ABC.systemu.Windows.XP.[e-book](osiolek.pl).pdf

Rozdzia

á 5.

Zarz

ądzanie danymi na dyskach NTFS

Wybór systemu plików

W systemie Windows XP mo

Īemy przechowywaü dane na dyskach twardych sformatowanych w jednym z trzech systemów plików:

FAT (ang. File Allocation Table), FAT32 lub NTFS. Zanim podejmiemy decyzj

Ċ, jaki system plików bĊdzie w naszym przypadku

najodpowiedniejszy, musimy po krótce omówi

ü zalety i wady tych systemów.

Sektory i jednostki alokacji

Podstawowymi terminami opisuj

ącymi dyski twarde są sektory i jednostki alokacji. Dane na kaĪdym dysku twardym zapisywane są w

sektorach, po 512 bajtów ka

Īdy. Skoro rozmiary dysków przekraczają 100 GB, to na tak duĪym dysku utworzonych jest okoáo 210

milionów sektorów. Numerowanie i

Ğledzenie tak duĪej liczby sektorów moĪe byü dla systemu plików zadaniem przekraczającym

jego mo

ĪliwoĞci. W celu poprawienia wydajnoĞci pracy dysku twardego, sektory zostaáy poáączone w grupy zwane jednostkami

alokacji (ang. Clusters).

Rozmiar jednostki alokacji jest równy liczbie sektorów w tej jednostce. Poniewa

Ī jeĞli plik nie zapeáni caákowicie jednej lub kilku

jednostek alokacji, to pozosta

áa czĊĞü powierzchni dyskowej jest tracona, to najefektywniejsze jest utworzenie jednostek alokacji o

rozmiarze jednego sektora.

Stopie

Ĕ wykorzystania dysku maleje wraz ze wzrostem rozmiaru jednostki alokacji. Z drugiej strony zwiĊkszenie jednostki alokacji

poprawia wydajno

Ğü pracy dysku twardego.

FAT

Standardowy system plików FAT wykorzystuje adresowanie 16-bitowe, czyli mo

Īliwe jest zaadresowanie maksymalnie 65 535

jednostek alokacji. Rozmiar jednostki alokacji jest sta

áy i zostaje okreĞlony na podstawie wielkoĞci dysku podczas jego

formatowania.

System FAT cechuje:

maksymalny rozmiar partycji dysku mniejszy ni

Ī 2 GB.

kompatybilno

Ğü ze starszymi systemami operacyjnymi firmy Microsoft.

maksymalny rozmiar jednostki alokacji mniejszy ni

Ī 64 KB.

Chocia

Ī wielkoĞü dysku FAT w systemie Windows XP moĪe przekroczyü 2 GB, to poniewaĪ rozmiar jednostki alokacji tego dysku

Ċdzie wiĊkszy niĪ 32 KB, systemy DOS i Windows 95 nie bĊdą miaáy do niego dostĊpu.

FAT32

Microsoft wprowadzi

á system plików FAT32 w Windows 95 OSR2. System ten wykorzystuje trzydziestodwubitową tablicĊ FAT

powi

Ċkszając maksymalny rozmiar dysku do okoáo 4 GB. WczeĞniejsze wersje systemów operacyjnych firmy Microsoft nie są w

stanie odczyta

ü danych zapisanych na tak sformatowanym dysku.

Chocia

Ī teoretycznie górny rozmiaru woluminu FAT32 wynosi 8 TB, praktyczne maksymalny rozmiar woluminu FAT32 dla

Windows XP wynosi 32 GB, co umo

Īliwia zapis caáej tablicy FAT w pamiĊci podrĊcznej i poprawĊ wydajnoĞü dysku twardego.

Rozdzia

á 5 i Zarządzanie danymi na dyskach NTFS

System FAT32 cechuje:

maksymalny rozmiar partycji dysku mniejszy ni

Ī 32 GB.

mniejszy rozmiar tworzonych jednostek alokacji.

rozmiar jednostki alokacji wi

Ċkszy niĪ 4 KB i mniejszy niĪ 32 KB.

NTFS

W systemie plików NT zastosowano adresowanie 64-bitowe, co teoretyczny umo

Īliwia utworzenie dysku o wielkoĞci okoáo 16

eksabajtów, ale w praktyce stosuje si

Ċ ograniczenie maksymalnego rozmiaru woluminu do 2 TB.

System NTFS cechuje:

maksymalny rozmiar partycji dysku przekraczaj

ący 32 GB.

odporno

Ğü na báĊdy. System Windows XP jest w stanie wykryü uszkodzone sektory, przenieĞü dane w inny obszar dysku i

oznaczy

ü te sektory jako uszkodzone, co spowoduje, Īe nie bĊdą dáuĪej uĪywane.

zwi

Ċkszone bezpieczeĔstwo. DziĊki nadawaniu praw do plików oraz folderów oraz dziĊki moĪliwoĞci zaszyfrowania danych

przechowywanych na dyskach NTFS za pomoc

ą mechanizmu EFS (ang. Encrypting File System)

informacje s

ą chronione

przed dost

Ċpem niepowoáanych osób.

zarz

ądzanie wolnym miejscem. Na dyskach NTFS moĪna zakáadaü limity ograniczające maksymalną iloĞü

przechowywanych przez danego u

Īytkownika danych.

lepsze wykorzystanie przestrzeni dysku. Jednostki alokacji na dysku tej samej wielko

Ğci sformatowanym w systemie NTFS

ą Ğrednio cztery razy mniejsze niĪ w przypadku sformatowania dysku w systemie FAT32.

Czym jest system plików NT?

Podstawow

ą funkcją systemu plików jest lokalizacja plików. Wraz z systemem DOS pojawiáa siĊ tablica alokacji plików — FAT,

która okre

Ğla strukturĊ plików i ich rozmieszczenie na dysku. TablicĊ FAT moĪna sobie wyobraziü jako mapĊ wskazującą, które

jednostki alokacji s

ą w uĪyciu, a które nie i w której jednostce alokacji zapisany jest dany plik.

NTFS prezentuje ca

ákowicie odmienne rozwiązanie, oparte na hierarchicznej bazie danych, tzw. gáówną tablicĊ plików (ang. Master

File Table — MFT). Pliki i foldery s

ą reprezentowane w MFT przez rekordy zawierające komplet informacji o kaĪdym pliku.

Poniewa

Ī MFT jest raczej bazą danych, a nie prostą mapą jednostki alokacji, zapisane w niej jest wiĊcej informacji niĪ w tablicy FAT

(np. dane o prawach poszczególnych u

Īytkowników do pliku).

MFT sk

áada siĊ z rekordów o staáej dáugoĞci 1 KB, zapisanych w postaci tablicy. W kaĪdym rekordzie zapisany jest zestaw

atrybutów, które wzi

Ċte razem, jednoznacznie identyfikują poáoĪenie i zawartoĞü odpowiadających im plików lub folderów.

Konwersja systemu plików

Podczas instalacji systemu Czytelnik mia

á moĪliwoĞü wyboru systemu plików dla poszczególnych dysków komputera. JeĪeli

którykolwiek z dysków (w tym dyski: rozruchowy i systemowy) zosta

áy sformatowane w systemie FAT lub FAT32, moĪna je

skonwertowa

ü do systemu NTFS.

Operacja odwrotna jest niemo

Īliwa. Jedynym sposobem przywrócenia stanu poprzedniego jest ponowne sformatowanie dysku i

odtworzenie danych z kopii zapasowej. Przed konwersj

ą koniecznie trzeba wykonaü archiwizacjĊ systemu, poniewaĪ system moĪe

pracowa

ü niestabilnie lub nie wystartowaü ponownie.

Konwersji dokonuje si

Ċ uruchamiając program Convert z wiersza poleceĔ. Aby skonwertowaü dysk sformatowany w systemie FAT

lub FAT32 do systemu NTFS:

Z menu

Start

wybierz polecenie

Uruchom...

W polu

Otwórz

wpisz

cmd

i naci

Ğnij

Enter

. Zostanie wywo

áany wiersz polecenia.

Wpisz polecenie

convert litera_dysku: /fs:ntfs

i naci

Ğnij klawisz

Enter

Īeli konwertujesz dysk rozruchowy, zostanie wyĞwietlony komunikat informujący o tym, Īe konwersja wymaga wyáącznego

dost

Ċpu do dysku i zostanie przeprowadzona podczas pierwszego restartu systemu.

Dotyczy wy

áącznie wersji XP Professional.

65 ABC Systemu Windows XP

Uruchom ponownie komputer.

Rysunek 6.1. Aby wy

Ğwietliü

pomoc kontekstow

ą programu

Convert, wystarczy wpisa

Convert /?. Wykonanie
polecenia pokazanego w dolnym
wierszu spowodowa

áoby

skonwertowanie dysku E

Algorytm konwersji NTFS

Algorytm u

Īywany do konwersji woluminów FAT lub FAT32 do NTFS jest zaprojektowany tak, by zachowywaá integralnoĞü FAT,

Ī do zakoĔczenia konwersji. Wszystkie pomocnicze dane tymczasowe są zapisywane w wolnym obszarze woluminu. Rekordy

metadanych MFT równie

Ī zapisywane są w wolnym obszarze dysku. Jedyną przyczyną awarii systemu przy ponownym

uruchomieniu mo

Īe byü uszkodzenie sektora startowego. W tym przypadku pozostaje nam uruchomiü system z instalacyjnej páyty

CD i spróbowa

ü przywróciü sprawnoĞü systemu poprzez wybranie opcji

Napraw

Microsoft podaje,

Īe do przeprowadzenia konwersji potrzeba jest przynajmniej 5% wolnego miejsca na wybranym dysku. Z

Ğwiadczenia autorów wynika, Īe iloĞü wolnego miejsca nie powinna byü mniejsza niĪ 10% powierzchni dysku.

Praca z systemem plików NT

W celu u

áatwienia pracy uĪytkownikom przyzwyczajonym do systemów Windows 9x, które nie obsáugują dysków sformatowanych w

systemie plików NT, interfejs nowego systemu firmy Microsoft ukrywa przed u

Īytkownikami nowe moĪliwoĞci zarządzania plikami i

folderami. Aby móc w pe

áni korzystaü z moĪliwoĞci oferowanych przez system NTFS, trzeba zmieniü domyĞlne ustawienia systemu

Windows XP. W tym celu:

Z menu

Start wybierz

opcje

Panel sterowania

Kliknij ikon

Wygl

ąd i kompozycje

, a nast

Ċpnie kliknij ikonĊ

Opcje folderów

Na karcie

Widok

w obszarze

Ustawienia zaawansowane

wyczy

Ğü pole wyboru

Īyj prostego udostĊpniania

plików [zalecane]

(rysunek 6.2).

Kliknij przycisk

i zamknij

Panel sterowania.

Rozdzia

á 5 i Zarządzanie danymi na dyskach NTFS

Rysunek 6.2. Aby w pe

áni

wykorzysta

ü moĪliwoĞci

zwi

ązane z

przechowywaniem danych
na dyskach NTFS, nale

Īy

zmieni

ü domyĞlne opcje

folderów

W dalszej cz

ĊĞci rozdziaáu wykorzystywaü bĊdziemy informacje opisane w rozdziale 5., który byá poĞwiĊcony zagadnieniom

tworzenia i zarz

ądzania kontami uĪytkowników. Bez podstawowej wiedzy na temat kont uĪytkowników i grup niemoĪliwe jest

opanowanie bie

Īącego materiaáu.

Tworzenie plików i folderów

Īdy plik i folder przechowywany na dysku NTFS jest wáasnoĞcią jakiegoĞ uĪytkownika. W wiĊkszoĞci przypadków wáaĞcicielem

obiektu jest ten u

Īytkownik, który go utworzyá, ale moĪliwe jest przekazanie prawa wáasnoĞci innemu uĪytkownikowi.

Īeli tylko posiadamy odpowiednie uprawnienia, utworzenie pliku lub folderu na dysku NTFS niczym nie bĊdzie siĊ róĪniá od

utworzenia tych obiektów na dyskach FAT. Prawa dost

Ċpu mogą byü nadawane dla caáego dysku, wybranego folderu, a nawet

pojedynczego pliku.

Lista praw dost

Ċpu

Po zmianie domy

Ğlnego widoku folderów, po klikniĊciu prawym przyciskiem na dowolnym dysku sformatowanym w systemie

plików NT, lub folderze czy pliku przechowanym na dysku NTFS, z menu kontekstowego b

Ċdzie dostĊpna zakáadka

Zabezpieczenia

. Po jej wybraniu w górnej cz

ĊĞci okna zobaczymy listĊ grup i uĪytkowników, w dolnej — listĊ uprawnieĔ

nadanych lub odebranych danej grupie lub u

Īytkownikowi.

Rysunek 6.3. Dobr

ą praktyką

jest ograniczanie dost

Ċpu

Īytkownikom do dysku, na

którym zainstalowany jest
system operacyjny

W rzeczywisto

Ğci na liĞcie uprawnieĔ znajdują siĊ nie pojedyncze uprawnienia do dysku, pliku czy folderu, ale grupy uprawnieĔ

maj

ące uáatwiü zarządzanie dostĊpem do danych. Nadanie kaĪdego z uprawnieĔ wymienionych na liĞcie spowoduje umoĪliwienie

wybranemu u

Īytkownikowi lub grupie uĪytkowników wykonania pewnych operacji. Peána lista uprawnieĔ specjalnych skáadających

Ċ na poszczególne uprawnienia znajduje siĊ w tabeli 6.1.

Tabela 6.1. Lista uprawnie

Ĕ i odpowiadających im praw do wykona okreĞlonych czynnoĞci

Uprawnienia specjalne

ána

Modyfikacj

Odczyt i

Ğwietlanie zawartoĞci

Odczy Zapis

67 ABC Systemu Windows XP

kontrola

wykonanie

folderu (tylko foldery)

Przechodzenie przez
folder/Wykonywanie pliku

Ğwietlanie zawartoĞci

folderu/Odczyt danych

Odczyt atrybutów

Odczyt atrybutów rozszerzonych

Tworzenie plików/Zapis danych

Tworzenie folderów/Do

áączanie

danych

Zapis atrybutów

Zapis atrybutów rozszerzonych

Usuwanie podfolderów i plików

Usuwanie

Odczyt uprawnie

Zmiana uprawnie

Przej

Ċcie na wáasnoĞü

Synchronizowanie

Nadawanie i odbieranie uprawnie

Istnieje ogromna ró

Īnica pomiĊdzy jawnym odebraniem jakiegoĞ uprawnienia (na przykáad uprawnienia do odczytu) pewnej grupie

Īytkowników, a nie nadaniem tej grupie Īadnych uprawnieĔ. Związane jest to z tym, Īe jeden i ten sam uĪytkownik moĪe byü

áonkiem dowolnie wielu grup uĪytkowników oraz z tym, Īe odebranie uprawnieĔ (nadanie prawa

Odmów

) jest priorytetowe i

spowoduje uniewa

Īnienie nadanego prawa

Zezwalaj

. Jest to jedyny wyj

ątek od uniwersalnej reguáy, na mocy której:

Uprawnienia si

Ċ kumulują. JeĪeli ten sam uĪytkownik jest czáonkiem trzech grup, z których jedna ma nadane prawo do odczytu

pliku, druga — do zapisu, a trzecia nie ma nadanych

Īadnych praw, wynikowymi prawami uĪytkownika bĊdą prawa do odczytu i

zapisu pliku.

Kopiowanie plików i folderów

Aby skopiowa

ü plik lub folder, musimy posiadaü co najmniej prawo odczytu do obiektu Ĩródáowego i zapisu do folderu docelowego.

Poniewa

Ī wszystkie obiekty zarówno pliki, jak foldery, „dziedziczą” uprawnienia od folderu nadrzĊdnego (lub dysku w przypadku

folderów g

áównych), to podczas kopiowania i przenoszenia obiektów uprawnienia te mogą ulec zmianie. Innymi sáowy, po

skopiowaniu pliku z folderu Tajne i Poufne, do którego jedynie my mieli

Ğmy uprawnienia do odczytu do folderu Publiczne, do

którego wszyscy maj

ą peány dostĊp, wszyscy uĪytkownicy bĊdą mogli odczytywaü, modyfikowaü a nawet skasowaü nasz plik.

Kopiowane lub przenoszone pliki i foldery dziedzicz

ą uprawnienia folderu lub dysku docelowego. Jedynym wyjątkiem jest

przeniesienie obiektów w obr

Ċbie tego samego dysku logicznego. W takim przypadku przeniesiony obiekt zachowa początkowe

uprawnienia.

Rozdzia

á 5 i Zarządzanie danymi na dyskach NTFS

Inspekcja dost

Ċpu do danych

Dane przechowywane na dyskach NTFS nie tylko mog

ą byü chronione przed niepowoáanymi osobami — moĪemy równieĪ

monitorowa

ü zarówno udane, jak i nieudane, próby dostĊpu do tych danych. W tym celu, przede wszystkim musimy wáączyü

domy

Ğlnie wyáączony Dziennik inspekcji dostĊpu do obiektów:

1. Uruchom menu

Start

Wszystkie programy

Narz

Ċdzia administracyjne

Zasady zabezpiecze

Ĕ lokalnych

2. Je

Īeli zarówno w menu

Start

, jak i w

Start

Wszystkie programy

, nie znajduje si

Ċ ikona narzĊdzi administracyjnych:

Kliknij prawym przyciskiem na menu

Start

i z menu kontekstowego wybierz opcje

áaĞciwoĞci

Wybierz

Menu Start

Dostosuj

Zaawansowane.

c. Na li

Ğcie

Elementy menu Start

znajd

Ĩ pozycjĊ

Systemowe narz

Ċdzia administracyjne

i zaznacz opcj

Ğwietl w menu Wszystkie programy

3. Rozwi

Ĕ folder

Zasady lokalne

i wybierz opcj

Zasady inspekcji

Dwukrotnie kliknij zasad

Przeprowad

Ĩ inspekcjĊ dostĊpu do obiektów

. Zostanie wy

Ğwietlone okno pokazane na

rysunku 6.4

5. Zaznacz opcje

Sukces

oraz

Niepowodzenie

6. Naci

Ğnij klawisz

i zamknij okno konsoli

Zasady zabezpiecze

Ĕ lokalnych

Rysunek 6.4. Przed okre

Ğleniem

folderów, do których dost

Ċp

Ċdziemy monitorowaü musimy

áączyü inspekcjĊ dostĊpu do

obiektów

Teraz mo

Īemy okreĞliü folder, do którego dostąp bĊdziemy monitorowaü. OkreĞlimy teĪ, jakie

czynno

Ğci (np. zapis, modyfikacja, odczyt) i których uĪytkowników bĊdziemy monitorowaü. W tym celu:

1. Zaznacz wybrany folder (na przyk

áad folder

Moje dokumenty

2. Kolejno wybierz W

áaĞciwoĞci | Zabezpieczenia | Zaawansowane | Inspekcja.

3. Naci

Ğnij przycisk Dodaj i wskaĪ grupy lub uĪytkowników poddanych inspekcji.

4. W oknie dialogowym Wpis inspekcji zaznacz te czynno

Ğci, które powinny byü monitorowane dla

wybranej grupy lub u

Īytkownika.

69 ABC Systemu Windows XP

Rysunek 6.5. Tak
dok

áadna inspekcja,

polegaj

ąca na

monitorowaniu ka

Īdej

czynno

Ğci dowolnego

Īytkownika, moĪe

negatywnie wp

áynąü na

wydajno

Ğü systemu

5. Dwukrotnie naci

Ğnij przycisk

zamykaj

ąc oba okna wáaĞciwoĞci folderu.

Od tej chwili zarówno udane, jak i nieudane, próby zmodyfikowania zawarto

Ğci folderu Moje dokumenty bĊdą zapisywane w

Dzienniku zabezpiecze

Ĕ. Aby przejrzeü wpisy w tym dzienniku:

1. Uruchom menu

Start

Wszystkie programy

Narz

Ċdzia administracyjne

Podgl

ąd zdarzeĔ

2. Wybierz

Dziennik Zabezpieczenia

. W oknie po prawej stronie zostanie wy

Ğwietlona lista zarejestrowanych zdarzeĔ.

3. Je

Īeli chcesz poznaü wiĊcej szczegóáów o konkretnym zdarzeniu kliknij na nim dwukrotnie lewym przyciskiem myszki.

Rysunek 6.6. W dzienniku
zdarze

Ĕ zanotowana zostaáa

udana próba dost

Ċpu do pliku

szablon.doc znajduj

ącego siĊ w

podfolderze monitorowanego
folderu

Kompresja i szyfrowanie danych

Kompresja plików i folderów

Na dyskach NTFS mo

Īna kompresowaü pojedynczy plik, wszystkie pliki w folderze lub wszystkie pliki na dysku. Algorytm

kompresji zachowuje równowag

Ċ pomiĊdzy szybkoĞcią dziaáania, a oszczĊdnoĞcią przestrzeni dyskowej. Algorytm kompresji

zastosowany w systemie plików NTFS testuje i kompresuje pliki rozpatruj

ąc kolejno po 16 jednostek alokacji. To pozwala systemowi

przeanalizowa

ü, czy w ogóle warto kompresowaü te dane.

Rozdzia

á 5 i Zarządzanie danymi na dyskach NTFS

Poniewa

Ī mechanizm kompresji plików jest niedostĊpny dla jednostek alokacji wiĊkszych niĪ 4 KB, system Windows XP domyĞlnie

nie tworzy wi

Ċkszych clusterów na dyskach NTFS.

W nag

áówku kaĪdego pliku znajduje siĊ znacznik kompresji. JeĞli jest ustawiony, system plików kompresuje plik przy zapisywaniu i

dekompresuje go podczas odczytywania. Foldery równie

Ī mają znacznik kompresji. Ustawienie znacznika kompresji folderu

powoduje ustawienie znaczników kompresji wszystkich plików w tym folderze. Nowe pliki utworzone w danym folderze lub pliki do
niego skopiowane tak

Īe bĊdą kompresowane.

Aby zmieni

ü znacznik kompresji, musimy posiadaü co najmniej prawo zapisy do pliku lub folderu.

Nazwy skompresowanych plików i folderów wy

Ğwietlane są w oknie Eksploratora na niebiesko. MoĪemy wyáączyü wyróĪnianie

skompresowanych obiektów wy

áączając opcjĊ

Poka

Ī zaszyfrowane lub skompresowane pliki NTFS w kolorze

, dost

Ċpną z

Narz

Ċdzia

Opcje folderów

Widok

Eksploratora.

Rozmiar skompresowanych plików podawana jest na podstawie ich rzeczywistej wielko

Ğci. Związane jest to z tym, Īe operacje

przeprowadzane na skompresowanym pliku, takie jak jego kopiowanie czy odczyt wymagaj

ą jego dekompresji.

Aby skompresowa

ü plik, folder lub dysk:

Kliknij prawym przyciskiem myszy na wybranym obiekcie.

Z menu kontekstowego wybierz opcj

áaĞciwoĞci

Zaawansowane.

3. W oknie dialogowym Atrybuty zaawansowane zaznacz atrybut kompresji, tak jak zosta

áo to

pokazane na rysunku 6.7.

Rysunek 6.7. Atrybut
kompresji jest jednym z
atrybutów zaawansowanych
obiektu

Naci

Ğnij przycisk

, aby zamkn

ąü okno dialogowe

Atrybuty zaawansowane.

5. Po naci

ĞniĊciu przycisku

i zamkni

Ċciu okna wáaĞciwoĞci wybranego obiektu zostanie wyĞwietlone okno pokazane na

rysunku 6.8.

6. Wybierz opcj

Zastosuj zmiany do tego folderu

podfolderów i plików

, aby skompresowa

ü juĪ zapisane w

folderze pliki.

71 ABC Systemu Windows XP

Rysunek 6.8. Mo

Īemy okreĞliü,

czy pliki przechowywane w
folderze, który kompresujemy
maja zosta

ü skompresowane

Szyfrowanie plików i folderów (dost

Ċpne tylko w wersji Professional)

Windows XP Professional pozwala na chronienie plików przed pozosta

áymi uĪytkownikami komputera. W tym celu wykorzystywany

jest mechanizm EFS (ang. Encrypting File System). Pliki zaszyfrowane s

ą dostĊpne, niezaleĪnie od nadanych uprawnieĔ, jedynie dla

ich w

áaĞciciela oraz agenta odzyskiwania (domyĞlnie agentem odzyskiwania zaszyfrowanych plików jest administrator komputera).

Plik mo

Īe zostaü skompresowany lub zaszyfrowany. NiemoĪliwe jest nadanie obu atrybutów tym samym plikom.

Pliki zaszyfrowane s

ą automatycznie deszyfrowane podczas ich kopiowania lub otwierania. W rezultacie wáaĞciciel plików moĪe

pracowa

ü z danymi, tak jakby nie byáy zaszyfrowane.

Zaleca si

Ċ szyfrowanie folderów, a nie poszczególnych plików. Związane jest to z tym, Īe pliki tymczasowe tworzone na dysku

podczas pracy u

Īytkownika z plikiem nie są zaszyfrowane i mogą byü dostĊpne dla pozostaáych uĪytkowników komputera, jeĪeli

atrybut kompresji zosta

á ustawiony dla pliku, a nie folderu.

Aby zaszyfrowa

ü plik, folder lub dysk:

Kliknij prawym przyciskiem myszy na wybranym obiekcie.

Z menu kontekstowego wybierz opcj

áaĞciwoĞci

Zaawansowane

3. W oknie dialogowym Atrybuty zaawansowane zaznacz atrybut szyfrowania.

Naci

Ğnij przycisk

, aby zamkn

ąü okno dialogowe

Atrybuty zaawansowane.

5. Wybierz opcj

Zastosuj zmiany do tego folderu

podfolderów i plików

, aby zaszyfrowa

ü juĪ zapisane w

folderze pliki.

Nazwy zaszyfrowanych plików i folderów wy

Ğwietlane są w oknie Eksploratora na zielono. MoĪemy wyáączyü wyróĪnianie

skompresowanych obiektów wy

áączając opcjĊ

Poka

Ī zaszyfrowane lub skompresowane pliki NTFS w kolorze

, dost

Ċpną z

Narz

Ċdzia

Opcje folderów

Widok

Eksploratora.

Poniewa

Ī do szyfrowania pliku wykorzystywane są informacje o koncie uĪytkownika, jeĪeli konto w wyniku nieaktywowania systemu

zostanie zablokowane, jedynym sposobem odzyskania danych b

Ċdzie aktywacja systemu i odblokowanie konta.

Po zaszyfrowaniu plików mo

Īemy dodaü autoryzowanych uĪytkowników

do listy osób, które b

Ċdą miaáy dostĊp do pliku. W tym

celu nale

Īy zaznaczyü dany plik, kliknąü prawym przyciskiem myszy, z menu kontekstowego wybraü opcje

áaĞciwoĞci

Zaawansowane

Szczegó

áy

. Zastanie wy

Ğwietlone okno dialogowe pokazane na rysunku 6.9. Po naciĞniĊciu przycisku

Dodaj

Ğwietlona zostanie lista autoryzowanych uĪytkowników, z której moĪemy wybraü osobĊ, której chcemy nadaü prawa do pliku.

Īytkownik jest autoryzowany w systemie Windows XP na podstawie osobistego

certyfikatu

Rozdzia

á 5 i Zarządzanie danymi na dyskach NTFS

Rysunek 6.9. Po zaszyfrowaniu,
plik mo

Īe byü udostĊpniony

wybranym, autoryzowanym
u

Īytkownikom

Aby odszyfrowa

ü lub zdekompresowaü dysk, folder lub plik, wystarczy odznaczyü nadany atrybut na zakáadce wáaĞciwoĞci

zaawansowane obiektu.

Ograniczanie ilo

Ğci miejsca dostĊpnego dla uĪytkowników

Zanim opiszemy wyj

ątkowo przydatną wáaĞciwoĞü systemu NTFS polegająca na limitowaniu przestrzeni dysku dla poszczególnych

Īytkowników, pokrótce wymienimy ograniczenia implementacji tej funkcji w systemie Windows XP.

x Po pierwsze, ograniczenia s

ą przypisane do woluminu i nie moĪna przypisaü ich do folderu.

x Po drugie, ograniczenia s

ą przypisane wáaĞcicielom plików i nie moĪna przypisaü ich grupom uĪytkowników.

x Po trzecie, cz

áonkowie grupy Administratorzy nie podlegają ograniczeniom.

x Po czwarte, limity ogranicze

Ĕ są zapisywane na dysku, a nie np. w rejestrze systemu. W rezultacie, po przeáoĪeniu

dysku do komputera z wcze

Ğniejszą wersją systemu Windows (taką, która potrafi odczytywaü i zapisywaü dane na

dyskach NTFS, np. Windows NT, z zainstalowanym dodatkiem Service Pack 4 lub nowszym), mamy dost

Ċp do

dysku, ale ograniczenia obszaru dysku nie dzia

áają. Zapis danych na taki dysk moĪe zniszczyü dane dotyczące

ogranicze

Ĕ.

x Po pi

ąte i najwaĪniejsze, obsáuga ograniczeĔ wpáywa na wydajnoĞü systemu.

Aby w

áączyü i skonfigurowaü ograniczanie iloĞci miejsca dostĊpnego dla uĪytkowników:

Kliknij prawym przyciskiem myszy ikon

Ċ wybranego dysku NTFS i wybierz opcjĊ

áaĞciwoĞci.

2. Na zak

áadce

Przydzia

áącz zarządzanie przydziaáami.

3. Okre

Ğl, czy uĪytkownicy przekraczający limit iloĞci miejsca nie bĊdą mogli zapisywaü nowych danych na dysku.

Zdefiniuj limit ilo

Ğci miejsca i poziom ostrzeĪeĔ. UĪytkownicy, których pliki przekroczą poziom ostrzeĪeĔ zostaną o tym

poinformowani komunikatem systemowym.

5. Po naci

ĞniĊciu przycisku

Wpisy przydzia

áów

Ċdziesz mógá okreĞliü dodatkowe limity dla wybranych uĪytkowników.

73 ABC Systemu Windows XP

Rysunek 6.10. Zak

áadka

Przydzia

á umoĪliwia

szybkie skonfigurowanie
limitów ilo

Ğci miejsca dla

Īytkowników komputera

Odporno

Ğü na uszkodzenia i wydajnoĞü

System plików jest najbardziej krytycznym elementem systemu operacyjnego. Je

Ğli system plików ulegnie zniszczeniu, to nie tylko

przestanie poprawnie funkcjonowa

ü, ale dane mogą byü utracone lub pomieszane w sposób, który nie od razu zauwaĪymy. Przyczyny

takiego zdarzenia mog

ą byü róĪne. Dysk moĪe ulec zniszczeniu lub mieü wiele sektorów uszkodzonych. MoĪe nastąpiü zanik

zasilania na skutek awarii UPS lub braku UPS, podczas gdy informacje dotycz

ące systemu plików znajdowaáy siĊ w pamiĊci

podr

Ċcznej (cache). Dlatego zalecane jest okresowe sprawdzanie poprawnoĞci systemu plików.

Wydajno

Ğü komputera zaleĪy w coraz wiĊkszym stopniu od wydajnoĞci dysku twardego. SzybkoĞü procesorów, kart graficznych i

czas dost

Ċpu do pamiĊci operacyjnej wystarczają juĪ z nawiązką do komfortowej pracy z dowolnym programem. Wystarczy jednak

uruchomi

ü kopiowanie duĪej iloĞci danych

, aby wydajno

Ğü komputera spadáa o 90% (wyjątkiem są szczĊĞliwi posiadacze dysków

SCSI). Dlatego, dla w

áasnej wygody warto zadbaü o to, aby nie pogorszyü jeszcze wydajnoĞci tego „wąskiego gardáa” komputera.

Program Chkdsk

Sprawdzenia spójno

Ğci systemu plików moĪemy uruchomiü, wybierając

áaĞciwoĞci

Narz

Ċdzia

Sprawd

Ĩ dla

zaznaczonego dysku, lub wpisuj

ąc

polecenie wiersza polece

Chkdsk

. Wybieraj

ąc ten drugi sposób mamy dostĊp do kilku

opcji modyfikuj

ących proces sprawdzania.

— Uruchamia

Chkdsk

w trybie automatycznego naprawiania wykrytych uszkodze

Ĕ. W tym trybie program musi mieü wyáączny

dost

Ċp do dysku, wiĊc próba sprawdzenia dysku, na którym zainstalowano system operacyjny spowoduje wyĞwietlenie pytania, czy

uruchomi

ü sprawdzanie po pierwszym restarcie komputera.

— Wy

Ğwietla komunikaty o wykonywanych operacjach, a w przypadku sprawdzania dysku FAT lub FAT32 — dáugie nazwy

plików.

Szczególnie

áatwo to zauwaĪyü, jeĪeli kopiowany folder ma jedynie kilkaset MB, ale zawiera kilka tysiĊcy plików.

Rozdzia

á 5 i Zarządzanie danymi na dyskach NTFS

— Wykonuje pe

áne sprawdzenie dysku w poszukiwaniu uszkodzonych jednostek alokacji. Wybór tej opcji wymusza tryb

naprawiania wykrytych uszkodze

Ĕ.

— Wy

Ğwietla rozmiar dziennika dysku. Podanie parametru

:liczba

, zmienia rozmiar tego dziennika.

— Wymusza od

áączenie woluminu. UĪytkownicy, którzy mają otwarte pliki, tracą swoje dane. Wybór tej opcji wymusza tryb

naprawiania wykrytych uszkodze

Ĕ.

— Pomija sprawdzenie wewn

Ċtrznej spójnoĞci pomiĊdzy atrybutami nazw plików w rekordach plików i powiązanym wykazem

nazw plików w indeksie katalogu.

— Pomija sprawdzanie zap

ĊtleĔ w strukturze folderów.

Defragmentacja dysku

Tak jak w przypadku szyfrowania plików, zanim opiszemy mechanizm defragmentacji dysków, wymienimy klika jego ogranicze

Ĕ:

x Po pierwsze, defragmentacja nie porz

ądkuje pliku stronicowania, poniewaĪ fragmentowany plik stronicowania nie tylko

znacz

ąco obniĪa wydajnoĞü caáego komputera, ale hamuje równieĪ defragmentacjĊ pozostaáych plików. Sfragmentowany

plik stronicowania nale

Īy usunąü i utworzyü na nowo.

x Po drugie, defragmentacja nie wp

áywa na MFT. Jedynym wyjĞciem w przypadku fragmentacji MFT jest ponowne

sformatowanie woluminu i odzyskanie plików z kopii zapasowej.

Poniewa

Ī sfragmentowana tablica MFT dramatycznie obniĪa wydajnoĞü systemu, a nie jest moĪliwa jej defragmentacja, nie naleĪy

dopuszcza

ü do sytuacji w której stopieĔ sfragmentowania dysku NTFS przekraczaá 35%.

x Po trzecie, skuteczno

Ğü defragmentacji plików skompresowanych jest znikoma. Związane jest to nie z samym algorytmem

defragmentacji, ale ze sposobem przechowywania i przenoszenia plików skompresowanych.

Przed rozpocz

Ċciem defragmentacji, warto sprawdziü, czy wybrany dysk wymaga defragmentacji. W tym celu:

Kliknij prawym przyciskiem myszy na ikonie dowolnego dysku.

Z menu kontekstowego wybierz opcj

áaĞciwoĞci.

3. Wybierz znajduj

ący siĊ na zakáadce

Narz

Ċdzia

przycisk

Defragmentuj.

4. Zostanie uruchomiony

Defragmentator dysków

(rysunek 6.11).

Wybierz dysk i naci

Ğnij przycisk

Analizuj.

Īeli dysk wymaga defragmentacji, wybierz przycisk

Defragmentuj.

7. Po zako

Ĕczeniu procesu zamknij okna programu.

W przypadku mocno sfragmentowanych woluminów konieczne b

Ċdzie kilkukrotne powtórzenie procesu defragmentacji.

Rysunek 6.11. Przed
uruchomianiem d

áugotrwaáej

defragmentacji warto
przeanalizowa

ü dysk