Program ćwiczeń
z zakresu anatomii dla studentów I roku Oddziału Lekarsko-
Dentystycznego
w roku akademickim 2011/2012
Ćwiczenie 1
26.09.2011
Wprowadzenie do ćwiczeń z anatomii. Regulamin zajęć. Podręczniki. Osie i
płaszczyzny ciała. Szkielet osiowy i dodatkowy oraz budowa i funkcje kości.
TOPOGRAFIA GRZBIETU
Ćwiczenie 2
30.09.2011
Budowa kręgów. Cechy charakterystyczne kręgów poszczególnych części
kręgosłupa. Połączenia kręgów. Krzywizny kręgosłupa. Kanał kręgowy.
Ćwiczenie 3
03.10.2011
Anatomia powierzchniowa grzbietu. Rzutowanie narządów. Mięśnie grzbietu
powierzchowne i głębokie. Trójkąty: podpotyliczny, osłuchiwania, lędźwiowy.
Ćwiczenie 4
07.10.2011
Budowa zewnętrzna rdzenia kręgowego. Opony rdzenia. Gałęzie grzbietowe nerwów
rdzeniowych.
ANATOMIA TOPOGRAFICZNA KLATKI PIERSIOWEJ
Ćwiczenie 5
10.10.2011
Okolice i punkty kostno-mięśniowe klatki piersiowej i brzucha. Szkielet klatki
piersiowej. Budowa i połączenia żeber i mostka. Rzutowanie płuc, serca i dużych
naczyń na ściany klatki piersiowej. Unerwienie skóry klatki piersiowej. Budowa,
topografia, unaczynienie i unerwienie gruczołu sutkowego.
Mięśnie klatki piersiowej. Otwory i rozwory przepony - ich zawartość. Nerwy
międzyżebrowe - przebieg, zakres unerwienia. Powierzchnia wewnętrzna przedniej
ściany klatki piersiowej (mięśnie i naczynia).
1
Ćwiczenie 6
14.10.2011
Ograniczenia i podział śródpiersia. Ograniczenia i zawartość śrópiersia górnego.
Tchawica - topografia, budowa, podział, unaczynienie i unerwienie. Grasica. Żyły
ramienno-głowowe i żyła główna górna. Nerw przeponowy. Aorta wstępująca i łuk
aorty. Pień ramienno-głowowy, tętnice szyjne wspólne i tętnice podobojczykowe.
Ćwiczenie 7
17.10.2011
Śródpiersie środkowe. Budowa, topografia, unaczynienie i unerwienie serca.
Osierdzie. Krążenie płucne, systemowe i płodowe. Miejsca rzutowania i osłuchiwania
ujść tętniczych i żylnych serca.
Ćwiczenie 8
21.10.2011
Budowa i podział drzewa oskrzelowego. Węzły chłonne dróg oddechowych. Opłucna
i jama opłucnej. Zachyłki opłucnej.
Ćwiczenie 9
24.10.2011
Płuca – topografia, budowa anatomiczna, segmenty, unaczynienie i unerwienie.
Rzutowanie szczelin międzypłatowych.
Ćwiczenie 10
28.10.2011
Ograniczenia i zawartość śródpiersia tylnego. Przełyk. Aorta zstępująca. Żyły
nieparzyste. Przewód piersiowy. Splot śródpiersiowy, część piersiowa pnia
współczulnego i nerwy trzewne piersiowe.
ANATOMIA TOPOGRAFICZNA JAMY BRZUSZNEJ I MIEDNICY
Ćwiczenie 11
04.11.2011
Anatomia powierzchniowa brzucha (płaszczyzny, okolice topograficzne, nerwy i
naczynia krwionośne). Mięśnie ściany przednio-bocznej brzucha. Kanał pachwinowy
- ograniczenia, zawartość, przepukliny. Rzutowanie narządów na ściany jamy
brzusznej.
Ćwiczenie 12
07.11.2011
Budowa ściany przewodu pokarmowego; topografia i cechy charakterystyczne
poszczególnych części. Narządy wewnątrz- i zewnątrzotrzewnowe. Jama
otrzewnowa i jej zachyłki. Ruchy i odruchy przewodu pokarmowego. Topografia,
budowa, unaczynienie i unerwienie żołądka, dwunastnicy i trzustki.
2
Ćwiczenie 13
14.11.2011
Topografia, budowa, unaczynienie i unerwienie wątroby, śledziony i pęcherzyka
żółciowego. Drogi żółciowe wewnątrz- i zewnątrzwątrobowe. Odgałęzienia trzewne
nieparzyste aorty brzusznej. Żyła wrotna – topografia i połączenia z układami żył
głównych.
Ćwiczenie 14
18.11.2011
Budowa, topografia, unaczynienie i unerwienie oraz podział jelita cienkiego i
grubego.
Ćwiczenie 15
21.11.2011
Przestrzeń zaotrzewnowa - ograniczenia, zawartość. Pień współczulny i sploty
nerwowe jamy brzusznej (lędźwiowy, trzewny, międzykrezkowy). Trzustka –
topografia, budowa, czynność. Topografia i ujścia przewodów, unaczynienie i
unerwienie.
Ćwiczenie 16
25.11.2011
Topografia, budowa, unaczynienie i unerwienie nerek, moczowodów, nadnerczy,
pęcherza moczowego i cewki moczowej.
Ćwiczenie 17
28.11.2011
Budowa miednicy, płaszczyzny i wymiary miednicy. Dno miednicy. Tętnice biodrowe
zewnętrzne i wewnętrzne – odgałęzienia. Żyły biodrowe wewnętrzne i zewnętrzne –
dopływy. Układ chłonny miednicy. Splot krzyżowy i sploty miedniczne. Krocze.
Ćwiczenie 18
02.12.2011
Części składowe, topografia, budowa, unaczynienie i unerwienie narządów płciowych
wewnętrznych i zewnętrznych żeńskich.
Ćwiczenie 19
05.12.2011
Części składowe, topografia, budowa, unaczynienie i unerwienie narządów płciowych
wewnętrznych i zewnętrznych męskich.
ANATOMIA TOPOGRAFICZNA KOŃCZYN
Ćwiczenie 20
09.12.2011
Anatomia powierzchniowa kończyny górnej (okolice topograficzne, nerwy skórne,
żyły powierzchowne). Kości i połączenia kości kończyny górnej (stawy obręczy
barkowej, staw ramienny, łokciowy i promieniowo-nadgarstkowy).
3
Ćwiczenie 21
12.12.2011
Mięśnie obręczy barkowej i ramienia. Jama pachowa i bruzda przyśrodkowa mięśnia
dwugłowego. Splot ramienny.
Ćwiczenie 22
16.12.2011
Przedramię i ręka. Grupy mięśni, ich grupowe unerwienie i czynność. Dół łokciowy i
kanał nadgarstka.
Ćwiczenie 23
02.01.2012
Przebieg długich nerwów splotu ramiennego i objawy ich uszkodzenia. Naczynia
krwionośne kończyny górnej (odgałęzienia tętnicy pachowej i tętnicy ramiennej).
Miejsca badania tętna. Naczynia i węzły chłonne kończyny górnej.
Ćwiczenie 24
09.01.2012
Anatomia powierzchniowa kończyny dolnej (okolica topograficzne, nerwy skórne,
żyły powierzchowne). Kości i połączenia kości kończyny dolnej (staw krzyżowo-
biodrowy, biodrowy, kolanowy i skokowy górny).
Ćwiczenie 25
13.01.2012
Mięśnie obręczy kończyny dolnej i uda. Rozwór naczyń i mięśni, otwory kulszowe,
trójkąt udowy, kanał przywodzicieli., kanał udowy i dół podkolanowy.
Ćwiczenie 26
16.01.2012
Goleń i stopa. Grupy mięśni ich unerwienie i czynność, kanał kostki przyśrodkowej.
Sklepienia podłużne i poprzeczne stopy.
Ćwiczenie 27
20.01.2012
Nerwy splotu lędźwiowego i krzyżowego zaopatrujące kończynę dolną – ich
topografia i objawy uszkodzenia. Naczynia krwionośne kończyny dolnej. Badanie
tętna na kończynie dolnej. Naczynia i węzły chłonne kończyny dolnej.
Ćwiczenie 28
23.01.2012
Sprawdzian z I semestru.
TOPOGRAFIA GŁOWY I SZYI, NARZĄDU ŻUCIA I NARZĄDÓW ZMYSŁÓW
Ćwiczenie 29
27.01.2012
Ogólna budowa czaszki. Podział kości czaszki. Kości części mózgowej czaszki:
czołowa, ciemieniowe, potyliczna, sitowa, klinowa, skroniowe.
Powierzchnia wewnętrzna podstawy czaszki. Doły czaszki. Otwory i kanały części
mózgowej czaszki i ich zawartość. Miejsca przejścia nerwów czaszkowych.
4
Ćwiczenie 30
30.01.2012
Kości twarzoczaszki. Jama nosowa kostna i oczodół. Zatoki przynosowe. Doły:
skroniowy, podskroniowy i skrzydłowo-podniebienny ograniczenia, zawartość i
połączenia. Powierzchnia zewnętrzna podstawy czaszki.
Połączenia kości czaszki. Ciemiączka. Staw skroniowo-żuchwowy (kształt
powierzchni stawowych, przyczepy torebki i więzadeł). Anatomia rentgenowska
czaszki.
Ćwiczenie 31
03.02.2012
Okolice topograficzne głowy i szyi. Punkty kostno-mięśniowe w obrębie głowy i szyi.
Unerwienie skóry głowy i szyi. Żyły powierzchowne szyi. Splot szyjny - budowa,
topografia i odgałęzienia. Mięśnie powierzchowne szyi - przyczepy, czynność,
unerwienie. Powięź szyi, jej blaszki, przestrzenie powięziowe, ich zawartość oraz
połączenia.
Ćwiczenie 32
06.02.2012
Trójkąt boczny szyi - ograniczenia i zawartość. Pień tarczowo-szyjny i żebrowo-
szyjny. Nerw dodatkowy. Mięśnie środkowe szyi (nadgnykowe, podgnykowe) -
przyczepy, czynność, unerwienie. Trójkąty okolicy przedniej szyi. Nerw trójdzielny.
Mięśnie pochyłe – przyczepy, czynność i unerwienie.
Ćwiczenie 33
10.02.2012
Mięśnie głębokie szyi. Odcinek szyjny nerwu błędnego. Tętnica szyjna wspólna i
zewnętrzna - przebieg, gałęzie. Tętnica kręgowa. Żyła szyjna wewnętrzna -
topografia, dopływy. Ślinianka podżuchwowa i podjęzykowa, gruczoł tarczowy i
gruczoły przytarczowe - topografia, unaczynienie, unerwienie. Odcinek szyjny pnia
współczulnego.
Ćwiczenie 34
13.02.2012
Podział grupowy oraz unerwienie mięśni wyrazowych twarzy. Zawartość i
ograniczenia komory przyusznicy. Budowa, topografia, unaczynienie i unerwienie
ślinianki przyusznej. Tętnica twarzowa, skroniowa powierzchowna i szczękowa -
przebieg i zakres unaczynienia. Żyła twarzowa. Węzły chłonne głowy i szyi. Nerw
twarzowy - budowa, topografia, gałęzie.
Ćwiczenie 35
17.02.2012
Przestrzeń przygardłowa i gardło. Przestrzeń przedkręgowa szyi. Nerwy: IX, X, XI i
XII - budowa, przebieg, gałęzie. Stawy: szczytowo-potyliczny i szczytowo-obrotowy.
Ćwiczenie 36
27.02.2012
Topografia, budowa, unaczynienie i unerwienie krtani.
5
Ćwiczenie 37
02.03.2012
Zapoznanie się z narządami głowy i szyi na przekroju strzałkowym. Budowa nosa
zewnętrznego i jamy nosowej. Przewody nosowe. Nerw węchowy. Zatoki
przynosowe. Nerw szczękowy - gałęzie, zakres unerwienia. Zwoje czaszkowe
przywspółczulne – źródła włókien oraz gałęzie pozazwojowe i zakres ich unerwienia.
Ćwiczenie 38
05.03.2012
Ograniczenia, budowa i podział jamy ustnej. Podniebienie twarde i miękkie. Język.
Unaczynienie i unerwienie jamy ustnej. Nerw podjęzykowy i nerw żuchwowy.
Ćwiczenie 39
09.03.2012
Budowa, umocowanie, unaczynienie i unerwienie zębów. Rozwój zębów. Cechy
zgryzu w uzębieniu stałym.
Ćwiczenie 40
12.03.2012
Narząd żucia. Mechanika stawu skroniowo-żuchwowego. Mięśnie żucia - przyczepy,
czynność i unerwienie. Dysfunkcje stawu skroniowo-żuchwowego. Zaburzenia
rozwojowe czaszki i twarzy.
Ćwiczenie 41
16.03.2012
Połączenia i zawartość oczodołu (naczynia i nerwy). Budowa gałki ocznej (bieguny,
ściany, aparat refrakcyjny). Narządy dodatkowe oka (aparat ruchowy, ochronny i
narząd łzowy). Nerwy II, IV i VI.
Ćwiczenie 42
19.03.2012
Budowa siatkówki. Droga wzrokowa. Narząd słuchu i równowagi. Ucho zewnętrzne i
środkowe.
Ćwiczenie 43
23.03.2012
Części składowe i budowa ucha wewnętrznego. Droga słuchowa i przedsionkowa.
ANATOMIA UKŁADU NERWOWEGO OŚRODKOWEGO
Ćwiczenie 44
26.03.2012
Identyfikacja poszczególnych części mózgowia na powierzchni podstawnej i
przekrojach strzałkowych, poziomych i czołowych. Opony mózgowia i rdzenia
kręgowego. Zatoki opony twardej. Przestrzeń podpajęczynówkowa (ograniczenia,
zbiorniki).
6
Ćwiczenie 45
30.03.2012
Unaczynienie mózgowia i rdzenia kręgowego. Układ tętnicy szyjnej wewnętrznej
(przedni) oraz układ kręgowo-podstawny (tylny). Bariera krew-mózg. Układ tętniczy
rdzenia kręgowego. Połączenia między tętnicami i krążenie oboczne. Układ żylny
mózgowia i rdzenia kręgowego. Urazy głowy oraz rodzaje krwotoków
wewnątrzczaszkowych.
Ćwiczenie 46
02.04.2012
Części składowe i budowa zewnętrzna i wewnętrzna kresomózgowia. Szczeliny,
bruzdy, płaty i zakręty półkul. Struktury układu limbicznego i węchomózgowia. Jądra
kresomózgowia. Włókna (drogi) kojarzeniowe, spoidłowe i rzutowe. Komory boczne.
Międzymózgowie. Komora III.
Ćwiczenie 47
13.04.2012
Pień mózgowia (śródmózgowie, most i rdzeń przedłużony). Budowa zewnętrzna i
wewnętrzna, połączenia, rola w układzie nerwowym. Wodociąg mózgu i komora IV.
Jądra nerwów czaszkowych oraz objawy uszkodzeń nerwów czaszkowych. Krążenie
i rola płynu mózgowo-rdzeniowego. Wodogłowie.
Ćwiczenie 48
16.04.2012
Móżdżek i rdzeń kręgowy. Części składowe i podział filogenetyczny móżdżku. Jądra
móżdżku. Budowa wewnętrzna rdzenia kręgowego. Neuromery. Lokalizacja
ośrodków i dróg. Objawy uszkodzeń rdzenia kręgowego.
Ćwiczenie 49
20.04.2012
Anatomia rentgenowska CUN
Ćwiczenie 50
23.04.2012
Sprawdzian z II semestru.
Ćwiczenie 51 04.05.2012
Sprawdzianu z całości I i II semestru.
Ćwiczenie 52 07.05.2012
Poprawka sprawdzianu z całości anatomii.
7