki z okładki,
−
ź
le przycięta okładka,
−
rozsypywanie się bloku ksiąŜki podczas otwierania.
KsiąŜka, w której stwierdzono defekty techniczne powinna być wycofana ze sprzedaŜy.
W praktyce ksiąŜka jest usunięta z magazynu księgarni i przekazana bezpośrednio
dostawcy, który jak najszybciej dostarcza nowy egzemplarz. JeŜeli ksiąŜka jest juŜ
niedostępna na rynku, to dostawca wystawia fakturę korygującą. Nie sporządza się obecnie
„Opisu defektu technicznego”. Wzór druku załączony do ćwiczeń sporządzony został
wyłącznie w celach ćwiczeniowych.
Klient, który zauwaŜył defekt podczas czytania powinien mieć wymieniony egzemplarz
ksiąŜki. W przypadku, kiedy nowego egzemplarza nie ma w księgarni naleŜy go sprowadzić
z wydawnictwa. W przypadku wyczerpania nakładu trzeba zwrócić klientowi naleŜność
w wysokości ceny detalicznej ksiąŜki.
W czasie transportu ksiąŜki mogą powstać: zniekształcenia okładki ksiąŜki, zabrudzenia,
rozdarcia okładki, stron, uszkodzenia bloku ksiąŜki. Nazywamy je defektami mechanicznymi.
Postępujemy z nimi tak samo jak w przypadku defektów technicznych.
4.6.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.
1.
Jakie znasz rodzaje defektów technicznych?
2.
Jak opisujemy defekty techniczne?
3.
Jak naleŜy postąpić w przypadku, gdy klient zwraca ksiąŜkę z defektem technicznym?
4.
Jakie działania powinna podjąć księgarnia w stosunku do dostawcy w przypadku
stwierdzenia defektu technicznego?
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
30
4.6.3. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Pracujesz w księgarni medycznej. Otrzymałaś duŜą dostawę ksiąŜek z hurtowni Medicus.
Podczas przyjęcia towaru dostrzeŜono kilka ksiąŜek z defektami technicznymi. Wyszukaj je
pośród ksiąŜek, które masz do dyspozycji. ZłóŜ reklamację.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
zrobić przyjęcie towaru,
2)
znaleźć ksiąŜki z defektami technicznymi,
3)
opisać defekty techniczne,
4)
złoŜyć reklamacje,
5)
zapisać wnioski dotyczące zasad rozliczania defektów technicznych.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
paczki z ksiąŜkami (w tym ksiąŜki z defektami technicznymi),
−
faktura,
−
opis defektu technicznego.
Ćwiczenie 2
Klient, który 5 dni wcześniej kupił w Twojej księgarni kilka ksiąŜek odniósł dwie
publikacje. Obie miały kilka składek niezadrukowanych. Zastanów się i zapisz, jakie
działania powinien podjąć księgarz?
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
wypisać zasady prawidłowej obsługi klienta,
2)
podać rodzaje defektów technicznych,
3)
zapisać wnioski dotyczące sposobów obsługi klienta składającego reklamacje.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
poradnik dla ucznia,
−
fragmenty filmu „Obsługa klienta” firmy Synergia.
Ćwiczenie 3
KsiąŜka Elizy Orzeszkowej pt. „Nad Niemnem” wydana w 2006 roku przez
wydawnictwo „Zielona Sowa” posiada niestarannie wykonaną oprawę twardą, powodującą
rozsypywanie się bloku ksiąŜki. Opisz defekt techniczny.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
znaleźć defekt techniczny w załączonej ksiąŜce,
2)
wypisać „Opis defektu technicznego”,
3)
zaproponować sposób zareklamowania ksiąŜki.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
31
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
poradnik dla ucznia,
−
ksiąŜka E. Orzeszkowej pt. „Nad Niemnem”,
−
wzór Opisu defektu technicznego.
Tabela 1 do ćwiczenia 3. Opis defektu technicznego [opracowanie własne]
4.6.4. Sprawdzian postępów
Czy potrafisz:
Tak
Nie
1)
rozróŜnić defekt techniczny?
2)
rozróŜnić defekt mechaniczny?
3)
opisać defekt techniczny?
4)
obsłuŜyć klienta składającego reklamację?
5)
właściwie przyjąć dostawę towaru?
Opis defektu technicznego
Autor………………………………………………………….
Tytuł………………………………………………………….
Wydawnictwo…………………………………………………
Rok wydania…………………, liczba tomów w komplecie…..
Rodzaj defektu technicznego…………………………………
Strona……………………., tom……………………………..
Podpis kierownika księgarni
……………………………..
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
32
4.7.
Charakterystyka nabywców księgarń
4.7.1. Materiał nauczania
Klient i konsument
Nabywca jest osobą, która dokonuje zakupu określonego towaru w celu zaspokojenia
swojej potrzeby lub potrzeby najbliŜszych. Konsument jest osobą, która korzysta
z zakupionego towaru (konsumuje go).
RozróŜniamy trzy sytuacje:
−
nabywca jest jednocześnie konsumentem, tzn. klient kupuje ksiąŜkę dla siebie,
−
grono konsumentów obejmuje nabywcę oraz dodatkowe osoby, np. klient kupuje
encyklopedię dla siebie i najbliŜszych,
−
nabywca nie jest konsumentem, tzn. klient kupuje ksiąŜkę przeznaczoną dla innej osoby,
np. na prezent,
W księgarstwie wyróŜniamy ponadto dwie grupy nabywców:
−
indywidualnych – są to osoby, które zaspokajają swoje potrzeby osobiste oraz potrzeby
swoich najbliŜszych,
−
instytucjonalnych – są to przedsiębiorstwa, stowarzyszenia, przedsiębiorstwa, jednostki
organizacyjne zaspokajające potrzeby wynikające z działań statutowych.
Postępowanie nabywców indywidualnych na rynku
Decyzje nabywców indywidualnych mogą przybierać formę:
−
decyzji nawykowych, związanych z częstym powtarzaniem decyzji zakupu,
−
decyzji nierutynowych, dotyczących znanych towarów i kupowanych juŜ wcześniej, ale
o wyŜszej cenie,
−
decyzji rozwaŜnych, dotyczących towarów kupowanych bardzo rzadko o wysokiej cenie,
−
decyzji impulsywnych, związanych z produktami, których zakup nie był planowany,
zakup dokonywany jest pod wpływem impulsu.
Podejmowanie decyzji zakupu przez nabywcę indywidualnego jest złoŜonym procesem.
Składa się na niego kilka etapów:
−
uświadomienie potrzeby,
−
rozpoznanie sposobów zaspokojenia potrzeby,
−
oceny sposobów zaspokojenia potrzeb i wybór,
−
zakupu i jego oceny.
JeŜeli nabywca zaspokaja swoją potrzebę, jest zadowolony z dokonanego zakupu. JeŜeli nie
udaje mu się zaspokoić swojej potrzeby, pojawia się dysonans pozakupowy.
Aby zmniejszyć dysonans pozakupowy, naleŜy podjąć dodatkowe działania. Polegają one na:
−
dostarczeniu nabywcom dodatkowych informacji o produkcie,
−
reklamie podkreślającej zalety produktu i korzyści wynikające z zakupu,
−
utrzymaniu bezpośredniego kontaktu z nabywcą po dokonaniu zakupu w celu zebrania
informacji o poziomie zadowolenia z zakupu.
Postępowanie nabywców instytucjonalnych na rynku
Proces postępowania nabywców instytucjonalnych przebiega następująco:
−
uświadomienie potrzeby,
−
określenie ilości i charakterystyki niezbędnego produktu,
−
poszukiwanie dostawców,
−
zbieranie i analiza ofert,
−
dokonanie końcowej oceny ofert i wybór dostawcy,
−
przygotowanie i realizacja zamówienia,
−
ocena rezultatów i procedury zakupu.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
33
W księgarstwie odbiorcami instytucjonalnymi są biblioteki przy szkołach, stowarzyszeniach,
towarzystwach naukowych.
Czynniki kształtujące postępowanie konsumenta na rynku
Podstawowe informacje dotyczące nabywców moŜna zebrać, zadając następujące
pytania: co, jak, gdzie, jak często, dlaczego i ile klient kupuje? WaŜna jest analiza czynników
wpływających na zachowania konsumentów. Do podstawowych czynników wpływających na
postępowanie konsumenta na rynku zaliczamy:
–
czynniki wewnętrzne związane z osobowością konsumenta (potrzeby, motywy,
postrzeganie, postawy, osobowość i uczenie się),
–
czynniki zewnętrzne, które mają swoje źródło poza człowiekiem; naleŜą do nich:
czynniki o charakterze socjologicznym i kulturowym, czynniki charakteryzujące
konsumenta pod względem cech demograficznych i ekonomicznych (dochody, ceny),
czynniki związane z marketingiem-mix stosowanym na rynku przez róŜne firmy, czynniki
związane z otoczeniem, w którym funkcjonuje konsument (rodzina, grupa środowiskowa,
czynniki kulturowe),
–
kultura, dorobek ludzkości,
–
wpływ innych osób, rodziny, grupy społecznej.
Badanie potrzeb nabywców
Najczęściej wykorzystywanym instrumentem badania potrzeb nabywców jest badanie
ankietowe. NaleŜy przygotować kwestionariusz ankietowy, który składa się z czterech części:
–
zawiera informacje o prowadzącym badanie, dane adresowe, cel badania, numer
kwestionariusza,
–
apel do respondenta, zachęcający go do udzielenia odpowiedzi oraz krótka instrukcja
dotycząca sposobu udzielenia odpowiedzi,
–
zestaw pytań dotyczących tematyki badania,
–
zestaw pytań, mających scharakteryzować respondenta.
NajwaŜniejsze w kwestionariuszu ankietowym są pytania. WyróŜniamy wśród nich:
−
pytania merytoryczne, które dotyczą właściwej tematyki badania,
−
pytania metryczkowe (statystyczne), których celem jest scharakteryzowanie respondenta
(np. wiek, wykształcenie, płeć, zawód).
Z punktu widzenia formy wyróŜniamy:
−
pytania otwarte, które umoŜliwiają swobodę wypowiedzi respondenta,
−
pytania zamknięte, zawierające moŜliwe warianty odpowiedzi,
−
półotwarte, będące połączeniem pytań otwartych i zamkniętych, w których wstawiono
zwrot „ inne” lub „ jakie?”.
Najprecyzyjniej moŜna opracować wyniki badania ankietowego, jeśli w kwestionariuszu
występują pytania zamknięte. Wyniki badania moŜna przedstawić w formie tabelarycznej lub
graficznej. Istotne jest sformułowanie interpretacji, która umoŜliwia wyciągnięcie właściwych
wniosków z badania.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
34
Tabela 1. Rodzaje badań ankietowych [4, s. 70–71]
Rodzaj pytania
Przykłady
Pytanie otwarte
o charakterze prostym
Proszę podać markę posiadanego samochodu osobowego?
Pytanie otwarte
o charakterze opisowym
Proszę opisać co najbardziej podoba się Panu/i w prezentowanym filmie
reklamowym.
Pytanie półotwarte
Proszę podać jakie czynniki wpłynęły na decyzję zakupu produktu marki X.
a)
niska cena,
b)
reklama telewizyjna,
c)
namowa sprzedawcy,
d)
opakowanie,
e)
dotychczasowe doświadczenia wobec produktu,
f)
inne, jakie.
Pytanie zamknięte
z jedną odpowiedzią
Czy uwaŜa Pan/i za konieczne wprowadzenie prawnych ograniczeń reklamy.
a)
zdecydowanie tak,
b)
raczej tak,
c)
ani tak, ani nie,
d)
raczej nie,
e)
zdecydowanie nie.
Pytanie zamknięte
z kilkoma
odpowiedziami
Które z podanych ograniczeń reklamy powinny zostać Pana/i zdaniem
wprowadzone w Polsce?
a)
zakaz reklamy napojów alkoholowych,
b)
zakaz wykorzystania dzieci w reklamie,
c)
zakaz wykorzystania w reklamie elementów erotycznych,
d)
nie powinien być wprowadzony Ŝaden z powyŜszych zakazów.
Pytanie filtrujące
Czy w ostatnim tygodniu kupił Pan/i jakikolwiek produkt pod wpływem reklamy?
a)
tak,
b)
nie,
c)
nie pamiętam.
4.7.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.
1.
Jaka jest róŜnica między klientem a konsumentem?
2.
Jakie grupy nabywców wyróŜniamy w księgarstwie?
3.
Jakie znasz formy decyzji podejmowanych przez nabywców indywidualnych?
4.
Jakie znasz etapy podejmowania decyzji przez nabywców indywidualnych?
5.
Na czym polega dysonans pozakupowy?
6.
W jaki sposób przebiega proces postępowania nabywców instytucjonalnych?
7.
Jakie czynniki kształtują postępowanie konsumenta na rynku?
8.
Na czym polega badanie ankietowe?
4.7.3. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Zamierzasz otworzyć własną księgarnię w centralnym miejscu duŜego miasta. Musisz
podjąć decyzję o rodzaju asortymentu, który uzaleŜniony jest od potrzeb środowiska i rodzaju
ewentualnych klientów. Przeprowadź badanie w formie ankiety w celu ustalenia rodzaju
specjalizacji księgarni.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
35
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
określić cel badania,
2)
przygotować tekst ankiety, w której powinny znaleźć się pytania umoŜliwiające
określenie wieku i płci ewentualnych nabywców, częstotliwość dokonywania zakupu
ksiąŜki w księgarni, tematykę kupowanych ksiąŜek, miesięczną wartość zakupów
w księgarni,
3)
określić zbiorowość do przebadania,
4)
przeprowadzić badanie ankietowe,
5)
zliczyć zebrany materiał,
6)
opracować dane w formie tabelarycznej i graficznej,
7)
zinterpretować uzyskane wyniki.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
poradnik dla ucznia,
−
wzór ankiety,
−
kalkulator,
−
przybory piśmienne.
Ćwiczenie 2
14 lutego kupiłeś/-aś ksiąŜkę dla bliskiej sobie osoby. Określ, czy jesteś w tej sytuacji
nabywcą (klientem), czy konsumentem. Zastanów się i uzasadnij, z którą sytuacją masz do
czynienia:
a)
nabywca jest jednocześnie konsumentem kupionej ksiąŜki,
b)
grono konsumentów obejmuje nabywcę i inne osoby,
c)
nabywca nie jest konsumentem.
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
przeanalizować sytuację podaną w zadaniu,
2)
wybrać sytuację, która występuje w zadaniu,
3)
uzasadnić wybór,
4)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia.
WyposaŜenie stanowiska pracy:
−
poradnik dla ucznia.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
36
Ćwiczenie 3
Do stałych klientów Twojej księgarni naleŜą: Stowarzyszenie Księgarzy Polskich,
Konstanty NiŜyński – matematyk, Adam Pecyna – lekarz, Biblioteka przy Technikum
Księgarskim, Antoni Symulewicz – filolog, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, Karol
Smutkiewicz – geolog, Instytut Farmakologii PAN. Uporządkuj poszczególnych nabywców
w tabeli.
Tabela 1 do ćwiczenia 3. Rodzaje nabywców [opracowanie własne]
Lp.
Nabywcy indywidualni
Nabywcy instytucjonalni
1
2
3
4
Sposób wykonania ćwiczenia
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:
1)
zapoznać się z wykazem stałych odbiorców,
2)
wpisać do tabeli nabywców indywidualnych,
3)
wpisać do tabeli nabywców instytucjonalnych,
4)
zapisać wnioski wypływające z ćwiczenia.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
poradnik dla ucznia,
−
kolorowe karteczki.
4.7.4. Sprawdzian postępów
Czy potrafisz:
Tak
Nie
1)
przeprowadzić badanie ankietowe?
2)
odróŜnić nabywcę od konsumenta?
3)
dostosować rodzaj specjalizacji księgarni do potrzeb środowiska?
4)
przygotować tekst ankiety?
5)
opracować wyniki badania ankietowego?
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
37
5.
SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ
INSTRUKCJA DLA UCZNIA
1.
Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2.
Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.
Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.
Test zawiera 21 zadań o róŜnym stopniu trudność. Do kaŜdego zadania dołączone są
4 moŜliwości odpowiedzi. Tylko jedna jest poprawna.
5.
Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi (prawidłowe odpowiedzi
zaznacz „X”; w przypadku pomyłki błędną odpowiedź zaznacz kółkiem, a następnie
zakreśl właściwą odpowiedź).
6.
Pracuj samodzielnie.
7.
Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego
rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny.
8.
Na rozwiązanie testu masz 45 minut.
ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH
1.
W księgarniach specjalistycznych stosuje się najczęściej układ rzeczowy
a)
klasowy.
b)
alfabetyczny.
c)
topograficzny.
d)
chronologiczny.
2.
W celu uporządkowania asortymentu w obrębie grup rzeczowych stosuje się układ
a)
działowy.
b)
systematyczny.
c)
alfabetyczny.
d)
klasowy.
3.
KsiąŜki z zakresu nefrologii naleŜy włączyć do działu
a)
historia.
b)
statystyka.
c)
rolnictwo.
d)
medycyna.
4.
Analiza bibliograficzna ksiąŜki pozwala na
a)
bezpośrednie poznanie treści ksiąŜki.
b)
pośrednie poznanie treści ksiąŜki.
c)
określenie wyłącznie cech formalnych ksiąŜki.
d)
ustalenie wyłącznie przedmiotu głównego ksiąŜki.
5.
W pośredniej metodzie poznawania nowości wydawniczych korzystamy z informacji
zawartych w
a)
tytulaturze.
b)
treści głównej.
c)
telewizji.
d)
przedmowie.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
38
6.
JeŜeli chcemy uzupełnić dane bibliograficzne ksiąŜki, to moŜemy skorzystać z
a)
audycji radiowych.
b)
artykułów prasowych.
c)
pomocy nabywcy.
d)
bibliografii.
7.
Wydawnictwo przygotowało krótki film reklamowy informujący o ukazaniu się nowej
serii. Zastosowało w tej sytuacji reklamę
a)
wizualną.
b)
akustyczną.
c)
audiowizualną.
d)
graficzną.
8.
Dynamiczny i efektowny układ, w którym konieczne jest odpowiednie zrównowaŜenie
kompozycji, nazywamy układem
a)
rytmicznym.
b)
symetrycznym.
c)
asymetrycznym.
d)
szeregowym.
9.
Informacja o nowości wydawniczej przekazana w radio prosto i atrakcyjnie za pomocą
tekstu mówionego i muzyki nazywana jest
a)
komunikatem.
b)
reklamówką inscenizowaną.
c)
konkursem.
d)
programem sponsorowanym.
10.
Reklama, która informuje nabywców o moŜliwości kupienia nowego wydania
encyklopedii spełnia funkcję
a)
edukacyjną.
b)
informacyjną.
c)
konkurencyjną.
d)
wspierania sprzedaŜy.
11.
Oferty reklamowe rozesłane do stałych klientów księgarni zaliczamy do reklamy
a)
masowej.
b)
półmasowej.
c)
zindywidualizowanej.
d)
ciągłej.
12.
W wydawaniu publikacji medycznych specjalizuje się
a)
PWN.
b)
WSiP.
c)
Urban&Partner.
d)
Nowa Era.
13.
W celu zaopatrzenia księgarni w nowości wydawnicze z zakresu podręczników
szkolnych, metodyki nauczania i dydaktyki nawiąŜesz współpracę z wydawnictwem
a)
Rebis.
b)
PWE.
c)
Arkady.
d)
WSiP.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
39
14.
Operon specjalizuje się w wydawaniu ksiąŜek z zakresu literatury
a)
edukacyjnej.
b)
informatycznej.
c)
pięknej.
d)
prawniczej.
15.
Na polskim rynku wydawniczo-księgarskim znane jest zagraniczne wydawnictwo
Langenscheidt głównie z publikacji o charakterze
a)
prawno-społecznym.
b)
językowym.
c)
medycznym.
d)
religijnym.
16.
W czasie transportu uległy zniszczeniu zamówione ksiąŜki. MoŜemy je wówczas
reklamować z uwagi na wystąpienie
a)
defektu technicznego.
b)
defektu mechanicznego.
c)
wad technicznych.
d)
usterek technicznych.
17.
Większość usterek technicznych powstaje w
a)
drukarni.
b)
introligatorni.
c)
wydawnictwie.
d)
transporcie.
18.
Ocena jakości technicznej ksiąŜki przeprowadzana jest metodą
a)
pełną.
b)
niepełną.
c)
monograficzną.
d)
reprezentacyjną.
19.
Biblioteka jest odbiorcą
a)
indywidualnym.
b)
stałym.
c)
potencjalnym.
d)
instytucjonalnym.
20.
Pierwszym elementem procesu postępowania nabywców indywidualnych na rynku jest
a)
rozpoznawanie sposobów zaspokojenia potrzeby.
b)
zakup i jego ocena.
c)
uświadomienie potrzeby.
d)
ocena i wybór sposobu zaspokojenia potrzeby.
21.
Decyzja nabywcy indywidualnego kupującego ksiąŜkę przybiera najczęściej formę
decyzji
a)
nawykowych.
b)
nierutynowych.
c)
rozwaŜnych.
d)
impulsywnych.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
40
KARTA ODPOWIEDZI
Imię i nazwisko..........................................................................................
Prowadzenie działalności księgarskiej
Zakreśl poprawną odpowiedź.
Nr
zadania
Odpowiedź
Punkty
1
a
b
c
d
2
a
b
c
d
3
a
b
c
d
4
a
b
c
d
5
a
b
c
d
6
a
b
c
d
7
a
b
c
d
8
a
b
c
d
9
a
b
c
d
10
a
b
c
d
11
a
b
c
d
12
a
b
c
d
13
a
b
c
d
14
a
b
c
d
15
a
b
c
d
16
a
b
c
d
17
a
b
c
d
18
a
b
c
d
19
a
b
c
d
20
a
b
c
d
21
a
b
c
d
Razem:
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
41
6.
LITERATURA
1.
Frołow K.: Public relations na rynku ksiąŜki. Biblioteka Analiz, Warszawa 2007
2.
Głowacka T., Sitarska A., Uklejska M.: Bibliografia. Cz. 2. PWSZ, Warszawa 1971
3.
Gołębiewski Ł.: Ranking wydawnictw: dobry czas dla nietypowej sprzedaŜy
„Rzeczpospolita” z 18.05. 2006
4.
Lux J., Michalska A.: Reklama. Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”, Warszawa
1997
5.
Nowacka A., Nowacki R.: Podstawy marketingu. Difin, Warszawa 2004
6.
Nowacki R.: Reklama. Podręcznik. Difin, Warszawa 2006
7.
Rudecka B.: Bibliografia księgarska. Cz. 1. WSiP, Warszawa 1984
8.
Rzewuski K.: Księgoznawstwo. WSiP, Warszawa 1987
9.
Sznajder A.: Skuteczna reklama. Międzynarodowa Szkoła MenedŜerów, Warszawa 1991
10.
Ś
witała M.: Zachowania konsumentów i marketing na rynku ksiąŜki. „Biblioteka Analiz”,
Warszawa 2006
11.
www.wsip.com.pl
12.
www.digest.com.pl
13.
www.swiatksiazki.pl
14.
www.wolterskluwer.pl
15.
www.nowaera.com.pl
16.
www.pwn.pl
17.
www.pearsoned.co.uk
18.
www.wip.pl
19.
www.znak.com.pl
20.
www.ydp.pl
21.
www.longman.pl
22.
www.polangla.pl
23.
www.szawal.com.pl