background image

 

 

 
 
 

Sprawozdanie z laboratorium 

nawigacja- dewiacja nr.2 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Gorzela Szymon 

Domeradzka Paula 

Gr. A1, TM 

2012 

 

background image

1.Wprowadzenie. 

 

Dewiaskop  jest  przyrządzeniem  przeznaczonym  do  symulacji 

podstawowych  elementów  magnetycznych  statku  i  służącym  jednocześnie 

do praktycznej dewiacji kompasu magnetycznego. 

 

 

 

 

 

Stal twarda jest bardzo odporna na magnesowanie, lecz gdy zdobędzie 

właściwości magnetyczne długo je utrzymuje pomimo zmian natężenia pola 

magnetycznego wokół badanego materiału. 

Pożądanymi parametrami materiału magnetycznego twardego są: 

 

duża  wartość  indukcji  szczątkowej  pozwalająca  uzyskać  siły 

mechaniczne (proporcjonalnej do kwadratu indukcji)

 

 

duże  natężenie  koercji,  pozwalające  na  uzyskanie  jak 

największej energii magnetycznej

 

 

odpowied

nie 

własności 

mechaniczne(w 

zależności 

od 

zastosowania)

 

 

odporność na korozje

 

background image

Stal  miękka-  żelazo  z  domieszką  około  2,5%  krzemu  albo  aluminium 

nabywa  właściwości  magnetyczne  poprzez  indukcje.  Po  usunięciu  pola 

magnetycznego stop traci właściwości magnetyczne 

Pożądanymi parametrami materiał magnetycznego miękkiego są: 

 

duża  przenikalność  magnetyczna,  pozwalająca  uzyskać  duże 

wartości indukcji magnetycznej przy użyciu małego prądu magnesowania 

 

jak  najmniejsza  stratność  (pole  objęte  pętlą  histerezy) 

pozwalająca na wysokosprawne przetwarzanie energii 

 

duża  indukcja  nasycenia,  pozwalająca  na  uzyskanie  jak 

największej siły mechanicznej(proporcjonalnej do kwadratu indukcji) 

 

duża  rezystywność  w  celu  zmniejszenia  strat  mocy 

powodowanych prądami wirowymi. 

 

Odpowiednie  własności  mechaniczne  (w  zależności  od 

zastosowania) 

 

Rozkład sił wywołanych dewiacjami stali twardej. 

 

Dewiacja wywołana siłą P1. 

Siła P1 powoduje powstanie dewiacji w następujący sposób. 

 

 

background image

Nm- kierunek magnetyczny 
Nk- kierunek kompasowy 
Km- kurs magnetyczny 
Kk- kurs kompasowy 
Hm- 

oddziałowywanie składowych magnetyzmu ziemskiego 

Hk- wektor wypadkowy Hm i P 
 

 

Z trójkąta kP1Hk wynika z zależności: 

Sin  δ= (P1:Hm) sinKK 

δ°=[57,3’*[P1:(H*λ1)]]sinKK 

δ°=B° * sinKK 

Wyrażenie 57,3’*[P1:(H*λ1) jest współczynnikiem dewiacji półokrężnej, wywołanej stałym 
magnetyzmem okrętowym(B1). 

 

Dewiacja wywołana siła Q1. 

 

 

 

Z trójkąta kQ1Hk wynika zależność: 

Sin 

δ : (sin90 + KK) = Q1:Hm 

Sin

δ = (Q1 : Hm) * cos KK 

δ° = 57,3° *(Q1:Hm) * cos KK 

δ° = C1° * cos KK 

 

 

2.

Cel Ćwiczenia: 

 

Kompensacja  dewiacji  półokrężnej  typu  B

1

  wywołanej  siłą  P

1

,  kompensacja  dewiacji  typu  C

1

 

wywołanej  silą  Q1  oraz  kompensacja  dewiacji  M

1

  wywołanej  siłami  P

1

  i  Q

1

 

background image

3

.Przebieg ćwiczenia. 

 

 

Na  początku  przygotowano  dewiaskop.  Polega  ono  na  właściwym  ustawieniem  stołu  i 
jego  podstawy.  Stół  drewniany  należy  ustawić  w  pozycji  poziomej,  uzyskano  to  za 
pomocą  poziomicy.  Następnie  ustawiamy  dewiaskop  względem  północy  magnetycznej, 
zgodnie ze wskazaniami kompasu zainstalowanego w 

urządzeniu. 

 

Ćwiczenie 1. 

Magnes  umieszczono  na  dziobie, 

południowym  biegunem  w  kierunku    dziobu.  Magnes 

powoduje powstanie siły –P

1

 skierowanej w kierunku rufy.  

 

DEWIACJA 

–B

przed kompensacją

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Rys. 

Rozkład siły –P

1

 

na ośmiu głównych kursach. 

 
 

 

 

 

KM 

KK 

δ 

000 

001 

-1 

015  018.5 

-3.5 

030 

039  -9 

045  057.5 

-12.5 

060 

073 

-13 

075 

088 

-13 

090 

104 

-14 

105 

118 

-13 

120 

130 

-10 

135  142.5 

-7.5 

150  155.5 

-5.5 

165  167.5 

-2.5 

180 

180 

195 

193 

210  205.5 

4.5 

225 

218 

240  231.5 

8.5 

255 

245 

10 

270 

258 

12 

285 

273 

12 

300 

289 

11 

315  305.5 

9.5 

330  323.5 

6.5 

345 

342 

360  001.5 

-1.5 

background image

Wykres dewiacji  - Magnetyzm Stały  (B1, C1)

obserwacje - dewiaskop

-20,0

-10,0

0,0

10,0

20,0

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Magnetyczny   [stopnie]

D

ew

ia

cj

  [

st

o

p

n

ie

]

Serie1

 

Rys. Wykres dewiacji dla siły –P

1

 

wywołanej stalą twardą w funkcji kursu magnetycznego przed 

kompensacją. 

 
 

Wykres dewiacji

-20,0

-15,0

-10,0

-5,0

0,0

5,0

10,0

15,0

361

57,5

104

142,5

180

218

258

305,5

362

Kurs Kompasowy  [stopnie]

d

e

w

ia

c

ja

 [

s

to

p

n

ie

]

Serie1

 

Rys. Wykres dewiacji dla siły –P

1

 

wywołanej stalą twardą w funkcji kursu kompasowego przed 

komp

ensacją. 

 

Wyznaczono współczynnik dewiacji typu B

1

B

1

= (δ

E

δ

W

)/2 

B

1

= (-

14° -12°)/2 

B

1

=-

13° 

 
Wartość siły ustawiającej igłę kompasową w kierunku północy. 
Hm=

1

*H, 

gdzie 

1

=0,95 

H= 17,3 mT 
Hm= 0,95 * 17,3= 16,435 mT 
 
Wartość składowej wzdłużnej magnetyzmu okrętowego P

1

P

1

= (B

1

*Hm)/57,3 

background image

P

1

= (-

13°* 16,435 mT)/57,3 

P

1

= -3,29 mT 

DEWIACJA 

–B

po kompensacji 

 

 
 

Wyznaczono współczynnik dewiacji typu B

1

B

1

= (δ

E

δ

W

)/2 

B

1

= (0,5

° -3°)/2 

B

1

=-

1,25° 

 

Wartość siły ustawiającej igłę kompasową w kierunku 

północy. 

Hm=

1

*H, 

gdzie 

1

=0,95 

H= 17,3 mT 

Hm= 0,95 * 17,3= 16,435 mT 

 

Wartość składowej wzdłużnej magnetyzmu okrętowego P

1

P

1

= (B

1

*Hm)/57,3 

P

1

= (-

1,25°* 16,435 mT)/57,3 

P

1

= -0,36 mT 

 

Wykres dewiacji  - Magnetyzm Stały  (B1, C1)

obserwacje - dewiaskop

-15,0

-10,0

-5,0

0,0

5,0

10,0

15,0

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Magnetyczny   [stopnie]

D

ew

ia

cj

  [

st

o

p

n

ie

]

Serie1

 

KM 

KK 

δ 

000  002.5  -2,5 
015 

016 

-1 

030  030.5  -0,5 
045 

045 

060  059.5  0,5 
075  074.5  0,5 
090  089.5  0,5 
105 

104 

120 

119 

135  134.5  0,5 
150 

150 

165  165.5  -0,5 
180 

180 

195 

196 

-1 

210 

211 

-1 

225  227.5  -2,5 
240 

243 

-3 

255 

258 

-3 

270 

272 

-3 

285  286.5  -1,5 
300 

302 

-2 

315  315.5  -0,5 
330 

332 

-2 

345 

347 

-2 

360  001.5  -1.5 

background image

Rys. Wykres dewiacji dla siły –P

1

 

wywołanej stalą twardą w funkcji kursu magnetycznego po 

kompensacji. 

 

Wykres dewiacji

-15,0

-10,0

-5,0

0,0

5,0

10,0

15,0

362,5

45

89,5

134,5

180

227,5

272

315,5

361,5

Kurs Kompasowy  [stopnie]

d

e

w

ia

c

ja

 [

s

to

p

n

ie

]

Serie1

 

Rys. Wykres dewiacji dla siły –P

1

 

wywołanej stalą twardą w funkcji kursu kompasowego po 

kompensacji. 

Wykres  dewiacji  odpowiada  dewiacji  półokrężnej  typu  –B

1

.  Prawdopodobnym  kursem 

budowy jednostki jest kurs 000°. 

Ćwiczenie 2. 

W tym ćwiczeniu magnes ustawiony był na prawej burcie, południową strona na 

zewnątrz, indukując przy tym siłę –Q1

 

 

Rys. Rozkład siły –Q

1

 

na ośmiu głównych kursach. 

 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 
 
 

DEWIACJA C

przed kompensacją

 

 

 

Rys. Wykres dewiacji dla siły –Q

1

 

wywołanej stalą 

 

twardą w funkcji kursu magnetycznego przed kompensacją. 

 

 

Wykres dewiacji

-40,0

-30,0

-20,0

-10,0

0,0

10,0

20,0

30,0

40,0

388

61,5

91,5

122,5

154,5

197,5

272,5

343,5

387,5

Kurs Kompasowy  [stopnie]

d

e

w

ia

c

ja

 [

s

to

p

n

ie

]

Serie1

 

KM 

KK 

δ 

000 

028 

-28 

015 

038,5 

-23,5 

030 

049,5 

-19,5 

045 

061,5 

-16,5 

060 

071,5 

-11,5 

075 

081,5 

-6,5 

090 

091,5 

-1,5 

105 

102 

120 

112,5 

7,5 

135 

122,5 

12,5 

150 

133 

17 

165 

144,5 

20,5 

180 

154,5 

25,5 

195 

168,5 

26,5 

210 

180,5 

29,5 

225 

197,5 

27,5 

240 

215 

25 

255 

240,5 

14,5 

270 

272,5 

-2,5 

285 

302 

-17 

300 

324,5 

-24,5 

315 

343,5 

-28,5 

330 

359 

-29 

345 

374 

-29 

360 

387,5 

-27,5 

Wykres dewiacji  - Magnetyzm Stały  (B1, C1)

obserwacje - dewiaskop

-40,0

-20,0

0,0

20,0

40,0

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Magnetyczny   [stopnie]

D

ew

ia

cj

  [

st

o

p

n

ie

]

Serie1

background image

 

Rys. Wykres dewiacji dla siły –Q

1

 

wywołanej stalą twardą w funkcji kursu kompasowego przed 

kompensacją. 

 
Wyznaczono współczynnik dewiacji typu C

1

C

1

= (δ

N

δ

S

)/2 

C

1

= (-

28° -25,5°)/2 

C

1

=-

26,75° 

 
Wartość siły ustawiającej igłę kompasową w kierunku północy. 
Hm=

1

*H, 

gdzie 

1

=0,95 

H= 17,3 mT 
Hm= 0,95 * 17,3= 16,435 mT 
 
Wartość składowej poprzecznej magnetyzmu okrętowego Q

1

Q

1

= (C

1

*Hm)/57,3 

Q

1

= (-

13°* 16,435 mT)/57,3 

Q

1

= -7,67 mT 

 

DEWIACJA C

po kompensacji 

 

Wykres dewiacji  - Magnetyzm Stały  (B1, C1)

obserwacje - dewiaskop

-20,0

-10,0

0,0

10,0

20,0

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Magnetyczny   [stopnie]

D

ew

ia

cj

  [

st

o

p

n

ie

]

Serie1

 

Rys. Wykres dewiacji dla siły –Q

1

 

wywołanej stalą twardą w funkcji kursu 

magnetycznego po kompensacji. 

 

KM 

KK 

δ 

000  001 

-1 

015  016,5 

-1,5 

030  032 

-2 

045  046 

-1 

060  062 

-2 

075  077,5 

-2,5 

090  093 

-3 

105  107,5 

-2,5 

120  123 

-3 

135  138 

-3 

150  153 

-3 

165  168 

-3 

180  182 

-2 

195  196,5 

-1,5 

210  210 

225  224 

240  238 

255  253 

270  268 

285  283,5 

1,5 

300  299 

315  315 

330  331 

-1 

345  347 

-2 

360  362 

-2 

background image

Wykres dewiacji

-20,0

-15,0

-10,0

-5,0

0,0

5,0

10,0

15,0

20,0

361

46

93

138

182

224

268

315

362

Kurs Kompasowy  [stopnie]

d

e

w

ia

c

ja

 [

s

to

p

n

ie

]

Serie1

 

Rys. Wykres dewiacji dla siły –Q

1

 

wywołanej stalą twardą w funkcji kursu magnetycznego po 

kompensacji. 

 

 
 

Wyznaczono współczynnik dewiacji typu C

1

C

1

= (δ

N

δ

S

)/2 

C

1

= (-

1° +2°)/2 

C

1

= 0,5° 

 
Wartość siły ustawiającej igłę kompasową w kierunku północy. 
Hm=

1

*H, 

gdzie 

1

=0,95 

H= 17,3 mT 
Hm= 0,95 * 17,3= 16,435 mT 
 
Wartość składowej poprzecznej magnetyzmu okrętowego Q

1

Q

1

= (C

1

*Hm)/57,3 

Q

1

= (0,5°* 16,435 mT)/57,3 

Q

1

= -0,143 mT 

 

Z wykresu oraz ułożenia sił możemy wywnioskować iż jest to dewiacja typu C1. 
Prawdopodobny kurs budowy statku 90°. 

 

Ćwiczenie 3 

 
 

Ćwiczenie  polegało  na  pomiarze  dewiacji  co  15°  w  dwóch  cyrkulacjach  (prawo, 

lewo)

.  Następnie podjęliśmy próbę kompensacji. 

 
Początkowy  stan  to  jeden  magnes  ułożony  na  kącie  kursowym  60°  lewej  burty, 

północną strona w kierunku kompasu. Magnes ten powoduje powstanie wypadkowej siły 
M. Jej składowe to -P, +Q. 
Prawdopodobny kurs budowy to 45. 

 

background image

Ustawiono kurs 90°,  a następnie  dodano 1 magnes, na prawym trawersie statku, 

północną strona w kierunku rufy. Skompensowano dewiacje do 0°. Następnie zmieniono 
kurs  na  270°,  odczytaną  dewiacje  skompensowano  o  połowę  aby  uniknąć 
przekompensowania. 
Kompensacja C1 

 
Ustawiamy k

urs na 000° i dodajemy jeden magnes od strony rufy. Biegun północny 

w kierunku prawej burty. 

Przybliżając je i oddalając od kompasu ustawiono dewiacje 000°. 

Następnie  zmieniono  kurs  na  180°,  a  odczytaną  dewiacje  zmniejszono  o  połowę(aby 
uniknąć przekompensowania). 

 
 
Przed kompensacją                                       Po kompensacji 

 

 

 

 

DEWIACJA M

przed kompensacją 

 

KM 

KK 

δ 

000 

357,5 

2,5 

015 

16 

-1 

030 

35,5 

-5,5 

045 

55 

-10 

060 

73,5 

-13,5 

075 

90 

-15 

090 

105 

-15 

105 

120,5  -15,5 

120 

134 

-14 

135 

147,5  -12,5 

150 

160 

-10 

165 

173,5 

-8,5 

180 

185 

-5 

Wykres dewiacji  - Magnetyzm Stały  (B1, C1)

obserwacje - dewiaskop

-20,0

-10,0

0,0

10,0

20,0

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Magnetyczny   [stopnie]

D

ew

ia

cj

  [

st

o

p

n

ie

]

Serie1

background image

Wykres dewiacji

-20,0

-15,0

-10,0

-5,0

0,0

5,0

10,0

15,0

20,0

357,5

55

105

147,5

185

222,5

259,5

303

356

Kurs Kompasowy  [stopnie]

d

ew

ia

cj

[s

to

p

n

ie

]

Serie1

 

 

Wyznaczono współczynnik dewiacji typu C

oraz B

1

C

1

= (δ

N

δ

S

)/2 

C

1

= (2,5

° +5°)/2 

C

1

= 3,75

° 

B

1

= (δ

E

δ

W

)/2 

B

1

= (-

15° -10,5°)/2 

B

1

=-12

,75° 

Wartość siły ustawiającej igłę kompasową w kierunku północy. 
Hm=

1

*H, 

gdzie 

1

=0,95 

H= 17,3 mT 
Hm= 0,95 * 17,3= 16,435 mT 
Wartość składowej wzdłużnej magnetyzmu okrętowego P

oraz poprzecznej Q

1

Q

1

= (C

1

*Hm)/57,3 

Q

1

= (3,7

5°* 16,435 mT)/57,3 

Q

1

= 1,08 mT 

P

1

= (B

1

*Hm)/57,3 

P

1

= (-

12,75°* 16,435 mT)/57,3 

P

1

= -3,66 mT 

Wyznaczenie analityczne kursu budowy statku 

α 

α= arctg [|Q

1

|/|P

1

|] 

α=16,39 
Wartość składowej poziomej stałego magnetyzmu okrętowego M

1

M

1

= [P

1

2

+ Q

1

2

]

1/2

 

M

1

= 3,81 

Dewiacje wywołane siłami składowymi obliczono za pomocą wzorów ( wyniki w 
tabeli poniżej). 
δ

psB1

=B

1

*sin(KK) 

δ

psC1

=C

1

*cos(KK) 

Hk

1

=[P1*sin(KK +  ps(B1))]/[sin( ps(B1))] 

dla KK = 000    Hk1 = Hm+ P1=12,778 
dla KK = 180      Hk1= Hm- P1=20,092 

 

dla KK = 090 Hk2 = Hm - Q1=15,35941 
dla KK = 270   

Hk2 = HM + Q1=17,51059 

ps - 

 

  Hk = Hm  - M1=12,6231 bo Hm i M

1

 

mają przeciwne zwroty. 

195 

197,5 

-2,5 

210 

209,5 

0,5 

225 

222,5 

2,5 

240 

234 

255 

247 

270 

259,5 

10,5 

285 

274 

11 

300 

287,5 

12,5 

315 

303 

12 

330 

318 

12 

345 

336 

360 

356 

background image

 

KK 

P1 

Q1 

M1 

d

ps

B1 

d

ps

C1 

d

ps

 

Hk1 

Hk2 

 Hk  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

0,0 

3,8 

3,8 

12,78 

16,41 

20,07 

15 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-3,3 

3,6 

0,3 

12,88 

16,13 

356,23 

30 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-6,4 

3,2 

-3,1 

13,20 

15,88 

47,89 

45 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-9,0 

2,7 

-6,4 

13,71 

15,66 

28,18 

60 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-11,0 

1,9 

-9,2 

14,40 

15,50 

22,06 

75 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-12,3 

1,0 

-11,3 

15,23 

15,39 

19,09 

90 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-12,8 

0,0 

-12,8 

16,16 

15,36 

17,24 

105 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-12,3 

-1,0 

-13,3 

17,13 

15,39 

15,77 

120 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-11,0 

-1,9 

-12,9 

18,06 

15,50 

14,22 

135 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-9,0 

-2,7 

-11,7 

18,88 

15,66 

12,19 

150 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-6,4 

-3,2 

-9,6 

19,53 

15,88 

9,00 

165 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

-3,3 

-3,6 

-6,9 

19,95 

16,13 

3,05 

180 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

0,0 

-3,8 

-3,8 

20,09 

16,41 

12,75 

195 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

3,3 

-3,6 

-0,3 

19,95 

16,69 

349,72 

210 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

6,4 

-3,2 

3,1 

19,53 

16,95 

53,14 

225 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

9,0 

-2,7 

6,4 

18,88 

17,18 

31,83 

240 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

11,0 

-1,9 

9,2 

18,06 

17,36 

23,86 

255 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

12,3 

-1,0 

11,3 

17,13 

17,47 

18,90 

270 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

12,8 

0,0 

12,8 

16,16 

17,51 

15,09 

285 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

12,3 

1,0 

13,3 

15,23 

17,47 

11,79 

300 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

11,0 

1,9 

12,9 

14,40 

17,36 

8,70 

315 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

9,0 

2,7 

11,7 

13,71 

17,18 

5,49 

330 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

6,4 

3,2 

9,6 

13,20 

16,95 

1,59 

345 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

3,3 

3,6 

6,9 

12,88 

16,69 

4,57 

360 

-3,657 

1,076 

3,812 

16,4 

0,0 

3,8 

3,8 

12,78 

16,41 

20,07 

 

Dewiacja Półokrężna : 

d

 ps(B1), 

d

ps(C1)

-15,0

-10,0

-5,0

0,0

5,0

10,0

15,0

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Kompasowy  [stopnie]

D

ew

ia

cj

[s

to

p

n

ie

]

B1
C1
DEW ps

 

 
 

background image

Siły Ustawiające Igłę Kompasu (Hk1,Hk2,Hk)

0,00

5,00

10,00

15,00

20,00

25,00

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Kompasowy  [stopnie]

Si

ła

 u

sta

w

ia

ca

Hk1

Hk2

Hk

 

Po kompensacji: 

w prawo          w lewo 

KM 

KK 

δ 

KM 

KK 

δ 

δ

sr 

-1 

-0,5 

15 

14,5 

0,5 

15 

19 

-4 

-1,8 

30 

30,5 

-0,5 

30 

33 

-3 

-1,8 

45 

46 

-1 

45 

47,7 

-2,7 

-1,9 

60 

62,5 

-2,5 

60 

63,5 

-3,5 

-3,0 

75 

78 

-3 

75 

79 

-4 

-3,5 

90 

92 

-2 

90 

94 

-4 

-3,0 

105 

106 

-1 

105 

109 

-4 

-2,5 

120 

122 

-2 

120 

124,5 

-4,5 

-3,3 

135 

136,5 

-1,5 

135 

138 

-3 

-2,3 

150 

151,5 

-1,5 

150 

153 

-3 

-2,3 

165 

167 

-2 

165 

169 

-4 

-3,0 

180 

182 

-2 

180 

183 

-3 

-2,5 

195 

196,5 

-1,5 

195 

200 

-5 

-3,3 

210 

213 

-3 

210 

214,5 

-4,5 

-3,8 

225 

228 

-3 

225 

229 

-4 

-3,5 

240 

242 

-2 

240 

244 

-4 

-3,0 

255 

257,5 

-2,5 

255 

259 

-4 

-3,3 

270 

271 

-1 

270 

273,5 

-3,5 

-2,3 

285 

285,5 

-0,5 

285 

288 

-3 

-1,8 

300 

300 

300 

302,5 

-2,5 

-1,3 

315 

314 

315 

317 

-2 

-0,5 

330 

329,5 

0,5 

330 

331 

-1 

-0,3 

345 

343,5 

1,5 

345 

345,5 

-0,5 

0,5 

360 

359,5 

0,5 

360 

359,5 

0,5 

0,5 

 

background image

Wykres dewiacji  - Magnetyzm Stały  (B1, C1)

obserwacje - dewiaskop

-5,0

-3,0

-1,0

1,0

3,0

5,0

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Magnetyczny   [stopnie]

D

ew

ia

cj

  [

st

o

p

n

ie

]

Serie1

 

 
 
 

Wykres dewiacji

-18,0

-13,0

-8,0

-3,0

2,0

7,0

12,0

360,5

46,85

93

137,25

182,5

228,5

272,25

315,5

359,5

Kurs Kompasowy  [stopnie]

d

e

w

ia

c

ja

 [

s

to

p

n

ie

]

Serie1

 

 

Wyznaczono współczynnik dewiacji typu C

oraz B

1

C

1

= (δ

N

δ

S

)/2 

C

1

= 1° 

B

1

= (δ

E

δ

W

)/2 

B

1

=-

0,375° 

Wartość siły ustawiającej igłę kompasową w kierunku północy. 
Hm=

1

*H, 

gdzie 

1

=0,95 

H= 17,3 mT 
Hm= 0,95 * 17,3= 16,435 mT 
Wartość składowej wzdłużnej magnetyzmu okrętowego P

oraz poprzecznej Q

1

Q

1

= (C

1

*Hm)/57,3 

Q

1

= 0,287mT 

background image

P

1

= (B

1

*Hm)/57,3 

P

1

= - -0,108mT 

Wyznaczenie analityczne kursu budowy statku 

α

 

α= arctg [|Q

1

|/|P

1

|] 

α= 69,44395 

Wartość składowej poziomej stałego magnetyzmu okrętowego M

1

M

1

= [P

1

2

+ Q

1

2

]

1/2

 

M

1

= 0,306328 

Dewiacje wywołane siłami składowymi obliczono za pomocą wzorów ( wyniki w tabeli poniżej). 

δ

psB1

=B

1

*sin(KK) 

δ

psC1

=C

1

*cos(KK) 

Hk

1

=

 

dla KK = 000    Hk1 = Hm+ P1= 16,32744 
dla KK = 180      Hk1= Hm- P1= 16,54256 

 

dla KK = 090 

Hk2 = Hm - Q1= 16,14818 

dla KK = 270    Hk2 = HM + Q1= 16,72182 

 

  Hk = Hm  - M1= 16,12867 bo Hm i M

1

 

mają przeciwne zwroty. 

 
 

 

KK 

P1 

Q1 

M1 

d

ps

B1 

d

ps

C1 

d

ps

 

Hk1 

Hk2 

 Hk  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,0 

1,0 

1,0 

16,33 

16,43 

16,32 

15 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,1 

1,0 

0,9 

16,33 

16,36 

16,25 

30 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,2 

0,9 

0,7 

16,34 

16,29 

16,20 

45 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,3 

0,7 

0,4 

16,36 

16,23 

16,15 

60 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,3 

0,5 

0,2 

16,38 

16,18 

16,13 

75 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,4 

0,3 

-0,1 

16,41 

16,16 

16,13 

90 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,4 

0,0 

-0,4 

16,43 

16,15 

16,15 

105 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,4 

-0,3 

-0,6 

16,46 

16,16 

16,18 

120 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,3 

-0,5 

-0,8 

16,49 

16,18 

16,24 

135 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,3 

-0,7 

-1,0 

16,51 

16,23 

16,31 

150 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,2 

-0,9 

-1,1 

16,53 

16,29 

16,38 

165 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

-0,1 

-1,0 

-1,1 

16,54 

16,36 

16,46 

180 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,0 

-1,0 

-1,0 

16,54 

16,43 

16,54 

195 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,1 

-1,0 

-0,9 

16,54 

16,51 

16,61 

210 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,2 

-0,9 

-0,7 

16,53 

16,58 

16,67 

225 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,3 

-0,7 

-0,4 

16,51 

16,64 

16,71 

240 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,3 

-0,5 

-0,2 

16,49 

16,68 

16,74 

255 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,4 

-0,3 

0,1 

16,46 

16,71 

16,74 

270 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,4 

0,0 

0,4 

16,43 

16,72 

16,72 

285 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,4 

0,3 

0,6 

16,41 

16,71 

16,68 

300 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,3 

0,5 

0,8 

16,38 

16,68 

16,63 

315 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,3 

0,7 

1,0 

16,36 

16,64 

16,56 

330 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,2 

0,9 

1,1 

16,34 

16,58 

16,48 

345 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,1 

1,0 

1,1 

16,33 

16,51 

16,40 

360 

-0,108 

0,287 

0,306 

69,4 

0,0 

1,0 

1,0 

16,33 

16,43 

16,32 

 
 

background image

Dewiacja Półokrężna : 

d

 ps(B1), 

d

ps(C1)

-1,5

-1,0

-0,5

0,0

0,5

1,0

1,5

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Kompasowy  [stopnie]

D

ew

ia

cj

[s

to

p

n

ie

]

B1
C1
DEW ps

 

 

Siły Ustawiające Igłę Kompasu (Hk1,Hk2,Hk)

15,80

16,00

16,20

16,40

16,60

16,80

0

45

90

135

180

225

270

315

360

Kurs Kompasowy  [stopnie]

Si

ła

 u

sta

w

ia

ca

Hk1

Hk2

Hk

 

5. Wnioski 

 

Po wykonaniu tego 

ćwiczenia doszliśmy do wniosku, że nieskompensowany 

kompas  magnetyczny może stanowić zagrożenie dla bezpiecznej nawigacji, dlatego 
bardzo ważnym jest, aby dokonywać jego kompensacji regularnie lub w sytuacjach tego 
wymagających, mogących mieć wpływ na zwiększenie dewiacji. 

Otrzymane  przez  nas  wykresy  nie  są  idealnymi  sinusoidami  i  cosinusoidami. 

Błędami, które mogły odpowiadać za taki rezultat były: 

błąd  paralaksy,  powstały  przy  obracaniu  i  ustawianiu  dewiaskopu  na  określonych 

kursach lub przy odczycie kursów z kompasu, 

zaburzenia  powstałe  w  wyniku  posiadania  przedmiotów  własnych  (metalowych  np. 

klamra od paska), mających wpływ na magnetyzm kompasu, 

zużycie sprzętu, 

background image

zaburzenia  powstałe  w  wyniku  obecności  przedmiotów  na  stale  zamontowanych  w 

pomieszczeniu (np. Instalacja elektryczna zamontowana w ścianie). 
Przeprowadzoną  kompensacje  można  uznać  za  przeprowadzoną  poprawnie,  gdyż 
dewiacja po kompensacji mieści się w zakresie < -3;3>.